هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران دەستیان پێکردەوە؛ دەنگی تەقینەوەی بەهێز لە بەندەر عەباس و دورگەی قەشم بیسترا.

میدیا جیهانی و ناوخۆییەکان رایانگەیاند، چەندین تەقینەوەی بەهێز باشوری ئێرانیان هەژاندووە، ئەمەش دوای ئەوەی سوپای ئەمریکا هێرشی نوێی ئاسمانیی بۆ سەر سیستمەکانی موشەکی و بەرگریی ئاسمانیی ئێران دەستپێکردەوە.

ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" لە زاری لێپرسراوێکی ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، هێزەکانیان سیستمی بەرگری و پێگەی موشەکیی ئێرانیان کردووەتە ئامانج. هاوکات ئاژانسی "فارس"ی ئێرانی پشتڕاستی کردەوە کە دەنگی چەندین تەقینەوەی بەهێز لە رۆژهەڵاتی شاری "بەندەر عەباس" و ناوچە کەنارییەکانی دوورگەی "قەشم" بیستراوە. ئاژانسی رەسمی "ئێرنا"ش ئاماژەی بەوە کردووە کە "ئەمریکا" چەند موشەکێکی ئاراستەی دوورگەی قەشم کردووە.

لەلایەکی ترەوە، لێپرسراوێکیئەمریکی ئاشکرای کرد، هێزەکانیان لە دوو شوێنی جیاوازی دەوروبەری گەروی هورمز، بەلەمە خێرا و بچووکەکانی سەر بە سوپای پاسدارانیان کردووەتە ئامانج و پێکاویانە.

هاوکات میدیاکانی ئێران بڵاویانکردەوە، کەمێک پێش ئێستا دەنگی چەند تەقینەوەیەکی تر لە بەندەر عەباس بیستراوە.

ئەم پەرەسەندنە سەربازییە مەترسیدارە دوای ئەوە دێت کە هێزەکانی ئەمریکا و ئێران هێرشی چڕی موشەکی و درۆنییان کردەسەر یەکتر، بە جۆرێک پێشتر ئێران چەندین بنکە و دامەزراوەی ئەمریکی لە چەند وڵاتێکی ناوچەی کەنداو کردبووە ئامانج و تاران جارێکی دیکە داخرانی گەووی هورمزی راگەیاندبووەوە.

لە یەكەم كۆبوونەوەی پەرلەمانی سوریادا عەبدولحەمید عەواك بە كۆی 99 دەنگ بە سەرۆكی پەرلەمان هەڵبژێردرا كە خەڵكی حەسەكەیە.

پەرلەمانی سوریا یەكەم كۆبوونەوەی ئەنجامدا و سەرەتا سێ كەس كە پێكهاتبوون لە عەبدولحەمید عەواك، موئەیەد هایل قەبلاوی، محەمەد رامز خۆیان بۆ پۆستی سەرۆكی پەرلەمان كاندیدكرد، دواتر عەبدولحەمید عەواك بە كۆی 99 دەنگ وەك سەرۆكی نوێی پەرلەمانی سوریا هەڵبژێردرا.

عەواك لە ساڵی 1966 لە حەسەكە لەدایكبووە، لە ساڵی 1990 بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە بەشی یاسا لە زانكۆی حەلەب بەدەستهێناوە، لە ساڵی 2009 ماستەری لە یاسای كارگێڕیدا لە زانكۆی ئیسلامی لە لوبنان بەدەستهێناوە، ئەندامی لیژنەی داڕشتنەوەی دەستوری سوریا بووە.

پەرلەمانی نوێی سوریا لە 210 ئەندام پێكهاتووە، دوو لەسەر سێیان لەلایەن لیژنە ناوخۆییەكانەوە هەڵبژێردراون و 70 ئەندامیش لەلایەن ئەحمەد شەرعەوە دەستنیشانكراون.

سێنتکۆم کراوەیی گەروی هورمز بە رووی کەشتییە نێودەوڵەتیدا رادەگەیەنێت و ئاشکرایدەکات، تەنها لە هەفتەی رابردوودا زیاتر لە 140 کەشتی بە گەروەکەدا تێپەڕیون.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم' رایگەیاند، گەروی هورمز بە رووی سەرجەم ئەو کەشتیانەدا کراوەیە کە دەیانەوێت بە شێوەیەکی یاسایی بەو رێڕەوە ئاوییە نێودەوڵەتییەدا تێپەڕن، دەشڵێت: "ئێران هیچ کۆنترۆڵێکی بەسەر گەروەکەدا نییە."

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا، بڵاویکردووەتەوە، ئاماژەی بەوە کردووە: "هێزەکانمان لە ناوچەکەدا جێگیرکراون و لە تەواوی ئامادەباشیدان بۆ دەستەبەرکردنی ئازادیی هاتوچۆی دەریایی، ئەمەش سەرەڕای ئەو هێرش و رەفتارە شەڕەنگێزانەی ئێران کە هیچ پاساوێکیان نییە."

له‌ به‌شێكی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، جوڵەی بازرگانی و دەریاوانی لە گەروی هورمز بە شێوەیەکی ئاسایی بەردەوامە و لە ماوەی حەوت رۆژی رابردوودا، زیاتر لە 140 کەشتیی جۆراوجۆر بە سەلامەتی بە ناو ئەو گەروەدا تێپەڕیون.

لیوا موحسین رەزایی، راوێژکاری باڵای سەربازیی ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە، جەختی لەسەر تۆڵەسەندنەوەی خوێنی عەلی خامنەیی کردەوە و رایگەیاند کە گەروی هورمز لە دەیان بۆمبی ئەتۆمی گرنگترە.

لیوا رەزایی رایگەیاند: شەهیدبوونی سەرکردەی شۆڕش ئایەتوڵڵا سەید عەلی خامنەیی، دەبێتە هۆی بەهێزکردنی بەها و ئامانجەکانی شۆڕش.

هاوکات بە تیشکخستنە سەر گرنگیی ستراتیژیی گەروی هورمز، وەسفی کرد کە بایەخەکەی لە دەیان بۆمبی ئەتۆمی زیاترە.

 

 

ئەنجومەنی گەلی سوریا، ئەمڕۆ یەکشەممە، یەکەمین دانیشتنی کرانەوەی خۆی بە ئامادەبوونی ئەحمەد شەرع ئەنجامدا. ئەمەش وەک وەرچەرخانێکی مێژوویی و دەستپێکی بنیاتنانەوەی دەسەڵاتی یاسادانان سەیر دەکرێت لە قۆناغی دوای روخانی رژێمی ئەسەد، کە پشت بە بنەماکانی "راگەیاندراوی دەستووریی 2025" دەبەستێت.

گرنگترین رێکارەکانی دوو دانیشتنی یەکەم

دانیشتنی یەکەم بە سەرۆکایەتی بەتەمەنترین ئەندام بەڕێوەچوو، تێیدا ئەندامان سوێندی دەستوورییان دەخۆن بۆ بەدەستهێنانی شەرعییەتی یاسایی، دواتر پڕۆسەی هەڵبژاردنی سەرۆکی ئەنجومەن، جێگرەکەی و ئەمیندارانی سەر بە دەنگدانی نهێنی ئەنجام دەدرێت.

لە دانیشتنی دووەمدا سەرۆکی نوێی ئەنجومەن داوا لە سەرۆک کۆمار دەکات ئامادەی دانیشتنی دووەم بێت بۆ پێشکەشکردنی وتارەکەی، هەروەها ئەنجومەن لە ماوەی مانگی یەکەمدا پەیڕەوی ناوخۆی خۆی دادەڕێژێت.

بەپێی دەستووری کاتی، تەمەنی ئەم ئەنجومەنە 30 مانگە (قابیلی درێژکردنەوەیە) تا ئەو کاتەی دەستووری هەمیشەیی پەسەند دەکرێت و هەڵبژاردنی نوێ دەکرێت.

ئەرکە سەرەکییەکانی ئەنجومەن بریتین لە پێشنیازکردن و پەسەندکردنی یاساکان، هەموارکردن یان هەڵوەشاندنەوەی یاسا کۆنەکان، پەسەندکردنی بودجەی گشتی و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان، راگەیاندنی لێبووردنی گشتی، و لێپرسینەوە لە وەزیرەکان. هۆکارێکی تری گرنگی ئەم ئەنجومەنە پێکهێنانی لیژنەیەکە بۆ نووسینەوەی رەشنووسی دەستووری نوێی وڵات.

رێژەی نوێنەرایەتیی کورد لە ئەنجومەنەکەدا:

هاوکات لەگەڵ دەستپێکردنی کارەکانی ئەنجومەنەکە، پشکی پێکهاتەی کورد لە ئەنجومەنی گەلی سوریادا گەیشتە 12 ئەندام، کە دەکاتە رێژەی 5.7٪ی کۆی گشتیی ئەندامانی ئەنجومەنەکە.

ئەمەش دوای ئەوە هات کە لیستی رەسمی ئەحمەد شەرع تایبەت بە دیاریکردنی (سێیەکی تەواوکەری ئەندامان) راگەیەندرا کە لە 70ئەندام پێکهاتووە.

ئەم پڕۆسەیە دوای کۆتاییهاتنی هەڵبژاردنەکان لە سەرجەم پارێزگاکان راگەیەندرا، جگە لە پارێزگای سوەیدا کە سێ کورسی بۆ تەرخانکراوە.

ئەندامە کوردەکان کە ژمارەیان ١٢ کەسە، بەسەر دوو پارێزگای سەرەکیدا دابەشبوون: پارێزگای حەلەب کە کورد 5 کورسی بەدەستهێناوە، کە نوێنەرایەتی شارەکانی (کۆبانی، عەفرین، و تەل عەران) دەکەن، وپارێزگای حەسەکە کە کورد 7 کورسی بەدەستهێناوە، کە نوێنەرایەتی شارەکانی (قامیشلۆ، دێریک، عامودا، و سەرێ کانی / ڕەسولعەین) دەکەن.

 

 

بەڕێوەبەرایەتیی راگەیاندنی دێرەزوور بڵاویكردەوە، بەڕێوەبەرایەتیی دژە تیرۆری سەر بە هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ، چەند لێپرسراوێكی ئەمنیی سەر بە رژێمی پێشووی سوریایان لە پارێزگای دێرەزوور دەستگیركردووە.

روونیشیكردەوە، سەرەكیترینی ئەو لێپرسراوانە فازڵ نوێجی بووە كە لێپرسراوی لێكۆڵینەوە بووە لە ئاسایشی سیاسی و لە بەڕێوەبەرایەتیی ناوچەی ئەلبوكەمال كاری كردووە و چەندین پۆستی تری ئەمنیشی هەبووە.

هاوكات، لێپرسراوی بەشی پڕچەككردن و گروپی نیشانەشكێنەكان و لێپرسراوی زیندانەكانی ئاسایشی دەوڵەتیش دەستگیركراون و لە ئێستاشدا لایەنە پەیوەندیدارەكان لێكۆڵینەوەیان لەگەڵدا دەكەن بەتۆمەتی دەستگیركردنی هەڕەمەكی و پێشێلكردنی مافەكانی دەستبەسەركراوان.

بەڕێوەبەرایەتییەكە ئاماژەی بەوەش كردووە، لێكۆڵینەوەكان هێشتا بەردەوامن، داواشی لە هەر كەسێك كردووە كە سكاڵای هەیە یان پێیوایە لەلایەن هەر یەكێك لەو كەسانەوە روبەڕووی پێشێلكاری بووەتەوە، سەردانی لایەنە پەیوەندیدارەكان بكات.

 

 محەممەد ئیسحاق دار، وەزیری دەرەوەی پاکستان، داوای لە هاوتا ئێرانییەکەی، عەباس عراقچی کرد کە پێویستە ئاڵۆزییەکان کەم بکرێنەوە و بەرزترین ئاستی دانبەخۆداگرتن پێشان بدرێت لە ژێر رۆشنایی پەرەسەندنی خێرای بارودۆخی ناوچەکەدا.

ئەمەش لە میانی پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بوو کە لە نێوان هەردوولادا ئەنجامدرا، تێیدا بیروڕا گۆڕدرانەوە سەبارەت بە دوایین پێشهاتەکان، بەتایبەتی رووبەڕووبوونەوەی بەردەوام و پەرەسەندووی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران لە ئاوەکانی گەرووی هورمز و دەوروبەریدا.

وەزیری دەرەوەی پاکستان جەختی لەوە کردەوە کە گفتوگۆ و دیپلۆماسی وەک تاکە رێگەی گونجاو دەمێننەوە بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان و بەدیهێنانی ئاشتی و سەقامگیری بەردەوام لە ناوچەکەدا.

شایەنی باسە کە پاکستان رۆڵی نێوەندگیر دەگێڕێت بۆ نزیککردنەوەی بیروڕاکان و گەیشتن بە هێورکردنەوەی دۆخەکە، پێشتریش داوای لە لایەنەکان کردبوو پابەندبن بە مۆڵەتی لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئاباد بۆ ئاشتی کە لە نێوان واشنتۆن و تاراندا ئیمزاکراوە.

 

سوپای پاسداران هێرشی كردە سەر بنكەی ئاسمانیی عودەیدی ئەمریكا لە قەتەر، سێنتكۆمیش دەڵێت، شەوی رابردوو 140 ئامانجیان لە ئێران پێكاوە.

سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، لە قۆناغی دووەمی ئۆپەراسیۆنی وەڵامدانەوەدا، بنكەی ئاسمانیی عودەیدی ئەمریكایان لە قەتەر بە موشەكی بالیستی كردووەتە ئامانج.

ئاماژە بەوەش كراوە، هێرشەكە لە وەڵامی بەردەوامیی هێرشەكانی سوپای ئەمریكا بووە بۆ سەر بنكە كەناراوییەكانی هێزە چەكدارەكانی ئێران و تیایدا ناوەندی چاككردنەوە و چاكسازیی فڕۆكە جەنگییەكان و ناوەندی فەرماندەیی و كۆنترۆڵی بنكەی عودەید تێكشكێنراون.

لە بەرانبەردا فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا_ سێنتكۆم رایگەیاند، هێزەكانی ئەمریكا لە ماوەی هەفتەیەكدا سێیەمین خولی هێرشی ئاسمانییان بۆ سەر ئێران تەواوكردووە و رۆژی شەممەش نزیكەی 140 ئامانجی سەربازی ئێرانیان پێكاوە.
سێنتكۆم ئاماژەی بەوەش كردووە، ئامانجەكان بریتی بوون لە شوێنەكانی مووشەك و فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئێران، دامەزراوە دەریاییەكان، كۆگاكانی تەقەمەنی، تۆڕەكانی پەیوەندییەكان و بنكەی چاودێری كەناراوەكان.
سوپای ئەمریكا لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاندووە، لە كاتی هێرشەكانی سێ شەوی ڕابردووش، هێزەكانی ئەمریكا زیاتر لە 300 ئامانجیان لە ئێران پێكاوە.

 

دوای هێرشەکانی ئەمریکا، سوپای پاسدارانی ئێران بەرەسمی رایگەیاند، گەروی هورمز تا کاتێکی نادیار داخرا و ئاماژەیان بەوەشکردوە دەستیان بەسەر کەشتیەکیشدا گرتووە و ژمارەیکی تریش ئاگادار کراونەتەوە

سوپای پاسدارانی ءیارن، هۆکاری داخستنی گەروەکەی بۆ دەستوەردانی نایاسایی لایەنە بیانییەکان گەڕاندەوە و هۆشداریشی دایە واشنتن، کە لە حالەتی ئەنجامدانی هەر هەڵەیەکدا، بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەبنە ئامانجی وەڵامدانەوەی توند.

ئەم ئاڵۆزییانە لە کاتێکدان کە دەستەی ئۆپەراسیۆنە بازرگانییە دەریاییەکانی بەریتانیا (UKMTO) ئاشکرای کردووە تیمی کەشتییەکی بارهەڵگر لە نزیک کەناراوەکانی عومان، دوای زیانپێگەیشتن و کەوتنەوەی ئاگر لە کەشتییەکەیاندا، ناچار بوون بپەڕنەوە بۆ ناو بەلەمی فریاگوزاری.

 لە بەرانبەردا، واشنتن داوای لە ئێران کردووە دەستبەجێ هێرشەکان رابگرێت و رێڕەوە دەریاییەکان بکاتەوە و ئەمەش وایکرد ئەمریکا هێرشی کردە سەر پێگەکانی ئێران و لە وەڵمدا ئێرانیش پێگەکانی ئەمریکای لە ناوچەکە کردە ئامانج

سوپای پاسدارانی ئێران، رۆژی یەکشەممە، رایگەیاند کە دووەم کەشتییان لە گەروی هورمز بەئامانج گرتووە، ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ نوێبوونەوەی هێرشە یەکترییەکان لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەدوای تەقەکردن لە کەشتییەکی بازرگانی.

سوپای پاسداران لە بەیاننامەیەکدا کە میدیا رەسمییەکان گواستوویانەتەوە رایگەیاندووە: دووەم کەشتیمان بەئامانج گرتووە کە رێساکانی کارپێکراوی لە گەروی هورمز پێشێل کردووە، هاوکات بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکاشمان لە قەتەر بۆردومان کرد.

ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێسی ئەمریکی بڵاویکردوەتەوە دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا مۆڵەتی سنورداری دیاریکردوە بۆ رێککەوتن لەگەڵ ئێراندا و بە دوو مەرجی سەرەکیشی رازییە بە رێککەوتن لەگەڵ تاراندا.

ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێسی لە زاری لێپرسراوانی ئەمریکاوە، بڵاویکردوەتەوە سەرۆکی ئەمریکا دوو مەرجی سەرەکی داناوە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ تاران، کە بریتین لە رادەستکردنی یۆرانیۆمی پیتێندراو و راگرتنی هێرشەکان بۆ سەرکەشتییەکان  لە گەروی هورمزدا.

بە وتەی ئەو لێپرسراوانە، واشنتۆن هەر جۆرە رێککەوتنێک دەبەستێتەوە بەو دوو مەرجەوە و بەبێ ئەو دوو مەرجە دۆناڵد ترەمپ بە هیچ رێککەوتنیک رازی نابێت.

ئەمە لە کاتێکدایە، تاران سورە لەسەر ئەوەی یۆرانیۆمە پیتێندراوەکەی رادەستی واشنتۆن نەکات و لە دوای 60 رۆژی ئاگربەستیش، باج لەو کەشتیانە وەربگرێت کە گەروەکە تێدەپەڕینن.

پێگەیەکی هەواڵی بەریتانیا ئاشکرای کردوە، عیراق و سوریا  و ئەمریکا رێککەوتنێک بۆ زیندووکردنەوەی هێڵی نەوتی مێژویی (کەرکوک- بانیاس) ئیمزادەکەن و ئەندازیاری رێککەوتنەکەش تۆم باراکە.

پێگەی (میدل ئیست ئای)ـی راپۆرتێکی بڵاوکردوەتەوە و ئاشکرای کردوە هەرشێ وڵاتی عیراق، سوریا و ئەمریکا سەرقاڵی ئیمزاکردنی رێککەوتنێکن لەسەر دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت لە رێگەی بۆری (کەرکوک- بانیاس)ـەوە،  کە درێژییەکەی نزیکەی 800 کیلۆمەتر و تا کەناراوەکانی سوریا درێژ دەبێتەوە.

پێگە بەریتانییەکە، لە راپۆرتێکیدا ئاشکرای کردوە، بڕیارە بەم نزیکانە رێککەوتنەکە رابگەیەندرێت، ئەمەش لە چوارچێوەی ئەو رێکەوتنانەدایە کە بە سەرۆکایەتی تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا ئەنجام دەدرێت.

 وەک لە راپۆرتەکەدا هاتووە، تۆم باراک  تەواوی هەوڵەکانی خستوەتەگەڕ، بۆ کۆتاییهێنان بە وردەکارییەکانی پڕۆژەکە پێش سەردانەکەی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ ئەمریکا.

ئاماژە بەوەشکراوە، تۆم باراک کاراکردنەوەی هەناردەی نەوت لە بۆرییەکەوە وەک مۆدێلێک بۆ پڕۆژەکانی یەکخستنی ئابووری و بازرگانی لە ناوچەی لێڤانت دەڕوانێت، دیدگایەک کە پێشتر لە چەندین بۆنەدا بانگەشە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان وڵاتانی ناوچەکە کردووە.

بە گویرەی زانیارییەکان، بڕیارە دوای سەردانەکەی عەلی زەیدی، ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریاش سەردانی ئەمریکا بکات، بۆ ئەوەی بەشداربێت لە رێوڕەسمی ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە.

جێ باسە، بۆری کەرکوک- بانیاس یەکێکە لە کۆنترین بۆری هەناردەکردنی نەوت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە ساڵانی 1930 بۆ گواستنەوەی نەوتی عیراق لە کێڵگە نەوتییەکانی کەرکوکەوە بۆ بەندەری بانیاس لەسەر دەریای ناوەڕاست دروستکراوە و دوای هاتنی ئەمریکا لە سآڵی 2003 هەنردەکردن لەو بۆرییەوە کەمیکرد و لە سآڵی 2011 لەگەڵ سەرهەڵدانی شۆرشی سوریا بە تەواوەتی هەناردەکردنی نەوت لە بۆریەکەوە وەستێندرا.

بەرپرسانی ئەمریکا ئاشکرایان کردووە، واشنتن داوا دەکات سەرجەم رێڕەوەکانی گەروی هورمز بە کراوەیی بمێننەوە و هێرشەکان بۆ سەر کەشتییە بازرگانییەکان بە تەواوی رابگیرێن، بەپێچەوانەوە دەرئەنجامەکان باش نابن.

کەناڵی 'ئەی بی سی نیوز' لە زاری چەند بەرپرسێکی باڵای ئەمریکاوە بڵاویکردەوە، واشنتن چاوەڕوان دەکات، تاران پابەندبوونی خۆی بە کراوەیی گەروی هورمز رابگەیەنێت، ئەو بەرپرسانە هۆشدارییان داوە کە ئەگەر ئێران گەرەنتی روونی پێشوەختە نەدات، دەرئەنجامەکان باش نابن.

ئەوەش لەکاتێکدایە، کە پێشتر هەردوولا دوو گەڕی دانوستانیان لە سویسرا و قەتەر ئەنجامدابوو، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ترووس سۆشیاڵ" رایگەیاند: "ئێران داوای بەردەوامیی گفتوگۆکانی کردووە و ئێمەش رەزامەند بووین، بەڵام بە روونی پێمان راگەیاندوون کە کاتی نەرمیوان نواندن کۆتایی هاتووە".

ئەم لێدوانانەی ترەمپ دوای ئەوە دێن کە ئەمریکا هێرشیکردووەتەسەر چەندین پێگەی ئێران، هەروەها سەرۆکی ئەمریکا، تارانی تۆمەتبار کرد بەوەی پلانی بۆ تیرۆرکردنی داڕشتووە و هۆشداریی دا: "1000 موشەک ئامادەی ئاڕاستەکردنن بەرەو ئێران؛ ئەگەر تاران هەوڵی زیان گەیاندن بە من بدات.

لە لایەکی دیکەوە، میدیاکانی ئەمریکا لەوانەش "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" و "ئەکسیۆس" ئاشکرایان کردووە کە دەزگا هەواڵگرییەکان زانیاری وردیان داوەتە واشنتن سەبارەت بە پلانی ئێران بۆ تیرۆرکردنی ترەمپ. بەپێی سەرچاوەکان، واشنتن مۆڵەتی داوەتە تاران بۆ ئەوەی بە رەسمی بەڵێنی راگرتنی هێرشەکانی سەر کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز بدات.

سوپای ئیسرائیل لە باشوری سوریا بە چەند ئۆتۆمبێلێكی سەربازیی پێشڕەویكردووە و بۆ ماوەیەك خاڵی پشكنینی كاتییان داناوە.

ئاژانسی هەواڵی سانای سوریا بڵاویكردەوە، سوپای ئیسرائیل بە ئۆتۆمبێلی سەربازیی پێشڕەویكردووە بۆ چەند گوندێكی سنوری پارێزگای قونەیترە لە باشوری سوریا و خاڵی پشكنینیان داناوە و داوای ناسنامەیان لە دانیشتوانی ناوچەكە كردووە و گوندەكانیشیان پشكنیووە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، رۆژی پێنجشەممەی رابردووش سوپای ئیسرائیل 15 ئۆتۆمبێلی بۆ گوندی عوشە لە باشوری قونەیترە بردووە و بۆ ماوەیەكی زۆر پشكنینیان كردووە.

رۆژنامەیەکی ئیسرائیلی ئاشکرایدەکات، سوپای ئیسرائیل تەواوی ئامادەکارییەکانی بۆ وەشاندنی گورزێکی سەربازیی بەهێز بۆ سەر ژێرخانی ئابوری و نەوتیی ئێران کۆتایی پێهێناوە، لە کاتێکدا بنیامین ناتانیاهۆ دەیەوێت لە ئێستادا وڵاتەکەی نەگلێنێتە ناو گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران.

رۆژنامەی "مەعاریف"ـی ئیسرائیلی لە زاری سەرچاوەیەکی ئەمنیی باڵاوە بڵاویکردەوە؛ سوپای ئیسرائیل پلانە هێرشبەرییەکانی بۆ سەر ئێران تەواو کردووە، ئەمەش وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جەنگێکی بەرفراوان یان لە حاڵەتی رووبەڕووبوونەوەی هێرشێکی کتوپڕ لەلایەن تارانەوە.

سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، مانەوەی هەزاران سەرباز و هێزێکی ئاسمانی گەورەی ئەمریکا لە ناو ئیسرائیلدا، فاکتەرێکی سەرەکی دەبێت لە هەر سیناریۆیەکی گرژبوونەوەی رەوشەکە.

بەپێی راپۆرتی ڕۆژنامەکە، لیستی ئامانجە دەستنیشانکراوەکانی ئیسرائیل پێکهاتوون لە دامەزراوە کەرتی نەوت و غازی ئێران (لە نێویاندا دورگەی خارک)، وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا، کۆمەڵگە پیشەسازییەکان و تۆڕەکانی گواستنەوە، ئەمەش بە ئامانجی لێدانی کوشندە لە ئابوریی ئێران.

ئەو سەرچاوە ئەمنییە دەڵێت: "ئەم ئامانجانە لە خولەکانی پێشوی جەنگدا بە هەماهەنگی لەگەڵ ئەمریکا نەکرابوونە ئامانج، بەڵام پێدەچێت ئەمجارە بژاردەی ترمان نەبێت، چونکە ئێران تەنها لە زمانی هێز تێدەگات".

ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدان، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا کۆتاییهاتنی رەسمی ئاگربەستی نێوان واشنتۆن و تارانی راگەیاندووە، لە بەرانبەردا، محەمەد باقر قاڵیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران جەختی لەسەر بەردەوامیی رووبەڕووبوونەوە و خۆ بەدەستەوەنەدان کردووەتەوە.

هاوکات شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان کە وڵاتەکەی نێوەندگیری سەرەکی بوو، داوای لە ئێران کردووە دەستکەوتەکانی ئەو ئاشتییە بپارێزێت کە بە زەحمەت بەدەست هاتوون.

شایەنی باسە تاران و واشنتۆن لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی رابردوودا، بە نێوەندگیریی ئیسلام ئاباد یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتنیان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ ئیمزا کردبوو، کە مۆڵەتی 60 رۆژی دیاریکردبوو بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی، بەڵام پێشهاتەکانی ئەم دواییە پرۆسەکەیان بەرەو هەڵوەشانەوە برد.

وەزارەتی تەندروستیی ئێران ئاماری رەسمی زیانە مرۆییەکانی هێرشە ئاسمانی و موشەکییەکانی ئەمدواییەی ئەمریکای بۆ سەر شەش شاری وڵاتەکە ئاشکراکرد.

وەزارەتی تەندروستیی ئێران بڵاویکردەوە؛ بەهۆی هێرشە ئاسمانی و موشەکییەکانی رۆژانی چوارشەممە و پێنجشەممەی رابردووی ئەمریکا بۆ سەر شەش شاری جیاوازی ئێران، 17 کەس گیانیان لەدەستداوە کە ژنێک لەنێویاندایە، هاوکا‌ت 115 کەسی دیکەش بریندار بوون.

ئاماژەی بەوەشکردووە، تا ئێستا 14 نەشتەرگەری بۆ بریندارەکان کراوە و 102 کەسیان دوای چاکبوونەوەیان نەخۆشخانەیان جێهێشتووە.

ئەم هێرشانەی واشنتن وەک وەڵامدانەوەیەک بوو بۆ بەئامانجگرتنی چەند کەشتییەکان لەلایەن ئێرانەوە لە گەروی هورموز لە رۆژی سێشەممەی رابردوودا.

لەلایەکی دیکەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کۆتاییهاتنی راگرتنی شەڕ و ئاگربەستی لەگەڵ ئێران راگەیاند و وتی: "بەبڕوای من ئاگربەستەکە کۆتایی هاتووە، مەمەڵەکردن لەگەڵ ئەواندا تەنها کات بەفیڕۆدانە".

ترەمپ ئاماژەی بەوەشکرد، نوێنەرانی ئەمریکا دەتوانن بەردەوام بن لە گفتوگۆکان، بەڵام گومانی خۆی لە بەدەستهێنانی هەر ئەنجامێک لەو دانوستانانە نیشاندا.