لە ئەنجامی بەردەوامیی گرژییەکانی نێوان هەردوو وڵات، کۆشکی سپی هۆشدارییەکی توند دەداتە تاران کە ئەگەر دان بە شکستی سەربازیی خۆیدا نەنێت، رووبەڕووی لێدانێکی وێرانکەر دەبێتەوە.
کارۆلین لیڤێت وتەبێژی کۆشکی سپی ، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا هۆشدارییەکی توند و بێپێشینەی ئاڕاستەی تاران کرد و رایگەیاند، ئەگەر ئێران دان بە "شکستی سەربازیی خۆیدا" نەنێت، ئەوا رووبەڕووی لێدانێکی زۆر بەهێزتر دەبێتەوە.
وتەبێژی کۆشکی سپی جەختی کردەوە، دۆناڵد ترەمپ گاڵتە ناکات و ئامادەیە بۆ هەڵگیرساندنی "جەنگێکی وێرانکەر"، وتیشی: "پێویستە ئێران جارێکی تر هەڵە لە هەژمارەکانیدا نەکات."
لیڤێت ئاماژەی بەوەکرد، ئەگەر تاران واقیعی ئێستا و شکستی سەربازیی خۆی قبوڵ نەکات، ترەمپ کار دەکات بۆ وەشاندنی گورزێک کە لە هەموو گورزەکانی پێشوو بەهێزتر بێت و "دەرگاکانی دۆزەخ" بە رووی ئەو وڵاتەدا بکاتەوە.
سەرەڕای هەڕەشە توندەکان، وتەبێژی کۆشکی سپی ئاشکرایکرد، ئەمریکا و ئێران هێشتا لە گفتوگۆی ئاشتی بەردەوامن، ئەمەش سەرەڕای ئەوەی میدیا رەسمییەکانی ئێران باس لە رەتکردنەوەی پێشنیازەکەی واشنتۆن دەکەن بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ.
بۆ وەرچەرخان بەرەو حاڵەتی ئامادەباشی جەنگ، وەزارەتی جەنگی ئەمریکا زنجیرەیەک رێککەوتنی ستراتیژی بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنانی تەقەمەنی لەگەڵ کۆمپانیا زەبەلاحەکان ئیمزا کرد.
وەزارەتی جەنگی ئەمریکا 'پنتاگۆن' ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند، کە چەند رێککەوتنێکی چوارچێوەیی لەگەڵ کۆمپانیا زەبەلاحەکانی "بی ئەی ئی سیستمز"، "لۆکهید مارتن" و "هانیوێڵ" ئیمزاکردووە.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم رێککەوتنانە بە ئامانجی زیادکردنی بەرهەمهێنانی چەندین سیستمی بەرگری و تەقەمەنییە، وەک بەشێک لە وەرچەرخانی واشنتن بۆ "حاڵەتی ئامادەباشی بۆ جەنگ".
پنتاگۆن ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ئەم رێککەوتنانە، کۆمپانیای "هانیوێڵ ئێرۆسپەیس" هەڵدەستێت بە زیادکردنی بەرهەمهێنانی پێکهاتە سەرەکییەکانی پێویست بۆ کۆگاکانی تەقەمەنی ئەمریکا، ئەوەش لە چوارچێوەی وەبەرهێنانێکی گەورەدا کە بڕەکەی دەگاتە 500 ملیۆن دۆلار و بۆ ماوەی چەند ساڵێک بەردەوام دەبێت.
لە لایەکی ترەوە، هەردوو کۆمپانیای "بی ئەی ئی سیستمز" و "لۆکهید مارتن" ئەرکی زیادکردنی بەرهەمهێنانی ئامێرەکانی ئاڕاستەکردنی تایبەت بە موشەکی بەرگریی "تاد"یان پێسپێردراوە، بە شێوەیەک کە قەبارەی بەرهەمهێنانەکەیان بۆ چوار هێندە زیاد دەکات، هاوكات رێککەوتنێکی نوێ لەگەڵ لۆکهید مارتن ئیمزا کراوە بۆ خێراکردنی پرۆسەی دروستکردنی موشەکی "Precision Strike Missile" کە سیستمێکی موشەکیی زۆر ورد و پێشکەوتووە بۆ پێکانی ئامانجەکان.
پێگەی 'ئێران وۆر كۆست تراكەر' بڵاویکردەوە، لەسەرەتای دەستپێكردنی جەنگی ئێرانەوە تائێستا، ئەمریكا زیاتر لە 30 ملیار دۆلاری خەرجكردووە
لە ماوەی بەردەوامبوونی جەنگی 26 رۆژەی نێوان ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیلدا، تێچوی جەنگی ئێران لەسەر ئەمریكا 30 ملیار دۆلاری تێپەراندووە.
پێشتریش سكۆت بێسنێت وەزیری گەنجینەی ئەمریكا رایگەیاندبوو، بودجەی پێویستیان بۆ جەنگەكە لە بەردەستدایە و تێچوی جەنگەكەش تائێستا لەو ئاستەدایە كە پێشبینیان كردبوو.
وەزیری گەنجینەی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش دابوو، داوایان لە كۆنگرێس كردوە بودجەی زیاتریان بۆ دابین بكات بۆ ئەوەی گرەنتی بەردەوامیی پشتگیركردنی سوپا بكەن لە داهاتوودا.
كۆریای باكوور بەڵێنی پشتیوانی بێ مەرج و پتەوكردنی پەیوەندی سەربازی بۆ روسیا لە جەنگی ئۆكرایندا دووپات دەكاتەوە.
ئاژانسی هەواڵی رەسمی كۆریای باكوور رایگەیاند كە كیم جۆنگ ئون سەرۆكی كۆریای باكور لە نامەیەكدا بۆ ڤلادیمێر پوتن سەرۆكی روسیا جەختی لە پشتیوانی سەربازی هەمیشەیی وڵاتەكەی كردووەتەوە، ئەمەش دوای ئەوەی دووبارە وەك سەرۆكی كۆریا هەڵبژێردرایەوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە،كە هاوكارییەكان بۆ پاراستنی سەروەری هەردوو وڵاتە، هاوكات بەپێی زانیاری لێپرسراوانی رۆژئاوا هەزاران سەربازی كۆری لە جەنگی ئۆكرایندا بەژدارن.
میدیای ئیسرائیل راگەیاند، ئەمریكا پێشنیازێكی 15 خاڵی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ لەگەڵ ئێران پێشكەشی تاران كردووە، بۆ ئەوەی لە ماوەی مانگێكدا رێككەوتنێك بكرێت هاوشێوەی رێككەوتنەكانی غەززە و لوبنان.
میدیای ئیسرائیل بڵاویكردەوە، ئیدارەی ترەمپ پێشنیازێكی 15 خاڵی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ لەگەڵ ئێران ئامادەكردووە كە تێیدا، جەنگ بۆ ماوەی مانگێك رابوەستێت و توانا ئەتۆمییەكەی ئێران لەناوببرێت و تاران پابەندی ئەوەبێت چەكی ئەتۆمی بەدەستنەهێنێت و یۆرانیۆم نەپیتێنێت و ئەوەشی پیتاندویەتی رادەستی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی بكات و دامەزراوەكانی نەتەنز و ئەسفەهان و فۆردۆ دابخات.
راشیگەیاند، ئەمریكا داوا لە ئێران دەكات دەستبەرداری گروپە چەكدارەكان بێت و گەرووی هورمز وەك ناوچەیەكی دەریایی ئازاد بمێنێتەوە و توانا سەربازییەكانی تاران تەنیا بۆ بەرگری لەخۆكردن بەكاربێن.
ئاماژەی بەوەشكردووە، لە بەرامبەردا سەرجەم سزاكانی ئێران هەڵدەوەشێنەوە و هاوكاری ئێران دەكرێت بۆ بەهێزكردنی وزەی ئەتۆم بۆ بەرهەمهێنانی ئاشتی و سزاكانی سناپ باكیش هەڵدەوەشێنەوە.
کەناڵی 12ـی ئیسرائیلی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کردووە کە ئیدارەی دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، خەریکی ئامادەکردنی بەڵگەنامەیەکی 15 خاڵییە بە مەبەستی کۆتاییهێنان بە گرژی و شەڕ لەگەڵ ئێران.
ئەم پلانە کە لەلایەن جارید کۆشنەر و ستیڤ ویتکۆفەوە کاری لەسەر دەکرێت، بە ئاگربەستێکی یەک مانگی دەست پێ دەکات بۆ رەخساندنی زەمینەی گفتوگۆ، هاوشێوەی ئەو رێککەوتنانەی لە غەززە و لوبنان ئەنجام دراون.
پێشنیازەکانی رێککەوتنی 15 خاڵی گشتگیر لەگەڵ ئێران
· راگەیاندنی ئاگربەست بۆ ماوەی یەک مانگ.
· لەناوبردنی هەموو ئەو توانایە ئەتۆمییانەی کە تا ئێستا کۆکراونەتەوە.
· پابەندبوونی ئێران بەوەی کە هەرگیز هەوڵی بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی نەدات.
· قەدەغەکردنی پیتاندنی هەر جۆرە ماددەیەکی ئەتۆمی لە ناو خاکی ئێراندا.
· گواستنەوەی تەواوی ماددە پیتێنراوەکان بۆ ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بەپێی خشتەیەکی کاتی دیاریکراو.
· لەکارخستن و تێکدانی بنکە ئەتۆمییەکانی (نەتەنز، ئەسفەهان و فۆردۆ).
· رێگەدان بە ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بۆ دەستگەیشتنی تەواو بە هەموو زانیاری و شوێنەکان لە ناوخۆی ئێران.
· دەستبەرداربوونی ئێران لە سیاسەتی گرووپە بریکارەکان و تاقمە چەکدارەکانی سەر بە خۆی لە وڵاتانی ناوچەکە.
· راگرتنی کردەیی هەموو جۆرە تەمویلکردن و پڕچەککردنی گروپە لایەنگرەکانی لە ناوچەکەدا.
· کراوە هێشتنەوەی گەرووی هورمز وەک ناوچەیەکی دەریایی ئازاد و قەدەغەکردنی داخستنی لەلایەن هەر لایەنێکەوە.
· بڕیاردان لەسەر پڕۆژە موشەکییەکانی ئێران لە داهاتوودا، بە مەرجێک سنووردارکردنی ژمارە و مەوداکانیان لەبەرچاو بگیرێت.
· بەکارهێنانی توانای سەربازی ئێران لە داهاتوودا تەنها بۆ مەبەستی بەرگری لە خۆ بێت.
· هەڵگرتنی تەواوی ئەو سزایانەی، کە خراونەتە سەر ئێران.
· پێشکەشکردنی هاوکاری بە ئێران بۆ پەرەپێدانی پڕۆژەی ئەتۆمی مەدەنی لە بوشەهر تەنها بە مەبەستی بەرهەمهێنانی کارەبا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەوان لە ئێران ئەنجامی باشیان بەدەستهێناوە و لە ئێشتادا دەیانەویط بە هەرنرخێک بێت رێککەوتنمان لەگەڵدا بکەن.
سەرۆکی ئەمریکا تەواوی سەرکردەکانی ئێرانیان کردوەتە ئامانجو ئەو وڵاتە هێزی ئاسمانی و دەریاییان نەماوە و بە تەواوەتی لەناوبراوە.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ ئیتر هیچ چەکێکی دژە فڕۆکە و سیستمی رادار و فەرماندەیان نییە وبە ئازادی بەسەر ئاسمانی پایتەختی تاراندا دەفڕن و هەرچی پێمان خۆشە لەوێ دەیکەین
سەرۆکی ئەمریکا جەختیکردەوە، لە ئێران سەرکەوتنیان بەدەستهێنا و ئێرانییەکان بە پەرۆشن بۆ ئەوەی لەگەڵیان رێککەوتن بکەن
سەبارەت بە دانوستانەکانیشیان، دۆناڵد ترمپ دەڵێت؛ لەگەڵ کەسی شیاو لە گفتوگۆدان لە ئێران بۆ گەیشتن بەرێککەوتن و چاوەروانی دەرئەنجامی گفتوگۆکانن
رۆیتەرز ئاشکرایکرد، ترەمپ سورە لەسەر رێککەوتن لەگەڵ ئێران و لێپرسراوانی ئیسرائیل گەشبین نین
ئاژانسی "رۆیتەرز" لە زاری سێ لێپرسراوی باڵای ئیسرائیلییەوە بڵاویکردەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بڕیاری کۆتایی داوە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک لەگەڵ ئێران، بەڵام پێناچێت تاران بە هەموو مەرجەکانی واشنتن رازی بێت.
دۆناڵد ترەمپ رۆژی دووشەممە رایگەیاند ، ئێران خواستی جدی هەیە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن و ئاشکرایکرد، دانوستانی سەرەتایی لە شەوی شەممەوە دەستی پێکردووە.
لەلایەکی دیکەوە، سێ لێپرسراوەکەی باڵاکەی ئیسرائیل ئاماژەیان بەوەکردووە، زۆر ئەستەمە تاران مەرجەکانی ئەمریکا بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ قبوڵ بکات، سەرەڕای ئارەزووی ترەمپ بۆ دیپلۆماسی.
ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە، لێپرسراوانی ئێران پێشتر هەموو جۆرە دانوستانێکی راستەوخۆیان لەگەڵ واشنتۆن رەت کردبووەوە، بەڵام ترەمپ جەخت لەوە دەکاتەوە کە "تاران رێککەوتنی دەوێت".
میدیاکانی ئیسرائیل ئاشکرایانکرد، ئێران رەزامەندی لەسەر دەستپێکردنی دانوستان لەگەڵ ئەمریکا دەربڕیوە.
رۆژنامەی "یەدیعۆت ئەحرەنۆت"ی ئیسرائیلی لە راپۆرتێکدا ئاشکرایکرد، گۆڕانکارییەکی جیاواز لە هەڵوێستی تاراندا ەویداوە و باڵاترین دەسەڵاتی ئێران رەزامەندی لەسەر دەستپێکردنی دانوستانی راستەوخۆ لەگەڵ واشنتۆن دەربڕیوە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، بە نهێنی ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکای ئاگادار کردووەتەوە کە موجتەبا خامنەیی، رابەری نوێی ئێران، رەزامەندی نیشانداوە بۆ ئەنجامدانی دانوستان و گەیشتن بە رێککەوتن.
رۆژنامەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، رابەری نوێی ئێران خواستی خۆی بۆ کۆتاییهێنانی خێرا بە جەنگ دەربڕیوە، بەڵام بەپێی ئەو مەرجانەی کە تاران دەستنیشانیان دەکات.
ئەم پێشهاتە لە کاتێکدایە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، بە شێوەیەکی کتوپڕ بڕیاریدا بۆ ماوەی پێنج رۆژ هەر هێرشێکی سەربازی بۆ سەر وێستگەکانی وزەی ئێران دوابخات، ئەمەش دوای ئەوەی پێشتر مۆڵەتی 48 سەعاتی دابوو بە تاران بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز.
بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل پەیامێکی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە و تێیدا دەڵێت: هێرشەکانیان بۆسەر ئێران بەردەوام دەبێت و بەرنامەی ئەتۆمییەکەشی لەناودەبەن
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، پێشکەوتنێکی بەرچاو لە گفتوگۆکانی نێوان واشنتۆن و تاران بەدەستهاتووە و ستیڤ ویتکۆف نێردەی تایبەت بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جارید کۆشنەر ڕاوێژکاری سەرۆک، لەگەڵ سەرکردە باڵاکانی ئێران بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی 15 خاڵی و راگرتنی جەنگ لە پەیوەندیدان.
وتیشی، ئێرانییەکان خۆیان دەسپێشخەرییان کردووە و دەیانەوێت بگەنە رێککەوتن، هەر بۆیە فەرمانی کردووە بۆ ماوەی پێنج رۆژ هێرشە سەربازییەکان بۆ سەر وێستگەکانی کارەبا و ژێرخانی وزەی ئێران دوابخرێن، تاوەکو دەرفەت بە دانوستانەکان بدرێت، پێشدەچێت هەر ئەمڕۆ لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە پەیوەندییەکی راستەوخۆ لەنێوان هەردوولا ئەنجامبدرێت.
ئەوەشی روونکردەوە، ئەم رێککەوتنە لەسەر بنەمای دەستبەرداربوونی تاران لە چەکی ئەتۆمی و یەدەگی یۆرانیۆمی پیتێنراو بنیات دەنرێت، ئەمەش دەبێتە سەرەتایەکی ئەرێنی بۆ سەقامگیرکردنی ناوچەکە و دابەزینی نرخی نەوت لەڕێگەی کردنەوەی خێرای گەروی هورمزەوە.
ئاماژەی بەوەشدا، فۆرمی گۆڕانکارییەکان لە دەسەڵاتی ئێراندا جددی دەبێت و دەکرێت هاوشێوەی ڤەنزوێلا سەرکردەیەکی دیکە بدۆزنەوە بۆ وڵاتەکە، چونکە ئامانجی سەرەکی ئەوان رێگریکردنە لە پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی و دەستەبەرکردنی ئاشتییەکی درێژخایەن و گەرەنتیکراوە بۆ ئیسرائیل و هەموو وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە، هۆشدارییەکی توند سەبارەت بە رەوشی بازاڕەکانی جیهان و رایگەیاند، بەهۆی هەڵگیرسانی جەنگ لە دژی ئێران، جیهان رۆژانە بڕی 11 ملیۆن بەرمیل نەوت لەدەست دەدات.
فاتیح بیرۆڵ، سەرۆکی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە جەختی کردوەتەوە، کە ئەم قەیرانە تەنیا سنووردار نابێت بە ناوچەکە، بەڵکو هیچ وڵاتێک لە جیهاندا لە لێکەوتە توندەکانی ئ پارێزراو نابێت و کاریگەرییەکان هەموو کەرتەکان دەگرێتەوە.
سەبارەت بە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی نرخەکان، ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە سەرقاڵی راوێژە بۆ ئەگەری خستنەبازاڕی بڕێکی زیاتری نەوت لە یەدەگە ستراتیژییەکان، ئەم هەنگاوەش دوای ئەوە دێت کە لە 11ی ئازاردا بڕیاری خستنەبازاڕی 400 ملیۆن بەرمیل درا وەک هەنگاوێکی پێوانەیی.
بيرول ئەوەشیخستوەتەڕوو، کە تا ئێستا نرخێکی دیاریکراو بۆ بەرمیلێک نەوت دەستنیشان نەکراوە بۆ دەستپێکردنی خولێکی نوێی بەکارهێنانی یەدەگەکان، بەڵکو بڕیارەکە بەپێی هەڵسەنگاندنی وردی بازاڕ و هەماهەنگی لەگەڵ وڵاتانی ئەندام دەبێت.
لە کۆتاییدا، سەرۆکی ئاژانسەکە ئەم تەنگژە ئەمنییەی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی بە "زۆر سەخت" وەسف کرد و بە مەترسیدارتر لە هەردوو قەیرانی نەوتی ساڵانی حەفتاکان و جەنگی ئۆکرانیا لەقەڵەمی دا و ئەو پێی وایە تەنها چآرەسەر لە کردنەوەی گەرومی هورمزدایە بەڕویی کەشتییە بازرگانییەکاندا.
لە دوای تێپەڕبوونی سێ هەفتە بەسەر دەستپێكردنی جەنگی ئەمریكا و ئیسرائیل دژ بە ئێران ، لە ئێستادا هەریەك لە تاران و واشنتۆن دەیانەوێت بگەرێنەوە بۆ دانوستان، بەڵام هەردوولا مەرجی توندیان بۆ یەكتر هەیە .
بەپێی چەند سەرچاوەیەكی ئەمریكی، ئیدارەی ئەمریكا هەنگاوی سەرەتایی بۆ دیاریكردنی ئاراستەی قۆناغی داهاتوو دەستپێكردوە ، ئاماژەكانیش زیاتر سەبارەت بە كردنەوەی رێرەوی دیپلۆماسین لەگەڵ ئێران .
بەپێی ئەو سەرچاوانە ، واشنتۆن ئەگەر دانوستان لەگەڵ ئێران بكات شەش مەرجی سەرەكی هەیە ، دیارترینیان وەستاندنی بەرنامە موشەكییەكەیەتی بۆ ماوەی پێنج ساڵ، لەگەڵ وەستاندنی تەواوەتی پیتاندنی یۆرانیۆم و هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوە ئەتۆمییە گەورەكان لە نەتەنز و ئەسفەهان و فۆردۆ ، هەروەها چاودێریكردنی توندی نێودەوڵەتی بۆ چالاكییە ئەتۆمییەكانی ئێران و ئیمزاكردنی رێككەوتننامەی كۆنترۆڵكردنی چەك لە ناوچەكە و كۆتاییهێنان بە دابینكردنی بودجە بۆ گروپە هاوپەیمانەكانی وەك حزبوڵا و حوسییەكان و حەماس ، لە دیارترین مەرجەكانی ئەمریكان . ئەوەش ئەو مەرجانەیە كە چەندین جار لەلایەن ئێرانەوە رەتكراونەتەوە.
هەرچەندە تا ئێستا هیچ پەیوەندییەكی راستەوخۆ لە نێوان واشنتۆن و تاراندا نییە ، بەڵام كەناڵە ناراستەوخۆكان لە رێی نێوەندگیرە هەرێمی و نێودەوڵەتییەكانەوە كراونەتەوە ، دیارترین نێوەندگیرەكانیش میسر و قەتەر و بەریتانیان و پەیامەكانی ئەمریكا و ئێران بە یەك دەگەیەنن ، بەپێی زانیارییەكان ، لە رێی ئەو نێوەندگیرانەوە ئێرانیش ئامادەیی بۆ دانوستان دەبریوە ، بەڵام چەند مەرجێكی توندی هەیە كە گرنگرترینیان ئاگربەستی بەپەلە و پێدانی گرەنتیە بۆ دەستپێنەكردنەوەی جەنگ و قەرەبوكردنەوەی زیانەكانی جەنگ .
بەپێی راپۆرتێكی پێگەی ئەكسیۆسیش ، لە ئێستادا جارید كۆشنەر و ستیڤ ویتكۆڤ نوێنەرانی ترەمپ ، تاوتوێی ئەگەری دەستپێكردنی دانوستان دەكەن و دەیانەوێت بنەماكانی رێككەوتنێك لەگەڵ ئێران دابرێژن كە لە رێیەوە جەنگ كۆتایی بێت .
سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا رایگەیاند ، جەنگی ئەمریكا و ئیسرائیل دژ بە ئێران لێكەوتەی درێژ خایەنی دەبێت .
لاڤرۆڤ لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفیزیۆنیدا رەخنەی توندی ئاراستەی ئەمریكا و ئیسرائیل كردوە سەبارەت بەو جەنگەی دژی ئێران هەڵیانگیرساندوە و رایگەیاندووە ، ئەوەی ئەو دوو وڵاتـە بەرانبەر ئێران دەیكەن كاریگەری زۆر نەرێنی و لێكەوتەی درێژخایەنی دەبێت .
هەروەها ئاشکرایکردووە ، بەهۆی ئەم جەنگەوە وڵاتان لە بازاڕی وزەی جیهان دووردەخرێنەوە ، چونكە ئەمریكا تەنها بەرژوەندییەكانی خۆی لەبەرچاو دەگرێت و لەسەر بنەمای بەرژوەندییەكانیشی مامەڵە لەگەڵ وڵاتان دەكات .
وەزیری دەرەوەی روسیا ئەمریكای تۆمەتبار كردوە بەوەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمێك كە هیچ چوارچێوەیەك بۆ پەیوەندییە نێوەدەوڵەتیەكان نەبون ، ئەوەش ئاماژەیەكی راستەوخۆیە بۆ ئەوەی بەرژوەندییەكانی ئەمریكا لە پێش هەموو رێككەوتنە نێودەوڵەتییەكانەوەیە .
ترەمپ مۆڵەتی 48 سەعاتدا دەداتە ئێران و هەڕەشەی تێکشکاندنی کەرتی وزەی ئەو وڵاتە دەکات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، هەڕەشەیەکی توند ئاراستەی تاران دەکات و رایگەیاند، ئەگەر لە ماوەی 48 سەعاتدا گەرووی هورمز بە تەواوی و بەبێ هیچ هەڕەشەیەک بەڕووی هاتوچۆی نێودەوڵەتیدا نەکرێتەوە، ئەوا ئەمریکاژێرخانی وزە و وێستگەکانی کارەبای ئێران خاپوور دەکات.
ترەمپ لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ترووس سۆشیاڵ" نووسیویەتی: "ئەمریکا ئامادەیە گەورەترین وێستگەکانی وزەی ئێران خاپوور بکات ئەگەر ئاستەنگ بۆ ئەو رێڕەوە ئاوییە ستراتیژییە دروست بکرێت."
سەرۆکی ئەمریکا لە وەڵامی رەخنەکانی رۆژنامەی "نیویۆرک تایمز"دا جەختی کردەوە کە سوپای وڵاتەکەی توانیویەتی "بە تەواوی هێزی ئێران تێکبشکێنێت" و ئامانجە سەربازییەکانی پێش وادەی دیاریکراو پێکاوە.
ترەمپ دەڵێت: "سەرکردایەتیی ئێران کۆتایی هاتووە، هێزی دەریایی و ئاسمانییان نەماوە و هیچ بەرگرییەکیان بۆ نەماوەتەوە؛ ئێستا ئەوان داوای رێککەوتن دەکەن، بەڵام من نامەوێت!".
لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكا رایگەیاند، هەواڵگری ئەمریكا و ئیسرائیل زانیارییان هەیە كە موجتەبا خامنەیی لە ژیاندایە، بەڵام دەرنەكەوتنی ئاماژەیەكی مەترسیدارە بۆ ئێران.
پێگەی ئەكسیۆس لە زاری لێپرسراوێكی ئەمریكاوە بڵاویكردەوە، ئەمریكا و ئیسرائیل زانیاری هەواڵگرییان هەیە كە ئاماژە بەوە دەكات هێشتا موجتەبا خامنەیی لە ژیاندایە، بەڵام هیچ بەڵگەیەكیان نییە لەبارەی ئەوەی موجتەبا خامنەیی فەرمان دەردەكات یاخود كەسانی دیكە .
باسی لەوەشكردوە، دەرنەكەوتنی موجتەبا خامنەیی رێبەری نوێی ئێران لە جەژنی نەورۆزدا ئاماژەیەكی مەترسیدارە و ئاماژەیە بۆئەوەی ئێران تووشی قەیرانی سەركردایەتی بووە.
ئەو لێپرسراوە ئەمریكییە ئاماژەی بەوەشكردووە، كوشتنی لاریجانی بۆشایی دەسەڵاتی لە ئێران فراوانتر كردوە و سوپای پاسداران خەریكی پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییەیە.