محەمەد ئەمین نوێنەری جوتیارانی سەرگەڕان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بۆ یەکلاییکردنەوەی دەستێوەردانی سوپا لە کاروباری جوتیاران، وەفدێکی ھاوبەشی نوێنەرانی جوتیارانی سەرگەڕان و تۆبزاوا، سەردانی بارەگای فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی عێراقیان لە کەرکوک کردووە.
لە کۆبوونەوەکەدا فەرماندەی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکان لە کەرکوک پێی وتوون، بە بڕیاری وەزیری بەرگریی عێراق، دەستوەردان لە کێشەی زەوییە کشتوکاڵییەکان دەکەن و وەزیری بەرگری نوسراوی بۆ کردوون، کە رێگە نەدەن جوتیارانی سەرگەڕان و تۆبزاوا ھیچ کارێکی کشتوکاڵی بکەن.
بە وتەی نوێنەری جوتیارانی سەرگەڕان، فەرماندەی ئۆپراسیۆنەکان لە کەرکوک وتوویەتی تاکو نوسراوێکی نوێی لە وەزیری بەرگرییەوە پێنەگات و رێگە بە کاری جوتیاران نەدات، ئەوان رێگە نادەن جوتیاران کشتوکاڵ بکەن.
ئارامگای ھەڵۆکانی ئازادی نیشتمان
شەھیدانی ئەشکەوتی داری خلە ناسنامەیەکی زێڕینن بە بەرۆکی شۆڕشی نوێوە
دوای ئەنفالی بەعسیانە و لەو زەمەنەی کە بەعس سەرمەستی سەرکەوتنەکانی بوو وە بڕیاری دابوو خەبات و شۆڕشی کورد بۆ چارەنووس ئیتر تەواو ... لەو ڕۆژگارەدا ھەڵوێستی پارتیزانەکان وەڵامێکی توندی ئەو بڕیارە ناکامەی بەعسی دایەوە و کوڕەکانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بڕیاریاندا لە قوڵایی چۆڵەوانیەکانی گەرمیاندا ئاڵای بە گداژا چوونەوە ھەڵبکەن. لە ساتەوەختەکانی پارتیزانی پاش ئەنفالدا، کۆمەڵە پێشمەرگەیەکی قارەمان و خۆڕاگری گەرمیان دوور لە باوەشی گەرمی کەس و کاریان بە فەرماندەیی شەھید مەلا ئەحمەد کەلاری، خەباتی پارتیزانی لە ئەشکەوتێکدا کۆی کردبوونەوە و بیر و باوەڕیان لە چوارچێوەی ڕێکخراوێکی شۆڕشگێریدا یەکی خستبوون و پێشمەرگایەتیش لە ئامێزی گرتبوون، لەو چۆڵەوانییە بێ باوەنەدا و لە کارەساتێکی سرووشتی دڵتەزێندا ئەم کۆمەڵە پێشمەرگە قارەما بوونە ژێر ھەرەسی ئەشکەوتی (داری خلە ی سەر بە ناحیەی شێخ تەویلی نزیک شاری کەلار) وەو شەھید بوون کە سەرجەمیان حەوت شەھیدی قارەمانن بە ناوەکانی (مەلا ئەحمەد کەلاری، حاجی حەمید، حەیدەر، نوری قادر ڕەحیم ناسراو بەپۆڵا، رەحیم ڕەشید ئەحمەد ، محەمەد حسین ، دارا قادر سەمین). لەم ڕۆژەدا، حەوت ئەستێرەی گەشی ئاسمانی سەخترین ھەلومەرجی کوردایەتی لە بەرزییەوە داچۆڕانە خوارەوە، ئەمانە حەوت کەڵە مێرد بوون کە لە بارێکی ناسکدا بارەگایان بەرەو سەرەوە پێچایەوە، ھەر یەکە بە کۆڵێ خەم و ژان و ئاواتەوە ماڵ ئاوای کرد و بۆشاییەکی گەورەیان خستە ھێزی پێشمەرگەی ئەو کاتەی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانەوە و کاریگەری ئەم ڕووداوە لەو ساتەوەختەدا بۆسەر برادەرە پارتیزانەکانی خوارەوە زۆر دژوار بوو، ئەشکەوتێکی گەورە داڕمێ و دەرچەکەی لەسەر ئەم ھەڤاڵانە داخرێ لەو چۆڵەوانیەدا بەبێ ھەبوونی کەرەستەی پێویست بەچی ئەو ھەموو خۆڵ و بەردە لا ئەچێت، سەرەڕای ھەبوونی مەترسی ھێزی ڕژێم و کێوماڵکردن.
لەو مەفرەزە پێشمەرگەدا تەنیا شەھیدی فەرماندە (سەید محەمەد) و پێشمەرگەی پارتیزان (حەمە سۆران) رزگاریان بوو کە ئەوانیش پێش داڕمانی ئەشکەوتەکە چووبوون بۆ پەیوەندیکردن بە جیھاز لەگەڵ ھەڤاڵەکانی تریاندا، لە کاتی گەڕانەوەیاندا و لەسەر گردۆڵکەیەکی نزیک ئەشکەوتەکە گوێیان لە زرمەیەکی گەورە دەبێت، بەڵام نازانن چییە، کە ئەگەڕێنەوە دەبینن ھەوارگەکەیان داڕماوە و دەرگاکەی کڵۆم دراوە، ئەوسا تێدەگەن ئەو زرمەیە ھەرەسی ئەشکەوتەکە بووە، ئینجا پەیوەندی بە برادەرانی ترەوە ئەکەن و لە ڕووداوەکە ئاگاداریان دەکەنەوە. کە ھەواڵەکە بڵاو بووەوە ھەر کەسە و بە جۆرێ لێکدانەوەی بۆ دەکرد، بەڵام راستییەکەی ئەو ئەشکەوتە شووێنێکی زیخەڵانی تەنگ بوو، خۆیان فراوانیان کردبوو وە جارجارەش وردە بەردی لێ ھەڵئەوەری، کە بەلای خەڵکی شارەزاوە بەڵگەی ئەوەیە ئەو شووێنە ھەرەس دەکات، بەڵام ئەوان گوێیان نەدابوویە، لەوێ راھاتبوون بمێننەوە، حەزیان نەئەکرد بەجێی بھێڵن تا دواجار بووە مەنزڵگەی ھەتا ھەتاییان. شەھید (مەلا ئەحمەد) ماوەیەکی کەم پێش شەھید بوونی بە (عەدنانی حەمەی مینا) دا نامەیەکی پڕ جۆش و خرۆشی شۆڕشگێرانەی بۆ ئێران بۆ نووسیبووم کە بەتەمابووە لەگەڵ برادەراندا بێتەوە بۆ ئێران، بەڵام کە زانی بووی ئێمە دادەبەزینە خوارەوە لە ھاتنەکەی وازی ھێنا بوو وە چاوەڕوانی ئێمەی کردبوو. لەو نامەیەدا باسی خەباتی نوێی بۆ کردبووم کە چۆن ئەبێ ھەوڵبدەین بخزێینە ناو دڵی دوژمنەوە و ھەراسانی بکەین و لەو چۆڵەوانیە بێ باوانەدا خۆڕاگر و ورە بەرزبین، بەداخەوە ئەم نامەیەی شەھید( مەلا ئەحمەد) و چەندین نامەی دیکەی ھاوڕێ شەھیدەکانم لە ساڵی ١٩٩٦ نارد بۆ مەڵبەندی سلێمانی بەمەبەستی نمایشکردنیان لە پێشانگایەکی مێژوویدا، بەڵام بەداخەوە بەھۆی ڕوداوەکانی ٣١ ئابەوە لە ناوچوونو شەھید (مەلا ئەحمەد) لە ھەمان کاتدا نامەی بۆ ھەندێ برادەری تریش نووسیبوو بە تایبەتی بۆ کاک ( نەوشیروان و ملازم عومەر و مامۆستا عەلی عەبدوڵلا). تەرمی پیرۆزی ئەم ھەڤاڵە شەھیدانە ھەتاکو ڕاپەڕینی سەرتاسەری کوردستان لە ساڵی ١٩٩١ لە ناو ئەشکەوتەکەدا مایەوە و لە پایزی ساڵی ١٩٩١ دا لەگەڵ ھەڤاڵان کاک ( کوردۆ قاسم و کاک عەدنان و کاک عوسمان)دا کارمان کرد بۆ دەرھێنانی تەرمەکانیان و لە خوارەوەش بەسەرپەرشتی م. ( عەلی عبدڵا )کار کرا بۆ ئەنجامدانی ڕێوڕەسمی ناشتنیان و کۆڕبەستن و ئاگادارکردنەوەی کەس و کاری شەھیدان و خەڵکی ناوچەکە بۆ بەشداریکردن لە ھێنانەوە و بەخاکسپاردنیان لە گۆڕستانی کەلاری کۆن.
مخابن لە ئێوارەیەکی زستانی بەراناوی لە ڕێککەوتی ١٩ی شوباتی ساڵی ١٩٨٩ ئەشکەوتی داری خلە بووە مەنزڵگای خەباتیان بەکارەساتێکی سروشتی داروخاو حەوت پێشمەرگەکەی کاروانی خەبات بە ناوەکانی: شەھید نەمر مەلا ئەحمەد کەلاری،شەھید نەمر حاجی حەمید، شەھدی نەمر حەیدەر، شەھید نەمر نوری قادر ڕەحیم ناسراو( بەپۆڵا)، شەھیدی نەمر ڕەحیم ڕەشید ئەحمەد، شەھیدی نەمر محەمەد حسین، شەھیدی نەمر دارا قادر سەمین چوونە کاروانی نەمرانەوە.
لە کۆتایدا، ھەزاران سڵاو لە مەزاری ھەمیشە پیرۆزتان ئەی کوڕانی ڕۆژخانی سەختی خەبات و تێکۆشان
دروو بۆ گیانی پاکی ئەم پۆلە شەھیدای (ئەشکەوتی داری خلە)و سەرجەم شەھیدانی ڕزگاری گەلی کوردستان
محەمەد ئەمین، نوێنەری جوتیارانی سەرگەڕان بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، ھێزێکی فەوجی چواری فرقەی ٨ی سوپای عێراق لە درەنگانی شەودا چوونەتە سەر زەوی جوتیارانی گوندی پەڵکانە و جگە لە شکاندنی ژمارەیەکی زۆر کەرەستەی ئاودێری و زەوییە کشتوکاڵییەکان، جوتیارێکیشیان دەستگیرکردووە.
دەشڵێت، ھێزەکە دەستیان بەسەر کەلوپەلە کشتوکاڵییەکاندا گرتووە و ئەو جوتیارەش کە دەستگیریانکردووە گوستوویانەتەوە بۆ بنکەی پۆلیسی سەرگەڕان و بڕیارە ڕەوانەی دادگا بکرێت.
ئەوەش لەکاتێکدایە کە لەئێستادا ھەوڵەکان چڕکراونەتەوە بۆ ئەوەی دەستی سوپا لە کێشەی زەویوزاری جوتیارانی کورد دووربخرێتەوە و کارکردن بە گرێبەستی ھاوردەکان ڕابگیرێت.
بە پێی کارنامەی کۆبوونەوەکەی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان، تەوەری یەکەمی کۆبوونەوەکە تایبەت دەبێت بە خستنەڕووی دواپێشھاتە پەیوەندیدارەکانی پەسەندکردنی یاسای بودجەی عێراق و لێکەوتەکانی لەسەر ھەرێمی کوردستان.
تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکە باس لە ڕەشنووسی ئەو پڕۆژەیاسا و پەیڕەوانە دەکرێت کە تائێستا دەنگدانی کۆتاییان لەسەرنەکراوە.
ھاوکات لە کۆبوونەوەکەدا، بابەتی کاراکردنەوەی لیژنەی ماددەی ١٤٠ لە ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق و بابەتی نەخۆشیی تای خوێنبەربوون و ڕێکارەکانی خۆپارێزیی لەلایەن ھەردوو وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو و وەزارەتی تەندروستی تاوتوێ دەکرێن.
رێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو رایگەیاند، ھێمن مستەفایی "خەڵکی شاری مەریوان کە پێشتر بە تۆمەتی کوشتنی ئەندامێکی سوپای پاسداران لەلایەن داواکاری گشتی پارێزگای سنە سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرابوو، دوای ١٢ ساڵ لە بەندکردن سزاکەی لە بەندیخانەی ناوەندیی سنە جێبەجێکرا.
رێکخراوی ھەنگاو ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، کەسێکی دیکە بەناوی"عارف ھەواسی" تەمەن ٢٨ ساڵ خەڵکی شاری ئیلام، لەلایەن دەزگای دادوەریی ئێرانەوە بە تۆمەتی کوشتنی بەئەنقەست سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنراوە، لە بەندیخانەی ناوەندیی ئەو شارە سزاکەی جێبەجێکرا.
بەپێی ئامارەکانیش بە جێەجێکردنی سزای ئەو دوو بەندکراوەی کورد، ژمارەی لەسێدارەدراو لە شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵدا لە ئێران و رۆژھەڵاتی کوردستان گەیشتە ٣٥١ کەس.
فەھمی بورھان بە کوردسات نیوز رایگەیاند، بەڵگەی جوتیارانی کورد بۆ خاوەندارێتی زەوییەکانیان بەڵگەی راست و رەوانن، بەڵام کێشەکە بە جۆرێکی دیکەیە بۆ دەستبەسراگرتن و داگیرکردنی زەویی جوتیارانی کورد.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، بەشێک لە جوتیارانی عەرەب لەو سنورە قەرەبووی ماددەی ١٤٠یان وەرگرتووە و گەڕاونەتەوە شوێنی خۆیان، بەڵام بەشێکی ئەو جوتیارانە بە پاڵپشتی ھێزێکی چەکدار دێنەوە بۆ ھەراسانکردنی جوتیارانی کورد.
وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازیی ھەرێم لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، حکومەتی عێراق بڕی ١٠ ملیار دیناری خستووەتەسەر ھەژماری وەزارەتی بازرگانی و پیشاسازیی ھەرێم، کە تایبەتە بە شایستە داراییەکانی جوتیاران بۆ ساڵی ٢٠٢٣ و دوای تەواوبوونی رێکارە کارگێڕی و داراییەکانیش، دەست بە دابەشکردنی دەکرێت بەسەر جوتیاراندا بەپێی رۆژی رادەستکردنی گەنمەکانیان بەسایلۆکان.
راشیگەیاندووە، ئەو ١٠ ملیار دینارە پێنج ملیاری بۆ پارێزگای سلێمانی، دوو ملیاری بۆ پارێزگای ھەولێر، سێ ملیار دیناریشی بۆ پارێزگای دھۆک تەرخان دەکرێت.
وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێم لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، بەھۆی نزیکبوونەوەی جەژنی قوربانەوە، لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی تای خوێنبەربوون سێھەمین کۆبوونەوەی ھاوبەشی خۆی ئەنجامداوە و بڕیاردرا بە تەرخانکردنی دوو ملیار و ٧٧١ ملیۆن دینار بۆ ئەنجامدانی ھەڵمەتەکانی خۆپارێزی لە پەتاکە.
وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو ئاماژەی بەوەشکرد، رێکاری توند لەلایەن وەزارەتی ناوخۆوە بەرامبەر قەسابخانەکان دەگیرێتەبەر، بۆ ئەوەی بە ھیچ شێوەیەک رێگە بە سەربڕینی ئاژەڵ لە دەرەوەی قەسابخانەکان نەدرێت و ھاتوچۆی ئاژەڵ سنوورداردەکرێت، بەشێوەیەک لە ژێر چاودێری بەڕێوەبەرایەتییەکانی ڤێرتێرنەری بێت، جگەلەوەش لیژنەی تایبەت لەسەر ئاستی پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی پەتای خوێنبەربوون پێکھێندراوە.
وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو روونیشیکردەوە، یەکەم وتاری جەژنی قوربان لە مزگەوتەکاندا تایبەت دەکرێت بە ھۆشیارکردنەوەی ھاوڵاتییان لە نەکڕینی گۆشتی سەر شەقامەکان، لە رۆژانی جەژنی قورباندا قەسابخانەکان کراوە دەبن بۆ ئاسانکاری و پشکنینی ئاژەڵەکان پێش سەربڕین و دوای سەربڕین.
بەپێی ئەو زانیارییانەی دەست پەیامنێری کوردسات نیوز کەوتووە، بەغداد رەزامەندی دەربڕیوە ٤٠٠ ملیاری تر بۆ تەواوکردنی مووچەی فەرمانبەران بخاتەسەر ھەژماری وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی ھەرێمی کوردستان، وابریارە رۆژی پێنج شەممە پارەکەی بەغداد بگاتە ھەرێم.
ھەر بە گوێرەی زانیاریەکانی کوردسات نیوز، رۆژی شەممە تا رۆژی سێشەممە مووچەی مانگی ئایاری سەرجەم وەزارەتەکان دابەش دەکرێت.
ھاوکات سەرچاوەیەک لە ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، وەزارەتی دارایی دوو جار بە نووسراوی رەسمی، داوای لە بەغداد کردووە بڕی ٤٠٠ ملیاری تر بنێرێت بۆ تەواوکردنی مووچەی مانگی ئایار.
رەنج پشدەری چالاکوانی کورد لە یۆنان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لەلایەن ھێزی دەریاوانی یۆنانەوە ٦٣ کۆچبەری کورد رزگارکراون، کە لەناوچەی کەلەماتەی یۆنان گیریانخواردووە و بە وتەی خۆشیان ٨ منداڵیان لەگەڵدابووە.
ئەوەشی خستەڕوو، ئەو کۆچبەرە کوردانە چوار رۆژ لە ئاوی یۆناندا بوون دواتر بزوێنەری بەلەمەکەیان تێکچووە، دوای یەک سەعات لە تێکچوونی بەلەمەکەیان، لەلایەن ھێزەکانی دەریاوانی یۆنان بە ھاوکاری رێکخراوی یوئێن کۆچبەرەکانیان رزگارکراون.
رەنج پشدەری وتیشی، کۆچبەرە کوردەکان گواستراوەنەتەوە بۆ وشکانی و بڕیاریشە دوای پشکنین رەوانەی ئەسینا بکرێن.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، درەنگانی شەوی ڕابردوو، لە گەڕەکی گوڵانی شاری ھەولێر کەسێک دەستڕێژی گولـلە لە ھاوسەر وخوشکی ھاوسەرەکەی دەکات و لە ئەنجامدا ھاوسەرەکەی دەکوژێت و خوشکی ھاوسەرەکەیشی بریندار دەکات.
ئاماژەی بەوەشدا، لە دوای رووداوەکە تەرمی ژنەکە گواستراوەتەوە بۆ پزیشکی دادوەری و بریندارەکەش گواستراوەتەوە بۆ نەخۆشخانە بە مەبەستی چارەسەر، لێکۆڵینەوەش لە ڕووداوەکە دەستیپێکردووە.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، دوای ئەوەی لە بەغداد پشکنینی DNAبۆ ئەو ٣٩ رووفاتە کراوە و ناسراونەتەوە، ئەمڕۆ دەگەڕێنرێتەوە بۆ شنگال.
وتیشی، ئەو کەسانە دانیشتووی ناوچە جیاوازەکانی سنوی شنگال بوون و دوای رادەستکردنیان بەکەسوکاریان، لە زێدی خۆیان بەخاکدەسپێردرێن.
دەقی پەیامەکەی قوباد تاڵەبانی:
بەڕێزان خێزان و خانەوادەی کۆچکردوو سۆران عوسمان
بەبیستنی هەواڵى کۆچی دوایی ڕۆژنامەنوس (سۆران عوسمان)، نیگەران و دڵگران بووم.
کۆچکردوو سۆران عوسمان، ڕۆژنامەنوسێکی دیار و پێشکەشکاری بەرنامەی بۆ مێژوو بوو کە لەهەردوو کەناڵی کوردسات و خاک تیڤی پەخش دەکرا، کۆچکردنی جێگای داخی هەمووانە.
بۆ ئەم خەمە پرسەو سەرەخۆشی ئاراستەی ئێوەی خانەوادە و میدیاکارانی هەردوو کەناڵ و هاوڕێ و ئازیزانی دەکەم و هاوبەشی غەمتانم، خواى گەورە لەکۆچکردووان خۆش بێت، سەبورى و دڵنەواییش بەهەموو لایەک ببەخشێت.
انا لله و انا الیه راجعون
قوباد تاڵەبانی
سەرپەرشتیاری مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال
بەمەبەستی گرنگیدان بەبەرھەمی ناوخۆ و پشتگیریکردنی کێڵگەکانی ناوخۆ و دیاریکردنی پێداویستییەکانی بازاڕ لە گۆشت و مریشک و ماسی، قائیمقامی سلێمانی لەگەڵ بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتییەکانی کشتوکاڵ و ڤێتێرنەری و چاودێری بازرگانی و ئاسایشی ئابوری لەگەڵ نوێنەری خاوەنی کێڵگە پەلەوەرییەکان کۆبوەوە.
ئاوات محەمەد قائیمقامی سلێمانی رایگەیاند، لیژنەکانی قائیمقامیەت ھەڵدەستێت بە راگرتنی ھاوسەنگی نرخ و دابینکردنی گۆشتی سور، مریشک، ماسی، ھێلکە و رێگەنادات بەرزبونەوەی نرخ روبدات و ببێتە بارگرانی لەسەر شانی ھاووڵاتیان.
نێچیرڤان فەخرەدین وتەبێژی تەندروستی ئاکرێ بە کوردسات نیوز رایگەیاند، رۆژی چوارشەممەی رابردوو، نەخۆشێک گەیەندراوەتە نەخۆشخانە، کە گومانی توشبوونی نەخۆشی تای خوێنبەربوونی لێکراوە.
وتیشی، بۆ ئەو مەبەستە پشکنینی بۆ کراوە و پشکنینەکەی رەوانەی بەغداد کراوە، لەئێستاشدا ئەنجامی پشکنینەکەی گەڕاوەتەوە و دەرکەوتووە توشبووی تای خوێنبەربوونە.
توشبووەکە تەمەنی ٥٥ ساڵە و دانیشتووی ناحیەی دینارتەی سنووری قەزای ئاکرێیە، پیشەی کڕین و فرۆشتنی ئاژەڵە.
وتەبێژی تەندروستی ئاکرێ دەڵێت، توشبووەکە لە نەخۆشخانە چارەسەری پێویستی بۆکراوە، لەئێستاشدا دۆخی تەندروستی باشە و رەوانەی ماڵەوە کراوەتەوە.