کوردستان
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان میوانی بەرنامەی "بێسانسۆر"ـی پیەرس مۆرگان بوو و تاوتوێی دوایین پێشهاتەکانی جیهان و چارەنووسی ئاگربەستەکەی نێوان ئەمریکا و ئێرانیان کرد.
قوباد تاڵەبانی لە وەڵامی پرسیارێکی پیەرس مۆرگاندا رایگەیاند، سەرسام بووم کە سەرۆک ترەمپ قسەکانی منی بڵاوکردووەتەوە و پێم خۆش بوو، بەڵام سەرسامیش بووم بەو گرنگی پیدانە.
لەبارەی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران و چارەنووسی ئاگربەستەکە، قوباد تاڵەبانی وتی: ئەگەر ئەمریکا و ئێران راستەوخۆ پێکەوە دانوستان بکەن وڵاتانی دیکە دەستوەردان نەکەن، ئەوا دەگەنە رێککەوتن، بەڵام مەرجی سەرەکیی رێککەوتنیان ئەوەیە کە تەنها باسی موشەکی بالستیکی و چەکی ئەتۆم نەکەن، بەڵکو باسی بازرگانی و وەبەرهێنانیش بکەن، بۆ ئەوەی هەردوولا هەست بکەن سوودمەند بوون.
ئەوەشی خستەڕوو: گەشبینم کە ئەمریکا دەتوانێت رێککەوتنێکی باش لەگەڵ ئێران بکات و جەنگەکە کۆتایی پێ بهێنێت، چونکە ئێران ماندووە لە گەمارۆی ئابووری و دەیەوێت بگەڕێتەوە ناو بازاڕی جیهانی.
بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی سلێمانی دەستگیرکردنی دوو کەس کە بە تاوانی دزیکردن و گیرفانبڕین لەناو مزگەوتەکانی شاری سلێمانی تۆمەتبارکراون، راگەیاند.
دەقی راگەیەنراوەکە:
مەفرەزەکانی نوسینگەی نەهێشتنی تاوانی ناوبازاڕی سەر بە بەشی نەهێشتنی تاوانی بەڕێوەبەرایەتیمان، دوو تۆمەتباریان دەستگیرکرد کە لەپێش دەستپێکی مانگی رەمەزانی پیرۆزەوە و لەکاتی بەجێهێنانی فەریزە ئاینییەکان، گیرفانی نوێژخوێنانیان لەناو مزگەوتەکاندا دەبڕی و دزیان دەکرد.
دوای ئەوەی لە ماوەی رابردوودا و لەپێش دەستپێکی مانگی ڕەمەزانی پیرۆزەوە، دیاردەی دزیکردن و گیرفانبڕین لەناو مزگەوتەکانی ناوبازاڕی شاری سلێمانی سەری هەڵدابوو، هەردوو تۆمەتبار بە قۆستنەوەی قەرەباڵغیی ناو مزگەوتەکان و کاتی بەجێهێنانی فەریزە ئایینییەکان، هەستابوون بە دزینی پارەی ناو گیرفانی نوێژخوێنان لەناو مزگەوتەکاندا.
پاش کۆکردنەوەی زانیاری و تۆمارکردنی سکاڵای یاسایی لەلایەن چەند هاووڵاتییەکەوە، هێزەکانی بەشی نەهێشتنی تاوان بەدواداچوونی وردیان بۆ ئەم بابەتە دەستپێکرد بەئاگاداری بەرێز دادوەری لێکۆڵینەوە. سەرئەنجام لەلایەن نوسینگەی نەهێشتنی تاوانی ناوبازاڕەوە لەسەر بڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوەو بەسوود بینین لەکامێراکانی چاودێری توانرا هەردوو تۆمەتبار (م، غ، ح) لەدایکبووی 1986 و تۆمەتبار (ن، ج، ت) لەدایکبووی 1961 دەستگیر بکرێن.
لە ئێستادا تۆمەتباران بە فەرمانی بەڕێز دادوەر و بەپێی ماددەی (446) لە یاسای سزادانی عێراقی ڕاگیراون و لێکۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە کەتۆمەتباری یەکەم تۆمەتبارە بە 13 تاوانی دزیکردن، تۆمەتباری دووەمیش فەرمانی دەستگیرکردنی هەبووە لە نوسینگەی نەهێشتنی تاوانی ناوبازاڕ و بنکەی پۆلیسی شارەزور و نوسینگەی نەهێشتنی تاوانی کوردسات لەسەر تاوانی دزی کردن.
راگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلیمانی
عەمید خالید محەمەد قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی دیوان و عەقید هەوار مەجید قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی دەستبەکاربوون.
قوباد تاڵەبانی رایگەیاندووە: لە رێوەڕەسمێکدا بە ئامادەبوونی بەڕێزان حەمەی حەمە سەعید، وەزیری رۆشنبیری و لاوان و هیوا ئەحمەد، سەرۆکی دەزگای ئاسایشی هەرێم، هەر یەکە لە بەڕێزان عەمید خالید محەمەد قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی دیوان و عەقید هەوار مەجید قادر وەک بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی پارێزگای سلێمانی دەستبەکاربوون.
قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشداوە: لە رێوڕەسمەکەدا پیرۆزباییمان لە هەردوو بەڕێوەبەری نوێ کرد و جەختمان کردەوە لە پێویستیی بردنەسەری ئاستی رۆشنبیری هێزەکانی ئاسایش. لەمەودوا دەزگای ئاسایش بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی رۆشنبیری و لایەنە پەیوندیدارەکانی دیکە بە پلان و بەرنامەی نوێوە کار دەکات بۆ باشترکردنی مامەڵەی هێزەکان لەگەڵ چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگا، چوونکە ئاسایشی وڵاتەکەمان ئەو کاتە بەهێزتر دەبێت کە هەموو خەڵک خۆیان بە هاوکار و پشتیوانی هێزە ئەمنییەکان بزانن.
لە سلێمانی بەردی بناغەی ئەکادیمیای پارائۆلۆمپیی نیشانەشکێن دانرا و قوباد تاڵەبانیش دەڵێت: دروستکردنی ژێرخانێکی وەرزشیی باش، مافێکی سەرەتایی کەمئەندامان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانە.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم رایگەیاندووە: ئەمڕۆ بە خۆشحاڵییەوە بەردی بناغەی ئەکادیمیای پارائۆلۆمپیی نیشانەشکێنیمان دانا. ئەم ئەکادیمیاییە پڕۆژەیەکی گرنگە بۆ پێشخستنی وەرزشی پارائۆڵۆمپیی کوردستان. هەروەها زۆر دڵخۆش بووم بە سەیرکردنی یاریی دۆستانەی نێوان هەردوو تیپی تۆپی پێی داونی خۆر و مانگی یانەی رۆژ. سەرسام بووم بە ئاست و ئیرادەی یاریزانەکان.
جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم ئاماژەی بەوەشداوە: دروستکردنی ژێرخانێکی وەرزشیی باش، مافێکی سەرەتایی کەمئەندامان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکانە. شانازی دەکەین لەم چەند ساڵەی دواییدا لە سلێمانی گرنگییەکی تایبەت بە وەرزشی ئەم توێژە ئازیزە دەدەین و هەنگاوی باشمان ناوە.
قوباد تاڵەبانی دەشڵێت: زۆر سوپاسی هەموو ئەو ئازیزانە دەکەم لە لیژنەی پارائۆڵۆمپی و یانەی رۆژ و لایەنە پەیوەندیدارەکانی دیکە کە بەوپەڕی خەمخۆرییەوە هەوڵی پێشخستنی وەرزشی پارائۆڵۆمپیی کوردستان دەدەن.
پەیامنێری کوردسات نیوز، رایگەیاند، بەیانی ئەمرۆ لە كۆێستانەكانی باڵەكایەتی مین به هاووڵاتیهكدا تهقییهوه و قاچێكی لهدهست داوە، ئاماژەی بەوەشکرد بەهۆی سەختی برینەکەوەیە رەوانەی نەخۆشاخەنەکانی هەولێر کراوە.
بە گوێرەی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، روداوەكە به دیاریكراوی لە سنوری (گوندهرۆژ- كوێستانی بهردهسپیان) بووە لە سنوری باڵەکایەتی.
هاووڵاتییەکە، ناوی "سهنگهر عارف خالید" تهمهن 18 ساڵە و له ئهنجامی روداوەکەدا قاچێكی لهدهست داوە.
هاووڵاتییەکە خەڵکی شەرفۆنان لە قەزای ئاکرێ و بەمەبەستی بەدەستهێنانی گژوگیای بەهاری رویی لەو ناوچەیە کردوە.
کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و رایگەیاند، بارانبارین و هەورەبروسکە ناوچە جیاجیاکان دەگرێتەوە.
ئەمڕۆ دوو شەممە، بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسیی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ ئاسمانی هەرێم لە نێوان هەور و نیمچە هەوردا دەبێت، "پێشبینیش دەکرێت لە کاتەکانی ئێوارەدا، تۆز و خۆڵێکی سووک ناوچەکانی باشووری هەرێم بگرێتەوە و پلەکانی گەرماش بەراورد بە دوێنێ کەمێک بەرزدەبنەوە".
سەبارەت بە کەشوهەوای سبەینێ ئاماژەی بەوەکرد، "پێشبینی دەکرێت لە کاتەکانی بەیانییەوە تاوەباران و هەورەبروسکە لە ناوچە شاخاوییە سنوورییەکانی باکوور دەستپێبکات، بۆ کاتەکانی ئێوارەش، ئەگەری بارانبارینی پچڕپچڕ لە ناوچەکانی تری هەرێم هەیە و دواتر کەشەکە جێگیر دەبێتەوە، هاوکات خێرایی با لە دوای نیوەڕۆوە زیاد دەکات و بۆ سەروو 25 کم/ک چالاک دەبێت".
پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ سبەینێ بەم شێوەیەی خوارەوە دەبن:
هەولێر: 32 پلە
سلێمانی:27 پلە
دهۆک:28 پلە
گەرمیان: 37 پلە (بەرزترین پلە)
هەڵەبجە: 29 پلە
چەمچەماڵ:28 پلە
زاخۆ:28 پلە
پیرمام: 27 پلە
سۆران:26 پلە
حاجی ئۆمەران:21 پلە (نزمترین پلە)
پۆلسی دارستان و ژینگەی سلێمانی بڵاویکردوتەوە، بە مەبەستی رێگریکردن لە راوی ماسی و دەستگیرکردنی سەرپێچیکاران ، مەفرەزەیەكی بنکەی پۆلیسی دارستان و ژینگەی ئاغجەلەر دەرچوون بۆ سەر زێی بچووک، توانیویانە هاووڵاتییەک لە کاتی راوکردندا دەستگیر بکەن.
پۆلسی دارستان و ژینگەی سلێمانی راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ سەرەڕای قەدەغەکردنی راوەماسی، بەڵام سەرپێچیکاران بەردەوامن لە راوکردنی و دوای گەڕان و پشکنینی مەفرەزەکانیان لە ئەنجامدا لە سنوری گوندی ( گردخەبەر) هاووڵاتییەکیان دەستگیرکردوە، کە سەرقاڵی راوکردنی ماسی بووە.
ئەوەشخراوەتە روو، لەگەڵ دەستگیرکردنیدا، دەستگیرا بەسەر ( 32 ) ماسی بچوك ، شەش تۆڕ ، ( 13 ) قولاپ و ئۆتۆمبێلێکدا کە بە هاوڵاتییەکە بووە.
بەگوێرەی راگەیەندراوەکە، پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ هاووڵاتییەکە کراوەتە و رادەستی دادوەر کراوە بۆ وەرگرتنی رێکاری یاسایی، کە لە کاتی قەدەغەکردنی راوی ماسیدا، راوی کردوە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین بڵاوکراوەیدا لەسەر پلاتفۆرمی تروس سۆشیاڵ چاوپێکەوتنێکی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستانی لەگەڵ ماڵپەڕی 'بریبات'ـی ئەمریکی بڵاوکردەوە.
قوباد تاڵەبانی لە چاوپێکەوتنەکەدا بە گرنگییەوە باس لە رۆڵی سەرۆکی ئەمریکا دەکات و وەک مامۆستای رێککەوتن' ناوی دەبات و دەڵێت: ترەمپ دەزانێت کە بۆ سەرکەوتنی هەر رێککەوتنێک، دەبێت هەردوولا لە رێککەوتنەکە رازی بن رازی بن.
دیارە وتەکانی قوباد تاڵەبانی بووەتە مایەی خۆشحاڵی سەرۆکی ئەمریکا و دۆناڵد ترەمپ جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم وەک کارەکتەرێکی سیاسیی گرنگ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبینێت، بەوبۆنەیەشەوە چاوپێکەوتنەکەی لە پەڕەی تایبەتی خۆی بڵاودەکاتەوە و بە بابەتێکی 'گرنگ' وەسفی دەکات.
بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی لە پارکی ئازادی شاری سلێمانی رێورەسمێک بەڕێوەچوو کە تێیدا رێزلێنان پێشکەشی چەند رۆژنامەنووسێک کرا.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: سلێمانی ئازاترین شاری عیراقە و بێدەنگ ناکرێت.
جێگری سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوەشدا: راگەیاندکاران پارێزەری حەقیقەتن، ئەو کەسانەی خەڵک چەواشە دەکەن دوژمنی ئازادین و کۆمەڵگەی مەدەنی لە سلێمانی بەرانبەر هەڵەکان بێدەنگ نابێت.
قوباد تاڵەبانی ئەوەشیخستەڕوو: کەسانێک لە رەخنە دەترسن دوژمنی ئازادین، هەروەها روبەڕوی ئەو کەسانە دەبینەوە کە دژی ئازادی و رادەربڕینن.
نوێدەکرێتەوە...
تەیف سامی وەزیری دارایی عیراق ئیمزای لەسەر خەرجكردنی موچەی مانگی چواری هەرێمی كوردستان كرد.
بێستون سەلام پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند: کەمێک پێش ئێستا وەزیری دارایی عیراق ئیمزای لەسەر خەرجکردنی موچەی مانگی چواری هەرێمی کوردستان کردووە.
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی رەوشی کەشوهەوا لە زۆربەی ناوچەکان بەرەو گەرمبوون دەچێت و ئاسمانی هەرێم بۆ ماوەی دوو رۆژ بە ساماڵی دەمێنێتەوە.
بەڕێوبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان، پێشبینییەکانی بۆ کەشوهەوای 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و ئاماژە بە بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما دەکات.
کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە ئاسمانی هەرێم بە گشتی ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت، بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان بۆ نیمچە هەور دەگۆڕێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، پلەکانی گەرما بە بەراورد بە دوێنێ یەک بۆ سێ پلەی سیلیزی بەرز دەبنەوە.
کەشناسی ئەوەشی خستەڕوو، سبەینێ ئاسمان بە ساماڵ و پەڵە هەوری بمێنێتەوە و یەک بۆ سێ پلەی تریش پلەکانی گەرما بەرز ببنەوە بە بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.
وەزارەتی دارایی هەرێم داهاتی نانەوتی بۆ مانگی نیسان رەوانەی بەغداد كرد و چاوەڕوان دەکرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم خەرج بکرێت.
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە،، ئەمڕۆ 50 ملیار دینار و 292 ملیۆن دینار وەك داهاتی نانەوتی مانگی نیسان خرایە سەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی عیراق.
ئاماژەی بەوەشکرد، داهاتی نانەوتی مانگی نیسان بەشێوەی کاش خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.
لەلایەکی ترەوە، بڕیار محەمەد پەیامنێری کوردسات نیوز لە هەولێر رایگەیاند، بەغداد لە چەند رۆژی داهاتوودا بڕیار لەسەر خەرجکردنی موچەی موچەخۆرانی هەرێم دەدات.
وتیشی، سەرچاوەیەکی باڵا لە وەزارەتی دارایی هەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاندووە، قسە لەگەڵ بەغداد کراوە و رێکارەکانی خەرجکردنی مووچە خێراتر دەکرێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئاشکراشیکرد، چاوەڕوان دەکرێت رۆژی چوارشەممە یاخود پێنجشەممە، وەزارەتی دارایی عیراق پارە موچەی مانگی چواری فەرمانبەرانی هەرێم بخاتە سەر هەژماری وەزارەتی دارایی هەرێم.
تاقیكردنەوەی پۆلە ناكۆتاكان لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان دەستپێدەكەن و تا 20ی ئەم مانگە بەردەوام دەبن.
ئەمڕۆ لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان تاقیكردنەوەی وەرزی دووەمی پۆلە ناكۆتاكان بە بەشداری زیاتر لە یەك ملیۆن خوێندكار دەستپێدەكەن.
بەپێی زانیارییەكانی كوردسات نیوز، حەوت هەزار و 585 خوێندنگەی حكومی و ئەهلی لە هەرێمی كوردستان تاقیكردنەوەیان تێدا بەڕێوەدەچێت و نزیكەی 150 هەزار مامۆستاش چاودێری پرۆسەكە دەكەن كە تا 20ی ئەم مانگە بەردەوام دەبن.
ئەمساڵ بەهۆی جەنگی ئێرانەوە، نزیكەی 42 رۆژ دەوامی خوێندن راگیراو بەشێك لە پرۆگرامەكانی خوێندن تەواو نەكران.
بڕیارە سبەینێ وەزارەتی دارایی هەرێم بڕی زیاتر لە 50 ملیار دینار وەك داهاتی نانەوتی مانگی نیسان بخاتەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی عیراق.
سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی هەرێم بە كوردسات نیوزی راگەیاند، بڕیارە سبەینێ لەگەڵ دەستپێكی دەوام وەزارەتی دارایی هەرێم بڕی زیاتر لە 50 ملیار دینار بۆ داهاتی نانەوتی مانگی نیسان بخاتەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی عیراق.
ئەوەشی خستەڕوو، وەزارەتی دارایی هەرێم هەموو ئامادەكارییەكانی بۆ دابەشكردنی موچەی مانگی نیسان تەواوكردووە و هەر كاتێك وەزارەتی دارایی عیراق موچەی مانگی نیسانی خستەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی هەرێم، لە زووترین كاتدا خشتەی موچە رادەگەیەنرێت و دەست بە دابەشكردنی موچە دەكرێت، لەماوەی سێ بۆ چوار رۆژیشدا موچەی تەواوی موچەخۆران دابەش دەكرێت.
ئەو سەرچاوە وتیشی، لەنێوان هەرێم و بەغداد لێكتێگەیشتن هەیە لەسەر كەمبوونەوەی داهاتی نانەوتی بەهۆی رەوشی ناوچەكە و جەنگی ئێرانەوە، بەوپێیەش ناردنی 50 ملیار دینار لە بری 120 ملیار دینار وەك داهاتی نانەوتی نابێتە بەربەست لەبەردەم ناردنی موچە.
لە ئەنجامی رەفتارێکی نەشیاوی چەند گەنجێک بەرانبەر گەشتیاران، ئیدارەی گەرمیان رێکاری یاسایی توند دەگرێتەبەر و داوای لێبوردن لە گەشتیاران دەکات.
ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان راگەیەندراوێکی لەبارەی روداوێکی نەخوازراوی شەوی رابردووی بڵاوکردەوە، کە تێیدا چەند گەنجێک لە شاری کەلار بە ماتۆڕسکیل رێگەیان لە پاسێکی گەشتیارانی پارێزگاکانی ناوەڕاست و خووارووی عیراق گرتووە و هێرشیان کردووەتە سەریان.
ئیدارەی گەرمیان جەخت دەکاتەوە، ئەم کارە بە هیچ شێوەیەک پلان بۆ داڕێژراو نەبووە، بەڵکو رەفتارێکی شەخسی و نەشیاوی چەند گەنجێک بووە و دوورە لە کولتووری میواندۆستیی خەڵکی گەرمیان.
ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای روداوەکەدا، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەستبەجێ هاتووەتە سەر هێڵ، بە بڕیاری قوباد تاڵەبانی، هێزەکانی ئاسایشی گەرمیان سەرجەم ئەو گەنجانەیان دەستگیرکردووە و رێکاری یاساییان بەرانبەر دەگیرێتەبەر.
ئیدارەی گەرمیان داوای لێبوردن لەو گەشتیارانە دەکات کە لە ناو پاسەکەدا بوون و دڵنیایی دەداتە هەموان کە پاراستنی گیان و کەرامەتی گەشتیاران لە ئەولەویەتی کارەکانیاندایە.
جەختیش دەکاتەوە، خەڵکی گەرمیان بە کەرەم و میواندۆستی ناسراون و رێگە نادرێت رەفتاری لەو شێوەیە ناوبانگی ناوچەکە لەکەدار بکات.