لە میانی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندی ئابووریی نێودەوڵەتیی دێڵفی، شێری کراهام تاڵەبانی، سەرۆک و هاودامەزرێنەری دەزگای سید، تیشکی خستە سەر ڕۆڵی ژنان لە گەشەپێدانی ئابوری و پاراستنی مافی کارمەندان.

شێری کراهام تاڵەبانی، سەرۆک و هاودامەزرێنەری دەزگای سید رایگەیاند،  زۆرینەی ژنان لە جیهاندا دوو کار ئەنجام دەدەن، بە شێوەیەک لەگەڵ ئەرکەکانی ناوماڵ، لە دەرەوەش بۆ بەدەستهێنانی داهات و باشترکردنی رەوشی ئابوری تێدەکۆشن.

ئەوەشی خستەڕوو، زیادبوونی بەشداریی ژنان لە بازاڕی کاردا، کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر باشترکردنی رەوشی ئابوری دەبێت.

شێری کراهام ئاماژەی بەوەشکرد، سەلامەتیی ژنان لە شوێنی کاردا کاریگەرییەکی ناڕاستەوخۆی لەسەر بوژانەوەی ئابوری هەیە، بۆیە پێویستە سەرجەم دامەزراوە و دەزگاکان خاوەن یاسای تایبەت بن بۆ پاراستنی سەلامەتی و مافی کارمەندەکانیان.

دەبێت ژنان لە دامەزراوە و دەزگاكاندا بكەین بە سەركردە، "شێری كراهام تاڵەبانی، وا دەڵێت"

عومەر شێخموس، ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، هەرێمی كوردستان بەراورد بە عیراق و وڵاتانی ناوچەكە زۆر سەقامگیرترە، هەروەها ئەمنیەت و ئاسایشی هەرێم دەرفەتێكی باشە بۆ وەبەرهێنان و پەرەپێدانی ئابوری.

عومەر شێخموس ئاماژەی بەوەشکرد، مافەکانی گەلی کورد لە دەستوری عیراقدا چەسپێنراون و هەرێمی کوردستان بەراورد بە ناوچەکانی تری عیراق و وڵاتانی ناوچەکە خاوەن رەوشێکی سەقامگیرترە.

ئەوەشی خستەڕوو، ئەم ئاسایشە دەرفەتێکی باشە بۆ وەبەرهێنان، هەروەها وڵاتانی دراوسێ رۆڵیان لە ناسەقامگیری عیراقدا هەبووە و هێزە کوردییەکانیش لە پرسە گەورەکاندا یەکگرتوو بوون.

لە میانی بەشداری لە کۆڕبەندێکی نێودەوڵەتیدا، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا جەختی لە رەوایەتی پێشمەرگە و پێشکەوتنی شارەکانی هەرێمی کوردستان کردەوە.

ئەحمەد داود ئۆغلو، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا، لە پانێڵکدا لە دووەم رۆژی کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتیی دێڵفی رایگەیاند، خەڵكی عیراق رۆشنبیر و خۆڕاگرن و پێویستە سەركردەكانی عیراق واز لە رابردوو بهێنن.

وتیشی، پێشمەرگە هێزێکی دەستورییە و هەرێمی کوردستان بۆ هیچ لایەک هەڕەشە نییە، هەروەها داوای لە سەرکردەکانی عێراق کرد واز لە رابردوو بهێنن.

ئاماژەی بەوەشکرد، شارەکانی سلێمانی و هەولێر لە پەرەسەندنی بەردەوامدان و هاوشێوەی وڵاتانی ئەوروپان، هەروەها جەختی لەوەکردەوە، پێویستە گەلان خۆیان بڕیار لەسەر داهاتووی خۆیان بدەن نەک وڵاتانی تر.

ئەحمەد داود ئۆغلو داواشیکرد، سنورەکان نەمێنن بۆ ئەوەی ئابوری شارەکان بەهێز بکرێت و ئابوری عێراقیشی بە گرنگ بۆ ناوچەکە وەسف کرد.

ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر پرۆسەی ئاشتی سەربکەوێت، زۆرترین وەبەرهێنان لە سلێمانی دەکرێت، جەختیکردەوە کە پێویستە گەلان خۆیان بڕیار لەسەر داهاتووی خۆیان بدەن نەک وڵاتانی زلهێز.

سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا ئاماژەی بەوەکرد، قسەكانی دوێنێی كاك بافڵ و كاك قوبادم زۆر بەدڵبوو، هەروەها قسەكانی دوێنێی كاك بافڵ و ئێمە هەرێمێكی كوردستانی بەهێزمان دەوێت، هاوکات خەڵكی سلێمانی بە چەند زمان قسە دەكەن كە ئەوە زۆر گرنگە.

بەهۆی کاریگەریی نزمەپاڵەپەستۆیەکی کاتی، ئەگەری بارانبارین و هەورەبروسکە لە چەند ناوچەیەکی هەرێمی کوردستان هەیە و پلەکانی گەرماش گۆڕانکارییان بەسەردا دێت.

بەڕێوەبەرایەتیی کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە ئاسمانی هەولێر و سلێمانی و راپەڕین نیمچە هەور دەبێت و ئەگەری بارانبارین و هەورەبروسکە تا کاتەکانی ئێوارە بەردەوام دەبێت.

کەشناسی ئاماژەی بەوە کرد، سبەینێ دووشەممە ئاسمان ساماڵ دەبێت و خێرایی با لە سلێمانی دەگاتە 25 کم لە سەعاتێکدا، هەروەها پلەکانی گەرما لە زۆربەی ناوچەکان بە جێگیری دەمێننەوە.

بەپێی پێشبینییەکان، لە دوو رۆژی داهاتوودا رەوشی کەشوهەوا لە زۆربەی ناوچەکانی هەرێم جێگیر دەبێت و پلەکانی گەرما لە نێوان 30 بۆ 37 پلەدا دەبن.

وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی هەرێم هۆشداری دەدات لە مەترسییەکانی قەیرانی ئاو و گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا و جەختی لە پێویستیی دارشتنی لێکگەیشتنێکی ناوچەیی کردەوە بۆ ئیدارەدانی ئەو ئاڵنگارییانە، بەتایبەت لەو ناوچانەی کە هێشتا پشت بە نەوت و غاز دەبەستن.

بێگەرد تاڵەبانی، وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی هەرێم لە پانێڵێکدا لە کۆڕبەندی نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، دۆسیەی ئاو زۆركات بووە بە كێشە لە نێوان وڵاتاندا و بۆ ئیدارەدانی گۆڕانكارییەكان پێویستمان بە لێكتێگەیشتنێكی ناوچەیی هەیە.

وتیشی، وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەشێوەیەكی گشتی پشتیان بە نەوت بەستوە كە كاریگەری لەسەر پیسبونی ژینگە هەبووە.

بێگەرد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشکرد، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەهۆی هەستیاریی زۆر بە قەیرانەکانی وزە و ئاو، پێویستی بە جۆرێکی جیاواز لە ستراتیژی کارکردن هەیە بە بەراورد بە ناوچەکانی تری جیهان.

ئەوەشی خستەڕوو، گۆڕانکارییەکانی کەشوهەوا تەنها کێشەی ژینگەیی نین، بەڵکو بوونەتە هۆکارێک بۆ تێکچوونی شیرازەی بیرکردنەوەی کۆمەڵگاکان لە دانانی پلانی داهاتوودا.

وەزیری کشتوکاڵی هەرێم راشیگەیاند، مەلەفی ئاو پەیوەندییەکی راستەوخۆی بە گەشەی ئابوری، تەندروستی گشتی و سەقامگیری کۆمەڵایەتییەوە هەیە، جەخت لەوەش کردەوە، بەهۆی ئەوەی سەرچاوەی بەشێک لە ئاوەکانی عیراق لە وڵاتانی دراوسێوە دێن، دروستکردنی کۆگاکان و گۆڕینی رێرەوی ئاوەکان لەو وڵاتانە، زۆرجار دەبێتە هۆی دروستبوونی ناکۆکی.

لە کۆتایی پانێڵەکەدا بێگەرد تاڵەبانی ئاشکراشیکرد، پێویستە وڵاتانی ناوچەکە بۆ ئیدارەدانی ئەم گۆڕانکارییانە و کەمکردنەوەی کاریگەرییە ژینگەیییەکان، بە تایبەت لە قۆناغی وازهێنان لە پشت بەستن بە نەوت و غاز، بگەنە لێکگەیشتنێکی هاوبەشی هەرێمی و پلان و بەرنامەی درێژخایەنی کاریگەر پەیڕەو بکەن.

بەهۆی قووڵبوونەوەی ناکۆکییە حزبییەکان، عەلی باپیر داوای گۆڕینی عەقڵییەتی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم وڵاتە موڵکی گشت خەڵکە و نابێت لەبەر ململانێکان، خزمەتکردنی هاووڵاتیان پشتگوێ بخرێت.

عەلی باپیر، سەرۆکی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان، لە ڕۆژی دووەمی کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە شاری سلێمانی لە دیبەتێکدا سەبارەت بە رەوشی ئێستای هەرێمی کوردستان هۆشداری دەدات و رایدەگەیەنێت، دۆخی هەرێم لەبەردەم هەڕەشە و مەترسیدایە.

عەلی باپیر ئاماژەی بەوەکرد، هەرچەندە پارتی و یەکێتی جەخت لە چارەسەرکردنی کێشەکان دەکەنەوە، بەڵام لە واقیعدا رەوشەکەتادێت خراپتر دەبێت و وتی، رەوشی ئێستای هەرێمی کوردستان جێگەی دڵخۆشی نییە و پێویستە عەقڵییەتی حوکمڕانی لە هەرێمدا بگۆڕدرێت.

سەرۆکی کۆمەڵی دادگەری، سەرەڕای رەخنەگرتن لە دەسەڵاتدارانی هەرێم، حکومەتی عیراق و هاووڵاتیانیشی بە کەمتەرخەم زانی بەرانبەر بەو رەوشەی ئێستا هەیە. هاوکات جەختی لەوەکردەوە، نابێت لەبەر ململانێی حزبی، خزمەتکردنی خەڵک لەبیر بکرێت، چونکە ئەو وڵاتە موڵکی هەمووانە نەک تەنها حزب و لایەنێک.

عەلی باپیر داواشی لە پارتی و یەکێتی کرد، لەسەر بنەمای ئیدارەدانێکی دادپەروەرانە رێکبکەون، چونکە ناحەزان سود لەو کەلێن و ناکۆکییانە وەردەگرن کە لەنێوان لایەنەکاندا هەیە.

لە کۆتایی دیبەیتەکەدا، عەلی باپیر بەرپرسیارێتییەکی گشتی خستە ئەستۆی هەموو لایەک و رایگەیاند، پێویستە حوکمڕانان دڵ و دەروونیان فراوان بکەن، چونکە هەموومان بەرانبەر بەوەی لە هەرێمی کوردستان دەگوزەرێت بەرپرسیارین.

لە درێژەی کۆڕبەندی دێڵفی لە سلێمانی، قوباد تاڵەبانی بانگەوازی بۆ وەبەرهێنان لە کەرتی گەشتوگوزار و سێکتەرە جیاوازەکان کرد و جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە دەرفەتەکان بگۆڕدرێن بۆ سەرکەوتن و پێشخستنی گشت ناوچەکانی هەرێمی کوردستان.

لە ڕۆژی دووەمی کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە شاری سلێمانی، قوباد تاڵەبانی جەختی لە گرنگیی بەستنی ئەم کۆڕبەندە بۆ ناوچەکە کردەوە و رایگەیاند: گفتوگۆکانی ئێرە تەنها قسە نین و بە ئامانجی ئەوەن کە لە داهاتوودا بەرجەستە ببن.

قوباد تاڵەبانی لە وتارەکەیدا تیشکی خستەسەر ئاڵنگارییە ئابورییەکان و ئاماژەی بەوەدا، پێویستە هەرێمی کوردستان بە تەنها پشت بە داهاتی نەوت نەبەستێت، بەڵکو دەبێت کار بۆ هەمەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات بکات، لەو چوارچێوەیەشدا، جەختی لەسەر گرنگیی وەبەرهێنان لە سێکتەرە جیاوازەکاندا کردەوە، بەتایبەت کەرتی گەشتوگوزار کە سلێمانی پێگەیەکی تایبەتی بۆ کولتوور و هونەر هەیە.

سەبارەت بە بەشداریی کۆمەڵایەتی، قوباد تاڵەبانی پێداگریکرد لەسەر ئەوەی دەبێت ژنان بەشێکی سەرەکی بن لە پرۆسەی کارکردن، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە سەرکەوتن تەنها لە پایتەختەوە نابێت، بەڵکو پێویستە هەموو ناوچەکان بە یەکسانی گرنگییان پێ بدرێت.

لەسەر ئاستی پەیوەندییەکانی هەرێم و عیراق، قوباد تاڵەبانی ئەوەی خستەڕوو، سەرکەوتنی کوردستان و عیراق هاوتەریب و پەیوەستن بەیەکەوە، بۆیە پێویستە پەیوەندیی نێوان هەولێر و بەغداد لەسەر بنەمای سەرکەوتنی هاوبەش بێت.

ئاماژەی بەوەشدا، عیراق پێویستی بە ململانێ نییە و تێچووی بەردەوامیی ئەو ململانێیانە زیان بە خەڵکی عیراق دەگەیەنێت، بۆیە دەبێت دەرفەت بدەین بە ئاشتی و سەقامگیری، حکومەتی نوێی عیراقیش دەرفەتێکی گرنگە بۆ بنیاتنانی وڵاتێکی نوێ.

قوباد تاڵەبانی لە کۆتایی وتارەکەیدا بەڵێنیدا، بە کردەوە کار بۆ گۆڕینی دەرفەتەکان بۆ سەرکەوتن دەکەن و ئاشکرایکرد، ئێمە تەماشاکار نابین، بەڵکو کار بۆ هاوسەنگی لە عیراق و داهاتوویەکی باشتر بۆ گەلەکەمان دەکەین، چونکە سەرکەوتن تەنها گەشەکردن نییە، بەڵکو بەردەوامییە.

ئەمڕۆ كۆتا رۆژی بەڕێوەچوونی كۆڕبەندی ئابوری دێڵفییە لە سلێمانی و تیایدا حەوت پانێڵی گرنگ لەلایەن پسپۆڕان و چەند كەسایەتیەكی سیاسیەوە پێشكەش.

لە سەرەتای كۆڕبەندەكەدا سیمیۆن سۆمۆكۆس، دامەزرێنەری دیداری ئابوریی دێڵفی و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم وتاریان دەبێت.

هاوكات حەوت پانێڵ پێشكەش دەكرێن، لەوانەش، گواستنەوەی وزە و رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەلایەن بێگەرد تاڵەبانییەوە تاوتوێ دەكرێت.

پانێڵی داهاتووی هەرێمی كوردستان لە چوارچێوەی گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە بە میوانداری عەلی باپیرەوە پێشكەش دەكرێت.

عیراق و كوردستان لە نێوان زلهێزەكاندا بە بەشداری ئەحمەد داودئۆغلو و هەروەها پانێڵی هەڵسەنگاندنی پرۆسەی ئاشتیی توركیا لەلایەن ژمارەیەك سیاسەتمەداری باكوری كوردستانەوە پێشكەش دەكرێت.

قوباد تاڵەبانی، لەدیدارێکدا لەگەڵ کوردسات نیوز، رەوشی سیاسی و ئیداریی هەرێمی کوردستانی خستەڕوو و ئاماژەی بەوەکرد، سلێمانی لە رابردوودا رووبەڕووی گەمارۆ و غەدر بووەتەوە، بەڵام چەند ساڵێکە رەوش گۆڕاوە و شارەکە بەرەوپێشچوونی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە.جەختی لەوەشکردەوە، ئێستا کاتی ئەوە هاتووە فەلسەفەی حوکمڕانی بگۆڕدرێت و حکومەتێک پێکبهێنرێت کە تەنها خزمەتگوزار بێت، نەک تەنها دابەشکردنی پۆستەکان بێتە ئامانج بۆ لایەنەکان.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە دیدارێکی تایبەتدا لەگەڵ کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەوان ناڕازین لە شێوازی بەڕێوەبردنی ئێستای هەرێمی کوردستان، بە بڕوای ئەو، کێشەی سەرەکی بەردەم پێکهێنانی کابینەی نوێ، پۆست نییە، بەڵکو گۆڕینی فەلسەفەی حکومڕانییە. دەشڵێت، کوردستان پێویستی بە بەڕێوەبردنە، دەبێت فەرهەنگی حکومڕانی بگۆڕێت و وەلا بۆ شەخس نەمێنێت".

سەبارەت بە شێوازی بەڕێوەبردنیش، رەخنەی ئەوەی گرت کە لە ئێستادا دەسەڵاتەکان بە شێوەیەکی ناڕەوا لە ناوەندێکی بچووکدا کۆکراونەتەوە و وتی: "ناکرێت لە پردێکەوە تا دۆسیەی نەوت لەدەست سەرۆکی حکومەت بێت، دەبێت درک بەوە بکرێت وەزارەت و شارەوانی هەیە و دەبێت دەسەڵاتەکانیان بۆ شۆڕ بکرێتەوە".

قوباد تاڵەبانی جەختی کردەوە، سلێمانی لە رابردوودا رووبەڕووی گەمارۆ و غەدر بووەتەوە، بەڵام چەند ساڵێکە رەوشەکە گۆڕاوە و شارەکە پێشکەوتنی بەخۆوە بینیوە، ئاشکراشیکرد، زۆر باجی داوە لەپێناو رێگری لە جیاکاری نێوان ناوچەکان و یەکێتی بەردەوام دەبێت لە پێداگری کردن لەسەر نەهێشتنی ئەو جیاکارییانە.

هەروەها ئاماژەی بەوەکرد، بەداخەوە ئێستا "دوو ئیدارەیی" لە هەرێمدا هەیە و دەخوازێت هەرێم ببێتە خاوەن یەک ئیدارە، دەستور و یاسای بودجەی ڕوون.

سەبارەت بە پەیوەندییان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، قوباد تاڵەبانی دووپاتی کردەوە، یەکێتی و پارتی ناتوانن بە تەنیا حکومەت پێکبهێنن و پێویستە پێکەوە هەرێم بەڕێوەببەن، ناوبراو وتیشی: "دوژمنی پارتی نین، بەڵکو دەمانەوێت شەراکەتی راستەقینە هەبێت نەک موشارەکە".

سەبارەت بە داهاتووی گفتوگۆکانیش، بە ئەرێنییەوە باسی پەیامەکەی مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی کرد و ئەوەی خستەڕوو،  پەیامەكەی كاك مەسعود جوان بوو و پێویستە تەرجەمەی كردار بكرێت.

لەسەر ئاستی عیراق، قوباد تاڵەبانی باسی لەوەکرد، یەکێتی لەمڕۆدا دیدگایەکی جیاوازی هەیە و چیتر وەک رابردوو سەرقاڵی کێشەی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بەشێکە لە داڕشتنی سیاسەتی عیراق بەرانبەر جیهان.

دەشڵێت؛ هەرێم کاتێک بەهێز دەبێت کە بەشدار بێت لە بڕیارەکانی عیراق نەک دوورەپەرێز بێت، هەروەها سەرۆک بافڵ لە بەغداد داوای مافی هەموو گەلانی عیراق دەکات بەبێ جیاوازی.

یەکێتی باوەڕی بە قەوارەی هەرێمی کوردستان هەیە و خەباتی بۆ کردووە، بۆیە هەوڵەکانیان لەپێناو حکومڕانییەکی تەندروستە تا بتوانن بە باشترین شێوە خزمەتی خەڵک بکەن، "قوباد تاڵەبانی وا دەڵێت".

قوباد تاڵەبانی دەڵێت، سیاسەتی یەكێتی پێكهێنانی حكومەتی هەرێمە لە زوترین كاتدا، هەروەها بەپێوەری كورسی، جوگرافیا یان مێژوو ئامادەن بۆ پێكهێنانی حكومەت.

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا لە پەراوێزی دووەمین كۆڕبەندی ئابووری دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، گفتوگۆی زۆر باش لە كۆڕبەندی دێڵفی دەكرێت و ساڵی داهاتووش كۆڕبەندی دێڵفی دەهێنینەوە بۆ سلێمانی.

سەبارەت بەپێکهێنانی حکومەتی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو،  سیاسەتی یەكێتی پێكهێنانی حكومەتە لە زوترین كاتدا و دۆستەكانمان داوامان لێدەكەن حكومەت پێكبهێنین، هاوکات پێكنەهێنانی حكومەت خەریكە زیان بە ناوبانگی هەرێم دەگەیەنێن، دەشڵێت؛ بەپێوەری كورسی بێت یان جوگرافیا یان مێژوو ئامادەین بۆ پێكێكهێنانی حكومەت، هەروەها یەكێتی و پارتی بە تەنها ناتوانن حكومەت پێكبهێنن و هەر لایەنێك بە تەنها حكومەت پێكبهێنێت ناتوانێت كوردستان بەڕێوەبەرێت.

جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئاشکراشیکرد، قۆناغی زۆرمان لەگەڵ پارتی بڕیوە و دیدگای هاوبەشمان نوسیوەتەوە ولەگەڵ هەموو لایەنەكان گفتوگۆ دەكەین و ئامادەین بۆ كۆبوونەوە.

سەبارەت پەیوەندییەکانی هەرێم و بەغداد قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، بۆ پرسی موچە عیراق دەیەوێت حكومەتێك لە هەرێم هەبێت كاربەڕێكەر نەبێت و عیراق جۆرێك لە دڵنیایی داوەتە كۆمپانیا نەوتییەكان لە هەرێم.

دەشڵێت؛ زیادبوونی هەناردەی نەوتی هەرێم لە بەرژەوەندی عیراقیشە و لەسەر پرسی داهاتی نانەوتی هەرێم گفتوگۆ لەگەڵ عیراق دەكەین.

قوباد تاڵەبانی ئەوەشی خستەڕوو، توركیا وڵاتێكی گرنگە و كارمان كردووە بۆ گۆڕینی تێڕوانینی بەرانبەر هەرێم و سلێمانی و ئەم شارە پێویستی بە پەیوەندییەكی بەهێزە لەگەڵ توركیا.

راشیگەیاند،  پشتیوانی سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی لە توركیا دەكەین چونكە ناوچەكە دەگۆڕێت

سەبارەت بە رەوشی ئێستای یەکێتی و پەیوەندییەکان لەگەڵ پارتی قوباد تاڵەبانی وتی؛ ئێستا یەكێتی خاوەن یەك سەركردایەتی و یەك سەرۆك و یەك بڕیار و تیڕوانین و پەیامە، هەروەها كاك مەسعود لەهەموو كەس باشتر دەزانێت بۆ بەڕێوەبردنی هەرێم دەبێت تەبایی لەنێوان یەكێتی و پارتی هەبێت

جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئاشکرایکرد، پرۆژەی باش لە سلێمانی جێبەجێكراوە و دەستخۆشی لە وەبەرهێنەران دەكەم و ئاوەدانی سلێمانی جێگەی شانازییە.

وتیشی، كاركردن لە سلێمانی ئاسانە و ژێرخانی رێگەوبان لە سنورەكە لەئاست پێویستدا نییە بەڵام كاری باشتر دەكەین.

قوباد تاڵەبانی تیشکی خستەسەر پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەمریکا و وتی، دەمانەوێت لە هەموو سێكتەرەكان پەیوەندییەكی بەهێزمان لەگەڵ ئەمریكا هەبێت و دەمانەوێت واشنتۆن یارمەتیدەری عیراق و هەرێمی كوردستان بێت.

قوباد تاڵەبانی: ناكۆكی نێوان یەكێتی و پارتی ئاساییە

"هەرێم كوردستان قەوارەیەكی دەستورییە و خاوەن وەزارەتی پێشمەرگەیە و چەكی هێزی پێشمەرگە لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی هەرێمە، بۆیە ناكرێت چەكی هێزی پێشمەرگە بەراورد بكرێت بە پرسی تر لە عیراق، "قوباد تاڵەبانی وا دەڵێت"

بۆ دووەم ساڵ لەسەر یەك، سلێمانی میوانداری كۆڕبەندی نێودەوڵەتی ئابوری دێڵفی دەكات، كە تیایدا لێپرسراوانی باڵای عیراق و هەرێمی كوردستان و جیهان كۆبوونەتەوە بۆ تاوتوێكردنی رەوشی سیاسی و ئابووری ناوچەكە، كۆڕبەندەكە دوو رۆژ دەخایەنێت و جەخت لەسەر ئاشتی و چارەسەری ئاڵەنگارییەكان دەكاتەوە.

بۆ دووەم ساڵ كۆڕبەندی دێڵفی لە سلێمانی بەڕێوەدەچێت، كەسایەتییە باڵاكانی هەرێمی كوردستان و عیراق و جیهان بەشدارن كە ماوەی دوو رۆژ دەخایەنێت، لە دەستپێكی كۆڕبەندەكەشدا سیمیۆن سۆمۆكۆس دامەزرێنەری كۆڕبەندەكە باسی لە تەوەرەكان و گرنگی هەرێمی كوردستان بۆ پێكەوەژیان و چارەسەری ئاڵەنگارییە سیاسسییەكان كرد.

سیمۆن سۆمۆكۆس دامەزرێنەری كۆڕبەندی دێڵفی لەسەرەتای دەستپێکردنی کۆڕبەندەکەدا رایگەیاند، ێمە شانازی دەكەین كە بۆ دووەم ساڵە لەسەر یەك لە شاری سلێمانی ئەم كۆڕبەندە ئەنجام دەدەین، چونكە هەرێمی كوردستان هەمیشە لە هەوڵی بەردەوامی ئاشتی و پێكەوەژیاندایە و گرنگییەكەشی لە روبەرە جوگرافییەكەی زۆر زیاترە، ئێمە لەم كۆڕبەندەدا باسی ئاڵەنگارییە سیاسییەكان و بازاڕەكان دەكەین، چونكە ئەو گفتوگۆیانەی لێرە دەكرێن بۆ ئاسایش و ئابووری ناوچەكە و تەواوی جیهانیش بایەخێكی زۆریان هەیە.

دواتر نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق وتارێكی لەبارەی باشتربوونی سەقامگیری عیراق و گرنگی راگرتنی گروپە چەكدارەكان كرد. جەخت کردەوە ئەو ئاڵەنگارییانەی روبەڕوی عیراق دەبنەوە، نابێت بە هیچ شێوەیەك كاریگەری نەرێنییان لەسەر ژیانی هاووڵاتیان هەبێت، بەردەوامین لە هەوڵەكانمان بۆ راگرتنی گروپە چەكدارەكان و كار دەكەین بۆ رەخساندنی ژینگەیەكی لەباری ئابووری و وەبەرهێنان كە بەدوور بێت لە گەندەڵی، بۆئەوەی ئاسایش و بوژانەوە بۆ وڵاتەكەمان مسۆگەر بكەین.

دواتر، ئەحمەد داود ئۆغڵۆ سەرۆكی پارتی ئایندە و سەرۆك وەزیرانی پێشوتری توركیا سوپاسی بافڵ تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردوستان و قوباد تەڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێمی كرد، لە بارەی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەروی هورمزیش وتی، گەروی هورمز لە پێشتردا بەشێوەیەكی ئاسایی سەیر دەكرا و ئێستا پێگەكەی گۆڕاوە.

بەڕێوەچوونی كۆڕبەندی ئابوری دێڵفی بۆ ساڵی دووەم، پێگەی سلێمانی لەسەر نەخشەی وزەی جیهان بەهێز دەكات و هانی دیالۆگی ئەرێنی دەدات بۆ پشتیوانی رێوشوێنەكانی بەهێزكردنی سیاسەتی ئابوری و گەشەپێدان لە رەوشە دژوار و ناسەقامگیرەكانیشدا.

كۆڕبەندی دێڵفی رێكخراوێكی یۆنانییە و لە ساڵی 2016 لە شاری دێڵفی دامەزراوە، ساڵانە لە یۆنان و چەندین وڵاتی تری جیهان بەڕێوەدەچێت، سەركردە و بازرگانان كۆدەبنەوە بۆ گفتوگۆكردن لەسەر كێشە سیاسی و ئابوورییەكان، شاری سلێمانیش بۆ دووەم ساڵە لەسەریەك میوانداری ئەو كۆڕبەندە جیهانییە دەكات.

سەرۆکی یەکێتی لە دیبەیتێکی دووەم کۆڕبەندی ئابوری دێڵفی لە سلێمانییەوە باسی لە هەوڵەکانی یەکێتی و رەوشی ناوخۆی هەرێم، عیراق و ناوچەکەی کرد.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دووەم کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانییەوە رایگەیاند: دەرفەتی باشمان لەبەردەستە بۆ داهاتویەكی باشتر، دەتوانین ئاشتی بەردەوام بێنینە كایەوە بەڵام پێوستمان بە پشوودرێژییە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشدا: یەكێتی نیشتمانی كوردستان كار بۆ سەقامگیری و ئاسایش دەكات تا براكانمان پارێزراو بن، ئەركی ئێمە ئەوەیە سەقامگیری بۆ ناوچەكە فەراهەم بكەین.

سەرۆکی یەکێتی وتیشی: پەیوەندیە تەلەفونیەكەم لەگەڵ سەرۆك ترەمپ و عەباس عیراقچی زۆر باش بوو، پەیوەندییەكانمان لەگەڵ تاران و واشنتۆن لەوپەڕی باشیدایە.

سەرۆکی یەکێتی سەبارەت بە عیراق وتی: عیراقیش دەتوانێت وەك پاكستان رۆڵی نێوەندگیر ببینێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەبارەت بە دۆناڵد ترەمپ وتی: باوەڕم وایە كە دۆناڵد ترەمپ دەتوانێت لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی مامەڵەی باش بكات، هەروەها دەكرێت پەیوەندی ئەمریكا و ئێران بەرەو پێشەوە بچێت.

سەبارەت بە تورکیا، سەرۆکی یەکێتی وتی: پەیوەندیمان لەگەڵ توركیا باشە و پێمان وایە پڕۆسەی ئاشتی لەو وڵاتە سەركەوتو دەبێت، هەوڵی تەواومان داوە بۆ ئەوەی پڕۆسەی ئاشتی لە توركیا سەركەوتوبێت.

 سەبارەت بە پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغداد، سەرۆکی یەکێتی وتی: پێویستمان بە ئاڕاستەیەكی نوێیە لە هەولێرەوە بەرەو بەغداد، دەبێت لێكتێگەیشتنی زیاتر بۆ ئەو شتانە هەبێت كە تا ئێستا لێیتێنەگەیشتوین، هەروەها بەغداد داوای ئەوە دەكات چۆن رێز دەگرێت ئاوایش رێزی لێ بگیرێت.

سەرۆکی یەکێتی وتیشی: پێویستە لێكتێگەیشتنێكی تەواو هەبێت لەبارەی ئەوەی كە حكومڕانی هاوبەش چۆنە، هاوپەیمانێتییەكی باشمان لەگەڵ نەوەی نوێ هەیە و باشتر دەبێت ئەگەر لەگەڵ پارتیش هەمانبێت، هیچ حكومەتێكی باش لە هەرێمی كوردستان پێكنایەت ئەگەر وەك حكومەتەكەی پێشوبێت. 

دووەمین کۆڕبەندی نێودەوڵەتیی ئابوریی دێڵفی لە شاری سلێمانی بەردەوامە و تائێستا بەشێک لە سەرکردە و کەسایەتییە سیاسییەکانی وڵاتانی دەرەوە و عیراق و هەرێمی کوردستان وتاری خۆیان پێشکەش کردووە و گرنگترینیشان ئەمانەن:

1. سیمیۆن جی. تسۆمۆکۆس، دامەزرێنەر و سەرۆکی ئابوریی دێڵفیی یۆنان
2. هاری تیۆهاریس، جێگری وەزیری دەرەوەی یۆنان
3. نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق
4. ئەحمەد داودئۆغڵو، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا 
5. کیریل پێتقۆڤ، سەرۆک وەزیرانی پێشووی بولگاریا 
6. نیکۆلاس ستێرگیۆلاس، کونسوڵی گشتیی یۆنان لە هەرێمی کوردستان

 

لە دەستپێکدا سیمۆن سۆمۆکۆس، بەڕێوەبەر و دامەزرێنەری کۆڕبەندی ئابوری دێڵفی لە سلێمانییەوە رایگەیاند، ئەمڕۆ رۆژێكی مێژووییە كە هەمومان لێرە كۆبوینەتەوە، سلێمانی و هەرێمی کوردستان پێگەیەکی ناوازەیان هەیە، لە ئەمڕۆ و سبەینێ بابەتی زۆر گرنگ باسدەکرێت.

پۆلیسی گەرمیان چوار تۆمەتباری دەستگیرکرد کە چەندین دۆسیەی تاوانکاریان لەسەر تۆمارکرابوو.

عەقید سۆران محەمەد غەریب، وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند:هێزی تایبەتی پۆلیسی گەرمیان و بنکەی پۆلیسی قۆرەتوو توانیان چوار تۆمەتبار دەستگیر بکەن کە پێشتر چەندین کەیسی جیاوازیان هەبووە و لەلایەن دادگاوە داواکراو بوون فەرمانی گرتنیان هەبووە.

وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان دەشڵیت: ناوبراوان بە پێی ماددەی 446 لە یاسای سزادانی عیراقی کەیسیان لەسەر تۆمارکراوە، هەروەها یەکێک لە دەستگیرکراوان کەیسێکی تریشی لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دارستان هەیە، هاوبەشی سەرەکی دەستگیر کراوی پێشوە کەپێکەوە کاری راوکردن و مامەڵەیان کردوەبە ئاسک و بێچووەئاسکەوە .

عەقید سۆران دەشڵێت: ئێستا تۆمەتبارەکان بە بڕیاری دادوەرلە پۆلیسی گەرمیان راگیراون و لێکۆڵینەوەی یاسایی لەگەڵیاندا بەردەوامە.

ئەمڕۆ شەممە، دووەمین کۆڕبەندی ئابوریى نێودەوڵەتیی دێڵفی لە سلێمانی دەسیپێدەکات و سبەینێش بەردەوام دەبێت، کەسایەتییە باڵاکانی سەر ئاستی کوردستان و عیراق و جیهان بەشداری کۆڕبەندەکە دەبن.

 

بۆ جاری دووەم و بەچاودێریی قوباد تاڵەبانی، جێگرى سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، کۆڕبەندی ئابورى دێڵفی ئەمڕۆ و سبەینێ، لە هۆڵى فاوندەیشن لەکارگەى کلتورى لە سلێمانی دەبەسترێت.

 

کۆڕبەندەکەی ئەمساڵ کەسایەتییە باڵاکانی سەر ئاستی کوردستان و عیراق و جیهان کۆدەکاتەوە و لەگەڵ لێپرسراوانی وڵاتانی خاوەن ئابورى بەهێزی جیهان بۆ دیالۆگ کردن لەسەر گرنگترین ئاڵنگارییە سیاسی و ئەمنی و ئابورییەکانی ناوچەکە، بەتایبەت کە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەقۆناغێکی پڕ گۆڕانکارى جیۆپۆلیتیکیدا تێپەڕدەبێت، تێیدا بەشداردەبن.

 

لە میانەی کارەکانی کۆڕبەندی ئابورى دێڵفى دا، داڕێژەرانی سیاسەت و بڕیاربەدەستان و گەورە بازرگانانی وڵاتانی (یۆنان، تورکیا، بولگاریا، رۆمانیا، جۆرجیا، پۆڵەندا، ئیتاڵیا و فەرەنسا) گفتوگۆى چڕ دەکەن لەسەر ئاسایشی هەرێمی و وزە، گواستنەوەى سەوز، گەشەپێدانی ئابورى و دەرفەتە نوێیەکانی وەبەرهێنان لەلایەک و پرسەکانی حکومڕانی و هەوڵەکانی چاکسازی لەلایەکی ترەوە.

 

لەکاتێکدا جیهان لە سەروبەندی دووبارە بوژاندنەوەدایە بەتایبەت لەدواى کێشمەکێشەکانی جیهان، کۆڕبەندی ئابورى دێڵفى، پەرۆشیی هەرێمی کوردستان دەسەلمێنێت لە پشتیوانیی ئەنجامدانی گفتوگۆى بنیاتنەرانە و توندکردنەوەى پەیوەندییە ستراتیژیەکانی نێوان خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپا و ئەمریکا و داڕشتنەوەى سیاسەتە ئابورییەکان.

 

لە ئامێزگرتنی کۆڕبەندی ئابورى دێڵفی بۆ ساڵى دووەم، پێگەى سلێمانی لەسەر نەخشەى وزەى جیهان جێگیر دەکات و هانی دیالۆگی ئەرێنی دەدات بۆ پشتیوانی رێوشوێنەکانی بەهێزکردنی سیاسەتی ئابورى و گەشەپێدانی لە رەوشی دژوار و ناسەقامگیرەکانیشدا.

بانكی نێودەوڵەتی پرۆژەكانی وەزارەتی ئاوەدانكردنەوەی هەرێمی پەسەندكرد و دوو پرۆژەی ستراتیژی رێگاوبان لەسەر قەرزی بانكی نێودەوڵەتی جێبەجێ دەكرێن.

وەزارەتی ئاوەدانكردنەوە و نیشتەجێكردنی هەرێم لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بۆردی بانكی نێودەوڵەتی لە واشنتۆن قۆناغی یەكەمی پێدانی قەرزی بۆ عیراق پەسەندكرد كە بریتییە لە پێدانی قەرز بەبڕی 900 ملیۆن دۆلار بە عیراق، لەو چوارچێوەیەشدا پرۆژەكانی وەزارەتی ئاوەدانكردنەوەی هەرێمی بەبڕی  نزیكەی 80 ملیۆن دۆلار لە قەرزەكەدا پەسەندكراوە و بەوەش دوو پرۆژەی ستراتیژی رێگاوبان لە هەردوو پارێزگای سلێمانی و دهۆك لەسەر قەرزی بانكی نێودەوڵەتی جێبەجێ دەكرێن.

راشیگەیاندووە، پرۆژەكان پێكهاتوون لە فراوانكردنی رێگای سلێمانی-چەمچەماڵ-كەركوك، بەشی تاسڵوجە بۆ بانی مەقان بەدرێژی 50 كیلۆمەتر لەگەڵ فراوانكردنی رێگای گرشین-سحێلا بەدرێژی 22 كیلۆمەتر و دروستكردنی یەكتربڕی گرشین لەپارێزگای دهۆك.