رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، هێزی دەریای ئێران بە تەواوەتی لەناوچوە، بەڵام هێشتا خاوەنی ژمارەیەکی زۆر فڕۆکەی بێفڕۆکەوانە.
وەزیرەکەی ئەمریکا دەڵێت؛ لە کاتێکدا تاران پێشتر کاری لەسەر بنیاتنانی جبەخانەیەکی موشەکی دەکرد بۆ پاراستنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی، بەڵام ئێستا قەڵغانی ئەو وڵاتە بە شێوەیەکی بەرچاو داڕماوە، هەروەها هیچ کەشتیگەلێکی دەریاییان نەماوە.
رۆبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، هێزی دەریایی ئێران بە تەواوەتی لەناوچووە و کەشتییەکانیان لە بنی دەریادان، تەنها ژمارەیەک بەلەمی بچوکیان ماوە.
ئەوەشیخستوەتەڕوو، سیستەمی فەرمانڕەوایی ئێران لە ئێستادا دابەشبوو و پارچەپارچەیە، بە جۆرێک کە چەند رۆژێکی دەوێت تاوەکو وەڵامێکیان لێ وەربگیرێتەوە.
ناوبراو رونیشیکردوەتەوە، کە واشنتۆن لە ئێستادا لە ناوەڕۆکی دانوستاندایە لەگەڵ تاراندا، بەڵام ئەم گفتوگۆیانە هاوشێوەی دانوستاندن لەگەڵ وڵاتێکی وەک سویسرا نین.
لە کۆتاییدا وەزیری دەرەوەی ئەمریکا هیوای خواست کە بگەنە رێککەوتنێک بۆ دووبارە کردنەوەی گەروی هورمز و ئاماژەی بەوەدا کە لەوانەیە ئێران رازی بووبێت لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی گفتوگۆ بکات، کە پێشتر بە تەواوی ئەمەی رەتدەکردەوە.
دوای نزیکەی 100 رۆژ لە کوژرانی، رابەڕی پێشوی ئێران لە هێرشەکانی ئیسرائیل و ئەمریکادا، محەمەد عەلی، جێگری شارەوانی تاران بۆ کاروباری کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی بەبێ دیاریکردنی شوێنەکەی رایگەیاند، بڕیارە لە کۆتایی مانگی شەشدا پرسەکەی بەرێوە بچێت.
جێگری شارەوانی تاران کاتی دانانی پرسەی عەلی خامنەیی بۆ میدیای وڵاتەکەی ئاشکرا کردوە و ئاماژەی بەوەکردوە، پرسەکە لەژێر چاودیری سوپای پاسداراندا ئەنجام دەدرێت و بڕیارە سەرەتا لە تارانی پایتەخت ئەنجامبدرێت و دواتر لە شارەکانی تر.
ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، بە گوێرەی پلانەکان سێ رۆژ رێوڕەسمی ماتەمینی لە تاران رادەگەیەندرێت لە پایتەخت ئامادەکاری دەکەن بۆ پێشوازیکردن لە ئامادەبوونی 15 بۆ 20 ملیۆن کەس لە رێوڕەسمەکەدا.
وتوشیەتی؛ دواتر لەسەر خواستی پارێزگاکانی تریش بڕیارە، پرسەکە لە شارەکانی قوم و مەشهەدیش بەڕێوە دەچێت.
لەبارەی کاتی پرسەکەشەوە، محەمەد عەلی وتویەتی، بەگوێرەی پلانەکە دەکەوێتە کۆتایی ئەم مانگەوە و لە ئێستادا تەواوی پارێزگاکان و هاووڵاتییانی ئێران خۆیان ئامادەدەکەن بۆ بەشداریکردن لە پرسەکەدا.
ئەمە لە کاتێكدایە بەیانی رۆژی 28-2-2026، لە هێرشێکی ئەمریکا و ئیسائیلدا بارەگای رابەری پێشوی ئێران لە تارانی پایتەخت کرایە ئامانج و دوای تەنها چەند سەعاتێک ئیسرائیل کوژرانی عەلی خامنەیی راگەیاند، ئەوکات بەهۆی جەنگەکەوە بەخاکسپاردن و رێوڕەسمی ماتەمینیان بۆ دانەنا.
دەسەڵاتدارانی بەحرێن، ئەمڕۆ سێشەممە، رایانگەیاند کە بەهۆی بەردەوامیی گرژییەکانی دۆخی ئەمنیی ئێستا، گەشتی هاووڵاتیانی خۆیان بۆ ئێران و عیراق قەدەغە کردووە.
وەزارەتی ناوخۆی بەحرێن لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: بەهۆی بەردەوامیی گرژییەکانی دۆخی ئەمنیی ئێستا کە لێکەوتەی دەستدرێژییە بەدکارانەکەی ئێرانە، و لە سۆنگەی پەرۆشیمان بۆ پاراستنی ئاسایشی نیشتمان و سەلامەتی سەرجەم هاووڵاتیان، وەزارەتی ناوخۆ رایدەگەیەنێت کە بڕیاردراوە بە قەدەغەکردنی گەشتی هاووڵاتیان بۆ هەریەکە لە ئێران و عیراق، ئەمەش تا کاتێکی نادیار.
وەزارەتی ناوخۆی ئەو وڵاتە جەختیشی کردووەتەوە کە: سەرجەم رێکارە یاساییە پێویستەکان بەرانبەر سەرپێچیکاران دەگیرێنەبەر.
کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ کاروباری یاسایی پرسیاری کرد: ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر بەیروت بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی گۆڕابێت، ئەی بۆچی پێشێلکردنی ئاگربەست لە لوبنان و ئاوارەکردنی لوبنانییەکان بۆ ماوەی چەندین مانگ بەردەوام بوو؟.
غەریب ئابادی لە پۆستێکدا لە "ئێکس" رایگەیاند، پەرەسەندنەکانی ئێستا لە لوبنان، سووریا و قودس یەک راستییان زیاتر روون کردووەتەوە: قەیرانی ناوچەکە دەرەنجامی 'گرژیی پچڕپچڕ' نییە، بەڵکو بەرهەمی تاوانەکانی ئیسرائیلە و رزگاربوونیەتی لە سزا، کە تێیدا سەروەریی وڵاتان پێشێل دەکات، ئاگربەست بێ مانا دەکات و هێرش دەکاتە سەر پیرۆزییەکانی فەڵەستینییەکان.
ئابادی زانیاریشی زیاد کردووە کە "پێویستە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لە قۆناغی دەربڕینی نیگەرانی و داواکارییە گشتییەکان تێپەڕێت، و بڕیاری پابەندکەر و سزایی دژی ئیسرائیل بگرێتەبەر. چونکە یاسای نێودەوڵەتی بە سەرکۆنەکردنی بێبایەک و بێکاریگەر ناپارێزرێت.
ئەو بەرپرسە ئێرانییە لە درێژەی قسەکانیدا وتی: لەم چوارچێوەیەدا، ئیدیعای دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کە گوایە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلی پەشیمان کردووەتەوە لە وەشاندنی هێرشێکی گەورە بۆ سەر بەیروت، لە جیاتی ئەوەی بەڵگەیەک بێت لەسەر ئاشتیخوازیی واشنتۆن، بەپێچەوانەوە رۆڵی راستەوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە بەڕێوەبردنی دەستدرێژییەکانی ئیسرائیلەدا دەسەلمێنێت.
لە کۆتاییدا نووسیویەتی: "ئەگەر بڕیاری هێرشکردنە سەر پایتەختی وڵاتێکی سەربەخۆ بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی بگۆڕدرێت، ئەوا پرسیارە بنەڕەتییەکە ئەوەیە: بۆچی پێشێلکردنی ئاگربەست بۆ ماوەی چەندین مانگ، و دەستدرێژی بۆ سەر لوبنان، ئاوارەکردنی خەڵک و هەڕەشەکردن لە سەروەریی ئەم وڵاتە بە پاڵپشتیی سیاسی و سەربازیی رۆژئاوا بەردەوام بوو؟!.
شایەنی باسە ڕۆژی دووشەممە، لوبنان شایەتی وەرچەرخانێکی دراماتیکی و خێرا بوو، کاتێک رۆژەکە بە پەرەسەندنی سەربازیی توندی ئیسرائیل دەستیپێکرد کە ترس و دڵەڕاوکێیەکی بەربڵاوی لێکەوتەوە، و کۆتایی هات بە راگەیاندنی لەناکاوی رێککەوتنی ئاگربەست و راگرتنی شەڕ لە لایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و بەیروتەوە.
ئاژانسی "مێهر"ی ئێرانی، ئەمرۆ سێشەممە، رایگەیاند کە تاران هێشتا خەریکی لێکۆڵینەوەیە لە دەقەکانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و ئەمریکا و وەڵامی کۆتایی خۆی بۆ واشنتۆن نەناردووە.
ئاژانسەکە لە زاری سەرچاوەیەکی نزیک لە شاندی دانوستانکاری ئێرانەوە گواستوویەتییەوە: دەقی یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا هێشتا لە تاران لێکۆڵینەوەی تێدا دەکرێت و هیچ وەڵامێک بۆ واشنتۆن نەنێردراوە.
کۆماری ئیسلامی ئێران ئاماژەی بەوەش کردووە: مێژووی واشنتۆن لە پابەندنەبوون و نەبوونی متمانە، پاڵ بە ئێرانەوە دەنێت کە بە ئاستێکی باڵا لە توندوتیژی و وریاییەوە مامەڵە بکات، باسی لەوەش کردووە کە واشنتۆن نیگەرانە لە جەنگ و تارانیش نیگەرانە لە رێککەوتنەکە.
ئاژانسەکە لە کۆتاییدا نووسیویەتی: واشنتۆن خەرجییەکی زۆری لەم جەنگەدا کردووە، بەڵام هیچ سەرکەوتنێکی بەدەست نەهێناوە.
ئەردۆغان داوا دەكات لایەنەكان بەرپرسیارێتی سەرخستنی ئاشتی لە ئەستۆ بگرن، سەرۆكی پەرلەمانی توركیاش دەڵێت، كۆدەنگی لەسەر ئاشتی دروستبووە.
رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا رایگەیاند، دەبێت هەموو لایەنە سیاسییەكان بەرپرسیارێتی سەركەوتنی پرۆسەی ئاشتی لە ئەستۆ بگرن، بەشێوەیەك پرۆسەكە لە بەرژەوەندیی هەموو خەڵكی توركیادا بێت.
نوعمان كورتوڵموش سەرۆكی پەرلەمانی توركیاش دەڵێت، زەمینەیەكی هاوبەش لە نێوان لایەنەكاندا هاتووەتە ئاراوە و پێویستە ئەو كۆدەنگییە فراوانەی لەسەر پرۆسەی ئاشتی دروستبووە لە دەست نەچێت و هەموان كار بۆ سەرخستنی بكەن.
ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، داواكارییە نوێیەكانی ئەمریكا ماوەی دانوستانەكان درێژ دەكاتەوە و تا ئێستا هیچ دانوستانێك لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی نەكراوە.
بەقائی لە كۆنفرانسی هەفتانەیدا رایگەیاند، داواكارییە نوێ و دژ بە یەكەكانی ئەمریكا رێڕەوی دانوستانەكان درێژ دەكەنەوە، چونكە كاتێك لایەنی بەرامبەر بەردەوام بێت لە گۆڕینی هەڵوێستەكانی و هێنانە پێشەوەی داواكاری نوێ، پرۆسەكە درێژە دەكێشێت.
وتیشی، تاران لەژێر سایەی بێ متمانەییدا دانوستان دەكات و ئاڵوگۆڕی پەیامەكانیش لە هەمان چوارچێوەدا بەڕێوەدەچن، تا ئێستاش هیچ دانوستانێك لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی نەكراوە.
سەبارەت بە رەوشی لوبنانیش، بەقائی نیگەرانی دەربڕی لەوەی نەتەوە یەكگرتووەكان و ئەنجومەنی ئاسایش هیچ هەنگاوێكی كردارییان نەناوە، لەكاتێكدا رەوشەكە كاریگەری نەرێنی لەسەر ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی هەیە.
لە بەشێكی تری قسەكانیدا، بەقائی ئیسرائیلی وەك گەورەترین هەڕەشە بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی ناوبرد.
ئاژانسی هەواڵی تەسنیم، ئەمرۆ دووشەممە، لە زاری چەند سەرچاوەیەکەوە رایگەیاند، تیمی دانوستانکاری ئێران دوای هێرشەکان بۆ سەر لوبنان، گۆڕینەوەی نامەکانی لەگەڵ ئەمریکا لە رێگەی نێوەندگیرەکانەوە راگرتووە.
سەرچاوەکان بەپێی ئاژانسە ئێرانییەکە ئاماژەیان بەوە کردووە: تیمی مفاوەزاتی ئێران بڕیاریداوە گفتوگۆکان و گۆڕینەوەی دەقەکان لە رێگەی نێوەندگیرەوە رابگرێت، ئەمەش بەهۆی بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە لوبنان، و وەک جەختکردنەوەیەک لەسەر ئەوەی ئەم پەرەسەندنە پێشێلکردنی رێککەوتنی ئاگربرستە لەسەر سەرجەم بەرەکان.
بەپێی سەرچاوەکان، بەرپرسان و دانوستانکارانی ئێران جەختیان کردووەتەوە کە: مەرجی دەستپێکردنەوەی هەر جۆرە دیالۆگێک، گرێدراوە بە راگرتنی دەستبەجێی ئۆپەراسیۆنە دەستدرێژکارانە و دڕندانەکان لە غەززە و لوبنان، وێڕای کشانەوەی تەواوەتی ئیسرائیل لە ناوچە داگیرکراوەکانی لوبنان، و دووپاتیان کردووەتەوە کە هەر لێکتێگەیشتنێک بەندە بە جێبەجێکردنی بڕیاردەرانەی ئەم داواکارییانەوە.
سەرچاوەکان ئاشکراشیان کردووە کە: ئێران و بەرەی بەرگری، کۆمەڵێک هەنگاوی پەرەپێدانی گرژییەکانیان خستووەتە سەر کارنامەی خۆیان بە مەبەستی سزادانی زایۆنیستەکان و لایەنگرانیان، کە خۆی لە بەهێزیی نیاز بۆ داخرانی تەواوەتی گەروی هورمز و چالاککردنی بەرەکانی دیکە لە نێویاندا گەروی باب المەندەب دەبینێتەوە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ دووشەممە جەختی لەوە کردەوە کە ئاگربە ستەکە سەرجەم بەرەکان بەبێ جیاوازی دەگرێتەوە، بە گۆڕەپانی لوبنانیشەوە، هاوكات هۆشداریی دا لە لێکەوتەکانی هەر جۆرە پێشێلکارییەکی ڕێککەوتنەکە.
عراقچی لە پۆستێکدا بە زمانی ئینگلیزی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "إکس" رایگەیاند: ئاگربەست واتە راگرتنی شەڕ لە سەرجەم بەرەکان بە لوبنانیشەوە،
وتیشی: پێشێلکردنی ئاگربەست لە یەک بەرەدا، وەک پێشێلکردنی رێککەوتنەکە لەسەر سەرجەم بەرەکان ئەژمار دەکرێت.
وەزیری دەرەوەی ئێران ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلی بە بەرپرسیار دانا لە بەرانبەر هەر پێشێلکارییەکی ئەگەریی بۆ سەر رێککەوتنەکە، و جەختی کردەوە کە لێکەوتەکانی ئەو بابەتە دەکەوێتە ئەستۆی هەردوو لا.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لەسەر پەرەسەندنی جەنگی ئیسرائیل دژی لوبنان هاتە دەنگ و رایگەیاند: هەموو هەڵبژاردنێک باجی خۆی هەیە، و بە دڵنیاییەوە باجەکە دەدرێت.
قالیباف لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" ئاماژەی بەوە کردووە: گەمارۆی دەریایی و پەرەسەندنی تاوانەکانی جەنگ کە لەلایەن ئیسرائیلەوە لە لوبنان ئەنجام دەدرێن، بەڵگەیەکی حاشاهەڵنەگرن لەسەر پابەندنەبوونی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە ئاگربرست لە ناوچەکەدا.
قالیباف جەختیشی لەوە کردەوە کە: هەموو هەڵبژاردنێک باجی خۆی هەیە و بە دڵنیاییەوە حساباتەکە یەکلا دەکرێتەوە، هاوکات دووپاتی کردەوە کە: لە کۆتاییدا هەموو شتێک رون دەبێتەوە.
وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند،گۆڕینەوەی پەیام لە نێوان تاران و واشنتۆن بەردەوامە، ئەو شتانەی دەگوترێن پێشبینین و نابێت گرنگییان پێ بدرێت.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە رونكردنەوەیەكدا سەبارەت بە دواین پێشهاتەكانی هەوڵە دیپلۆماسییەكان بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگ رایگەیاند، گفتوگۆ و گۆڕینەوەی نامەكان لەگەڵ ئەمریكا هێشتا بەردەوامە، و ناتوانرێت هیچ بڕیارێكیان لەسەر بدرێت تا ئەو كاتەی دەگەنە ئەنجامێكی رون و دیاریكراو.
جەختی لەوەشكردەوە، هەر شتێك لە ئێستادا دەگوترێت تەنها پێشبینییە، و نابێت گرنگی پێ بدرێت تا ئەو كاتەی بابەتەكان بە تەواوی رون دەبنەوە.
لە لای خۆیەوە سەرۆكی ئەمریكاش رایگەیاند، رێككەوتنی ئێران مەرجی رونی تێدایە كە رێگری لێدەكات ببێتە خاوەنی چەكی ئەتۆمی، هەروەها راشیگەیاندوە، رێككەوتنەكە وردەكاری درێژخایەن و بەهێز لەسەر لایەنە ئەتۆمییەكانی دیكەش لەخۆدەگرێت.
سەرلەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە، فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، کە هێزەکانیان لە ماوەی دوو رۆژی رابردوودا زنجیرەیەک هێرشی ئامانجداریان وەک بەرگریکردن لە خۆیان دژی چەند پێگەیەکی سەربازیی ئێران ئەنجامداوە.
بە گوێرەی راگەیەندراوەکە، هێرشەکان شوێنەکانی رادار و ناوەندەکانی فەرماندەیی و کۆنترۆڵکردنیان لە شاری 'گرۆگ' و 'دورگەی قشم' کردووەتە ئامانج، ئەمەش وەک وەڵامێکی خێرا بۆ کردەوە شەڕانگێزەکانی ئەم دواییەی ئێران.
بەگوێرەی راگەیەندراوەکەی سێنتکۆم، ئەم هێرشانەی رۆژانی شەممە و یەکشەممە لە وەڵامی خستنەخوارەوەی فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئەمریکی لە جۆری MQ-1 بووە لەلایەن ئێرانەوە، کە لەو کاتەدا لەسەر ئاوە نێودەوڵەتییەکاندا کاری دەکرد.
لە بەرپەرچدانەوەیەکی خێرادا، فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا توانیویانە سیستمی بەرگریی ئاسمانی ئێران، وێستگەیەکی کۆنترۆڵکردنی زەمینی و دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی هێرشبەری تاکلایەنە تێکبشکێنن، کە مەترسییەکی ئاشکرایان بۆ سەر کەشتییە ئاوییەکانی ناوچەکە دروستکردبوو.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا جەختی لەوە کردووەتەوە کە لەم ئۆپراسیۆنانەدا هیچ ئەندامێکی خزمەتگوزاری هێزەکانی ئەمریکا بریندار نەبووە.
سێنتکۆم،هۆشداریشیداوە، کە سەرەڕای بوونی ئاگربەستی ئێستا، لە کاردانەوەی ئێران، واشنتۆن بەردەوام دەبێت لە گرتنەبەری سەرجەم رێوشوێنە پێویستەکان بۆ پاراستنی هێزەکان و بەرژەوەندییەکانی خۆی لە ناوچەکەدا.
سوپای ئیسرائیل دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنێكی بەرفراوانی لە باشوری لوبنان راگەیاند.
ئەفیخای ئەدرەعی، وتەبێژی سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، لەگەڵ بەردەوامیی هێرشە ئاسمانییە چڕەكان، سوپای ئیسرائیل دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنێكی بەرفراوانی لە بەرزاییەكانی شەقیف و ناوچەی وادی سەلوقی باشوری لوبنان دەستپێكردووە بە ئامانجی تێكشكاندنی حزبوڵا و كۆنترۆڵكردنی ئەو ناوچانە.
هاوكات سوپای ئیسرائیل كوژرانی سەربازێك و برینداربوونی چوار سەربازی تری لە باشووری لوبنان راگەیاند، تا ئێستاش ژمارەی سەربازە كوژراوەكانی ئیسرائیل لە دوای ئاگربەستەوە تا ئەمڕۆ گەیشتووەتە 13 سەرباز.
ئەم پەرەسەندنە سەربازییە كە لە باشوری لوبنان سەریهەڵداوە،، دەیان ساڵە هاوشێوەی نەبووە، لەكاتێكدا دانوستانە سەربازییە ڕاستەوخۆكانی لوبنان و ئیسرائیل لە پێنتاگۆن بەردەوامییان هەیە.
بارەگای "خاتەمولئەنبیا" بۆ گەشەپێدان لە ئێران، ئەمڕۆ شەممە، رایگەیاند، سەرجەم کەشتی و نەوتهەڵگرەکان کە بە رێڕەوە دەریاییەکاندا تێپەڕدەبن، پابەندن بە گرتنەبەری ئەو رێڕەوانەی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە دیاری دەکرێن، جگە لە پێویستیی وەرگرتنی مۆڵەتی پێشوەختە لە هێزی دەریایی سوپای پاسداران.
بارەگاکە لە بەیاننامەیەکدا رونکردنەوەی داوە کە: سەرجەم کەشتی و نەوتهەڵگرەکان پابەندن بە تێپەڕبوون لەو رێڕەوانەی ئێران دەستنیشانیان دەکات، و دەبێت پێش تێپەڕبوونیان مۆڵەت لە هێزی دەریایی سوپای پاسداران وەربگرن.
هەروەها هۆشداری داوە لەوەی کە: هەر سەرپێچییەک لە بڕیارەکانی تێپەڕبوون لە گەروی هورمز، ئاسایشی تێپەڕبونی کەشتییە سەرپێچیکارەکان دەخاتە بەردەم مەترسییەکی جدییەوە، ئاماژەی بەوەش کردووە کە: هەر رێکارێک لەلایەن کەشتییە سەربازییەکانەوە بگیرێتەبەر بۆ دەستێوەردان لە بەڕێوەبردنی گەروەکە، دەبێتە هۆی ئەوەی بکرینە ئامانجی راستەوخۆ.
جەختیشیکردوە و دەڵێت: هێزە چەکدارەکانی ئێران بە توانایەکی تەواو و بە توندی گەروی هورمز بەڕێوەدەبەن، ئەمەش ئاماژەیە بۆ بەردەوامیی توندکردنەوەی رێکارە رێکخستنی و ئەمنییەکان لە یەکێک لە گرنگترین رێڕەوە دەریاییە ستراتیژییەکانی بازرگانیی نەوتی جیهاندا، کە بەشێکی زۆری هەناردەی وزەی ناوچەی کەنداوی پێدا تێپەڕدەبێت.
راوێژكارێكی رابەری باڵای ئێران دەڵێت، ترەمپ بە سەپاندنی گەمارۆ بەسەر بەندەرەكانی ئێراندا سێجارە ناپاكی لە دیبلۆماسی كردووە.
موحسن رەزایی راوێژكاری موجتەبا خامنەیی رابەری باڵای ئێران رایگەیاند، وەك چۆن پێشبینی دەكرا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بۆ سێیەمجار ناپاكی لە دیبلۆماسی كردووە.
وتیشی، سەپاندن و بەردەوامبوونی گەمارۆی دەریایی و نیشاندانی داواكاری زیادە و سەرەڕۆیانە لە دانوستانەكاندا، زیاتر ئەوەی سەلماند كە ترەمپ پیاوی دانوستان نییە و بەدوای ئامانجی ترەوەیە.
ئەو راوێژكارەی موجتەبا خامنەیی ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەمریكا بەر لە جەنگی 12 رۆژە و لە دانوستانەكانی ژنێف و لە ناوەڕاستی گفتوگۆكاندا هێرشی كردەسەر ئێران و ناپاكی كرد و ئەستەمە جارێكی تر متمانەی پێبكەنەوە.
مەسعود پزیشکیان، سەرۆککۆماری ئێران رایگەیاند کە وڵاتەکەی ئامادەیە بگاتە "چوارچێوەیەکی شەرەفمەندانە" کە ببێتە هۆی کۆتاییهێنان بە شەڕ و ئاڵۆزییەکان لە ناوچەکەدا.
پزیشکیان لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ شێخ تەمیم بن حەمەد ئال سانی، ئەمیری قەتەر، راشیگەیاند کە تاران کراوەیە بۆ هەر لێکتێگەیشتنێک کە پاڵپشتی لە پرۆسەی ئاشتی و سەقامگیری بکات، هاوکات ستایشی رۆڵی قەتەری کرد لەو ئاراستەیەدا.
ئەو جەختیشی کردەوە کە ئێران پابەندە بە دیپلۆماسی و گفتوگۆ، و بە هەر رێککەوتنێک کە رەچاوی بەرژەوەندییەکانی و رەهەندەکانی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەیی بکات.
لای خۆشیەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رۆژی هەینی هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی سەر ئێران و گەروی هورمزی راگەیاند، ئەم هەنگاوەش لە میانەی هەوڵەکان بۆ گەیشتن بە لێکتێگەیشتنێکی نوێ لەگەڵ تاراندا هات، دوای ئەوەی کۆبوونەوەیەک لە کۆشکی سپی تەرخانکرا بۆ تاوتوێکردنی رێڕەوی کۆتایی رێککەوتنەکە.
هەروەها ئەم راگەیاندنە بەستراوەتەوە بە ئاڵۆزییەکانی مەیدانی و ئاماژەکان بۆ ئەوەی واشنتۆن دەیەوێت گرژییەکان کەم بکاتەوە لە بەرانبەر پابەندبوونی ئێران سەبارەت بە گەروەکە و بەرنامە ئەتۆمییەکەی.