رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند کە وڵاتەکەی سەرکەوتن بەدەستدەهێنێت چونکە هیچ بژاردەیەکی دیکەی لەبەرجەستەدا نییە، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەمە یەکەم جارنییە تووشی مەترسیی لەناوبردن دەبنەوە.
لە میانی وتارەکەیدا، لە بارەگای نەتەوەیەگرتووەکان، بنیامین نەتانیاهۆی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، روبەریو هەموو ئەو هەوڵانە دەبنەوە کە بۆ لەناوبردنیان دەدرێت.
ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەکرد، ئەوەی ئەوان هەوڵی بۆدەدەن پەیوەندی بە خاکەوە نییە، بەڵکو پەیوەندیدارە بە بوونی دەوڵەتێکی جوولەکەوە هەیە.
سەبارەت بە تێکدانی دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، نەتانیاهۆ جەختی کردەوە، ئەگەر ئەوەیان نەکردایە ، ئێستا هەموویان لەژێر مەترسیی مردندا دەبوون، دەشڵێت؛ هەرچەندە وێرانکردنی ئەو دامەزراوانە کارێکی زۆر سەخت بوو، بەڵام بۆ ئەو لە ئاسانترین بڕیارەکان بووە.
لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رەخنەی توندی لە هەڵوێستی هەندێک وڵاتی رۆژئاوایی گرت و ئاماژەی بەوەکرد، "بەشێک لەوانەی تۆمەتباری دەستبەسەرداگرتنمان دەکەن لە بەریتانیا و فەرەنسان، پێیان دەڵێم؛ بەسە درۆکردن، چونکە خۆتان جیهانتان داگیر کردبوو".
سەبارەت بە بەرزاییەکانی جۆلان رایگەیاند، بە ئەحمەد شەرع دەڵێت؛ جولەکەکان لە سەردەمی موساوە لەوێ بوونیان هەبووە.
نەتانیاهۆ تیشکی خستە سەر رەوشی ناوخۆیی و رایگەیاند، سێ ساڵە لە حەوت بەرەی جیاوازەوە شەڕ دەکەن، هاوکات بەرگریی لە هەڵسوکەوتی هاووڵاتییانی کرد لە کەرتی رۆژئاوا و رایگەیاند، کاتێک هەندێک لە هاووڵاتییانیان بەرگریی لە خۆیان دەکەن، راگەیاندنە جیهانییەکان بە توندوتیژیی نیشتەجێبووان ناوی دەبەن.
وەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند، دەبێت ئیسرائیل دەستبەجێ چالاکییەکانی نیشتەجێبون لە کەرتی رۆژئاوا راگرێت و پشتگیری پلانەکەی دۆناڵد ترەمپ دەکەن بۆ کەرتی غەززە.
فەیسەڵ بن فەرحان،وەزیری دەرەوەی سعودیە رایگەیاند دژی ئەو چالاکیانەی ئیسرائیلن لە کەرتی رۆژئاوا، ئاماژەی بەوەشکرد هێرشی حوسییەکان بۆ سەر رێڕەوی کەشتیوانی لە باب مەندەب مەترسی و هەڕەشەیەکی راستەوخۆن بۆ سەر ئاسایشی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.
ناوبراو وتیشی، دەستدرێژی و هێرشەکانی حوسییەکان شوێنە مەدەنییەکانی ناو خاکی سعودیە دەکەنە ئامانج و وڵاتەکەی مافی پاراستن و بەرگرییکردن لە خۆی هەیە لە بەرانبەر ئەم هەڕەشانەدا و وەڵامی پێویستیان دەداتەوە.
سەبارەت بە رەوشی ناوخۆیی یەمەنیش، دووپاتی کردەوە لە ئێستادا لەپێشینەی سەرەکیی کارەکانیان پاراستنی یەکپارچەیی خاکی یەمەنە.
لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا وەزیری دەرەوەی سعودیە تیشکی خستە سەر رەوشی فەلەستین رایگەیاند، دەبێت دەستبەجێ چالاکییەکانی نیشتەجێکردنی ئیسرائیل لە کەرتی رۆژئاوا رابگیرێت و پشتگیریی وڵاتەکەیشی بۆ جێبەجێکردنی تەواوەتیی پلانی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە داهاتووی کەرتی غەززە دەربڕی.
ئەمریکا بەردەوامە لە فشارە ئابورییەکانی بۆ سەر ئێران و لە نوێترین هەنگاویشدا شەش ملیۆن لیتر نەوتی ئەو وڵاتە، کە دەستیبەسەردا گرتوە دەبات بۆ خۆی.
رۆژنامەی تایمز ئۆف ئیسرائیل بڵاویکردوەتەوە، ئەمریکا سێ کەشتیی نەوتهەڵگری ئێرانی دەستبەسەرداگرتووە، کە شەش ملیۆن بەرمیل نەوتیان تێدایە و بە نیازە بیگوازێتەوە بۆ وڵاتەکەی.
رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، بەهای ئەو نەوتەی ئێران، کە ئەمریکا دەیبات بۆخۆی، زیاترە لە 600 ملیۆن دۆلار و لە کاتی گەمارۆ دەریایەکاندا کەشتییەکان دەستیان بەسەرداگیراوە.
بە گوێرەی زانیارییەکانی تانکەر تراکەرز، کە چاودێری جوڵەی کەشتییەکان دەکات، کەشتییەکان بەرەو ئەمریکا دەڕۆن و لە ئێستادا لە نزیک کەناراوەکانی باکوری بەرازیلن.
ئەوەشخراوەتەڕوو، ئەم دەستبەسەرداگرتنە لە چوارچێوەی ئەو سزایانەی ئەمریکادایە، کە ئامانجیان سنوردارکردنی هەناردەی نەوتی ئێرانە.
لای خۆشیەوە، وەزارەتی جەنگی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ئەم هەنگاوەی وەک هەوڵێک بۆ تێکدان و پەکخستنی تۆڕە نایاساییەکان و دەستبەسەرداگرتنی ئەو کەشتییە سزادراوانە پێناسە کردووە، کە هاوکاریی مادی پێشکەشی ئێران دەکەن.
لە شەوی رابردووەوە کۆمپانیا ئاسمانییەکانی ئێران سەرجەم گەشتەکانیان بۆ ئیمارات راگرتووە.
لە هەمان کاتدا، مەجید ئەخوان، وتەبێژی رێکخراوی فڕۆکەوانیی مەدەنی ئێران رایگەیاند: تورکمانستان مۆڵەتی تێپەڕبوونی بە ئاسمانی وڵاتەکەیدا بە کۆمپانیا ئێرانییەکان نەداوە، بەو هۆیەوە گەشتی تاران - دووشەنبە ناچار بووە بگەڕێتەوە بۆ فرۆکەخانەی ئیمام خومەینی لە تاران.
ناوبراو داوای لە گەشتیاران کرد پێش گەشتکردن زانیاریی پێویست لە لایەنە پەیوەندیدارەکان وەربگرن.
سەرەڕای کۆتاییهاتنی مۆڵەتەکەی واشنتۆن بۆ راگرتنی مامەڵەکردن لەگەڵ کۆمپانیا ئاسمانییەکانی ئێران، هێشتا ژمارەیەک گەشتی نێودەوڵەتی بەرەو چین، تایلەند و ئەفغانستان بەردەوامن، لە کاتێکدا زانیارییەکان دەربارەی گەشتەکان بۆ تورکیا دژ بەیەکن.
ئاژانسی بلۆمبێرگ بە پشتبەستن بە داتاکانی ماڵپەڕی "FlightRadar24" ئاشکرای کردووە کە گەشتە ئاسمانییەکان لە ئێرانەوە بۆ چەند ناوچەیەک لەوانە بانکۆک و پوکێت لە تایلەند، شانگهای لە چین، و کابول لە ئەفغانستان ئەنجام دراون.
سوپای ئیسرائیل و دەزگای ئاسایشی گشتی "شاباک" رایانگەیاند کە دوێنێ چوارشەممە لێدانێکیان لە ناوچەی خان یونس لە باشوری کەرتی غەززە ئەنجامداوە، کە بووەتە هۆی کوژرانی محەممەد ئەبو عەلوان، بەرپرسی بەشی دارایی لە بزووتنەوەی "حەماس".
بەپێی راگەیەندراوە هاوبەشەکە، "ئەبو عەلوان زیاتر لە دەیەیەک لەمەوبەر دەستی بە چالاکییەکانی کردووە و بەرپرس بووە لە ئامادەکردنی بودجەی سەرجەم قۆڵەکانی حەماس، لە کاتی جەنگدا رێنمایی دابوو بۆ گواستنەوەی زیاتر لە ملیارێک شێکڵ بۆ تەمویلکردنی چالاکییە تەقینەوەیی و سەربازییەکان، ئەوەش کردییە کەسایەتییەکی سەرەکی لە پاراستنی دەسەڵاتی رێکخراوەکە و مانەوەیدا، دەستبەجێش کاری کردووە بۆ گەڕاندنەوەی تواناکانی رێکخراوەکە لە رێگەی پێشێلکردنی سیستماتیکی ئاگربەست، ئەوەش وایکرد لە رێگەی ئاسمانییەوە بکرێتە ئامانج بۆ نەهێشتنی ئەو مەترسییەی دروستی کردبوو.
لە راگەیەندراوەکەدا جەخت کراوەتەوە کە سوپا و شاباک بەردەوامن لە چڕکردنەوەی هەوڵەکانیان بۆ "لەناوبردنی توانای دارایی حەماس و رێگریکردن لە گەڕاندنەوەی ژێرخانی ئابووری و سەربازییەکەی، لەوانەش لەناوبردنی چەکداران و بەئامانجگرتنی تۆڕەکانی صەڕاف و نێوەندگیرەکانی تێوەگلاو لە گواستنەوەی سەدان ملیۆن دۆلار.
پاکستان رایگەیاند کە بە فڕۆکەی جەنگی و بێفڕۆکەوان، هێرشی کردووەتە سەر 10 پێگە لە ناوخۆی ئەفغانستان، بەو تۆمەتەی کە وڵاتەکە بووەتە پەناگە بۆ گرووپە چەکدارەکان.
عەتاوڵڵا تارار، وەزیری زانیاریی پاکستان لە تۆڕی کۆمەڵایەتی (ئێکس) بڵاوی کردەوە: پاکستان هێرشی وردی بە فڕۆکەی جەنگی و بێفڕۆکەوان بۆ سەر 10 پێگە لە ئەفغانستان ئەنجام داوە.
ئاماژەی بەوەش کرد، هێرشەکان بە شێوازێکی بڕیارلیادراو، ورد، ئەژمارکراو و هاوسەنگ کراونەتە سەر ئامانجی سەربازیی دیاریکراو کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە هەوڵەکان بۆ ئەنجامدانی هێرش لە دژی پاکستان هەبووە.
لێپرسراوێكی باڵای ئێران هۆشداری دەداتە وڵاتانی ناوچەكە و دەڵێت، داخستنی ئاسمانیی هەر وڵاتێك بەڕووی فڕۆكەكانی ئێران، لەكارخستنی فڕۆكەخانەكانی ئەو وڵاتەیە.
موحسین رەزایی، راوێژکاری موجتەبا خامنەیی رایگەیاند، داواكارن لە سەرجەم وڵاتانی ناوچەكە، نەبنە بەشێك لە جەنگی ناوچەكە و ئامرازێك بۆ جێبەجێكردنی سزاكانی ئەمریكا لە دژی ئێران.
وتیشی، وڵاتانی ناوچەكە دۆستی ئێرانن و نابێت لەگەڵ ئەمریكادا لە دژی ئێران بوەستنەوە، چونكە بەرژوەندی و خاڵی هاوبەشی زۆریان هەیە.
موحسین رەزایی هۆشداریشیدا و وتی، هەر وڵاتێك ئاسمانەكەی بەڕووی فڕۆكەكانی ئێراندا دابخات، سەرجەم فڕۆكەخانەكانی ئەو وڵاتە لەكاردەكەون.
ئەوەش لەدوای ئەوەدێت، ئەمریكا تەواوی هێڵی ئاسمانیی ئێرانی خستە لیستی سزاكانییەوە، هۆشداریشدا هەر وڵاتێك لەگەڵ كۆمپانیا فڕۆكەوانییەكانی ئێراندا كاربكات، سزا دەدرێت.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران مەرجەکانی تاران بۆ زەمینەسازکردنەوەی دانوستان لەگەڵ ئەمریکا ئاشکرا دەکات و رایدەگەیەنێت، هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی و سزادانی ئابوری لە مەرجە سەرەکییەکانیانن.
ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە تۆڕی کۆمەڵایەتی 'ئێکس' نووسیویەتی؛ لە پەراوێزی کۆبوونەوەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان، خولێکی تری ئاڵوگۆڕی پەیام لەنێوان ئێران و ئەمریکا بە نێوەندگیریی قەتەر بەڕێوەچوو.
ئاماژەی بەوەشدا، پرۆسەی ئاڵوگۆڕی پەیامەکان نزیکەی دوو سەعاتی خایاندووە و تێیدا هەڵوێست و مەرجەکانی تاران بۆ دەستپێکردنەوەی پرۆسەی دیپلۆماسی بە شێوازێکی روون بڵاوکراونەتەوە، بە جۆرێک رێگە لە هەر بیانوویەک لەلایەن دەسەڵاتدارانی واشنتۆنەوە دەگرێت.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختیشی کردەوە، مەرجەکانی تاران تەواو روونن، لەوانەش راگرتنی "کردەوە دوژمنکارییەکان"ـی ئەمریکا و هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی و سزادانی ئابوری، کۆتاییهێنان بە شەڕ لە تەواوی بەرەکان و ئازادکردنی سەرمایە بلۆککراوەکانی ئێران و دابینکردنی ئاسایشی رێڕەوە کەشتیوانییەکان.
مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران، لە بارەگای نەتەوە یەكگرتووەكان لە نیویۆرک وتارێکی پێشکەشکرد و رایگەیاند: دەمانەوێت بۆ دەستەبەركردنی ئاسایش هاوكاری بكەین، ئەمریكا تاوانی دژ بە مەدەنییەكان لە ئێران ئەنجام داوە.
پزیشکیان دەشڵێت: ئێران پێویستی بە وزەی ئەتۆمییە، نەك بۆمبی ئەتۆمی، هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی وزە دەدەین لەپێناو پێشكەوتن لە بواری زانستیدا، هەروەها هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی هێز دەدەین بۆ رێگریكردن لە هەر هەڕەشەیەك لەسەر ئاسایشمان، بەڵام هەوڵ بۆ بەدەستهێنانی چەكی ئەتۆمی نادەین.
راشیگەیاند، ئەمریكا كۆسپ لەبەردەم تواناكانیان بۆ دەستگەیشتن بە رێڕەوە دەریایییەكان دروست دەكات.
سەرۆک کۆماری ئێران لە بە شێکی وتارەکەیدا ئاماژەی بەوەکرد، "ترەمپ بە تیرۆریست وەسفی کردین، بەڵام خۆمان بووینە قوربانی تیرۆر".
سەرۆکی سوریا لە وتارێکدا، چوونە ناو قۆناغێکی نوێی بوژانەوەی ئابوری و رێکخستنەوەی سوپای وڵاتەکەی رادەگەیەنێت و جەخت لەسەر ئاسایشی ناوچەکە و سەروەریی خاکی سوریا دەکاتەوە.
لە وتارەکەیدا لە کۆبوونەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا ئاماژەی بە دەستپێکردنی قۆناغێکی نوێ لە مێژووی وڵاتەکەی کرد و رایگەیاند، سوریا چووەتە ناو بوژانەوەی ئابوری، هاوکات پرۆسەی قۆرخکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا دەستی پێکردووە، سوپاش لەسەر بنەمایەکی نوێ رێکخراوەتەوە.
سەرۆکی سوریا جەختی لەوەکردەوە، وڵاتەکەی لە باکوورەوە تا باشوور یەکخراوەتەوە و رێڕەوی دادپەروەریی راگوازتن لە سەرانسەری سوریا دەستی پێکردووە، ئاماژەی بەوەشکرد، سوریا لەسەر بنەمایەکی سەروەریی بەهێزەوە دەستیکردووە بە دروستکردنی پردی هاوبەشی و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی.
لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، ئەحمەد شەرع ئاماژەی بە هەڵگرتنی سزاکانی سەر وڵاتەکەی کرد و رایگەیاند، "بۆ جیهان سەلمێنرا کە ئاسایشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە سوریاوە دەنەخشێنرێت."
سەبارەت بە پرسی سنورەکان و ئیسرائیل، جەختی کردەوە، بەرزاییەکانی جۆلان وەک زەوییەکی سوریا دەمێنێتەوە و سەرجەم بڕیارەکانی لکاندنی بە ئیسرائیلەوە بەپێی بڕیارە نێودەوڵەتییەکان بێبایەخن.
هاوکات پابەندبوونی سوریاشی بە رێککەوتنی ساڵی 1974 دووپاتکردەوە و داوای کشانەوەی تەواوەتی ئیسرائیلی کرد لە زەوییەکانیان، هاوکات هێرشەکانی ئیسرائیلی بۆ سەر خاکی سوریاش ئیدانە کرد.
دانی دانۆن، باڵیۆزی ئیسرائیل رایگەیاند، لە کاتی رودانی هەر هێرشێکی ئێران بۆ سەر وڵاتەکەی، وەڵامێکی ئازار بەخشیان دەبێت و ئاشکراشی کرد شوێن خۆشاردنەوەی موجتەبا خامنەیی دەزانن و ئاگاداری ئەوەشن چی دەکات.
باڵیۆزی ئیسرائیل لە کۆبونەوەی نەتەوەیەگرتوەکان، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ فۆکس نیوز رایگەیاند، زانیاری هەواڵگری زۆر وردیان لەبەردەستدایە و بە تەواوی ئاگاداری شوێنی خۆحەشاردان، چالاکی و وتەکانی رێبەرانی ئێرانن.
دانۆن جەختی لەوە کردەوە کە سەرکردەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە بەرانبەر هێزی وڵاتەکەی نیشانەی نیگەرانی و ترسیان لە گیانی خۆیان پێوە دیارە.
ئاماژەی بەوەشکرد، سەرکردەکانی ئێران باش تێگەیشتوون لەوەی ئەگەر هێرشبکەنە سەر ئیرسائیل تەنها چەند رۆژێکی کەم دەخایەنێت و لە ناویان دەبەین.
دوای سێ ساڵ لە داخرانی دەرگای خوێندنگەكان و دابڕان لە خوێندن بەهۆی جەنگ و وێرانكارییەوە، منداڵانی غەززە گەڕانەوە بۆ پۆلەكان.
منداڵانی غەززە بەخۆشحاڵییەوە دەچنە ناو پۆلەكانیان، كە جگە لە تەختەیەكی رەش هیچی تری تێدا نییە، خوێندنگەیەك نە دەرگای هەیە و نە دیوار، بەڵام دڵخۆشی لە چاوی یەك بە یەكی منداڵەكاندا بەدی دەكرێت.
رێكخراوی سندوقی منداڵانی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان یونیسێف رایگەیاندووە، 98٪ی خوێندنگەكانی غەززە یان بە تەواوی لەناوچوون، یان رووخاون و بە كەڵكی بەكارهێنان نەماون، بەڵام سەرەڕای ئەوە بەهەوڵی رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان توانراوە بۆ ئەمساڵ 540 هەزار منداڵ بگەڕێنرێنەوە ناو پۆلەكان.
نرخی كەلوپەل و پێداویستییەكان زیاتر لە سێ هێندە بەرزبوونەتەوە، مەترسییەكانی جەنگ بەردەوامن و شەڕ هەنگاوێك لێیان دوورە، بەڵام هێشتا ئومێد لە چاوەكانیاندا دەبینرێت و دەڵێن: سەرەڕای نەبوونی پێداویستییەكان و لەدەستدانی هاوڕێكانمان، ئێمە لەناو خێمەكانیشدا فێر دەبین و بەردەوام دەبین.
رێكخراوی یونیسێف پرۆگرامێكی فراوانی فریاگوزاری راگەیاندووە بەناوی گەڕانەوە بۆ فێربوون، لە چوارچێوەی ئەو پرۆگرامەشدا خێمە و پێداویستییەكانی خوێندن بۆ منداڵانی غەززە دابین دەكەن، ئامانجی پرۆگرامەكەش رێگریكردنە لە دروستبوونی نەوەیەكی دابڕاو لە خوێندەواری
منداڵانی غەززە لەپاڵ گەڕانەوەیان بۆ خوێندن، پاڵپشتی دەروونیشیان پێشكەش دەكرێت و دەیانەوێت شۆكی جەنگیان لەسەر كەمبكەنەوە.
دەستپێكردنەوەی پرۆسەی خوێندن لە كەرتی غەززە لەكاتێكدایە لە سێ ساڵی رابردوودا، نزیكەی 22 هەزار خوێندكار و زیاتر لە 770 كارمەندی پەروەردەیی كە 532یان مامۆستا بوون گیانیان لەدەستداوە.
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، هیچ سنورێک بۆ توانای موشەکی باڵیستی وڵاتەکەی نییە و ئەمریکا ناتوانێت دەسەڵاتی خۆی بەسەر گەلی ئێراندا بەسەپێنێت.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی لە روی توانا موشەکییەکانەوە لە لوتکەی هێزیدایە و هیچ سنورێک بۆ تواناکانیان نییە و هەر شوێنێکیان بوێت دەتوانن بیکەنە ئامانج.
قالیباف ئاماژەی بەوەکردوە متمانە بەخۆبوون، پشتبەستن بەخۆبوون لە چەک و یەکگرتوویی نیشتمانی بەرهەمی بەرگریی پیرۆزن هۆکاری سەرکەوتنەکانیانن.
قاڵیباف جەختیکردەوە، دۆناڵد ترەمپ دەبێت بزانێت ناتوانێت دەسەڵاتی خۆی بەسەر نەتەوەی ئێران و هیزە چەکدارەکانیاندا هەبێت.
لەبارەی دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران وتویەتی؛ دوژمن دەبێ بزانێ کە دانوستاندن مەیدانی خەباتە؛ دیپلۆماسی تەسلیمبون نییە، بەڵکو گۆڕینی دەسەڵاتی مەیدانەکە بۆ دەستکەوتێکی سیاسی.
سەرۆك كۆماری ئێران رایگەیاند، ئێران لە ناوەندە نێودەوڵەتییەكاندا بەرگری لە هەڵوێستەكانی خۆی دەكات و دەشڵێت: چەندین جار رێككەوتنمان ئیمزا كردووە بەڵام ئەمریكا پابەندی نییە.
مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران بەر لە بەڕێككەوتنی بەرەو نیویۆرك بۆ بەشداریكردن لە كۆبوونەوەكانی كۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەكگرتووەكان رایگەیاند، وڵاتەكەی لە ناوەندە نێودەوڵەتییەكاندا بە توندی بەرگری لە هەڵوێست و مافەكانی دەكات و پەیامی گەلی ئێران دەگەیەنێتە جیهان.
ئاماژەی بەوەشكرد، لەو كۆبوونەوەیەدا تاوانەكانی دژ بە گەلی ئێران دەخەنە روو و جەختی كردەوە، ناكرێت هیچ گەلێك بە زەبری هێز ملكەچبكرێت.
پزیشكیان رەخنەی لە رێككەوتنە نێودەوڵەتییەكان گرت و ئەوەی خستە روو، ئێران چەندین جار چووەتە سەر مێزی گفتوگۆ و رێككەوتنی ئیمزا كردووە، بەڵام لایەنی بەرامبەر پابەند نەبوو بە بەڵێنەكانیەوە، لە ئێستاشدا روداوەكانی غەززە، فەڵەستین، سوریا و یەمەن راستییەكان دەردەخەن.
سی ئێن ئێن بڵاویکردوەتەوە، سەرۆک کۆماری ئێران و وەفدەکەی لەژێر رێکارێکی توندی ئەمنیدان و دەبێت چالاکیەکانیان تەنها لە بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکاندا بێت، رێگەی چونە فرۆشگاگەورەکان وکرێنی کەلوپەلیشیان پێنادرێت.
سی ئێن ئێن لە زاری لێپرسراوێکی ئەمریکاوە بڵاویکردوەتەوە، پاراستنی ئاسایشی مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران لە کاتی بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەی کۆمەڵەی گشتیی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، بە شێوەی ڕاستەوخۆ دەسپێردرێتە هێزی نهێنی ئەمریکا.
لە هەمان کاتدا، ئاسایشی ئەندامانی دیکەی وەفدەکەی تاران لەلایەن هێزی ئاسایشی دیپلۆماسیی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاوە دەپارێزرێت.
هاوکات، لێپرسراوێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڕایگەیاند کە بەرپرسانی تاران تەنها بە مەبەستی نوێنەرایەتیکردنی وڵاتەکەیان لە نەتەوە یەکگرتووەکان مۆڵەتی هاتنەژوورەوەیان پێدراوە و دەبێت چالاکییەکانیان تەنها لە چوارچێوەی کاروباری ئەو ڕێکخراوەدا بنوێنن.
سی ئێن ئێن ئاماژەی بەوەکردوە، بەپێی رێکارەکان، ئەگەر بڕیار بێت وەفدەکە بچنە دەرەوەی ناوچەی دەوروبەری بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کێنیدی، یان نوێنەرایەتیی ئێران، دەبێت پێشوەختە داوای مۆڵەتی رەسمی بکەن.
جگە لەوەش، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جەختی کردەوە کە بڕیارەکەی ساڵی ڕابردووی ئیدارەی ترەمپ هێشتا کاریپێدەکرێت و بەپێی ئەوە لێپرسراوانی ئێران مافی کڕینی کەلوپەلی گرانبەها و سەردانیکردنی فرۆشگە گەورەکانی ئەمریکایان لێ قەدەغە کراوە.
دوای ئەوەی ئێران دەستیگرت بەسەر ژێردەریایەکی ئەمریکا لە گەروی هورمز، سوپای پاسداران دەڵێت؛ دەستیان کردوە بە دروستکردنەوەی ئەو ژێر دەریاییە .
سەردار محێبی، وتەبێژی سوپای پاسداران بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاندوە، ژێردەریایەکە تەکنەلۆژیای زۆر بەرزی تێدا بەکارهاتووە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لە ئێستادا دەستیانکردوە بە هەڵوەشاندنەوەی و دوبارە دروستکردنەوەی تاوەکو بیخەنە خزمەتی سوپاوە.
ئەمە لە کاتێکدایە، رۆژی سێشەممە، 8ـی ئەیلول، هێزی دەریایی سوپای پاسداران رایگەیاند، ئۆپەراسیۆنێکی هەواڵگری و مەیدانیی ئاڵۆزدا، دەستیان بەسەر یەکێک لە مۆدێرنترین ژێردەریا سوپای ئەمریکادا گرت لە دەروازەی تەنگەی هورمز و ئەمریکاش رایگەیاند؛ ئەو ژێردەریایە کۆنە و بەهۆی کێشەی تەکنیکیەوە لە کارکەوتوە.