کوردستان
قوباد تاڵەبانی داوا لە هاووڵاتیانی كەركوك دەكات وەك ئەركێكی نیشتمانی، بۆ خۆتۆماركردن لە پرۆسەی سەرژمێری، بگەڕێنەوە زێدی خۆیان.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم رایگەیاند، كەركوك و ناوچە دابڕێنراوەكان، بەشێكی دانەبڕاون لە جەستەی نیشتمان.
جەختی لەوەش كردووەتەوە، لەم سەرژمێرییەدا وەك ئەركی نیشتمانی با ئەوانەی سەر بە ناوچە دابڕیندراوەكانن بگەڕێنەوە زێدی رەسەنیان و بەشدار بن لەم پرۆسەیە.
قوباد تاڵەبانی هەروەها دەڵێت، خۆی كە "نفوسی" لەسەر كەركوكە، وەك هاووڵاتییەك ئەو ئەركە بەجێدێنێت و بە شانازییەوە لەكەركوك دەبێت.
بەڕێوەبەریی گشتیی تەندروستیی سلێمانی رایگەدەیەنێت، لە رۆژانی پشوودا سەرجەم نەخۆشخانەکانی پارێزگای سلێمانی بەشێوەی ئیشکگر ٢٤ سەعات کراوەدەبن.
د. سەباح هەورامی بەڕێوەبەری گشتیی تەندروستیی سلێمانی لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بەمەبەستی ئامادەکاری و بەردەوامبوون لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری تەندروستی، لە رۆژانی پشوودا سەرجەم نەخۆشخانە و سەنتەرەکان بەردەوام دەبن لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری تەندروستی بەشێوەی ئێشکگر.
ئاماژەی بەوەشکرد، داوا لە هاووڵاتیانی دەکەن لە کاتی بوونی هەر حاڵەتێکی کتوپڕدا دەتوانن پەیوەندی بە سەنتەری فریاکەوتنی خێرای تەندروستی ژمارە ١٢٢ بکەن.
لە ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم كێشە بۆ سەرژمێری دروستكراوە و یوزەر و پاسۆردی فۆڕمی ناو تابلێتی بژمێرەكان ناكرێتەوە، سالار مەحمودیش دەڵێت، كێشەكە سیاسییە.
سالار مەحمود لێپرسراوی مەڵبەندی گەرمیانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە لێدوانێكدا بۆ كوردسات نیوز رایگەیاند، كێشە بۆ دانیشتووانی ناحیە و گوندەكانی نێوان كەلار و جەلەولا دروستبووە و كێشەكەش سیاسییە.
وتیشی، لە ناحیەی كۆكز و نزیكەی ١٠ گوندی ناحیەكە، ٤٠ بژمێر لە بەیانییەوە تائێستا فۆڕمی ناو تابلێتەكانیان كارا نابێت و یوزەر و پاسۆردی فۆڕمی ناو تابلێتی بژمێرەكان ناكرێتەوە.
هاوكات سروە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند، لەسەر هێڵن بۆ چارەسەركردنی كێشەی كارانەبوونی تابلێتەكان، كە بە كێشەیەكی سیاسی دایدەنێین.ڤ
ئەمڕۆ دواین وادەیە بۆ تۆماری بایۆمەتری ئەو موچەخۆرانەی كە تائێستا خۆیان تۆمارنەكردووە و بایۆمەترییان نییە.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، ئەمڕۆ سەعات شەشی ئێوارە دواین وادە دەبێت بۆ تۆماری بایۆمەتری ئەو خانەنشین و موچەخۆرانەی كە تائێستا خۆیان تۆمار نەكردووە. سەرچاوەیەكیش بە كوردسات نیوزی وت، ئەگەری هەیە وادەی دروستكردنی بایۆمەتری بۆ مووچەخۆران درێژبكرێتەوە.
پێشتر وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاندبوو، ئەو مووچەخۆر و خانەنشین و خاوەن پێداویستییە تایبەت و وارسی شەهیدانەی تائێستا خۆیان لە سیستمی بایۆمەتری تۆمارنەكردووە ٢٠ی ئەم مانگە دواین وادەیە خۆیان تۆماربكەن، بەڵام ٢٠ و٢١ی مانگ پشووە بەهۆی پرۆسەی سەرژمێری و قەدەغەی هاتوچۆوە بۆیە ئەمڕۆ دوا وادەیە.
راشیگەیاندبوو، هەر كەسێك تۆماری بایۆمەتری نەبێت لەلایەن حكومەتی عیراقەوە موچەكەی رادەگیرێت.
ئەمڕۆ قۆناغی یەكەمی پڕۆسەی سەرژمێری گشتی دانیشتووان لە عیراق و هەرێمی كوردستان كۆتایی دێت و سبەینێ قۆناغی دووەم دەستپێدەكات و قەدەغەی هاتووچۆ دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە.
قۆناغی یەكەمی پڕۆسەی سەرژمێری گشتی دانیشتووان لە رۆژی ١٦ی ئەم مانگە دەستپێكردووە و تا سەعات ١٢ی شەوی ئەمشەو بەردەوام دەبێت، بۆ ئەو قۆناغەشە پێویستە لە هەر ماڵێك كەسێك یان زیاتر ئامادە بێت و بەڵگەكان بدات بە بژمێرەكان، لەدوای وەرگرتنی بەڵگەنامە، بژمێرەكان ناو و رۆژ و ساڵی لەدایكبوونی ئەندامانی خێزانەكە تۆماردەكات، وەك ئامادەكارییەك بۆ رۆژانی ٢٠ و ٢١ی مانگ.
هاوكات لەدوای كۆتاییهاتنی قۆناغی یەكەم، سبەینێ قۆناغی دووەمی سەرژمێری گشتی دانیشتووان لە عیراق و هەرێمی كوردستان دەستپێدەكات و ماوەی دوو رۆژ بەردەوامدەبێت، لەو دوو رۆژەدا قەدەغەی هاتوچۆی سەرتاسەری دەبێت و پێویستە هاووڵاتییان لە ماڵەكانیان بمێننەوە و بەڵگەنامە رەسمییەكانیان بدەن بە تیمی سەرژمێری و وەڵامی پرسیارەكان بە دروستی بدەنەوە.
بڕیاردەری فراكسیۆنی یەكێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران دەڵێت، لە ناوچە كوردستانییەكان كورد هەیە بە ٥٠٠ دۆلار ناسنامە بۆ عەرەبی هاوردە دەردەهێنێت.
كاروان یاروەیس لە پەیجی تایبەتی خۆی لە فەیسبووك ئاماژەی بەوەكردووە، بەپێچەوانەوەی هەموو ئەوانەی دڵنیایی دەدەن، مەترسیی قوڵی هەیە، ئەو سەرژمێرییە لە داهاتوویەكی نزیكدا، هێندەی دیكە چارەنوسی ناوچە كوردستانییەكان بخاتە مەترسییەوە.
ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، لەچەند ساڵی رابردوودا بەئێستاشەوە جوتیاری كورد سەدان دۆنم زەوی كشتوكاڵی بە عەرەبی هاوردە فرۆشتووە، بەشی زۆری ئەو خانوانەشی كە حكومەتی هەرێم وەك پشتێنەیەكی گرنگ لە زەنگاباد بۆ ئاوارە كوردەكان دروستیكردوون كە سەرووی ٤٠٠ خانوو بوو، بە پارەیەكی كەم بە بەعەرەبی هاوردە فرۆشراون.
دەشڵێت، كوردی واهەیە، بە ٥٠٠ دۆلار بەرتیل نفوسی عەرەبی هاوردە دەگوازێتەوە بۆ ناوچە كوردستانییەكان و بەپێچەوانەشەوە بەهەمان پارە نفوسی كورد دەگوازێتەوە.
لە رۆژانی ٢٠ و ٢١ی ئەم مانگە، كە بەهۆی سەرژمێرییەوە قەدەغەی هاتووچۆ رادەگەیەندرێت، بەڵام جوڵەی بازرگانی و گەشتیاری لە هەردوو دەروازەی پەروێزخان و باشماخ ئاسایی دەبێت.
راگەیاندن و پەیوەندییەكانی كۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی پەروێزخان ئاگاداری هاووڵاتیان دەكات ڕۆژانی چوارشەممە و پێنجشەممە، جوڵەی بازرگانی و گەشتیاری لە دەروازەكەوە ئاسایی دەبێت و سەرجەم بنكەكانی ناو دەروازەكە لە ئەركدا دەبن بۆ راییكردنی مامەڵەی هاووڵاتیان.
هاوكات بەڕێوەبەرایەتی كۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ رایگەیاندووە، لە رۆژانی ٢٠ و ٢١ و ڕۆژانی دوایی، هاتووچۆ لە دەروازەكە ئاسایی دەبێت و سەرجەم فەرمانگەكان لە ئەركدا دەبن بۆ خزمەتی هاووڵاتیان.
بەپێی رێنماییەكانی وەزارەتی ناوخۆی هەرێم، لە سەعات ١٢ی شەوی ١٩ لەسەر ٢٠ تا سەعات ١٢ی شەوی ٢١ لەسەر ٢٢ی تشرینی دووەم قەدەغەی هاتوچۆ ڕادەگەیەندرێت و هاتنە دەرەوە و هاتوچۆی ناوشارەكان و نێوان شارەكان سنوردار دەبێت و تەنها فڕۆكەخانە و دەروازە نێودەوڵەتییەكان كراوە دەبن.
ئەندامێكی ئەنجومەنی پارێزگای كەركوك رایدەگەیەنێت، هەر بژمێرێك ناوی هەر ماڵ و كەسێك بە بیانووی جیاوازەوە تۆمارنەكات ڕاستەوخۆ سزا دەدرێت.
د. ئەحمەد كەركوكی لە بەیاننامەیەكدا دەڵێت، هەر بژمێرێك ناوی هەر ماڵ و كەسێك بە بیانووی جیاوازەوە تۆمارنەكات ڕاستەوخۆ بەبڕیاری پارێزگاری كەركوك لەكارەكەی دووردەخرێتەوە.
جەخت لەوەشدەكاتەوە، فۆنتی كوردی بۆ ئایپادی دەستی بژمێرەكان زیادكراوە لەپێناوی نووسینی ناوە كوردییەكان وەك خۆی، بەپێویستیشی دەزانێت هەموو كوردێكی ڕەسەن هەست بە بەرپرسیارێتی بكات و بگەڕێتەوە بۆ شارەكەی خۆی و ناوی خۆیان لە سەرژمێری تۆمار بكەن.
كۆمیسیۆن سەرجەم تانەكانی لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان رەتكردەوە
كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان سەرجەم تانەكانی لەسەر هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان رەتكردەوە و چاوەڕواندەكرێت هەفتەی داهاتوو ئەنجامی هەڵبژاردن پەسەند بكرێت.
جومانە غەلای وتەبێژی كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق رایگەیاند، دەستەی دادوەری هەڵبژاردنەكان سەرجەم ئەو تانانەی رەتكردووەتەوە كە سەبارەت بە ئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان ئاراستەی كۆمسیۆن كرابوون.
پێشتر سەرچاوەیەك لە كۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەكان بە كوردسات نیوزی راگەیاندبوو، وەڵامی سەرجەم تانەكان لەلایەن دەستەی دادوەرییەوە رەوانەی كۆمیسیۆن كراونەتەوە، دوای تەواكردنی رێوشوێنەكان و بەراوردكردنی لەگەڵ ئەنجامی هەڵبژاردن، هەفتەی داهاتوو ئەنجامی هەڵبژاردن پەسەند دەكرێت و رەوانەی سەرۆكایەتی هەرێم دەكرێت، بۆ ئەوەی رۆژی كۆبوونەوەی پەرلەمان دەستنیشانبكرێت.
بەپێی ماددەی ٣ لە پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی كوردستان، لە دوای پەسەندكردنی ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردن و لە ماوەی ١٠ رۆژدا لەسەر بانگهێشتی سەرۆكی هەرێم یەكەم دانیشتنی پەرلەمان بەڕێوەدەچێت.
هەڵبژاردنی خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان لە ٢٠ی تشرینی یەكەمی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوو، ٢٤ سەعات دوای ئەنجامدانی هەڵبژاردن ئەنجامی بەراییەكان راگەیەنرا، هەروەها لە ٣٠ی تشرینی یەكەم ئەنجامی كۆتایی راگەیەنرا. دواتر ٤١ تانە لە سەرجەم بازنەكان لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردن تۆماركرا، كە ٢٥ تانەی لە سلێمانی و ١٢ لە هەولێر و ٣ لە دهۆك و تانەیەكیش لە هەڵەبجە تۆماركران.
لیژنەی باڵای دیداری یەکێتی بە سەرپەرشتی قوباد تاڵەبانی، سەرپەرشتیاری لیژنەکە ئەمڕۆ دووشەممە لە دەباشان کۆبووەوە.
کۆبوونەوەکە پاڵپشت بە پەیڕەوی ناوخۆی یەکێتی پەسندکراوی کۆنگرەی پێنجەم و راسپاردەی دواکۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسی ئەنجامدرا.
هاوکات ئامانجی سەرەکی کۆبوونەوەکە باسکردن بوو لەبارەی ئامادەکارییەکان بۆ ئەنجامدانی دووەمین دیداری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە بڕیارە لە ساڵی داهاتوودا بەڕێوەبچێت.
لە کۆبوونەوەکەدا قوباد تاڵەبانی، ئاماژەی بەوەدا کە یەکێتی وەک حزبێکی چالاک و خاوەن پێگەیەکی گرنگ لە هەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە، هەموو کات ئامادەکاری دەکات بۆ قۆناغ و ئەگەرە جیاوازەکان، ئێستاس لەپاش ئەنجامدانی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی کوردستان کە ئەگەر و گۆڕانکاریی بەڕێوەیە وەک نەریتێکی یەکیەتییانە ئامادەکاری بۆ بەڕێوەچوونی دیدارەکە دەکەن.
دیداری ئەمجارەی یەکێتی لەسەر بنەمای سیاسەتەکانی یەکێتی لەبوارە جیاجیاکاندا، بە ئامادەبوونی نوێنەرانی هەموو چین و توێژەکان ئامادەکاری بۆ قۆناغی داهاتوو دەکات، لەپێناو باشتر خۆڕێکخستنەوە و خۆگونجاندنی زیاتر لەگەڵ پێویستییەکان و خزمەتکردنی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان.
لە ناوچەی پیشەسازی كەلار تایەی ئۆتۆمبێل بە كرێكارێكدا تەقیەوە و بەهۆیەوە گیانیلەدەستدا.
عەلی جەمال قدووری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، نیوەڕۆی ئەمڕۆ شەمە لە ناوچەی پیشەسازی قەزای كەلار لە كاتی گۆڕینی تاییەی ئۆتۆمبێلێكی بارهەڵگردا بە كرێكاری دوكانەكەدا بەناوی ئالان احمد كریم لەدایكبووی ٢٠٠٣ دانیشتووی گەڕەكی كەلاری كۆن تەقیەوە و بەهۆیەوە گیانیلەدەستدا
وتیشی، لەئێستادا تەرمەكەی ڕەوانەی پزیشكی دادی قەزای كەلار كراوە و شۆفێری ئۆتۆمبێلەكە و خاوەنی دوكانەكە بە بڕیاری دادوەر و بەپێی ماددەی ٤١١ دەستبەسەركراون.
سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی عیراق رایگەیاند، ناردنی پارەی موچە لە بەغدادەوە بۆ هەرێم دەكەوێتە دوای پرۆسەی سەرژمێری گشتی دانیشتووان.
سەرچاوەیەك بە كوردسات نیوزی راگەیاند، تا ئێستا هیچ بڕیارێكیان بەدەستنەگەیشتووە بۆ رەوانەكردنی پارەی موچە بۆ هەرێم
وتیشی، رەوانەكردنی موچە بۆ هەرێم دەكەوێتە دوای پڕۆسەی سەرژمێری.
ئەمڕۆ زیاتر لە مانگێك بەسەر دابەشكردنی موچەی مانگی نۆی فەرمانبەراندا تێپەڕی و تا ئێستا وادەی دابەشكردنی موچەی مانگی ١٠ نادیارە.
نرخی بەنزین و غاز و نەوت لە هەرێمی كوردستان بەرزبووەوە، نرخی لیترێك بەنزینی نۆرماڵ گەیشتە ٩٥٠ دینار و موحەسەنیش گەیشتە هەزار و ١٥٠ دینار.
پەیامنێری كورسات نیوز رایگەیاند: نرخی بەنزین ٢٥ بۆ ٥٠ دینار بەرزبوەتەوە و نرخی بەنزینی نۆرماڵ لە ٩٢٥ دینارەوە بووەتە ٩٥٠ و بەنزینی موحەسەن بووەتە ١١٥٠ هەزار دینار.
پەیامنێری كوردسات وتیشی نرخی یەك لیتر غاز لە ٤٥٠ دینارە بووە بە ٥٠٠ دینار و نرخی یەك لیتر نەوتیش لە ٧٠٠ دینارەوە بوەتە ٧٢٠ دینار.
بەرزبونەوەی بەهای سوتەمەنییەكان لە كاتێكدایە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان لە ١٠ـی مانگی نۆی ئەمساڵ رایگەیاند نرخی بەنزین لە هەرێمی كوردستان دادەبەزێت.
دژی دانانی قەیوم خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیی لە باكووری كوردستان بەردەوامە و هاوسەرۆكی دەمپارتیش دەڵێت، ئەگەر دەسەڵات راستگۆیە بۆ پڕۆسەی ئاشتیی لە توركیا با دەرگای زیندانی ئیمراڵی بكاتەوە.
تولای حاتەم ئۆغۆلاری هاوسەرۆكی گشتی پارتی یەكسانی و دیموكراسیی گەلان "دەم پارتی" لە گردبوونەوەی و ناڕەزایەتیی دیموكراسی و ئازادی لە ئێلح رایگەیاند، ئەگەر دەسەڵات لە توركیا پێداگرە لەسەر پڕۆسەی چارەسەریی پێویستە دەرگای ئیمرالی بكاتەوە بۆ ئەوەی عەبدوڵا ئۆجالان پەیامی ئاشتیی رابگەیەنێت.
وتیشی، كورد ٤٠ ساڵە بۆ ئاشتی و برایەتی و دیموكراسی تێدەكۆشێت، لە بەرامبەردا دەسەڵات لە توركیا ویستی كورد سەركوت بكات بەڵام لەوەشدا سەركەوتو نەبوون.
هاوسەرۆكی دەمپارتی باسی لەوەشكرد، بە دانانی قەیوم لە باكووری كوردستان و توركیا دەستبەسەر مافی دەنگدان و هەڵبژاردنەكاندا گیراوە، ئەوەش دەبێتە هۆكارێك بۆ دروستبوونی فاشییم بۆیە پێویستە ناڕەزایەتییەكان دژی قەیوم و فاشیزم بەردەوام بێت.
بە مەبەستی رێگریكردن لە كۆچبەران، بەریتانیا بە نیازە پارە بداتە هەرێمی كوردستان و توركیا و ڤێتنام.
رۆژنامەی تایمزی بەریتانی بڵاویكردەوە، حكومەتی بەریتانیا دانوستانی لەگەڵ توركیا و ڤێتنام و بەرپرسانی هەرێمی كوردستانی عیراق دەستپێكردووە، بۆ پێدانی پارە پێیان بە ئامانجی كەمكردنەوەی رۆیشتنی كۆچبەران بەرەو بەریتانیا.
ئاماژە بەوەشكراوە، ئیڤێت كوپەر، وەزیری ناوخۆی بەریتانیا لە گفتوگۆدایە لەگەڵ ژمارەیەك حكومەت، لەنێویاندا حكومەتی كوردستان و توركیا و ڤێتنام، سەبارەت بە هاوكاری و رێككەوتنی ئەمنی، كە دەكرێت پێش كۆتایی ئەمساڵ كۆتایی پێبهێنرێت.
لای خۆیەوە، كەیر ستارمەر سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا لە كاتی رۆیشتنی بۆ بەشداریكردن لە لوتكەی ٢٠ لە بەرازیل بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند، كارێكی دروستە بۆ بەریتانیا كە خەڵك لە جێهێشتنی وڵاتەكانیان پەشیمان بكاتەوە چونكە هەندێك جار بۆ پەڕینەوەیان لە كەناڵی ئینگلیز ژیانی خۆیان دەكەنە مەترسیەوە.
وتیشی، حكومەت پلانی هەیە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو باندە تاوانكاریانەی كە بەشدارن لە قاچاخچێتی بە خەڵك.
هەپەگە رایگەیاند، لە زاپ و مەتینا دوو سەربازی توركیا كوژراون، وەزارەتی بەرگری توركیاش دەڵێت، هەشت گەریلای پەكەكەی لە باكوری سووریا و عیراق گیانیان لەدەستداوە.
ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنیی هێزەكانی پاراستنی گەل- هەپەگە رایگەیاند، گەریلاكانی یەژاستار و هەپەگە لە ڕۆژانی ١٥ و ١٦ ی ئەم مانگە پێنج چالاكییان لە دژی سوپای توركیا لە سنوری ئامێدی و رۆژئاوای زاپ و مەتینا ئەنجامداوە، لە ئەنجامدا دوو سەربازی سوپای توركیا كوژراون، كە یەكێكیان فەرماندەیەكی سەربازییە، هەروەها هێلیكۆپتەرێك و حەفارەیەك تێكشكێنراون.
هاوكات وەزارەتی بەرگریی توركیا رایگەیاند، لە ناوچەكانی لقی زەیتون و كانی ئاشتی لە باكوری سووریا چوار گەریلای پەكەكە و یەپەگە، گیانیان لە دەستداوە، لە ناوچەی چنگ-قفڵیش چوار گەریلای دیكە گیانیان لە دەستداوە.