ئامادەکاری بۆ خولێکی نوێی ئایەڵتس؛ زانکۆی سلێمانی تاقیکردنەوەیەکی بێبەرانبەر ئەنجام دەدات.

لە کەشێکی ئەکادیمیی شایستەدا، بەڕێوەبەرایەتیی سەنتەری زمان و کولتوور لە زانکۆی سلێمانی، تاقیکردنەوەی دیاریکردنی ئاستی زمانی ئینگلیزی بۆ زیاتر لە 100 فێرخواز و خوازیارانی بەشداریکردن لە خولی ئامادەکاری بۆ تاقیکردنەوەی IELTS ئەنجام دا.

سەبارەت بە پرۆسەکە، د. فازیل جەمال، بەڕێوەبەری سەنتەری زمان و کولتوور رایگەیاند: "ئەم تاقیکردنەوەیە بە شێوەیەکی زانستی و بە بێ بەرانبەر بەڕێوەچوو؛ ئامانجمان دەستنیشانکردنی ئەو فێرخوازانەیە کە ئاستیان شایستەیە بۆ بەشداریکردن لە خولی چڕی ئامادەکاری ئایەڵتس، کە بڕیارە هەفتەی داهاتوو دەست پێ بکات."

هەروەها ئاماژەی بەوەشکرد، خولی نوێی ئامادەکاری بۆ تاقیکردنەوەی IELTS، لە لایەن مامۆستایانی پسپۆڕ و ئەکادیمییەوە سەرپەرشتی دەکرێت و بە وردی پلانی بۆ دانراوە بە مەبەستی پەرەپێدانی هەر چوار کارامەیی بنەڕەتیی زمان 'گوێگرتن ، خوێندنەوە، نوسین و قسەکردن'(Listening, Reading, Writing, Speaking).

بەڕێوەبەری سەنتەری زمان و کولتوور، ئەوەشی خستەڕوو، بەشداربووان لە رێگەی ڕاهێنانی چڕ و ئاشنابوون بە نوێترین تەکنیک و ستراتیژییەکانی وەڵامدانەوە، ئامادە دەکرێن تا بە متمانەیەکی تەواوەوە نمرەیەکی بەرز لەم تاقیکردنەوە نێودەوڵەتییەدا بەدەست بهێنن و داهاتوویەکی سەرکەوتوو بۆ خۆیان گەرەنتی بکەن.

ئەندامێكەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی دەڵێت دەرگایان بە روی هەموو لایەنەكاندا كراوەیە بۆ پێكهێنانی حكومەتی نوێی هەرێمی كوردستان
سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بە كوردسات نیوزی راگەیاند، مەرج نییە هەموو شتێك بەدڵی  پارتی دیموكراتی كوردستان بێت، هەر شتێكیش بەدڵی ئەو نەبێت دەڵێت ئەوە یاساییە.

وتیشی، یەكێتی بۆ پێكهێنانی حكومەتی نوێی هەرێمی كوردستان ئامادەیە و دەرگاشی كراوەیە بۆ هەموو لایەنەكان بۆئەوەی لەسەر پێكهێنانی حكومەت رێكبكەون.

 

خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، پەیامێکی هاوخەمی بۆ شەهیدبوونی غەزال مەولان بڵاوکردەوە و تێیداهاتووە: لەم سەرەتای بەهارەدا خوێنی بە ناحەق رژاوی غەزاڵ مەولان، نیشتمانی رەنگین کرد و دڵی هەموو نیشتمانپەروەرێکی پڕکرد لە دەرد و ژان و کوڤان.  

دەقی پەیامەکە 

بە داخ و کەسەرێکی زۆرەوە هەواڵی دڵتەزێنی شەهیدبوونی کچە پێشمەرگەی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان (غەزاڵ مەولان چەپەرئاباد)م بە هۆی هێرشێکی درۆنییەوە بۆ سەر کەمپی پەنابەرانی رۆژهەڵات لە سورداش پێگەیشت.

لەم سەرەتای بەهارەدا خوێنی بە ناحەق رژاوی غەزاڵ مەولان، نیشتمانی رەنگین کرد و دڵی هەموو نیشتمانپەروەرێکی پڕکرد لە دەرد و ژان و کوڤان.  

خوێنی ئەم شەهیدە ئازیزەش تێکەڵی هەمان ئەو رووبارە خوێنەمان ئەبێت، کە لە سەرتاسەری کوردستان لە پێناو خەبات بۆ ( ژن ژیان ئازادی ) و رزگاری نیشتمان رژا.

هەزاران سڵاو لە گیانی نەمری شەهید غەزاڵ مەولان و هەموو شەهیدانی کورد و کوردستان.

 

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی هەڵمەتی خاوێنکردنەوەی شارەکەی ئەنجامداوە کە 1250 ژینگەپارێز بەشداربوون. 

سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی رایگەیاندووە: بەرەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە 15ـی نیسانی 2026، سەرباری پشووی رەسمی، بەبەشداری ژمارەیەکی زۆر لە ژینگەپارێزی دڵسۆز و ماندوونەناس و کۆمپانیاکانی کۆکردنەوەی خۆڵ و خاشاک، هەڵمەتێکی فراوانی شوشتن و خاوێنکردنەوەی شەقامە سەرەکییەکان و یەکتربڕ و ئەندەرپاسەکانی شاری سلێمانی ئەنجامدرا.

شارەوانی سلێمانی دەشڵێت: هەڵمەتەکەی ئەمڕۆ، بە بەشداری 1250 ژینگەپارێز و چاودێر بە بەکارهێنانی 20 تانکەری ئاو و 13 ئامێری گسدان بەشێکی زۆری شەقامە سەرەکییەکان و دەروازەکانی هاتن و دەرچوونی شاری سلێمانی و پرد و بەرزەپرد و یەکتربڕەکان کاری شوشتن و خاوێنکردنەوەیان بۆ ئەنجامدرا، لەگەڵیدا کاری پاککردنەوەی تۆڕی ئاوەڕۆکان و مەنهۆڵەکان و لابردنی ئەو قوڕ و لیتەیەی بەهۆی باران بارینی بەهێزی ماوەکانی رابردووەوە لەسەر شەقامەکان مابوویەوە بەڕێوەچوو، ئەم هەڵمەتەکە بەردەوامیی دەبێت و بەیانی بەهەمان میکانیزم هەموو شەقامە سەرەکییەکان و بازاڕ و ناوەندی پارێزگای شاری سلێمانی و ناوچە گەشتییاریەکانی ئەزمەڕ و گۆیژە و دۆڵەمیران دەگرێتەوە.

 

 

قوباد تاڵەبانی بەبۆنەی جەژنی 'چوارشەمبا سۆر' پەیامێکی پیرۆزبایی ئاڕاستەی کوردانی ئێزدی کرد و بە پێکهاتەیەکی رەسەنیش ناوی بردوون 

دەقی پەیامەکە: 

 

 

بافڵ جەلال تاڵەبانی دەڵێت، هەمیشە پشتیوان و پاڵپشتی هەر هەنگاوێكە كە ماف و ژیانێكی باشتر بۆ ئێزدییەكان دەستەبەر بكات.

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە پەیامێكدا بە بۆنەی جەژنی (چارشەمبا سۆر) و سەری ساڵی ئێزدی رایگەیاندووە، قوربانیدانی ئێزدییەكان لەپێناو پاراستنی شوناس و تایبەتمەندی ئایینییان رێزلێگیراوە.

دەشڵێت، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان هەمیشە پشتیوان دەبێت و پاڵپشتی هەر هەنگاوێكیشن كە ماف و ژیانێكی باشتر بۆ ئێزدییەكان دەستەبەر بكات.

سەرەڕای هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ هێورکردنەوەی فشارەکان لە ناوچەکەدا، خاکی هەرێمی کوردستان بۆ جاری دووەم رووبەڕووی هێرشی چوار درۆنی بۆمبڕێژکراو بووەوە کە ئارامیی هاووڵاتییانی کردووەتە ئامانج.

وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیەندراوێکی بەپەلەی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاشکرایکرد، سەرەڕای راگەیاندنی ئاگربەست لە نێوان واشنتۆن و تاران، بۆ جاری دووەم هێرش کرایەوە سەر هەرێمی کوردستان.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەمڕۆ، لە چەند کاتێکی جیاوازدا، بە چوار درۆنی بۆمبڕێژکراو هێرشکراوەتە سەر ناوچە جیاجیاکانی هەرێمی کوردستان.

وەزارەتی ناوخۆ راشیگەیاند، هەرێمی کوردستان هەرگیز بەشێک نەبووە لە هیچ شەڕ و ململانێیەکی ناوچەیی، داواش دەکات چیتر سەقامگیریی هەرێم و ئارامیی هاووڵاتییان نەکرێنە ئامانجی ململانێکان.

قائیمقامیەتی قەزای رانیە لە هەڵمەتێکی فراواندا بۆ سەر کۆگایەکی گەورەی کەلوپەلی جوانکاری خانماندا، دەستیان بەسەر بڕێکی زۆر مادەی ماوەبەسەرچوو و بێ کوالێتیدا گرت و شوێنەکەشیان داخست.

لیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامیەتی قەزای رانیە بڵاویکردەوە، لە پشکنینێکی وردی لێژنەکاندا بۆ "کۆگای عومەر ئەڵمانی"، دەستبەسەر دوو هەزار و 657 ئایتمی جیاوازدا گیرا کە کێشەکەیان نزیکەی یەک تۆن و نیو دەبێت. 

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو مادانەی دەستیان بەسەردا گیراوە بریتین لە (کریاتین، غسول، زەیتی رۆزماری، سیڕۆم، تاتۆ، دژەخۆر، و سێتی جۆراوجۆری میکیاژ).

قائیمقامیەتی قەزای رانیە ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی راپۆرتی لیژنەکان، خاوەن کۆگاکە چەندین سەرپێچی یاسایی و تەندروستی ئەنجامداوە، لەوانە، سڕینەوە و لێکردنەوەی بەرواری بەسەرچوونی بەشێک لە کاڵاکان، هەروەها کۆگاکە بێ مۆڵەتی رەسمی کاریکردووە و نەبوونی کامێرای چاودێری و مەرجەکانی بەرگری شارستانی یەکێکی ترن لە سەرپێچیەکانی.

قائیمقامیەتی رانیە داوا لە سەرجەم خاوەن ئارایشتگاکان دەکات، ئەگەر کەلوپەلیان لەو کۆگایە کڕیوە، پێویستە پشکنینی بۆ بکەنەوە و ئەو مادانەی بێ بەروار یان گوماناوین بەکاریان نەهێنن، چونکە مەترسییەکی جدی بۆ سەر پێست و تەندروستی خانمان دروست دەکەن.

بڕیار دراوە سەرجەم مادە دەستبەسەرداگیراوەکان تەلەف بکرێن و رێکاری توندی یاسایی بەرانبەر خاوەن کۆگاکە بگیرێتەبەر.

موچەی مامۆستایانی گرێبەست و بەشێک لەفەرمانبەرانی هەمیشەیی و گرێبەست دابەش دەکرێت.  

وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم بڵاویکردەوە، رۆژی پێنجشەممە ( 16ـی نیسانی 2026) موچەی مانگی ئازاری مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردەو خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، هاوکات لەهەمان رۆژدا موچەی مانگی ئازاری سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کەلەدوای (1-7-2024) بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون کەشایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.

ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر لە کۆبونەوەی لەگەڵ قائیمقام و بەڕێوەبەری نەوت و كانزاكانی هەولێر، لەگەڵ ئەنجومەنی بەنزینخانەكان بڕیاریدا بە هەموو شێوەیەک فرۆشتنی بەنزینی بە جلیکانە قەدەغەیە، هۆشداریشیداوە؛ هەرکەس پابەند نەبێت رێکاری یاسای دژی دەگیرێتەبەر.

بە گوێرەی ئەو راگەیەندراوەی پارێزگاری هەولێر بڵاویکردوەتەوە، پارێزگار، لە کۆبونەوەی لەگەڵیاندا، دەستخۆشی لە تیمەكانی قائیمقامیەتی ناوەندی و بەڕێوەبەرایەتی نەوت و كانزاكان کردوە، کە رێگریان کردوە لە سەرپێچی و زێدەڕۆییەکان و توانراوە كۆنتڕۆڵی كۆالێتی بەنزین بۆ ئاستێكی زۆر باش بكرێت.

جەختیشی لە نەهێشتنی سەرپێچی و زێدەڕۆییەكانی بەنزینخانەكان كردەوە، هەروەها ئاماژەی بەوەداوە، لە سنووری پارێزگای هەولێر بەهەموو شێوەیەك فرۆشتنی بەنزین بە جلیكان و لەناو ئۆتۆمبێلەكان و لەسەر شەقامەكان رێگەپێدراو نییە و قەدەگەیە.

پارێزگاری هەولێر، هۆشداریشیداوە، كە هەرلایەن و كەسێك بەبێ مۆڵەت و بە هەر شێوەیەك بەنزین بفرۆشێت، رێكاری یاسایی توندی لە بەرانبەردا دەگیرێتەبەر.

بە بۆنەی 38 هەمین ساڵیادی ئەنفال  شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە و دەڵێت؛ دیسان بەرەو یادی ئەو تاوانە رەشە ئەڕۆین کە رژێمە کوردکوژ و مرۆڤکوژەکەی بەعس لە کوردستان ئەنجامی دا.

ئاماژەی بەوەشکردوە، بەرپابونی جەنگ رێگری کرد، ئەمساڵیش روفاتی پیرۆزی 153 ژن و منداڵی تر بگەڕێنینەوە و لە زێدی خۆیان بە خاکیان بسپێرین.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد جەختیکردوەتەوە و کە سورن  لەسەر بەڵێنی خۆیان و بە دڵنیاییەوە لە کاتێکی گونجاوتردا دەست دەکەنەوە بە هەڵدانەوەی گۆڕە بە کۆمەڵەکانی تر تا دوا کاروانی شەهیدانی غوربەت دێنەوە وڵات

 

دەقی پەیامەکەی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

کەسوکاری سەربەرزی شەهیدان و قوربانییانی تاوانی ئەنفال..

 

دیسان بەرەو یادی ئەو تاوانە رەشە ئەڕۆین کە رژێمە کوردکوژ و مرۆڤکوژەکەی بەعس لە کوردستان ئەنجامی دا. دەیان و دەیان هەزار کەسی لە ئازیزانی ئێمەی لە بیابانە دوورەکانی باشوری عێراق گۆڕغەریب کرد.

 

سوپاس بۆ خوا بە پشتیوانی و هاوکاری دۆستان و خەمخۆران لە ساڵانی رابردوو توانیمان روفاتی پیرۆزی بەشێک لە ئازیزانی ئەنفالکراومان لە غەریبی بگەڕێنینەوە بۆ کوردستان و تا ئەبەد بە سەربەرزی و شکۆوە بە خاکی پیرۆزی نیشتمانیان بسپێرین.

 

ئەمساڵیش لە هەوڵی ئەوەدا بووین روفاتی پیرۆزی 153 ژن و منداڵی تر بگەڕێنینەوە و لە زێدی خۆیان بە خاکیان بسپێرین، بەڵام بەداخەوە بە هۆی بەرپابوونی شەڕ لە ناوچەکە و ئەو دۆخە دژوارەی رووی لە عێراق و هەرێم کرد نەمانتوانی لە کاتی خۆیدا ئەو ئەرکە کوردانەیە راپەڕێنین.

 

هەڵبەت ئێمە سورین لەسەر بەڵێنی خۆمان و بە دڵنیاییەوە لە کاتێکی گونجاوتردا دەست ئەکەینەوە بە هەڵدانەوەی گۆڕە بە کۆمەڵەکانی تر تا دوا کاروانی شەهیدانی غوربەت دێنەوە وڵات.

 

جارێکی تر هەزاران سڵاو بۆ رۆحی نەمری شەهیدانی ئەنفالکراو و هەزاران سڵاویش بۆ کەسوکاری سەربەرزیان ئەنێرم.

 

 

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

لە یادی 38 ساڵەی جینۆسایدی ئەنفالدا، قوباد تاڵەبانی پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ تاوانی ئەنفال و هەموو تاوانەکانیتر کە لەسەر دەستی رژێمی بەعسی لەناوچوو لە حەقی گەلی کورددا کران، بەرهەمی زاڵبوونی عەقڵییەتی شۆڤێنی و دەسەڵاتی فاشیزم بوو لە عیراقدا.

ئاماژەی بەوەشکردوە، خەباتی بەردەوام و ئامادەیی بەهێزمان لە ناوەندەکانی بڕیاری عیراقدا تەنها رێگەیە بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی تاوانەکان و دابینکردنی مافە رەواکانمان.

 

دەقی پەیامەکەی قوباد تاڵەبانی

 تاوانی ئەنفال و هەموو تاوانەکانیتر کە لەسەر دەستی رژێمی بەعسی لەناوچوو لە حەقی گەلی کورددا کران، بەرهەمی زاڵبوونی عەقڵییەتی شۆڤێنی و دەسەڵاتی فاشیزم بوو لە عێراقدا. وەکچۆن بە خەباتی درێژخایەن و بە یارمەتیی هاوپەیمانان رژێمی بەعسمان لە گۆڕنا، ئێستاش بە ئامادەیی بەردەوام و بەهێزمان لە بەغدا و بە هاوکاریی دۆستان و هاوپەیمانەکانمان رێگە نادەین جارێکی تر بیری شۆڤێنی لە عێراقدا هەناسە بدات.

خەباتی بەردەوام و ئامادەیی بەهێزمان لە ناوەندەکانی بڕیاری عێراقدا تەنها رێگەیە بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی تاوانەکان و دابینکردنی مافە رەواکانمان.

لەم رۆژەدا بە ڕێز و شکۆوە یادی ١٨٢ هەزار شەهیدی ئەنفال دەکەینەوە و سەری رێز لە ئاست کەسوکاری سەربەرزی ئەنفالکراون دادەنوێنین.

محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە 38 هەمێن ساڵیادی ئەنفالدا پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛  ئەمڕۆ شانازی بە یەکگرتوویی وڵاتەکەمان و برایەتی پێکهاتەکان و نەتەوەکانی لە ژێر سیستمێکی دیموکراسیی  دەکەین.

سەرۆک وەزیرانی عیراق لە پەیامەکەدا دەڵێت؛ ئەمڕۆ کە 38 ساڵ بەسەر تاوانە رەگەزپەرستییەکانی رژێمی پێشووی عیراق دژی گەلی کورد تێدەپەڕێت و  یادی ئەو شاڵاوە دڕندانەیەی ئەنفال دەکرێتەوە، کە تێیدا هەزاران هاووڵاتی بێتاوان لە شار و گوندەکاندا روبەڕووی کوشتن و جۆرە جیاوازەکانی ئەشکەنجە بوونەوە. 

لەم یادە خەمناکەدا، جەخت لەسەر گرنگی یەکڕیزی و پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتە و نەتەوە جیاوازەکانی عیراق دەکرێتەوە لە سایەی سیستمێکی دیموکراسی و دەستووری کە تێیدا هەمووان بەبێ جیاکاری و بە سەربەزی بژین.

هاوکات دروود بۆ گیانی پاکی شەهیدانی ئەنفال و سەرجەم شەهیدانی ڕێگەی ئازادی دەنێردرێت.

بەبۆنی 38 هەمین ساڵیادی ئەنفالەوە، بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ زامە قووڵەکانمان هەمیشە هانمان دەدەن بە وەفادارییەوە، خزمەتی خەڵک و خاکەکەمان بکەین.

ئاماژەی بەوەشکردوە، تاوان و کارەساتی ئەنفال کە جینۆسایدکردنی گەلەکەمان بوو، برینێکی گەورەی سەر دڵمانە، ئازارێکە بۆ هەمیشە لەبەردەمیدا رادەوەستین و دەست لەسەر سنگ یادی لەدەستدانی ئازیزانمان دەکەینەوە

 

دەقی پەیامەکی سەرۆکی یەکێتی

زامە قووڵەکانمان هەمیشە هانمان دەدەن بە وەفادارییەوە، خزمەتی خەڵک و خاکەکەمان بکەین. تاوان و مەرامەکان بۆ سڕینەوەی گەلەکەمان بەشێکن لە مێژوویەکی تاڵ، بەڵام ورەیەکە بۆ مانەوە و بەهێزیی ئیرادەی نەتەوەیی و کوردبوونمان کە قەت هیچ هێزێک نەیتوانیوە لەناوی بەرێت.

تاوان و کارەساتی ئەنفال کە جینۆسایدکردنی گەلەکەمان بوو، برینێکی گەورەی سەر دڵمانە، ئازارێکە بۆ هەمیشە لەبەردەمیدا رادەوەستین و دەست لەسەر سنگ یادی لەدەستدانی ئازیزانمان دەکەینەوە.

لەم ڕۆژەدا جەخت لەوە دەکەینەوە کە لە خەمی قووڵی کەسوکاری سەربەرزی ئەنفالکراوان تێدەگەین و هەوڵی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئەوەیە کە خەم و ئازارەکان بگۆڕێت بۆ هیوا و بونیادنانی ژیانێکی نوێ کە ئەمەش بە برایەتی و پێکەوەییمان دەبێت تاوەکو پێکەوە کاربکەین و هەنگاوبنێین بۆ خزمەتکردنی خەڵکە خۆشەویستەکەمان.

دروود و سڵاو بۆ گیانی پاکی شەهیدانی ئەنفال و سەرجەم شەهیدانی کوردستان

 

بافڵ جەلال تاڵەبانی

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

ئەمڕۆ، 14ـی نیسان 38 ساڵ بەسەر جێنۆسایدی ئەنفالدا تێدەپەڕێت، ئەو شاڵاوە دڕنددانەی کە  182 هەزار کوردی تێدا ئەنفال کرا و نزیکەی 200 هەزار ژن و منداڵ و پیاوی کوردیش بەرەو ناوچەکانی ناوەڕاست و باشوری عیراق راگوێزران و ژمارەیەکیان شەهید کران، هەزاران گوندیش خاپور کران.

تاوانەکانی جینۆساید دژ بە گەلی کورد لە باشوری کوردستان، مێژویەکی دور و درێژی هەیە و چەندین دەیە بەر لە تاوانەکانی ئەنفال دەستی پێکرد، سەرەتا بە تەعریبکردنی گوندەکانی دەوروبەری کەرکوک لە ساڵی 1963 دەستی پێکرد، دواتر راگواستن و بێ سەروشوێن کردنی کوردانی فەیلی کە لە سەرەتای ساڵانی 1970 دەستی پێکرد و تاکو ساڵی 1980 بەردەوام بوو، ئەنفالکردنی  هەشت هەزار لە پیاوان و گەنجانی بارزانی لەساڵی 1983، بەکارهێنانی چەکی کیمیایی لە کۆتایی دەیەی هەشتاکانی سەدەی رابردوو، بەشێک بوون لەو زنجیرە تاوانانەى بەرانبەر کورد ئەنجامدراون.

 لە رابردودا، رژێمی بەعس تاوانی جۆراوجۆری لەدژی كورد و كەمە نەتەوەییەكان بەكارهێناوە، بەڵام ئەنفال گەورترین  پرۆسەی جینۆسایدکردنی گەلی کوردە، کە دوای تێپەڕبوونی نزیکەی 40 ساڵ تا ئیستاش کاریگەریەکانی بەسەر کۆمەڵگەی کوردییەوە ماون.

 

تاوانی ئەنفال بە هەشت قۆناغ ئەنجامدراوە و لە هەر قۆناغێکدا ناوچەیەکی کوردستان کراوەتە ئامانج، بەمشێوەیە؛

 

قۆناغی یەکەمی ئەنفال

 هەنگاوی یەكەمی جینۆسایدی كورد لە دۆڵی جافایەتییەوە دەستی پێكرد، لە (23)ی شوبات تاکو (19)ی ئازاری 1988، ئەم شاڵاوە بە هێرشکردن لە چەند قۆڵێکەوە بۆ سەر گوندەکانی سەرگەڵو و بەرگەڵوی دۆڵی جافایەتی دەستیپێکرد، بە درێژایی 80 کیلۆمەتر لە ناحیەی بنگردەوە بۆ رۆژهەڵاتی دەریاچەی دوکان و شارۆچکەی دوکان، لە وێشەوە بە ئاراستەی  شاری سلێمانی  تاکو شارۆچکەی ماوەت و چوارتاى  لە ناوچەی شارباژێڕی گرتەوە.

 

قۆناغی دووەمى ئەنفال

لە قۆناغێ دووەمدا، دوای ئەوەى رژێمی بەعس هەستی بەوە دەكرد كە لە هەنگاوی یەكەمیدا سەركەوتنی بەدەستهێناوە، بیری لەوە دەكردەوە كە هەنگاوی تر بنێت، ئەمەش وایکرد  قۆناغی دووەمی ئەنفالی دەست پێبکات ، بەڵام ئەم جارەیان بەرەوناوچەکانی قەرەداغ و بازیان و بەشێکی سنوری قەزای دەربەندیخان.

ئەم قۆناغەی پرۆسەی ئەنفال لە 22ى ئازار تاکو یەکی نیسانی 1988ی خایاند، گوندەکانی تەکیە، سێوسێنان، سەگرمە، دەربەند باسەڕە، قۆپی قەرەداغ و چەندین شوێنی دیکەی ناوچەی قەرەداغی گرتەوسەرەتای هێرشەکە بە کیمیابارانکردنی چەند شوێنێکی ستراتیژی دەستی پێکرد لەناویاندا گوندی سێوسێنان کە بوەهۆی شەهیدبوونی زیاترلە 70کەسی مەدەنی و زیاتر لە (50) برینداری لێكەوتەوە.

 

قۆناغی سێیەمى ئەنفال

بەگەورەترین و بەرفراوانترین قۆناغی پرۆسەی ئەنفال دادەنرێت کە لە 7ـی نیسان تاکو 20ی نیسان 1988ی خایاند و ناوچەکانی دوزخورماتوو، قادرکەرەم، کەلار، کفری، چەمچەماڵ، تێلەکۆ، پێباز، سەنگاو، تەکیە، بەشێک لە ناوچەی ئاغجەلەری گرتەوە، قەبارەی ئەو زیانە گیانی و مادییانەی لەو قۆناغەی ئەنفالدا کەوتنەوە زۆر زیاتربوون بە بەراورد بە قۆناغەکانی تر.

 

قۆناغی چوارەمی ئەنفال

 لە 8ی نیسان تاکو 3ی ئایاری 1988ی خایاند چەند ناوچەیەکی سەر بە هەرسێ پارێزگای سلێمانی و کەرکوک و هەولێری گرتەوە، کە پێکدێت لە ناوچەکانی ئاغجەلەر، شوان، دەشتی کۆیە، چەمی رێزان. 

 سەرەتای  قۆناغی چوارەمی ئەنفال بە کیمیاباران کردنی  گوندەکانی گۆپتەپە  و عەسکەر لە رۆژی 3ی ئایاری دەستیپێکرد کە بەهۆیەوە 300کەس لە دانیشتوانی ئەو گوندانە بوونە قوربانی.

 رۆژێک دواتر سوپای عیراق بە پشتیوانی دەیان فەوجی جاش، لەچەندین قۆڵەوە هێرشی كردە سەر ناوچەكانی  شوان، شێخ بزێنی، قەڵاسێوكە، خاڵخاڵان، دەشتی كۆیە، تەقتەق، خەلەكان ‌و چەمی ڕێزان.

 بۆ ڕێگرتن لە دەربازبوونی دانیشتوای گوندەکانی گۆپتەپ ەوعەسکەر و حەیدەربەگ، ڕژێمی عیراق  ئاوی بەنداوی دوکانی بەردایەوە تاوەکو خەڵکی نەتوانن لە زێیەکە بپەڕنەوە و دەربازییان ببێت.

 

قۆناغەکانی  (پێنج، شەش و حەوتی)ـی ئەنفال

 ئەم قۆناغەی پرۆسەی ئەنفال ناوچەکانی شەقڵاوە و رەواندوزی گرتەوە لە 15 ی ئایاری 1988 دەستی پێکرد، کە هاوکات بوو لەگەڵ کۆتا رۆژی مانگی پیرۆزی رەمەزان.

 سەرەتای قۆناغى ئەنفالی شەش لە تەمموزی 1988، بە بۆردومانكردنی ناوچەكانی دۆڵی بالیسان‌ و دۆڵێ مەلەكان ‌و دۆڵی وەرتێ ‌و دۆڵی هیران‌ و سماقولی بە چەكی كیمیاوی دەستی پێكرد.

بەهۆی بەرگری هێزی پێشمەرگەوە، ڕژێمی بەعس نەیتوانی لە هێرش‌ و پەلاماری یەكەمدا پیلانەكانی جێبەجێ بكات، بۆیە قۆناغی شەش ‌و حەوتیشی تێكەڵ كرد.


دواین قۆناغی ئەنفال، قۆناغی هەشتەم

 ئەم قۆناغە لە دوای راوەستانی جەنگی عیراق- ئێران لە 25ی ئاب تاکو6ی ئەیلولی 1988ی خایاند، ناوچەکانی زاخۆ، ئامێدی، شێخان و ئاکرێی گرتەوە، سەرەتا ناوچەکە لەلایەن سوپای عیراقەوە بە بۆمبی هێشویی – کیمیایی  بۆردومان کرا.

 هەر لەچوارچێوەی ئەم قۆناغەی پرۆسەی ئەنفالدا سوپای عیراق  بە پاڵپشتی دەیان هەزار جاش، پەلاماری گوند و چیاو دۆڵەكانی ناوچەکانی "زاویتە، ئەتروش، ئامێدی، سەرسەنگ، چیای مەتین، چیای گارەو هەردوو بەری زێی گەورەی دا.

 گوندنشینەكانی ناوچەی بادینان زۆربەیان توانیان خۆیان بگەیەننە سنورەكانی توركیاو ئێران ‌و بەشێكی تریشیان لەشاخ‌و ئەشكەوتەكاندا خۆیان حەشارداو بەشێكی زۆریشیان دەستگیركران‌و پیاوەكان بێسەروشوێنكران‌و ژن‌و منداڵەكانیشیان ئازاد كران و حکومەتی هەرێم 14ی نیسانی هەموو ساڵێکی بۆ یادکردنەوەی ئەو تاوانە دیاریکردووە.

 پڕۆسەی ئەنفال لە رۆژی 23ی شوبات تاوەکو 6ى ئەیلولی 1988 بەردەوامبوو، لە باگراوندی هەرتاکێکی کوردا وشەى ئەنفال ماناى هەموو ئەو تاوان و جینۆساید و کۆمەڵکوژیە دەگرێتەوە بەدرێژاى مێژوو بەرانبەر بە گەلى کورد ئەنجام دراوە و تا ئێستاش کاریگەری بەسەر ژیانی کوردانی باشورەوە ماوە.