ناکۆکییەکانی واشنتۆن و تەلئەبیب لەسەر غەززە قوڵتر دەبنەوە و ئەمڕۆ کۆشنەر و ناتانیاهۆ لەسەر ئەو پرسە کۆدەبنەوە.

جارید کۆشنەر، زاوا و راوێژکاری دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بۆ بەدواداچوون و جێبەجێکردنی پلانی ئاشتیی ئەمریکا لە کەرتی غەززە، ئەمڕۆ دووشەممە لە ئیسرائیل لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە کۆدەبێتەوە.

ئاژانسەکانی هەواڵ بڵاویانکردووەتەوە، سەردانەکەی کۆشنەر بۆ تەلئەبیب لە کاتێکدایە، حکومەتی ئیسرائیل تێبینی و سەرنجی جدی لەسەر بەشەکانی پلانی ئەمریکا هەیە، بەتایبەت لەبارەی پرسی داماڵینی چەکی حەماس و قۆناغەکانی کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە کەرتەکە.

پێش گەیشتنی بۆ ئیسرائیل، کۆشنەر دوێنێ یەکشەممە لە میسر لەگەڵ سەرکردەکانی بزووتنەوەی حەماس کۆبووەوە، لە کۆتایی مانگی تەمموزی رابردوودا حەماس رەزامەندی لەسەر نەخشەڕێگەیەکی ئەمریکی دەربڕی کە ئامانج لێی دەستپێکردنی قۆناغی دووەمی پلانی ئاشتییە، بە جۆرێک داماڵینی چەکی بزووتنەوەکە و کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە غەززە لەخۆدەگرێت.

لە بەرانبەردا، بنیامین ناتانیاهۆ بەڕەسمی بەڵگەنامەکەی رەتکردووەتەوە و داوای کردووە داماڵینی چەکی حەماس بە شێوەیەکی بەکردەوە و "راستەقینە" جێبەجێ بکرێت.

ئەمە لە کاتێکدایە بزووتنەوەی حەماس، لە سەرەتای مانگی تەمموزدا هەڵوەشاندنەوەی ئیدارە مەدەنییەکەی لە غەززە راگەیاند و ئامادەیی دەربڕی بۆ رادەستکردنی دەسەڵاتەکان بە "لیژنەی نیشتمانی بۆ بەڕێوەبردنی غەززە".

وادەی دیاریکراوی رێککەوتنی نێوان واشنتۆن و تاران کە لە مانگی حوزەیرانی رابردوودا ئیمزاکرابوو گەیشتووەتە کۆتایی، ئەوەش لە کاتێکدایە دەرفەتەکانی پاراستنی لێکتێگەیشتنەکە لە نێوان دانوستان و ئاڵۆزتربوونی رەوشەکەدا ماونەتەوە.

لە بری ئەوەی ئەم وادەیە ببێتە هۆی کەمبوونەوەی گرژییەکان، رۆژانی کۆتایی رێککەوتنەکە ئاماژەیان بە پاشەکشەی پرۆسەکە کردووە، پاش ئەوەی تاران هاتوچۆی لە گەروی هورمز داخست وەک ناڕەزایەتییەک بەرانبەر هەوڵەکانی ئەمەریکا بۆ دروستکردنی رێڕەوێکی جێگرەوە، لە بەرانبەردا واشنتۆن بە سەپاندنەوەی گەمارۆی دەریایی وەڵامی دایەوە.

هاوکات لە ناوخۆی ئێراندا، فشارە ئابورییەکان رویان لە زیادبوون کردووە و دابەزینی بەهای دراوی ناوخۆیی و گەمارۆکان کەرتی نەوتیان تووشی سستبوونی گەورە کردووە، لەم باریەوە محەمەد رەزا عارف، جێگری سەرۆک کۆماری ئێران هۆشداریی دا لەوەی وڵاتەکەی لە ناو "جەنگێکی ئابوری"دایە و داوای لە دامەزراوەکان کرد بەرەنگاری شەپۆلی بەرزبوونەوەی نرخەکان و هەڵئاوسان ببنەوە.

لە بەرانبەردا، تۆڕی هەواڵی "سی ئێن ئێن"ـی ئەمریکی بڵاویکردووەتەوە، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمەریکا دوای شەش مانگ لە رووبەڕووبوونەوەکان، داواکارییەکانی کەمکردووەتەوە، لە کاتێکدا لە سەرەتادا باسیان لە رادەستبوونی تەواوەتی ئێران و راگرتنی تەواوەتی بەرنامە ئەتۆمییەکان دەکرد، بەڵام لە یاداشتەکەی حوزەیراندا ئەو مەرجانە کەمکراونەتەوە و جەخت لە پاراستنی سەقامگیریی نرخی نەوت کراوەتەوە. 

جێی ئاماژەیە، بەپێی ئامارەکان ئاستی هاتوچۆی کەشتییەکانی گواستنەوەی کەلوپەل و نەوت لە گەروی هورمز بەشێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە، ئەمەش مەترسییەکان لەسەر داهاتووی ئاسایشی دەریاوانی و ئەگەری سەرهەڵدانەوەی گەڕێکی نوێی رووبەڕووبوونەوە زیاتر دەکات.

هاتوچۆی كەشتییەكان لە گەروی هورمز پەكیكەوتووە و لە رۆژی یەكشەممەدا تەنانەت یەك كەشتییش لەو رێڕەوەدا تێپەڕ نەبووە.

بەپێی داتاكانی كۆمپانیای "كیپلەر" بۆ چاودێریی جوڵەی كەشتییەكان، هاتوچۆی بازرگانی لە گەرووی هورمز لە كۆتایی ئەم هەفتەیەدا سستییەكی بەخۆوە بینیوە. ئامارەكان ئاشكرای دەكەن كە رۆژی شەممە تەنها پێنج كەشتیی بارهەڵگر لە گەرووەكە تێپەڕبوون، بەڵام رۆژی یەكشەممە هیچ جۆرە هاتوچۆیەكی كەشتیوانی تۆمار نەكراوە. ئەمە لە كاتێكدایە كە لە هەمان كاتی هەفتەی رابردوودا، 31 كەشتی لەو رێڕەوە ستراتیژییەدا هاتوچۆیان كردبوو.

ئەم پەككەوتنە لە ناكاوەی كەشتیوانی دوای زنجیرەیەك هێرش دێت كە كەشتییە نەوتهەڵگرەكانی لە ناوچەكەدا كردبووە ئامانج، هاوكات سستیی هەوڵە دیپلۆماسییەكانی نێوان واشنتۆن و تاران بۆ چارەسەركردنی ململانێكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دڵەڕاوكێی زۆری لای كۆمپانیاكانی گواستنەوە دروست كردووە. هاتوچۆی كەشتییەكان لە گەروی هورمز بە شێوەیەكی بەرچاو كەمی كردووە.

حەماس جەخت لە پابەندبونی دەکاتەوە بە رێککەوتنی ئاگربەست و ئیسرائیل تۆمەربار دەکات و سوپاسی دۆناڵد ترەمپیش دەکات.

بزوتنەوەی حەماس رایگەیاند، بە تەواوی پابەندی جێبەجێکردنی قۆناغی یەکەمی رێککەوتنی ئاگربەست بووە، جەختی کردەوە لە دیدارێکی رێبەرانی بزوتنەوەکە لەگەڵ جێرد کۆشنەر، نێردراوی دۆناڵد ترەمپ لە قاهیرە، رەزامەندیی خۆیان لەسەر نەخشەڕێگەی جێبەجێکردنی قۆناغی دووەمی پلانەکەی سەرۆکی ئەمریکا سەبارەت بە غەززە دەربڕیوە.

ئەمڕۆ یەکشەممە لە راگەیەندراویكدا، حەماس پابەند بونی خۆی بە جێبەجێکردنی قۆناغی یەکەمی رێککەوتنی ئاگربەست دەربڕی.

لە رەگەیەندراوەکەدا، حەماس سوپاسی رۆڵی دۆناڵد ترەمپ دەکات  بۆ گەیشتن بەم نەخشەڕێگەیە و داوای لە ئەنجومەنی ئاشتی و وڵاتانی ناوەندگیر کرد، کە ئیسرائیل پابەند بکەن بە جێبەجێکردنی سەرجەم بەڵێنەکانی قۆناغی یەکەم.

حەماس جەختیکردوەتەوە دەبێت ئیسرائیل پیشێلکاری وهێرشەکان رابگرێت، هەروەها  پەسەندکردنی نەخشەڕێگەی قۆناغی دووەم.

حەماس لە راگەیەندراوەکەدا، ئیسرائیلی تۆمەتبار کرد بەوەی بە ئەنقەست بەرەو ئاڵۆزکردنی رەوشی سەربازی هەنگاوی ناوە و بەڵێنەکانی جێبەجێ نەکردووە.

ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، ئێران دەیەوێت تیمێکی لێکۆڵینەوەیان بچنە ناو خاکی قەتەرەوە تا بە دواداچون بکەن بۆ چارەنوسی فڕۆکەوانەکانیان، کە پێیان وایە لەلایەن قەتەرەوە دەستبەسەر کراون و قەتەریش رەتی دەکاتەوە.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردوە، دەستەی ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکانی ئێران رەخنەی لە دەسەڵاتدارانی قەتەر گرتوە  و تۆمەتباریان دەکات بەوەی رێگری لە چوونەژوورەوەی تیمێکی لێکۆڵینەوەی ئێرانی دەکەن بۆ ناو خاکی قەتەر، بە مەبەستی رونکردنەوەی چاره‌نوسی ئەو فڕۆکەوانانەی، کە تاران دەڵێت لەلایەن هێزەکانی دەوحەوە دەستبەسەر کراون.

رۆیتەرز دەڵێت؛ قەتەر بە تەواوی رەتیدەکاتەوە هیچ فڕۆکەوانێکی ئێرانی دەستبەسەر کردبێت؛ دەوحە رایگەیاندووە کە تیمەکانی گەڕان و رزگارکردنیان تەنها پاشماوەی جەستەی فڕۆکەوانێکیان دۆزیوەتەوە، ئەمەش دوای ئەوەی فڕۆکەیەکی ئێرانی لە مانگی ئاداری راابردوودا بەرزاییەکانی ئاسمانی قەتەری بەزاندووە و وەڵامی پەیوەندییە هۆشدارییەکانی نەداوەتەوە.

ئەمە لە کاتێکدایە، قەتەر ئاماژە بەوە دەکات، کە پەیوەندی بە ئێرانەوە کردووە بۆ رادەستکردنەوەی تەرمی فڕۆکەوانەکە و بانگهێشتی تارانی کردووە بۆ پێداچوونەوە بە وردەکارییەکانی ئۆپراسیۆنی گەڕانەکە و  تاران نکوڵی لەم هەوڵە دەکات.

محەممەد باقرزادە، فەرماندەی لیژنەی گەڕان بەدوای بێسەروشوێنبووانی هێزە چەکدارەکانی ئێران، رایگەیاندووە، کە تیمێکی شارەزای هێزی ئاسمانی ئێران زیاتر لە مانگێکە چاوەڕێی مۆڵەتی چوونەژورەوە دەکەن بۆ قەتەر، بەڵام لێپرسراوانی دەوحە بە ئەنقەست کارەکان دوا دەخەن.

فەرماندەی گشتیی سوپای ئێران رایگەیاند، پاداشتی دارایی بە شێوازی نەختینە دەدەنە ئەو کەسانەی سەربازەکانی ئەمریکا دەگرن یاخود دەیان کوژن.

ئەمڕۆ یەکشەممە، ئەمیر حاتەمی، فەرماندەی گشتیی سوپای ئێران بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاندوە، لە سوپادا پشت بە پلانێک دەبەستن، بۆ روبەڕوبونەوەی سوپای ئەمریکا، کە پێدانی خەڵاتی داراییە بۆ هەرکەسێک هاوکاریان بێت، ئاماژەی بەوەشکردوە  پاشەکشە ناکەن تا ئەمریکا و ئیسرائیل لە ناوچەکەدا شکست نەهێنن و داواکارییەکانی ئێران جێبەجێ نەکرێن.

ئەمیر حاتەمی بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاندوە، هەر ئێرانییەک سەربازێکی ئەمریکی بکوژێت یاخود دەستبەسەری بکات  30 هەزار دۆلار پاداشت دەکرێت.

ناوبراو جەختیکردوەتەوە، ئەو پلانەی دایان ناوە، پشت بە توانای هاووڵاتیانیان دەبەستێت لەگەڵ دابینکردنی بودجەیەک وەک پاداش بۆ ئەو هاووڵاتیە ئێرانیانەی ئامانجەکانی ئەوان جێبەجێ دەکەن، کە بریتییە لە کوشتن یاخود دەستبەسەرداگرتنی سەربازانی ئەمریکا.

مەنوشەهر مەتەکی، وەزیری دەرەوەی پێشتری ئێران رایگەیاند، گەلی ئێران لە دە رۆژی داهاتوودا چاوەڕێی دەرچوونی بڕیاری لەسێدارەدان دەکات بۆ دۆناڵد ترەمپ و بنیامین ناتانیاهۆ.

لە پەیامێکدا کە ئاراستەی حکومەت و دەسەڵاتی دادوەریی وڵاتەکەی کردووە، مەتەکی ئاماژەی بە رەوشی ئابووری کردووە و رایگەیاندووە: رێژەی هەڵاوسانی ساڵانە گەیشتووەتە 66% و هەڵاوسانی مانگانەش 88%ە، هاوکات گوشارێکی زۆر لەسەر کەلوپەلە سەرەکییەکان و خۆراک هەیە و قەرز و پابەندبوونی کەڵەکەبووی حکومەت و بانکەکان وەک خۆیان ماونەتەوە.

لە بەشێکی تری پەیامەکەیدا، وەزیری دەرەوەی پێشتری ئێران رووی دەم لە مەسعود پزیشکیان سەرۆک کۆماری ئێران دەکات و دەڵێت: هەڵاوسان، گرانبوونی نرخەکان و قۆرخکاری بوونەتە بەشێک لە رێککەوتنێکی بێدەنگ لە نێوان ئەندامانی حکومەت و ئەو بازرگانانەی قۆستنەوە لە گەل دەکەن.

مەتەکی داواشی لە بەرپرسانی حکومەتی ئێران کردووە بڕوایان بەوە هەبێت کە دەکرێت ئابووری رزگار بکرێت لە ژێر دەستبەسەرداگرتنی دۆلار، و جەختیشی کردەوە کە نابیّت وەک بینەر سەیر بڕوانرێتە گەل، بەڵکو گەل دەتوانێت ئابووری بەڕێوە ببات.

فەرماندەیەكی هەسەدە رایدەگەیەنێت، لە رۆژانی داهاتوودا هەسەدە و یەپەگە خۆیان هەڵدەوەشێننەوە و قۆناغی تێكەڵبوونەوەی هێزەكانیان بەرەو كۆتایی دەڕوات.

مەحمود بەرخۆدان فەرماندەی هەسەدە لە كۆبانێ، لە لیدوانێك بۆ رۆژنامەی توركی توركیا رایگەیاند، هەنگاوەكانی تێكەڵبوونەوەی سەربازی و ئیداری لەگەڵ حكومەتی سوریا بەرەوە كۆتایی دەڕوات و دەشڵێت لە رۆژانی داهاتوودا هەسەدە و یەپەگە خۆیان هەڵدەوەشێننەوە.

مەحمود بەرخوەدان ئاماژەی بەوەشدا، چەكەكانیان خستووەتە ژێر خاك و هیچ داوایەكیان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێكی سەربەخۆ یان جیاواز نییە، بەڵكو لەسەر بنەمای یەك دەوڵەت، یەك سوپا، یەك ئاڵا و نیشتمانێكی هاوبەش لەگەڵ دیمەشق سوپایەكی نوێ بۆ سوریا پێك دەهێنن.

هاوكات راشیگەیاند، پرۆسەی رادەستكردنی دامودەزگا گشتییەكان و كێڵگە نەوتییەكانی بەڕێوەبەرایەتیی دیمەشق لە لێواری كۆتاییدایەو سیستمی ئیدارەی خۆسەریش خۆی هەڵدەوەشێنێتەوە.

مەحمود بەرخۆدان ئاماژەی بە داهاتووی سوریاش كرد و وتی، دەبێت سوریای نوێ وڵاتی هەموو پێكهاتەكان بێت و هەموو پیكەوە بۆ بەهێزكردنی سوریا كار بكەن.

 

رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆككۆماری توركیا رایگەیاند، وادیارە یەكێتیی ئەورووپا نایەوێت وڵاتەكەی وەك ئەندام وەربگرێت، بۆیە ئەندامێتی لەو یەكێتییە چیتر لە كارە لەپێشینەكانی ئەنقەرەدا نییە و لەم دۆخەشدا تەنیا ئەورووپا خۆی زەرەرمەند دەبێت.

لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی ئەلجەزیرە، ئەردۆغان ئاماژەی بەوە كرد كە ئەگەری هەیە میسر خۆی بداتە پاڵ "پەیماننامەی بەرگریی هاوبەشی مەككە" كە لە نێوان توركیا، سعودیە و پاكستاندا ئیمزا كراوە و هەر هێرشێكی دەرەكی بۆ سەر ولاتێك لەوان بە هێرش بۆ سەر تەواوی لایەنەكان ئەژمار دەكات.

سەرۆككۆماری توركیا جەختی لە گرنگیی كردنەوەی گەروی هورمز كردەوە و رایگەیاند دەیەوێت سەردانی سوریا بكات بۆ ئاساییكردنەوەی دۆخەكە، هاوكات دووپاتی كردەوە كە كوردەكانی سوریاش پشكی خۆیان لە ئاشتی و ئارامی وەردەگرن.

لە بەشێكی تری قسەكانیدا، ئەردۆغان بەرپرسیارێتیی بەردەوامیی شەڕی خستە سەر ئیسرائیل و رایگەیاند پشتیوانییەكانیان بۆ غەززە، لوبنان، سودان و لیبیا بەردەوام دەبن.

سەبارەت بە پەیوەندییەكانی لەگەڵ واشنتۆن، ئاشكرای كرد كە لە دۆناڵد ترەمپ بەڵێنی وەرگرتووە بۆ گەڕاندنەوەی توركیا بۆ بەرنامەی فڕۆكەی جەنگیی F-35 و چاوەڕێی جێبەجێكردنی دەكەن.

وەفدێكی باڵای حەماس بە سەرۆكایەتیی خەلیل حەییە گەیشتە قاهیرە بۆ تاوتوێكردنی چەسپاندنی ئاگربەستی غەززە.

میدیا عەرەبیەكان بڵاویانكردەوە، سەركردایەتیی بزووتنەوەی حەماس، بە سەرۆكایەتیی خەلیل حەییە سەرۆكی مەكتەبی سیاسیی بزووتنەوەكە، لە یەكەم سەردانیدا بۆ میسر لە دوای وەرگرتنی پۆستەكەی، گەیشتە قاهیرە.

راشیانگەیاند، ئامانجی سەردانەكە ئەنجامدانی دانوستانە لەگەڵ لێپرسراوی میسر و لە سەروویانەوە حەسەن رەشاد، سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی گشتیی میسر، سەبارەت بە پەرەسەندنەكانی دۆزی فەلەستین و بەتایبەتی جێگیركردنی رێككەوتنی ئاگربەست لە كەرتی غەززە.

ئەم سەردانەی حەماس لە كاتێكدایە كە هەوڵەكانی میسر بۆ جێگیركردنی ئاگربەست بەردەوامن، بەڵام ناكۆكیی قووڵ لەسەر جێبەجێكردنی قۆناغەكانی دواتری رێككەوتنەكە دروست بووە، بە تایبەتیش رەتیكردنەوە، بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل، بۆ پلانی 15خاڵییەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە غەززە.

 

بەیانی ئەمرۆ ئیسرائیل هێرشێكی توندی بۆ سەر باشوری لوبنان ئەنجامدا و لە ئەنجامی هێرشەكانی رۆژی شەممەشدا 11 كەس كوژراون . 

سەرچاوە ئەمنییەكانی لوبنان ئاشكرایانكردوە، بەیانی ئەمرۆ ئیسرائیل ناوچەی عەلی تاهیری لە باشوری لوبنان بەتوندی بۆردومان كردوە، بەڵام تا ئێستا هیچ زانیارییەك لەبارەی زیانەكانی بۆردومانەكەوە نییە .

بەپێی ئامارێكی وەزارەتی تەندروستی لوبنانیش، بەهۆی بۆردومانەكانی ئیسرائیلەوە رۆژی شەممە 7 كەس لە شارۆچكەی ئەنسار كوژراون كە لە نێویاندا 3 منداڵ و 2 ژن هەن، لە ناوچەی دێر زەهرانیش 4 كەسی تر كوژراون و 17 كەس برینداربون كە لە نێویاندا ژن و منداڵ هەن. 

لەلایەكی تریشەوە، یسرائیل كاتس وەزیری بەرگری ئیسرائیل بەڵێنی داوە هێرشەكانیان دژی حزبوڵا لە باشوری لوبنان چڕتر بكەنەوە و راشیگەیاندووە هێرشەكانیان چر دەكەنەوە تا ئەو كاتەی هیچ هەرەشەیەك لەسەر ئیسرائیل و هاوڵاتییەكانیان ناهێڵنەوە .  

 

کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران جەختیکردەوە کە لێدوانەکانی سەرۆکی ئەمریکا سەبارەت بە گەروی هورمز دوورن لە واقیع، و گەروەکە بە وتار و نمایشی سەربازی کۆنترۆڵ ناکرێت.

کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوە بۆ کاروباری یاسایی و نێودەوڵەتی، لە پەیامێکدا لە تۆڕی "ئێکس" نووسیویەتی: ترەمپ وتوویەتی دوای شکستپێهێنانی ئێران، بەم زووانە گەروی هورمز وەک بەشێک لە خاکی ئەمریکا رادەگەیەنێت، گەروی هورمز نە بە تویت و کەشتیی فڕۆکەهەڵگر، نە بە دەرکردنی فەرمان و وتاری هەڵبژاردن کۆنترۆڵ ناکرێت. ئێران لە هەڕەشەکان ناترسێت.

غەریب ئابادی جەختی لەوە کردەوە کە گەروی هورمز تەنها لەژێر ئیرادەی تاراندا دەمێنێتەوە، کراوەبێت یان داخرێت بە بڕیاری ئێرانی دەبێت.

وتیشی: ویلایەتە یەکگرتووەکان تا ئێستا تووشی زیانی ستراتیژیی گەورە بووە، و داوای لێکردن دان بەم راستییەدا بنێن و دەست لە وەهم هەڵبگرن، دەنا ئێران بەردەوام دەبێت لە سەپاندنی گەمارۆی دەریایی.

جەزتیشی کردەوە: پێشوازی لە راستییەکە بکەن بۆ یەکجار و بۆ هەمیشە، تا ئێستا تووشی زیانی ستراتیژی و قورس بوون، گەروی هورمز ئێرانییە، بەو جۆرەیە و بە ئێرانیش دەمێنێتەوە.

قەتەر دەنگۆی دەستبەسەركردنی فڕۆكەوانە ئێرانیەكان رەتدەكاتەوە و دەڵێت، تەنها روفاتی یەكێكیانی دۆزیوەتەوە و ئێرانیشیان لەو بابەتە ئاگاداركردووەتەوە.

ماجد ئەنساری، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەر رایگەیاند، دوای ئەوەی دوو فڕۆكەكە ئاسمانی قەتەریان بەزاندووە و وەڵامی ئاگاداركردنەوەكانیان نەداوەتەوە، بەپێی یاساكانی روبەڕووبوونەوە ڕێكاری پێویست بۆ بەپەرچدانەوەیان گیراوەتە بەر.

ئەنساری ئاماژەی بەوەش كرد، تیمەكانی رزگاركردنی قەتەر گەڕاون بەدوای تەرمی فڕۆكەوانەكاندا و روفاتی یەكێكیانیان دۆزیوەتەوە، بۆ ئەم مەبەستەش پەیوەندییان بە ئێرانەوە كردووە بۆ رادەستكردنەوەی.

هەروەها روونیكردەوە كە تاران وەڵامی داواكارییەكەی قەتەری نەداوەتەوە بۆ ناردنی تیمێك بۆ بینینی پرۆسەی گەڕانەكە كە لە مانگی نیسانی ڕابردوودا ئەنجامدراوە.

رۆژی شەممە سەرۆكی ئەركانی سوپای ئێران رایگەیاند، سێ لەو چوار فڕۆكەوانەی وڵاتەكەی كە فڕۆكەكەیان لەكاتی جەنگی نێوان ئەمریكا - ئیسرائیل لە ئاسمانی قەتەر كەوتبووە خوارەوە، لە لایەن قەتەرەوە بە دیل گیراون و بەرەسمی داوایكرد ئازاد بكرێن.

هاوسەرۆکی گشتیی دەمپارتی، لە کۆنگرەی پارتەکەی لە شاری ئایدن رایگەیاند: ئۆجەلان بەڵێنی پێداوین شەر سەرهەڵنەداتەوە.

تونجەر باقرخان، هاوسەرۆکی گشتیی دەمپارتی ئاماژەی بەوەشداوە: یاسای چوارچێوە قۆناغێکی وای بۆ رەخساندین کە چەک و توندوتیژی وەلابنێین و کێشەکانمان لە پەرلەماندا باس بکەین، بەڵام ئەم یاسایە کۆتایی نییە، تەنیا هەنگاوی یەکەمە.

وتیشی: ئەم یاسایە خۆی لە خۆیدا چارەسەری دیموکراسییانەی کێشەی کورد نییە، یان مافی یەکسانی عەلەوییەکان نییە، بەڵکو تەنیا زەمینەی توندوتیژی لادەبات؛ کەواتە ئەمە دەستپێکە نەک کۆتایی.

ئەوەشی روونکردەوە، ئاشتی نە دۆڕاوی هەیە و نە براوە، بەڵکو ئاشتی خێر و بەرەکەت و جوانییە. هەندێک کەس دژی ئەم قۆناغەن، بەڵام دڵنیابن گفتوگۆیەک کە تێیدا مرۆڤەکان گیان لەدەست نەدەن، لە بەرژەوەندی 86 ملیۆن کەسی تورکیادایە.

ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆکی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری رایگەیاند، جموجۆڵی دیپلۆماسی لەنێوان رۆژئاوا و دیمەشقدا بەردەوامە و پرسی کورد تەوەری سەرەکیی گفتوگۆکانە.

ئیلهام ئەحمەد لە دیدارێکدا ئاماژەی بەوە کرد، کۆتاییهێنان بە شەڕی چەکداری خاڵێکی دەستپێکە بۆ گەیشتن بە چارەسەری سیاسی.

هاوکات جەختی لە گرنگیی یەکگرتنی کورد لەناو دامەزراوەکانی دەوڵەت و گەرەنەتیکردنی ماف و دەستکەوتەکانی گەلی کورد لە سوریای نوێدا کردەوە و دووپاتی کردەوە، پرۆسەی یەکگرتن بەبێ داننان بە زمانی کوردیدا چارەسەر نابێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد: حکومتەی دیمەشق خاوەن تێڕوانینێکی بەرتەسکە سەبارەت بە رۆڵ و پێگەی ژنان.

 

15ـی 8، ساڵیادی سەربەخۆیی هیندستانە، ئەو وڵاتەی زۆرترین دانیشووانی لەسەر زەوی هەیە و بە وڵاتی فرە ئایین ناسراوە.

ساڵی 1947 هیندستان سەربەخۆیی وەرگرت و هەموو ساڵێک لە رۆژی 15ـی 8 لە نیودلهی پایتەختی ئەو وڵاتە و شوێنەکانی دیکەی هیندستان یادی سەربەخۆیی دەکرێتەوە و ئاهەنگ دەگێڕن.

ژمارەی دانیشتووانی هیندستان نزیکەی یەک ملیار و 450 ملیۆن کەسە، بەمەش بووەتە ئەو وڵاتەی کە زۆرترین دانیشتووانی هەیە لە جیهاندا، دوای ئەویش وڵاتی چین دێت کە ژمارەی دانیشووانەکەی نزیکەی یەک ملیار و 400 ملیۆن کەسە.

هیندستان یەکێکە لە کۆنترین شارستانێتییەکانی زەوی، گەورەترین شاری 'مۆمبای'ـە و زمانی رەسمی وڵاتەکە هیندی و ئینگلیزییە؛ تاج محەلیش یەکێکە لە بەناوبانگترین شوێنی وڵاتەکە.

لە رۆژی 15ـی 8ـی 1947، واتە 79 ساڵ پێش ئێستا، هیندستان سەربەخۆیی لە بەریتانیا وەرگرت و مهاتما گاندیش یەکێک بوو لەو کەسانەی کە رۆڵێکی گرنگی لە بەدەستهێنانی ئەو سەربەخۆییەدا هەبوو.

هیندستان یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین ئایینی تێدایە و بە وڵاتی فرە ئایین ناسراوە؛ هەروەها هیندستان وڵاتی بۆڵیودە کە هەوادارێکی زۆری لە جیهاندا هەیە.

لە ئێستا 'نارێندرا مودی' سەرۆک وەزیرانی هیندستانە و تەمەنی 75 ساڵە.

هیندستان یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین فێستیڤاڵی تێدا ئەنجام دەدرێت ، Diwali و Holi دیارترینیانن.

هیندستان لە ساڵی 1947، پاکستانی لێ جیابووەوە و لەوکاتەوە تا ئێستا ناکۆکی زۆریان لە نێواندا هەیە.