دوای هێوربونەوەی رەوشەکە، هاتوچۆی کەشتییەکان لە دەریای هورمز روی لە زیادبوون کردووە، ئاژانسی هەواڵی ئەسۆشێتد پرێسیش رایگەیاند، ئەم هەفتەیە بەراورد بە هەفتەی رابردوو، جوڵەی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروەی هورمزدا بۆ نزیکەی دوو هێندە بەرزبوەتەوە.

ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێس بڵاویکردوەتەوە، جوڵە و هاتوچۆی کەشتییەکان لە گەروی هورمزدا بەراورد بە پێشتر زیادبوونی بەخۆیەوە بینیوە و تەنها لە هەفتەی رابردوودا 258 کەشتی لە گەروەکە تێپەڕیون.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، لە هەفتەی پێشوتردا ئەم ژمارەیە تەنها 138 کەشتی بووە، سەرەڕای ئەم بەرزبوونەوەیەش، هێشتا قەبارەی هاتوچۆی کەشتییەکان زۆر کەمترە لە کاتی پێش جەنگەکە، رۆژانە نزیکەی 130 کەشتی بووە.

 ئاژانسەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، کە سەرەڕای کەمبونەوەی گشتیی هاتوچۆی کەشتییەکان دوای هێرشەکانی ئێران لە چوار و شەشی تەمموزدا، بەڵام لە رۆژانی دووشەممە تا چوارشەممەی ئەم هەفتەیەدا، لانی کەم 80 کەشتی تری بازرگانی و بارهەڵگر لە گەروی هورمزەوە پەڕیونەتەوە.

عەمید محەمەد ئەکرەمی نیا، وتەبێژی سوپای ئێران، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند کە هێزە چەکدارەکانی ئێران هێشتا بەو شێوازە مامەڵە لەگەڵ دۆخی ئێستادا دەکەن کە دۆخی شەڕە.

ناوبراو جەختی لەسەر بەردەوامبوونی بەرزکردنەوەی ئاستی ئامادەباشی سەربازی و بەهێزکردنی تواناکانی بەرگری کردەوە، سەرەڕای بەڕێوەچوونی ئاگربەست.

ئەکرەمی لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: ئێران لە یەکەم رۆژی راگەیاندنی ئاگربەست و دەستپێکردنی دانوستانەکانەوە رایگەیاندووە کە متمانە بە دوژمن ناکات، هۆشداریشی دا و وتی: ئێستاش ئێمە خۆمان لە دۆخی شەڕدا دەبینین و کاتمان بەفیڕۆ نەداوە، بەڵکو کارمان کردووە بۆ بەهێزکردنی تواناکانی بەرگریمان.

پێشتریش وتەبێژی سوپای ئێران لە چەند بۆنەیەکی جیاوازدا رایگەیاندبوو کە هێزە چەکدارەکانی ئێران لە دۆخی ئامادەباشیدان، وە ئاگربەست لە رووی ئامادەباشی سەربازییەوە جیاوازییەکی ئەوتۆی لەگەڵ دۆخی شەڕدا نییە.

دووپاتیشی کردەوە کە تەواوی یەکە سەربازییەکان بەردەوامن لە جێبەجێکردنی بەرنامە بەرگرییەکانیان و خۆئامادەکردن بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەر پێشهاتێکی مەیدانی.

وەزیری دەرەوەی سووریا رایگەیاند دەیانەوێت میراتی رژێمی پێشووی سوریا لەگەڵ لوبنان تێبپەڕێنن و پەیوەندییەكانیان تەنیا و راستەوخۆ لەگەڵ دەوڵەتی لوبناندا دەبێت.

ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا، لە چوارچێوەی سەردانەكەیدا بۆ لوبنان و كۆبوونەوەی لەگەڵ نەواف سەلام سەرۆكوەزیرانی لوبنان رایگەیاند، هەڵوێستی ئەوان پاڵپشتیكردنە لە حكومەت و گەلی لوبنان بە ئامانجی بنیاتنانی پەیوەندییەكی تەندروست

شەیبانی جەختی كردەوە كە دیمەشق بەردەوام دەبێت لەسەر كاركردن بۆ تێپەڕاندنی میراتی رژێمی پێشووی سوریا لە جۆری مامەڵەكردن و پەیوەندییەكانیدا لەگەڵ لوبنان.

هاوكات جۆزێف عەون، سەرۆك كۆماری لوبنان لەبارەی سەردانەكەی شەیبانییەوە رایگەیاند، سەردانەكە پەیامێكی گرنگ و دڵنیاكەرەوەیە و سەرجەم ئەو ترس و دڵەڕاوكێیانەی لای بەشێك لە لوبنانییەكان رەواندووەتەوە كە پێیان وابوو ئەحمەد شەرع سەرۆكی نوێی سووریا نییەتی دەستوەردانی لە كاروباری ناوخۆیی و سیاسیی لوبناندا هەیە

 

چەلەبی یەڵماز، بەڕێوەبەری گشتیی گرتووخانەكانی توركیا ئاشكرایدەكات، تا 1ی تەممووزی ئەمساڵ، ژمارەی زیندانیان لە سەرانسەری توركیا و باكووری كوردستان گەیشتووەتە 426 هەزار كەس.

یەڵماز ئاماژەی بەوەش كردووە، 15%ی ئەم ژمارەیە ئەو دەستبەسەركراوانەن كە دادگاییكردنیان بەردەوامەو 85%یشیان سزادراون.

یەڵماز لەبارەی خزمەتگوزارییە تەندروستییەكان و كێشەی كەمئاوییەوە دەڵێت، پزیشكی خێزانی لە ناو گرتووخانەكاندا هەیەو نەخۆشەكان رەوانەی نەخۆشخانەكان دەكرێن، دوپاتیشیكردووەتەوە، رۆژانە 200 لیتر ئاو بۆ هەر زیندانییەك دابین دەكرێت.

ئامارە رەسمیەكان نیشانی دەدەن كە لە سەرتاسەری توركیا و باكووری كوردستان تەنها 403 زیندان هەیە كە توانای ڕاگرتنی تەنیا 305 هەزار كەسیان هەیە، واتە لە ئێستادا زیاتر لە 121 هەزار كەس لە سەرووی توانای ستانداردی زیندانەكانەوە راگیراون.

 

بارەگای خاتەمولئەنبیا هۆشداریدەداتە هێزی ئەمریکا هەر جوڵەیەکی نائاسیی لە گەروی هورمزدا وەڵامی توندی بەدوادادێت، هۆشداریش دەداتە کەشتییە بازرگانییەکان بۆ تێپەڕبون بە گەروی هورمزدا تەنها لەو ئاڕاستەوە دەتوانن بڕۆن، کە سوپای پاسداران دیاری کردوە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، بارەگای خاتەمولئەنبیا راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هۆشداری داوەتە ئەمریکا، هەر هەوڵێک بۆ دەستوەردان لە گەروی هورمز بە هەڕەشە بۆ سەر سەروەریی نەتەوەیی ئێران دادەنرێت و روبەڕوی وەڵامێکی خێرا و چارەنووسساز دەبنەوە.

لە راگەیەندراوەکدا ئاماژەبەوەکراوە، بوونی بەردەوامی فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا بەسەر گەووی هورمزدا ​​رێڕەوی ئاوی نائەمنی کردووە، دەبێت ئەمریکا بزانێت گەروی هورمز گۆڕيپانی یاری ئەوان نییە.

بارەگاکە، رایگەیاندوە، هەموو کەشتییە نەوتهەڵگرەکان و کەشتییە بازرگانییەکان پێویستە ئەو رێگایانە بەکاربهێنن، کە ئێران بۆ تێپەڕین بە گەروی هورمزدا ​​دیاریی کردوون، ئەگەرنا خۆیان بەرپرس دەبن لە سەلامەتی خۆیان.

ئەمە لە کاتێكدایە، دوێنێ فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) کۆبونەوەیەکی ئەمنیی لە بەحرەین بە بەشداری نوێنەرانی سەربازی 12 وڵات سەبارەت بە ئاسایشی ناوچەکە و هاتووچۆی گەروی هورمز راگەیاند و جێگری وەزیری دەرەوەی ئێرانیش لەسەر کۆبونەوەکە وتبویی، گەروی هورمز لە ژێر فەرمانی ئێراندا پێناسە دەکرێت نەک سێنتکۆم.

ئاژانسی هەواڵی رەسمی سوریا، رایگەیاند: تەقینەوەیەک لە ناوچەی حیجاز لە دیمەشق رویداوە و لێکۆڵینەوە لە سروشتی تەقینەوەکە دەکرێت.

سانا ئاماژەی بەوەش کردووە: تەقینەوەکەی ناوچەی حیجاز لە ناو کافتریایەکدا رویداوە و بەپێی ئامارە سەرەتاییەکان بووەتە هۆی برینداربوونی چەند کەسێک.

هاوکات تەلەفزیۆنی رەسمی سوریا پشتڕاستی کردەوە کە: تەقینەوەکە لە ناوچەی حیجاز و لە دەوروبەری کۆشکی دادوەری  لە دیمەشق رویداوە.

بەپێی زانیارییەکان، دەنگی تەقینەوەیەکە بووەتە هۆی زیانێکی ماددی گەورە بە کافتریایەکە و باڵەخانەکانی دەوروبەری، و دەستبەجێ تیمەکانی فریاکەوتن و بەرگری شارستانی گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە بۆ گواستنەوەی بریندارەکان بۆ نەخۆشخانە نزیکەکان، هاوکات هێزە ئەمنییەکان گەمارۆی ناوچەکەیان داوە و دەستیان بە لێکۆڵینەوە کردووە بۆ زانینی سروشتی تەقینەوەکە و ئەو لایەنانەی لە پشتین.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، ئەمڕۆ پێنجشەممە، جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی سەر دانانەوێنێت بۆ ئەوەی کە پێی دەڵێت "هەڕەشە و خۆسەپێنی"، و ئاماژەی بەوەش کرد کە وڵاتانی ناوچەکە ئێستا زیاتر درک بە گرنگیی هاوکاری و نزیکبوونەوە دەکەن لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵانگارییانە هاوبەشەکاندا.

ئاژانسی ئیرنا لە زاری پزیشکیانەوە بڵاوی کردەوە: ئێران، لە پاڵ بەهێزکردنی یەکڕیزیی ناوخۆیی، بە جدی بەردەوامە لە پەرەپێدانی پەیوەندییە برایانە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و جیهانی ئیسلامیدا، هۆشداریشی دا کە: پەیوەندییە هەرێمییەکان لە ساڵانی کۆتاییدا رەوتی گەشەسەندنیان بەخۆوە بینیوە، و هاوبەشیی گرنگی هاوکاری لە بوارە جیاجیاکاندا بونیاد نراون.

ناوبراو تیشکی خستە سەر ئەوەی کە "ئەگەر وڵاتانی ئیسلامی پشت بە خاڵە هاوبەشەکان ببەستن و توانای مرۆیی، ئابوری و کولتووریی خۆیان لە گەشتی هاوکاریدا بەکاربهێنن، ئەوا هیچ هێزێک ناتوانێت هەڕەشە لە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە بکات، و پێشی وابوو کە: زۆربەی قەیرانەکانی ئێستا دەرئەنجامی ئەو ناکۆکی و دابەشبوونانەن کە دوژمنان کاریان بۆ قووڵکردنەوەی کردووە.

لە هەمان چوارچێوەدا، محەممەد باقر قالیباف، و سەرۆکی تیمی دانوستانکار لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان، پێدانی مافی دەستڕاگەیشتنی بە ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم بۆ ئەو دامەزراوە ئەتۆمییانەی ئێران کە کەوتبوونە بەر هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل، رەتکردەوە و ئەو هەواڵانەی بە "دۆزینەوە و درۆ" ناوبرد.

لەلایەکی ترەوە،  کازم غەریب ئابادی، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران، پێشتر جەختی کردبووەوە کە پرسی دەستڕاگەیشتنی پشکێنەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم بۆ دامەزراوە ئەتۆمییە پێکراوەکان، یەکلا نابێتەوە مەگەر لە چوارچێوەی رێککەوتنێکی کۆتاییدا لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکاندا.

یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی نێوان واشنتۆن و تاران، بەپێی ئەوەی پێشتر راگەیاندرابوو، پێکهاتووە لە: راگرتنی هەمیشەیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، دووبارە کردنەۆوەی گەرووی هورمز، لادانی هەندێک لە کۆتوبەندە داراییەکان، ئازادکردنی داراییە سڕکراوەکانی ئێران، و پێدانی لێخۆشبوون بۆ هەناردەکردنی نەوتی ئێران، سەرەڕای دامەزراندنی سندوقێک بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئێران بە بەهای 300 ملیار دۆلار و هاندەرە ئابوورییەکانی تر.

وەفدی دانوستانكاری ئەمریكا رایدەگەیەنێت، پابەندن بە دانوستان لەگەڵ ئێران بە ئامانجی گەیشتن بە رێككەوتنێكی گشتگیر.

محەمەد تەمیم ئال سانی میری قەتەر لەگەڵ ستیڤ ویتكۆڤ و جارید كوشنەر نێردەی تایبەتی ئەمریكا كۆبووە و ئاماژەی بەوەكرد، وڵاتەكەی بە هاوبەشی لەگەڵ پاكستان بەردەوام دەبێت لە نێوەندگیریی و بەردەوامی دانوستانەكان لە نێوان ئەمریكا و ئێراندا.

ئاماژە بەوەشكراوە، لە كۆبوونەوەكەدا رەوشی لوبنان تاوتوێكرا و میری قەتەر جەختی لە گرنگی ئاگربەست لە لوبنان كردووەتەوە، وەفدەكەی ئەمریكاش دوپاتیانكردووەتەوە، واشنترن پابەندە بە دانوستان لەگەڵ تاران بە مەبەستی گەیشتن بە رێككەوتنێكی گشتگیر.

كازم غەریبئابادی جێگری وەزیری دەرەوەی ئێرانیش رایگەیاندووە، لەسەر پرسی لوبنان لە چوارچێوەی لێكتێگەیشتن لەگەڵ ئەمریكا و پارە بلۆككراوەكانی وڵاتەكەی، كۆبوونەوەیەكی سێ قۆڵیان لەگەڵ پاكستان و قەتەر ئەنجامداوە و هیچ گفتوگۆیەكیان لەگەڵ وەفدی ئەمریكا نەكردووە.

 

پێگەی ئەکسیۆس لە زاری بەرپرسێکی ئەمریکییەوە بڵاویکردوەتەوە، لە میانی دانوستانەکانی ئەم دواییەی شاری دەوحەی پایتەختی قەتەر، واشنتۆن و تاران گەیشتوونەتە تێگەیشتنێک بەمەبەستی هێشتنەوەی رەوشەکە بە هێمنی لە ماوەی هەفتەی داهاتوودا.

ئەکسیۆس ئاماژەی بەوەکردوە، لەسەر ئاستی هەرێمی، وڵاتانی کەنداو دەستیان بە گەنگەشە و گفتوگۆ کردووە سەبارەت بە چۆنیەتی بەڕێوەبردنی گەروی هورمز لە دوای کۆتاییهاتنی ماوەی یاسایی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە.

بە گوێرەی زانیارییەکان، هەر یەکە لە ویتکۆفی نێردەی دۆناڵد ترەمپ بۆ کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کۆشنەری زاوای سەرۆکی ئەمریکا  هەوڵدەدەن پەیامێک ئاراستەی تاران بکەن و تێیدا هۆشداری بدەن لەوەی، داواکارییەکانی ئێران بۆ سەپاندنی  باج زیادە و رەنگە ببێتە هۆی لەباربردن و تێکدانی دەرفەتەکانی گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی.

ئەکسیۆس بە پشتبەستن بە سەرچاوەکانی ئەوەشی خستوەتەڕوو،  سێ ملیار دۆلار لە پارە بلۆکراوەکان ناگوازرێتەوە بۆ ئێران بەڵکو بۆ کڕینی کەلوپەلی سەرەکی بەکاردەهێنرێت، کە بەشێکیان لە ئەمریکاوە دەبێت.

ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند، تاران سوورە لەسەر سەپاندنی دەسەڵاتی تەواوتی خۆی بەسەر گەروی هورموزدا و دەیەوێت باج لەو کەشتییانە وەربگرێت کە دەچنە ناو ناوچەی کەنداو یان لێی دەرده‌چن، تەنانەت ئەگەر بۆ ئەمەش ناچار بێت، پەنا بۆ بەکارهێنانی هێزی سەربازی ببات.

ئاژانسی رۆیتەرز لە زاری دوو سەرچاوەی باڵای ئێرانییەوە ئاشکرایکرد، بەپێی رێککەوتنی نێوان ئەمریکا و ئێران، تاران رازی بووە بۆ ماوەی 60 رۆژ رێگە بە تێپەڕبوونی کەشتییەکان بدات، بەڵام بەرپرسانی ئێران پێیان وایە بەپێی رێککەوتنەکە رێگەیان پێدەدرێت کۆنتڕۆڵی هێڵەکانی هاتوچۆ و جۆری ئەو کەشتییانە بکەن کە تێپەڕ دەبن.

ئاماژەی بەوەشدا، ئەگەر رێککەوتنەکە درێژ نەکرێتەوە، تاران لە ناوەڕاستی مانگی ئابەوە دەستدەکات بە وەرگرتنی باج لە کەشتییەکان، تەنانەت ئەگەر بۆ ئەمەش ناچار بێت پەنا بۆ بەکارهێنانی هێزی سەربازیی ببات.

هاوکات دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوە ئەم خواستەی ئێرانیان رەتکردووەتەوە و رایانگەیاندووە؛ رێگە بە هیچ وڵاتێک نادرێت باج یان سەرانە لە رێڕەوە نێودەوڵەتییەکاندا بسەپێنێت.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمز ئاشكرای كرد، كە سوڵتانی عومان پێشنیازێكی رەسمیی پێشكەشی واشنتۆن كردووە تاوەكو رێگە بدرێت عومان و ئێران باج لەو كەشتییانە وەربگرن كە بە گەرووی هورمزدا تێپەڕ دەبن.

رۆژنامەی نیویۆرك تایمز بڵاویكردەوە، لێپرسراوانی ئەمریكا سەرقاڵی تاوتوێكردنی پێشنیازێكی عومانن بۆ وەرگرتنی باج لە گەرووی هورمز.

بەپێی راپۆرتەكە، سوڵتانی عومان پێشنیازێكی رەسمیی پێشكەشی واشنتۆن كردووە تاوەكو رێگە بدرێت عومان و ئێران باج لەو كەشتییانە وەربگرن كە بەو رێڕەوەدا تێپەڕ دەبن.

سەرچاوە دیپلۆماسییەكان ئاماژەیان بەوە كردووە واشنتۆن نیگەرانە لە پێشنیازەكە، چونكە  تاران دەیەوێت وەرگرتنی باج لەو كەشتیانەی لە گەروی هورمزەوە تێدەپەڕن جێگیر بكات.

جێگری سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، دڵنیایی هەمیشەیی و چاودێری وردیان دەوێت بۆ لەناوبردنی تەواوی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئێران.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆكی ئەمریكا لە میانی چاوپێكەوتنێكیدا رایگەیاند، وڵاتەكەی هەوڵدەدات بەڵێنێكی جێگیر لە ئێران وەربگرێت، بۆ ئەوەی دڵنیابن لە لەناوبردنی تەواوەتی بەرنامە ئەتۆمییەكەی ئەو وڵاتە.

وتیشی، دۆناڵد ترەمپ داوای لێكردوون یاداشتی لێكتێگەیشتن لەگەڵ ئێران بەكاربهێنن بۆ سەرلەنوێ دابینكردنەوەی نەوت بۆ ئابووری جیهان.

راشیگەیاند، رەوشی ئێران زۆر گۆڕاوە و توانای سەربازییان كەمبووەتەوە، ئابوورییەكەیان لاوازتر بووە، بەڵام ئەگەر دانوستانەكان سەركەوتووبن ئەوا گۆڕانكارییەكی ریشەیی لە ئێران  روودەدات.

ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، ئەمڕۆ سێشەممە سەرکۆنەی هەوڵەکانی ئیسرائیلی کرد بۆ تێکدانی سەقامگیری لە ناوچەکانی باشوری سوریا، و رایگەیاند کە ئەوەی رودەدات لە چوارچێوەی هەوڵەکاندایە بۆ نوقمکردنی وڵات لە پشێوییەکی نوێدا و لاوازکردنی تواناکانی بۆ تەواوکردنی پرۆسەی بونیاتنانەوە.

کەناڵی "ئەلئیخباریە"ی سوری لە زاری شەرعەوە گواستییەوە: ئیسرائیل دووبارە هەوڵدەدات خاکی سوریا بکاتە گۆڕەپانی پشێوییەکی بێبڕانەوە، بە ئامانجی تێکدانی یەکڕیزی گەلی سوریا و لاوازکردنی تواناکانی بۆ بەردەوامبوون لە کاروانی راپەڕین و بونیاتنانەوە.

شەرع وتیشی: سوریا گۆڕەپانی تاقیکردنەوەی پیلانگێڕییە دەرەکییەکان نییە، و شوێنێکیش نییە بۆ جێبەجێکردنی تەماحی لایەنەکانی ترە، ئەم هەڵوێستەش رەنگدانەوەی پەرەسەندنێکی سیاسی رونی دیمەشقە بەرانبەر بە تحرکاتی ئەم دواییەی ئیسرائیل لە باشور.

ئەم لێدوانانەی شەرع دوای ئەوە هاتن کە هێزەکانی ئیسرائیل چوونە ناو گوندەکانی عابیدین، جوملە و تەل مەغەر لە پارێزگای دەرعای باشور، کە دوێنێ دووشەممە روبەڕووی بۆردوومانی تۆپخانە و هێرشی هەلیکۆپتەر بوونەوە، لە کاتێکدا ناوچەکە گرژییەکی سەربازیی توندی بەخۆوە بینیوە.

مسعود بزشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە جەختی لەوە کردەوە کە وڵاتەکەی لە دانوستانەکانیدا لەگەڵ واشنتۆن، لە مافەکانی پاشەکشە ناکات.

بزشکیان لە لێدوانێکدا رایگەیاند: ئێمە لە دانوستانەکانماندا لەگەڵ واشنتۆن، لەژێر هیچ بارودۆخێکدا لە ماف، بەرژەوەندی و بنەما نیشتمانییەکانی خۆمان پاشەکشە ناکەین.

وتیشی: سەرجەم قۆناغەکانی دانوستانەکان بە هەماهەنگی تەواو لەگەڵ رێبەری باڵا (موجتەبا خامنەیی) و لە چوارچێوەی میکانیزمە پەسندکراوەکاندا بەڕێوەچوون

وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، بەدواداچوون دەكەن بۆ جێبەجێكردنی بڕگەكانی لێكتێگەیشتنەكەیان لەگەڵ ئەمریكا

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ژان نوێل بارۆ، وەزیری كاروباری دەرەوەی فەرەنسا، گفتوگۆیان كرد لەسەر لێكتێگەیشتنی نێوان ئەمریكا و ئێران، هەروەها دوایین گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە و جیهانیان لە دوای ناوەڕۆكی یاداشتی لێكتێگەیشتنەكەی ئیسلامئاباد تاوتوێكرد.

عراقچی، جەختی لەوەشكردەوە، بەدواداچوون دەكەن بۆ جێبەجێكردنی بڕگەكانی لێكتێگەیشتنەكە، بە مەبەستی كۆتاییهێنان بەو شەڕەی لەلایەن ئەمریكا و ئیسرائیلەوە بەسەر ئێراندا سەپێنراوە.

 

ئێران، ئەمڕۆ، لێدوانەکانی ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسای سەبارەت بە بەشداریکردنی وڵاتەکەی لە پڕۆسەی پاککردنەوەی گەروی هورمز لە مین رەتکردەوە و رایگەیاند، ئەم ئەرکە بەپێی رێککەوتنی نێوان تاران و واشنتۆن، تەنها لەلایەن ئێران خۆیەوە جێبەجێ دەکرێت.

جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" نووسیویەتی: "پاكکردنەوەی گەروی هورمز لە مین تەنها و تەنها لەلایەن ئێرانەوە ئەنجام دەدرێت"، ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئەم هەنگاوە بەپێی ئەو یاداشتی لێکتێگەیشتنەیە کە لە نێوان تاران و واشنتۆندا ئیمزا کراوە.

جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بارودۆخی ناوچەکەی بە "هەستیار و ئاڵۆز" وەسف کرد و هۆشداری دایە فەرەنسا لە گرتنەبەری هەر هەنگاوێک کە ببێتە هۆی زیاتربوونی گرژییەکان و رایگەیاند: "ئامۆژگاری فەرەنسا دەکەین کە بە کردەوە دەستێوەردانەکانی، رەوشەکە ئاڵۆزتر نەکات."

ئەم پەرچەکردارە توندەی تاران تەنها چەند سەعاتێک دوای لێدوانەکەی ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا هات کە تێیدا رایگەیاندبوو؛ فەرەنسا و عوممان لەگەڵ هاوبەشەکانیاندا کار دەکەن بۆ پاککردنەوەی گەروی هورمز لە مین، بە ئامانجی کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دابینکردنی ئاسایشی دەریاوانی و ئازادی هاتوچۆی کەشتییەکان لەو گەرووە ستراتیژییەدا.