جوڵانەوەی نەوەی نوێ بە راگەیەندراوێک وەڵامی راگەیەندراوەکەی پارتی دیموکراتی کوردستانی دەداتەوە...

دەقی راگەیەندراوەکە

وەڵامێک بۆ مەکتەبى سیاسیى پارتى دیموکراتى کوردستان 

ئەمرۆ مەکتەبی سیاسی پارتی بەیاننایەکى بڵاوکردۆتەوەو تیایدا باسی ئەوە دەکات هەرێم لە دۆخێکی نەخوازراودایە و داواى دانیشتن و زەمینەسازى بۆ گفتوگۆ دەکات بۆ چارىسەرى کێشەکان.

سەرەتا پێویستە بەبیرى هەمو لایەکی  بهێنینەوە کە رۆژى ٢-١٢-٢٠٢٤ کەرۆژى سوێندخواردنى پەرلەمانتاران بوو، فراکسیۆنەکانى پارتى و یەکێتى دانیشتنەکەیان جێهێشت و رێگەیان نەدا کە دەستەى سەرۆکایەتى پەرلەمان هەڵبژێردرێت.
پاشان رۆژى ٩-١٢-٢٠٢٤ کاتژمێر ١٢ى نیوەڕۆ دانیشتن دانرا، بەڵام فراکسیۆنی پارتی نەچوونە ژوورەوە، هەمان رۆژ سەرۆکى کاتیى پەرلەمان داواى کرد کە هەموو رۆژ زەنگى دانیشتن لێبدرێت، کەچى جێگرى سەرۆکى دیوانى پەرلەمان کە پارتییە، رێگەى نەداوە زەنگ لێ بدرێت و وتویەتى تەعمیر دەکەن.
پاشان لە رۆژى ١٩-١-٢٠٢٥ سەرۆکى کاتیی پەرلەمان داواى کرد کە رۆژى ٢٦-١-٢٠٢٥ کۆبوونەوە بکرێت، بەڵام پارتى ئامادە نەبوو، بۆیە رۆژى ٢٢-١-٢٠٢٥ سەرۆکی کاتی پەرلەمان دەستى لەکارکێشایەوە.

جگە لەمانەش، کاتێک شاسوار عەبدولواحید سەرۆکى جوڵانەوەى نەوەى نوێ، بەوپەڕى رێز و دڵسۆزیەوە هۆشداری دەدات لەوەى کە ئەگەر ئەم کێشانە چارەسەر نەکرێن، هەرێمەکەمان لەدەست دەچێت، ئەوا میدیاکانى پارتى بەڕەسمى و نا ڕەسمیەوە، لە بری سوپاسی ئەم هەڵویستە خەمخۆرییە، کەچی بەوپەڕى بێڕێزیەوە دەست دەکەنە هێرشکردن و تەخوین و ناوزڕاندن، بەبێ ئەوەى خۆیان لە قەرەى مەترسییە راستەقینەکە بدەن.

ئەم جۆرە هێرشکردن و ناوزڕاندن و تەخوین کردنە بەرامبەر سەرۆکى پارتێکى گەورەى خاوەن ١٥ کورسى پەرلەمانى کوردستان، لەکوێی دنیا زەمینەسازى بۆ گفتوگۆو دانیشتن و چارەسەرى کێشەکان دروست دەکات؟ 

پێویست بوو پارتى دیموکراتى کوردستان درک بەوە بکات کە هۆشداریەکەى شاسوار عەبدولواحید لە خەمخۆرى و دڵسۆزیەوە بوو بۆ هەرێمى کوردستان و دامەزراوەو دام و دەزگا رەسمیەکانى، تا گەلى کوردستان و هەرێمەکەش لەڕێگەى بەگەڕخستن و شەرعیەت پێدانى دامەزراوەکانیەوە لەهەموو مەترسییەک بپارێزرێت.

لە کۆتاییدا پێویستە هەموو لایەک ئەو راستییە بزانن، گەر هەر لایەنێک خۆی بە دڵسۆزی هەرێم و کورد و کوردستان دەزانێت، ئەوا نابێت شەڕی پۆست بکات و دەست بگرێت بە هیچ پۆستێکەوە و نابێت هەرێمی کوردستان بکرێت بەقوربانی پۆست.

بۆیە گەر پارتی دیموکراتی کوردستان ئامادەن دەستبەرداری شەڕی پۆست ببن، ئەوا هەموو لایەنەکانی تر ئامادەی دانیشتنن، بەڵام کاتێک پارتی دیموکراتی کوردستان  بە ٣٩ کورسیەوە دەڵێت ئێمە هێڵی سورمان هەیە بۆ پۆستەکانی سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی حکومەت و راوێژکاری ئەنجومەنی ئاسایش، ئەوا مانای کۆتاییهێنانە بە ئەزمونی هەرێم و داخستنی هەموو دەرگاکانە بەڕووی گفتوگۆ و دانیشتن.

ئەنجومەنی باڵای جوڵانەوەی نەوەی
٢٠٢٦/٦/٢٧

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە ئەکیرا ئیندۆ، باڵیۆزی ژاپۆن لە عیراق کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا نوێترین گۆڕانکارییە سیاسییەکان لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان، عیراق و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوەکرا.

سەرۆکی یەکێتی رایگەیاند؛ لە سەرەتاوە هەوڵمان بۆ ئەوەبوو جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران کەمترین کاریگەریی لەسەر وڵاتەکەمان هەبێت.

بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشکرد، یەکێتی بە پەرۆشەوە کاردەکات بۆ گەیشتن بە حکومەتێکی خزمەتگوزار و بەهێز، کە لەسەر بنەمای دادپەروەری ئەرکەکانی راپەڕێنێت و هاوسەنگی و گیانی پێکەوەیی بپارێزێت و دەبێت هەموو لایەنەکان مافیان پارێزراو بێت.

هەر لە میانی کۆبوونەوەکەدا، دووپات لە بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و ژاپۆن کرایەوە.

بەڕێوەبەرایەتیی تۆمارکردنی خانوبەرەی دووەمی سلێمانی بڵاویکردوەتەوە، بە گوێرەی یاسا سەرجەم ئاوی کانییە سروشتییەکانی سنووری پارێزگاکانی سلێمانی، هەولێر و دهۆک  بە موڵکی گشتیی دەوڵەت ئەژمار دەکرێن و بە ناوی وەزارەتی داراییوە تۆمار دەکرێن.

لە راگەیەندراوەکەی بەڕێوەبەرایەتیی تۆمارکردنی خانووبەرەی دووەمی سلێمانی دا هاتووە؛  بەپێی هەموارکردنی مادەی (7، بڕگەی 2) لە یاسای ژمارە 90ی ساڵی 1975 ئەم یاسایە تەنانەت ئەو کانییانەش دەگرێتەوە کە لە رابردوودا بەپێی وێنەی تۆماری تاپۆ لەسەر ناوی هاووڵاتیان تۆمار کراون، بە جۆرێک کە ئیتر ئەو تۆمارانە حوکمی یاساییان نامێنێت و خاوەندارێتییان بۆ وەزارەتی دارایی دەگوازرێتەوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، بەپێی رێکارە نوێیەکان، ئەو هاووڵاتییانەی کە پێشتر کانییەکان بەناویانەوە بووە، لەمەودوا ناتوانن لە فەرمانگە حکومییەکاندا (وەک فەرمانگەی تاپۆ) هیچ جۆرە مامەڵەیەکی کڕین و فرۆشتن یان گواستنەوەی خاوەندارێتی بەو کانییانەوە بکەن.

یاساکە جەخت دەکاتەوە، کانییە سروشتییەکان دەستیان بەسەردا دەگیرێت و تەنها لەپێناو بەرژەوەندی و سوودی گشتی جەماوەردا بەناوی وەزارەتی داراییەوە تۆمار دەکرێن.

وەک لە راگەیەندراوەکدا هاتووە؛  هیچ رێگەچارەیەکی یاسایی نەهێڵدراوەتەوە بۆ ئەوەی هاووڵاتیان بتوانن دووبارە ئەم کانییانە بەناوی خۆیانەوە تۆمار بکەنەوە، تەنانەت لە رێگەی کڕینەوەش لە حکومەت، چونکە ئەم کانییانە وەک موڵکی گشتیی دەوڵەت سەیر دەکرێن نەک موڵکی تایبەت، بۆیە حکومەت مافی هیچ جۆرە رەفتارپێکردن یان فرۆشتنێکیانی نییە.

تۆمارکردنی خانووبەرەی سلێمانی رونیشیکردوەتەوە، ئەم بڕیارە یاساییە تەنها ئەو سەرچاوە ئاوییانە دەگرێتەوە کە بە سروشتی هەڵدەقوڵێن و بە هیچ شێوەیەک ئەو سەرچاوە ئاوییانە ناگرێتەوە کە مرۆڤ خۆی لە دروستکردنیاندا دەستی هەبووە، وەک کارێزەکان، بیرە ئاساییەکان و بیرە ئیرتیوازییەکان.

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کەرکوک یەکەمین گەشتی ئاسمانیی راستەوخۆی خۆی بۆ بەیروتی پایتەختی لوبنان لە رێگەی هێڵی ئاسمانیی عیراقییەوە راگەیاند.

فڕۆکەخانەکە لە راگەیەندراوێکدا، دەستپێکردنی یەکەم گەشتی راستەوخۆ خۆی لە فڕۆکەخانەی کەرکوکەوە بۆ بەیروتی پایتەختی لوبنان راگەیاند.

فرۆکەخانەکە دەڵێت؛ ئەم هەنگاوە ستراتیژییە لە چوارچێوەی پلانەکانی ئیدارەی فڕۆکەخانەکەدا دێت بۆ فراوانکردنی تۆڕی گەشتە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکانی، لەگەڵ ئەوەشدا دابینکردنی بژاردەی زیاتر بۆ گەشتیاران و بەهێزکردنی پەیوەندییە ئاسمانییەکانی نێوان پارێزگای کەرکووک و وڵاتی لوبنان.

هەروەها ئاماژەی بەوەکراوە، پێشبینی دەکرێت؛ ئەم هێڵە نوێیە کاریگەرییەکی بەرچاوی هەبێت لە ئاسانکاریی هاتوچۆی گەشتیاران و کەمکردنەوەی کات و ماندووبوونیان، هاوکات دەبێتە هۆی گەشەپێدانی ئابوری، چالاککردنی کەرتی گەشتیاری و زیادکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان هەردوو وڵات.

ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتی دەڵێت، لە دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن ناترسن و چیتر پارتیش لە كوردستان زۆرینە نییە.

سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان رایگەیاند، یەكێتی لە دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن ناترسێت، بۆ ئەگەرێكی لەو شێوەیەش تەواو ئامادەیە، چونكە رەوشی ناوخۆیی و جەماوەریی ئێستای یەكێتی باشتر و بەهێزترە بەراورد بە هەڵبژاردنی رابردوو.

وتیشی، یەكێتی لەسەر بنەمای هاوبەشی راستەقینە و هاوسەنگیی هێز، هەنگاوی ناوە بۆ پێكهێنانی حكومەت، بەڵام پارتی شیكردنەوەی جیاواز و تایبەت بە خۆی بۆ چەمكی هاوبەشیی دەكەن و هەر شتێك لە بەرژەوەندییان بێت ئەوە بە هاوبەشیی و هاوسەنگی دەزانێت.

کەشناسی هەرێم، پێشبینییەکانی خۆی بۆ کەشوهەوای ئەمرۆ و سبەینێ بڵاوکردەوە و بەپێی پێشبینییەکان، پلەکانی گەرما بە جێگیری دەمێننەوە.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان بە گشتی ساماڵ دەبێت لەگەڵ پەیدابوونی هەندێک پەڵە هەور، هاوکات ئاراستەی با بەرەو باکووری ڕۆژئاوا دەبێت و خێراییەکەی لەسەرخۆ بۆ مامناوەند دەبێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ ئاسمان ساماڵ دەبێت و لە ناوچە شاخاوییەکان هەندێک پەڵە هەور دەردەکەوێت.

کەشناسی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، پلەکانی گەرما لەم دوو رۆژەدا جێگیر دەبن و نزیک دەبنەوە لەو رێژانەی کە لە رۆژانی پێشوودا تۆمارکراون.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 41 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 39 پلەی سیلیزی

دهۆک: 40 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 41 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 40 پلەی سیلیزی

زاخۆ 40 : پلەی سیلیزی

ئاکرێ : 40 پلەی سیلیزی

پیرمام: 37 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 29 پلەی سیلیزی

گەرمیان : 43 پلەی سیلیزی

پڕۆژەیەکی گرنگی ستراتیژی لە کەرتی وزەدا جێبەجێ کرا؛ غازی کێڵگەی کۆرمۆر گەیەندرایە وێستگەی کارەبای سلێمانی و ئاستی بەرهەمهێنان بەرز دەکرێتەوە.

هەردوو وەزارەتی کارەبا و سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێم لە راگەیەنراوێکی هاوبەشدا بڵاویانکردەوە، تیمە تەکنیکییەکانی هەردوو وەزارەت، بە هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیاکانی (کار) و (دانەغاز)، توانیان پڕۆژەیەکی گرنگ و ستراتیژی بۆ زیادکردنی بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا بە سەرکەوتوویی جێبەجێ بکەن.

لە راگەیەنراوەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، تیمە تەکنیکییەکان لە ماوەی تەنها شەش سەعاتدا توانیویانە بۆریی نوێی گازی کێڵگەی کۆرمۆر بە وێستگەی بەرهەمهێنانی کارەبای غازیی سلێمانییەوە ببەستنەوە.

هەردوو وەزارەتەکە ئەوەشیان خستوەتەڕوو، لە کاتی بەستنەوەی بۆرییە نوێیەکە و راگرتنی کاتیی وێستگەی سلێمانی، وەزارەتی کارەبا پشتی بە وێستگەکانی تری هەرێم بەستووە، بەمەش نەیانهێشتووە ئەم پرۆسەیە کاتەکانی پێدانی کارەبا بە هاووڵاتیان تووشی کێشە و گۆڕانکاری بکات.

ئاشکراشیانکرد، جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژەیە رێگە خۆش دەکات بۆ ئەوەی لەمەودوا ئاستی بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا لە وێستگەی سلێمانی بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکات.

هەردوو وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و کارەبا، دەستخۆشیی و پێزانینی خۆیان ئاڕاستەی تەواوی تیمە تەکنیکییەکان و کۆمپانیا بەشداربووەکان کردووە کە لە ماوەیەکی پێوانەییدا ئەم پڕۆژە گرنگەیان گەیاندە قۆناغی کۆتایی.

هاتوچۆی هەڵەبجە چەند رێکارێکی نوێی بۆ رێکخستنی ناوشار گرتەبەر و رایگەیاند، چیتر رێگە نادرێت ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان لەناو بازاڕ و شوێنە گشتییەکاندا بوەستن، هاوکات هاتنی ماتۆڕسکیلەکانیش بۆ ناو سەنتەری شار قەدەغە دەکرێت.

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای هەڵەبجە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاگاداری سەرجەم شۆفێرانی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان و خاوەن ماتۆڕسکیلەکان دەکاتەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگەنادرێت بە وەستانی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان (تەنانەت ئەوانەشی کە کۆدیان بۆ کراوە) لەناو سەنتەری بازاڕ و شوێنە گشتییەکاندا، هەر بەپێی بڕیارە نوێیەکە هاتنی هەر جۆرە ماتۆڕسکیلێک بە هەر بیانوویەک یان بۆ راپەڕاندنی کاروباری تایبەت، بۆ ناو سەنتەری شار بە تەواوی قەدەغەیە.

روونیشی کردووەتەوە، بەهۆی ئەوەی ئەم جۆرە ئۆتۆمبێل و ماتۆڕسکیلانە تۆمارنەکراون و سیستمی سزای دارایی "غەرامە" نایانگرێتەوە لە کاتی ئەنجامدانی هەر سەرپێچییەکدا، تیم و مەفرەزەکانی هاتوچۆ بە هاوکاری هێزە ئەمنییەکان، راستەوخۆ دەست بەسەر ئامرازەکانیاندا دەگرن و رەوانەی گەراجی دەستبەسەرداگرتن دەکرێن.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، هاتوچۆی هەڵەبجە داوا لە هاووڵاتیان و شۆفێران دەکات پابەندی رێنماییەکان بن، ئەمەش لە پێناو پاراستنی سیمای شارستانی و گەشتیاری شارەکە و دوورکەوتنەوە لە لێپێچینەوەی یاسایی.

ماڵپەڕی شەفافییەت داهاتی ئەم هەفتەیەی سلێمانی بڵاوکردەووە، کە زیاتر لە حەوت ملیار دینارە.

ماڵپەڕی شەفافییەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان بڵاویکردەووە، لە رۆژی 20ـی6ـی2026 تا 26ـی6ـی2026 داهاتی نانەوتی حەوت ملیار و 827 ملیۆن و 382 هەزار دیناربووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بە بەراورد بە هەفتەی رابردوو زیاتر لە دوو ملیار دینار داهات کەمی کردووە.

ماڵپەڕی شەفافییەت ئەوەشی خستووەتەڕوو، داهاتەکە ٪86 بە شێوەی نەختینەیە و ٪14ـی بە شێوەی چەکە.

جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.

کەشناسی هەرێم پێشبینییەکانی بۆ کەشوهەوای 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و ئاشکرایدەکات، ئاسمان ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما جێگیرن.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند ئەمڕۆ بە گشتی ساماڵ دەبێت، بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان نیمچە هەور دەبێت، هەروەها پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.

ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەینێ ئاسمان بە ساماڵی دەمێنێتەوە، لەگەڵ بوونی هەندێک پەڵە هەور لە ئاسماندا، هاوکات پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لەو پلانەی کە ئەمڕۆ تۆمار دەکرێن.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 39 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 37 پلەی سیلیزی

دهۆک: 40 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 40 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 40 پلەی سیلیزی

زاخۆ: : 41 پلەی سیلیزی

پیرمام: 35 پلەی سیلیزی

ئاکرێ : 40 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 28 پلەی سیلیزی

 بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە یادی عاشورادا پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: لەم ماتەمەدا جەخت لەسەر گرنگی یەکڕیزی و کارکردنی پێکەوەیی دەکەینەوە.

دەقی پەیامەکە:

ساڵیادی عاشورا، یادکردنەوەی شەهیدبوونی ئیمام حسێن (سەلامی خوای لێبێت) و هاوەڵانییەتی. بیرهێنانەوەی سەرکەوتنی حەقە بەسەر نادادپەروەریدا و وێنای قوربانیدانە لەپێناو پاراستنی بەها پیرۆزەکانی ئایینی ئیسلام.

عاشورا هەڵگری وانە باڵاکانی مرۆڤایەتی و ماناکانی فیداکارییە کە لە رێگەیانەوە هەوڵ بۆ چەسپاندنی دادپەروەری و دەستپێکردنی رێگەی چاکسازی دەدرێت.

لەم ماتەمەدا جەخت لەسەر گرنگی یەکڕیزی و کارکردنی پێکەوەیی دەکەینەوە، بۆ خزمەتکردنی گەلەکەمان و بەهێزترکردنی برایەتی و پێکەوەیمان بۆ داهاتوویەکی گەش و چەسپاندنی ئەو بنەما پیرۆزانەی کە قوربانییان بۆ دراوە.

بافڵ جەلال تاڵەبانی

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە ئیلبروس کۆتراشێڤ، باڵیۆزی رووسیا لە عیراق کرد.

لە کۆبوونەوەیەکدا گفتوگۆ لەسەر دوایین پەرەسەندنەکانی دۆخی سیاسی، ئابووری و ئەمنیی عیراق کرا و جەخت لە پاراستنی ئارامی و سەقامگیریی ناوچەکە کرایەوە.

هەردوولا دووپاتیان لە بەرەوپێشبردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و روسیا کردەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا، باڵیۆزی روسیا باسی لە رۆڵی کاریگەری بافڵ جەلال تاڵەبانی کرد، لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان، عیراق و ناوچەکە و وتی، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان سیاسەتێکی حەکیمانە و هاوسەنگ پەیڕەو دەکات و لامان گرنگە کە نەوەیەکی سیاسیی گەنج لە عیراق هاتوونەتە پێشەوە.

وەزارەتی دارایی هەرێم دەڵێت، لە حەوت ساڵی رابردوودا لەکۆی 79 ترلیۆن دینار کە پشکی هەرێم بووە، بەغداد تەنها 33 ترلیۆن دیناری بۆناردووین.

وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: بەپێی داتاکان کە لە پەرتووکی کارو چالاکی و چاکسازییەکانی وەزارەتی دارایی لە ساڵی (2019 تا 2025) بە خشتەو زانیاری ورد بڵاو کراوەتەوە، لە حەوت ساڵی رابردودا لەکۆی زیاتر لە (79) ترلیۆن دینار کە پشکی هەرێم بووە دوای دەرکردنی خەرجیەکانی سیادی و حاکیمە، حکومەتی فیدراڵ تەنها (33) ترلیۆن دیناری بۆ موچەی فەرمانبەران ناردووە.

دارایی هەرێم دەشڵێت: بەغداد زیاتر لە (48) ترلیۆن دیناری لە پشکی هەرێم بڕیوە، ئەوە جگە لەوەی هیچ بڕە پارەیەکی بۆ خەرجیەکانی بەکارخستن و وەبەرهێنان نەناردووە.

دارایی هەرێم لەگەڵ راگەیەندراوەکەدا ئەم وێنانەی بڵاوکردووەتەوە؛

کەشناسی هەرێم رایگەیاند، پلەکانی گەرما زیاتر بەرز دەبنەوە  و ئاسمان ساماڵ دەبێت، لەناوچە شاخاوییەکانیش  نیمچە هەور و ئەگەری کەمێک خۆڵبارین هەیە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بڵاوکردەوە بە گوێرەی پێشبینییەکان، پلەکانی گەرما بەرزدەبنەوە و زۆربەی ناوچەکانیش نزیک دەبن لە 40 پلەی سیلیزی

لەبارەی کەشی سبەینێشەوە، کەشانسی دەڵێت؛ پلەکانی گەرما بەرز دەبن و نزیک دەبن ل ەتۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 39 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 37 پلەی سیلیزی

دهۆک: 38 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 39 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 38 پلەی سیلیزی

زاخۆ: : 40 پلەی سیلیزی

پیرمام: 36 پلەی سیلیزی

ئاکرێ : 39 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 29 پلەی سیلیزی

ئەنجومەنی وەزیرانی کۆبووەوە و لە کۆبوونەوەکەدا، پشتیوانیی خۆی بۆ کۆنووسی هاوبەشی نێوان دەستەی گومرگی فیدراڵ و هەرێم دەربڕی کە تایبەتە بە یەکخستن و بەئەلکترۆنیکردنی رێکارە گومرگییەکان لە رێگەی جێبەجێکردنی سیستمی ئەسیکۆدا. 

ئەنجومەنی وەزیران ئاماژەی بەوە دا، کە ئەم هەنگاوە دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی رۆتین، زیادکردنی داهاتی گشتی و رێکخستنەوەی پەیوەندییە دەستوورییەکانی نێوان هەردوولا، بۆ ئەم مەبەستەش بڕیارە هەفتەی داهاتوو شاندێکی باڵا سەردانی بەغدا بکات بۆ وەرگرتنی پەسەندکردنی کۆتایی لە ئەنجومەنی وەزاریی بۆ ئابووری.

دەقی راگەیەندراوەکەی ئەجومەنی وەزیرانی هەرێم

ئەمڕۆ چوارشەممە 24ی حوزەیرانی 2026، بە سەرپەرشتیی سەرۆک وەزیران مەسرور بارزانی و بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی،جێگری سەرۆک وەزیران، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبووەوە.

لە بڕگەی یەکەمی کۆبوونەوەکەدا، پوختەی کۆنووسی هاوبەشی نێوان دەستەی گومرگی فیدراڵ و گومرگی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە جێبەجێکردنی سیستەمی ئەسیکۆدا خرایە ڕوو، کە لە ڕۆژی 2026/6/18 لە بەغدا واژۆ کرا.

لەمبارەیەوە لیژنەی تەکنیکیی حکومەتی هەرێمی کوردستان وردەکاریی کۆنووسی کۆبوونەوەی هاوبەش و لەیەکترگەیشتنی سەرەتایی نێوان حکومەتی فیدڕاڵ و هەرێم بۆ ئەنجومەن خستەڕوو.

ئەنجومەنی وەزیران، بە بایەخەوە لە لەیەکتێگەیشتنی هاوبەشی نێوان هەردوو لا دەڕوانێت کە ئامانجی یەکخستنی ڕێکارە گومرگییەکان لە سەرتاسەری عێراق و بەئەلکترۆنیکردنی ڕێکارە گومرگییەکان و پەرەپێدانی ڕوونی و شەفافیەتە لە داهاتی سنوورە گومرگییەکان، کە لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی زیادکردنی داهاتی گشتی و کەمکردنەوەی ڕووتین و برەودان بە جوڵەی بازرگانی لە دەروازە سنوورییەکان، بۆیە حکومەتی هەرێمی کوردستان هەمیشە پشتیوانیی ئەم هەنگاوانە بووە و برەوی پێداوە.

ئەنجومەنی وەزیران، وێڕای پشتیوانی لە کۆنووسی کۆبوونەوەی هاوبەشی هەردوو دەستەی گومرگی فیدڕاڵ و هەرێم، لە هەمان کاتدا وەزارەتەکانی ( دارایی و ئابووری، بازرگانی و پیشەسازی، ناوخۆ، پلاندانان، کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، تەندروستی ) و دەستەی وەبەرهێنان و فەرمانگەی تەکنەلۆجیای زانیاری ڕاسپارد بۆ هاوئاهەنگیکردن لەگەڵ هاوتاکانیان لە حکومەتی فیدراڵ بۆ ئامادەسازیی پەسەندکردنی کۆتایی لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزاریی بۆ ئابووری کە بڕیارە حەفتەی داهاتوو ، شاندێکی باڵای هەرێمی کوردستان بۆ ئەم مەبەستە سەردانی بەغدا بکات.

هەر لەمبارەیەوە ئەنجومەنی وەزیران، داوا لە حکومەتی فیدڕاڵ دەکات لە نزیکترین دەرفەتدا، کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزاریی بۆ ئابووری ساز بکرێت بە مەبەستی پەسەندکردنی کۆتایی و جێبەجێکردنی ڕێکەوتنەکان کە ڕۆڵی بەرچاوی دەبێت لە زیادکردنی داهاتی گشتی و بەکارهێنانەوەی لە خزمەتی گشتی هاووڵاتییان و هەروەها ڕێکخستنەوەی پەیوەندیی دەستووری و قانونی نێوان دامەزراوە فیدڕاڵیيەکان و هەرێم لە چوارچێوەی دەستووردا .

لە بڕگەی دووەمدا ، ئەنجومەنی وەزیران گفتوگۆی لەبارەی بابەتی خانەنشینی و دەستەبەری کۆمەڵایەتیی کرێکاران كرد.

سەرەتا وەزیری کار وکاروباری کۆمەڵایەتی ڕاپۆرتێکی پوختی خستەڕوو سەبارەت بە چاکسازییەکانی بواری خانەنشینی و دەستەبەری کۆمەڵایەتیی کرێکاران، بە تایبەتی بە دیجيتاڵکردنی ڕێکارەکان لە بەڕێوەبەرایەتییەکانی دەستەبەری کۆمەڵایەتی و چالاککردنی سندوقی دەستەبەری کۆمەڵایەتی و گلدانەوەی لێبڕینی خانەنشینی و دەستەبەری کۆمەڵایەتیی کرێکاران و بەشداریی داراییی خاوەنکار لەم سندوقە و چالاکردنی نووسینگەکانی بەکارخستن و ڕەخساندنی دەرفەتی کار بۆ گەنجان، سەرەڕای سازدانی خولەکانی ڕاهێنان و فێرکردنی پیشەکان، کە ئەم ڕێکارانەش وای کردووە کە ژمارەی ئەو پڕۆژانەی دەستبەر کراون، بگاتە نزیکەی 64 هەزار پڕۆژە، و سەرەڕای زیادبوونی ژمارەی کرێکارانی دەستەبەرکراو بە شێوازێکی بەرچاو، کە ئێستا ژمارەیان گەیشتووەتە نزیکەی 320 هەزار کرێکار، ئەوەی ئەم ڕێکارانە بووەتە هۆی هاندانی گەنجان بۆ پڕکردنەوەی دەرفەتەکانی کارکردن لە کەرتی تایبەت و دابینکردنی مافی خانەنشینی و وەرگرتنی پاداشتی کۆتایی خزمەت بۆیان دوای گەیشتنیان بە تەمەنی خانەنشینی بەگوێرەی یاسا بەرکارەکان، لە دوا بڕگەی ڕاپۆرتەکەیدا، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، پێشنیاری دیاریکردنی کەمترین مووچەی مانگانەی خانەنشینی کرێکارانی کەرتی تایبەت کرد بە بڕی پێنجسەد هەزار دینار.

سەرەتا سەرۆک و جێگری سەرۆک وەزیران بە ناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە، دەستخۆشییان لە وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی کرد کە لە چەند ساڵی ڕابردوودا، وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، لە چوارچێوەی بەرنامەی کاری حکومەتدا، بە هاوکاریی نووسینگەی سەرۆک و جێگری سەرۆک وەزیران، کار و پڕۆژە و چالاکیی گرنگیان ئەنجامداوە لەم بوارەدا.

ئەنجومەنی وەزیران بە بایەخەوە، هەڵسەنگاندنی بۆ ئەو هەنگاو و ڕێکارانە كرد کە بوونەتە هۆی برەودان بە بەکارخستن لە دەرفەتەکانی کارکردن لە کەرتی تایبەت و هەوڵدان بۆ یەکسانکردنی مافەکانی خانەنشینی و دەستەبەر لە هەردوو کەرتی تایبەت و گشتی و پاراستنی مافی کرێکاران و چالاککردنی سندوقی خانەنشینی و دەستەبەری کۆمەڵایەتی.

لە دوای گفتوگۆ و ڕاگۆڕینەوە، ئەنجومەنی وەزیران بە کۆی دەنگ، پێشنیاری وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی پەسەند کرد بۆ دیاریکردنی کەمترین مووچەی مانگانەی خانەنشینی کرێکارانی کەرتی تایبەت بە بڕی پێنجسەد هەزار دینار.