د.لەتیف ڕەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران و هەیبەت حەلبوسی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران و فایق زەیدان سەرۆکی دادگای فیدراڵی کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا باس لە دوایین پێشهاتی ئەمنی و سیاسیی سەر گۆڕەپانی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و کاریگەریی ڕاستەوخۆیان کرد  لەسەر دۆخی ناوخۆی عیراق.
دەقی راگەیەنراوەکە....
سەرۆکایەتییەکان لە کۆشکی بەغداد کۆبوونەوە بۆ تاوتوێکردنی پێشهاتەکانی ناوچەکە و لێکەوتەکانی
سەرۆکایەتییەکان ئەمڕۆ لە کۆشکی بەغداد کۆبوونەوەیەکیان بەڕێوەبرد لە کۆبوونەوەکەدا باس  لە دوایین پێشهاتی ئەمنی و سیاسیی سەر گۆڕەپانی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و کاریگەریی ڕاستەوخۆیان کرد  لەسەر دۆخی ناوخۆی عێراق. 
ئامادەبووان باسیان لەو میکانیزمانە کرد کە حکومەت گرتویەتیە بەر بۆ ڕێگریکردن لە پەلکێشکردنی وڵات بۆ ناو گێژاوی  ململانێ دەرەکییەکان، هەروەها پشتیوانی خۆیان بۆ ڕێوشوێنەکانی حکومەت بۆ ئاسایش و سەقامگیری و پاراستنی سەروەری وڵات و دەستەبەرکردنی سەلامەتی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان دووپاتکردەوە. 
سەرۆکایەتییەکان جەختیشیانکردەوە  لەسەر پێویستی پاراستنی ڕۆڵی سەرەکی و هاوسەنگی عێراق لە بەرەوپێشبردنی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکەدا.

ئامادەبوان هەڵوێستی پتەوی عێراقیان دووپاتکردەوە لە دژی بەکارهێنانی خاکەکەی وەک شوێنێک بۆ هێرشکردنەسەر  وڵاتانی دراوسێ یان هەڕەشەکردن بۆ ئاسایشی وڵاتەکانیان. هەروەها ئیدانەی ئەو هێرشانەیان کرد کە شار و پارێزگاکانی عێراقیان کردۆتە ئامانج بە هەرێمی کوردستانیشەوە و بە پێشێلکردنی سەروەری نیشتمانییان دایەقەڵەم.

لە کۆبوونەوەکەدا جەختکرایەوە لەسەر پێویستی وەستاندنی دەستبەجێی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە ناوچەکە و ڕێزگرتن لە سەروەری و سەربەخۆیی دەوڵەتان. 
داواشیان لە کۆمەڵی نێودەوڵەتی کرد کە بەپەلە هەنگاو بنێن بۆ ئەوەی ململانێکان بەرەو پەرەسەندن نەچن. 
لە کۆبوونەوەکەدا جەخت لەوە کرایەوە کە پەنابردن بۆ دانوستان و چارەسەری دیپلۆماسی باشترین ڕێگایە بۆ ئەوەی ناوچەکە لە کاردانەوەی جددی ململانێکان لەسەر هەردوو ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی ڕزگار بکات.
سەبارەت بە ناوخۆ ئامادەبوانی کۆبونەوەکە باسیان لە گرنگی و پەلەکردن کرد بۆ تەواوکردنی مەرجە دەستوورییەکان و پتەوکردنی یەکێتی نیشتمانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەلومەرجی هەنووکەیی و پاڵپشتیکردنی هەوڵەکانی حکومەت بۆ چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و باشترکردنی بارودۆخی ژیان و خزمەتگوزارییە گشتیەکان بۆ هاووڵاتیان و پێشخستنی پرۆسەی چاکسازی و گەشەپێدانی بەردەوام.
لەکۆتایی کۆبوونەوەکەدا ئامادەبووان جەختیانکردەوە لەسەر پێویستی پاڵپشتیکردنی ڕێوشوێنە ئەمنییەکان بە ئامانجی دامەزراندنی یاسا و ڕێسا و لێپرسینەوە لەو کەسانەی دەنگۆ بڵاودەکەنەوە لە پلاتفۆرمەکانی سۆشیال میدیا، بە لەبەرچاوگرتنی ئەو مەترسییە ڕاستەوخۆیەی لەسەر ئاشتی مەدەنی و ئاسایشی ناوخۆ دروستی دەکەن بەگوێرەی ڕێکارە یاسایی و دادوەرییەکان.

 

ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا دەنگ لەسەر پڕۆژەبڕیارێک دەدات بۆ سنووردارکردنی دەسەڵاتەکانی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە ئەنجامدانی هێرشی سەربازیی زیاتر بۆ سەر ئێران.

پڕۆژەبڕیارەکە داوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لەو ململانێیە دەکات مەگەر ئەوەی کۆنگرێس رەزامەندی لەسەر ئۆپەراسیۆنەکە بدات. بەڵام هەوڵەکانی پێشوو شکستیان هێناوە و روون نییە کە سەرکەوتنی ئەم بڕیارە تا چەند گۆڕانکاری لە جەنگەکەدا دەکات.

دیموکراتەکان پێیان وایە کە ترەمپ کۆنگرێسی پەراوێز خستووە و پاساوی گۆڕاوی بۆ جەنگەکە هێناوەتەوە. لە بەرامبەردا، زۆربەی کۆمارییەکان دەڵێن رێگری لە بڕیارەکە دەکەن، بەڵام رەنگە هەڵوێستیان بگۆڕن ئەگەر جەنگەکە فراوانتر بێت.

ئەم دەنگدانە پێنج رۆژ دوای ئەوە دێت کە ئەمریکا و ئیسرائیل دەستیان بە هێرشکردنە سەر ئێران کرد، و ئێرانیش لە بەرامبەردا هێرشی کردە سەر ئیسرائیل و وڵاتانی هاوپەیمانی ئەمریکا لە کەنداو. لەو کاتەوە، بەشێک لە یاسادانەران لە دڵەڕاوکێدان و چاوەڕێن بزانن چ رۆڵێکیان دەبێت لەم هێرشانەی کە بەردەوامن.

لەم بارەیەوە، سیناتۆر تیم کەین، نوێنەری دیموکراتەکان لە ڤێرجینیا کە سپۆنسەری پڕۆژەیاساکەیە، رایگەیاند: "پێویستە هەموو سیناتۆرێک بە ئاشکرا هەڵوێستی خۆی رابگەیەنێت کە ئایا لە بەرژەوەندیماندایە کوڕ و کچەکانمان بنێرینە ناو ململانێیەکەوە دژی ئێران". هەروەها وتی: "نزادەکەم هاوپیشەکانم دەنگ بدەن بۆ کۆتاییهێنان بەم جەنگە مەترسیدار و بێپێویستە کە تا ئێستا بووەتە هۆی لەدەستدانی شەش سەرباز و برینداربوونی چەندانی دیکە".

مەسعود پزیشکیان لە پەیامێکدا بۆ سەرکردەی وڵاتانی دراوسێ رایدەگەیەنێت کە تاران هەوڵی دیپلۆماسیی داوە بۆ رێگریکردن لە جەنگ، بەڵام هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل ناچاریان دەکات بەرگری لە خۆیان بکەن.

لە بڵاوکراوەیەکدا لە پلاتفۆرمی ئێکس، مەسعود پزیشکیان، پەیامێکی ئاراستەی پاشا و سەرۆکی وڵاتانی دۆست و دراوسێی ئێران کردووە و رایگەیاندووە کە پێشتر لەگەڵ ئەواندا و لەرێگەی دیپلۆماسییەوە هەوڵی تەواویان داوە بۆ ئەوەی جەنگ هەڵنەگیرسێت. هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە دەستدرێژییە سەربازییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هیچ بژاردەیەکی دیکەی لەبەردەم وڵاتەکەیدا نەهێشتووەتەوە جگە لە بەرگریکردن لە خۆیان.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، سەرۆک کۆماری ئێران دڵنیایی دەداتە وڵاتانی ناوچەکە کە رێز لە سەروەرییان دەگرن، و جەختیش دەکاتەوە کە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە دەبێت بە هەوڵی هاوبەشی هەموو وڵاتەکان پێکەوە بەدی بێت. ئەم لێدوانە نەرمەی پزیشکیان وەک هەوڵێک دەبینرێت بۆ هێورکردنەوەی وڵاتانی کەنداو و ناوچەکە، تاوەکو دڵنیایان بکاتەوە کە ئێران نیازی هێرشکردنە سەریانی نییە و دەیەوێت بە هاوبەشی ئاسایشی ناوچەکە بپارێزن.

وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران هۆشداری دەدات کە ئەگەر ئیسرائیل هێرش بکاتە سەر باڵیۆزخانەکەیان لە لوبنان، ئەوا تەواوی باڵیۆزخانەکانی ئیسرائیل لە سەرتاسەری جیهاندا دەکەنە ئامانج و لەناویانی دەبەن.

بەپێی هەواڵێکی ئاژانسی تەسنیم، سەردار ئەبولفەزل شکارچی، وتەبێژی باڵای هێزە چەکدارەکانی ئێران، ئاماژەی بە هەڕەشەکانی ئەم دواییەی ئیسرائیل کردووە بۆ سەر باڵیۆزخانەی ئێران لە وڵاتی لوبنان و رایگەیاندووە کە ئیسرائیل دەریخستووە هیچ سنوورێک بۆ کارەکانی ناناسێت، بەڵام تاران تا ئێستا بەهۆی رەچاوکردنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانەوە دانیبەخۆیدا گرتووە. ناوبراو ئاماژەی بەوەش کردووە کە کۆماری ئیسلامیی ئێران جگە لە ئەمریکا و ئیسرائیل، هیچ کێشە و دوژمنایەتییەکی لەگەڵ وڵاتانی دیکەی جیهاندا نییە و پەیوەندییەکانی لەسەر بنەمای لێکتێگەیشتن بەڕێوەدەبات.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، شکارچی جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەگەر ئیسرائیل دەست بۆ تاوانێکی لەو شێوەیە ببات و باڵیۆزخانەکەیان لە لوبنان بکاتە ئامانج، ئەوا ئێرانیش ناچار دەبێت سەرجەم باڵیۆزخانەکانی ئیسرائیل لە سەرتاسەری جیهاندا وەک ئامانجی رەوا سەیر بکات و بە دڵنیاییەوە کاری هاوشێوە دەکەن.

لە کۆتاییشدا وتەبێژەکەی هێزە چەکدارەکانی ئێران دووپاتیکردووەتەوە کە وڵاتەکەی سوورە لەسەر ئەوەی ئیسرائیل و ئەمریکای پاڵپشتیکاری بە چۆکدا بهێنێت و لەم رێگەیەشدا بە هیچ شێوەیەک پاشەکشێ ناکەن.

ئەمریکا رایدەگەیەنێت کە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دژی ئێران بە خێرایی بەردەوامن و لە چەند رۆژی داهاتوودا هێرشەکانی ناوخۆی ئەو وڵاتە فراوانتر دەکات، لە بەرامبەریشدا تاران جەخت دەکاتەوە کە تەنیا ئامانجە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەپێکێت.

پیت هێگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا ئاشکرای کرد کە وڵاتەکەی پێشکەوتنی گەورەی لە جەنگی دژی ئێراندا بەدەستهێناوە و ئەنجامی رۆژەکانی سەرەتا سەرسوڕهێنەر بوون. هێگسێس ئاماژەی بەوە کرد کە سەرەڕای ئەوەی جەنگەکە لە قۆناغەکانی سەرەتایدایە، بەڵام پێدەچێت ئەمریکا و ئیسرائیل لە ماوەی یەک هەفتەدا کۆنترۆڵی ئاسمانی ئێران بەتەواوی بگرنە دەست، کە تێیدا فڕۆکە ستراتیژییەکانی وەک (B-2) و (B-52) رۆڵی سەرەکی دەگێڕن.

 هەروەها جەختی کردەوە کە ئەم ئۆپەراسیۆنە دوو هێندەی پرۆسەی ئازادیی عێراق بەهێزترە، و هێزەکانیان بۆمبی زیرەکی لێزەریی کێش 500 و 1000پاوەندی بۆ پێکانی ئامانجەکان بە وردی بەکاردەهێنن.

وەزیری بەرگریی ئەمریکا روونیکردەوە کە ئەم هێرشانە وەڵامێکن بۆ کوژرانی شەش سەربازی ئەمریکی و واشنتۆن تۆڵەیان دەکاتەوە. لەبارەی زیانەکانی ئێرانیشەوە، ئاشکرای کرد کە هێزی دەریایی ئێران زیانی گەورەی بەرکەوتووە و چەندین کەشتییان لە بنی کەنداودا نوقم بوون، هاوکات هێزەکانی ئەمریکا هەزاران فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێرانییان تێکشکاندووە کە ئەمەش گیانی هەزاران کەسی لە ریزی هاوپەیمانان پاراستووە.

لە لایەکی دیکەوە، جەنەڕاڵ دان کین، سەرۆکی دەستەی ئەرکانی هاوبەشی ئەمریکا رایگەیاند کە هێزەکانیان تەرکیز دەخەنە سەر لەناوبردنی توانای موشەکە بالیستیکییەکانی ئێران و پەکخستنی توانای تاران بۆ دووبارە بونیادنانەوەی هێزە سەربازییەکەی. بە وتەی ناوبراو، ئەمریکا تا ئێستا نزیکەی  2000 ئامانجی ناوخۆی ئێرانی پێکاوە و 20 کەشتیی سەربازیی ئەو وڵاتەشی نوقم کردووە، لە کاتێکدا ئێران نزیکەی500 موشەک و2000 درۆنی ئاراستە کردووە. کین ئاماژەی بەوەش کرد کە لە 247 بۆ48 کاتژمێری داهاتوودا هێرشەکان فراوانتر دەکرێن، و وڵاتانی ناوچەکەش لەوانە وڵاتانی کەنداو و ئوردن بە سیستەمی بەرگریی خۆیان بەرگری لە خاکەکەیان دەکەن.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە پێگەیشت.

لە پەیوەندییەکەدا گفتوگۆ لەبارەی جەنگ و پێشهاتە سەربازییەکانی ئەم دواییانەی ناوچەکە کرا.

سەرۆک بافڵ بۆ پاراستنی سەقامگیریی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جەختی لە دۆزینەوەی چارەسەری ئاشتییانە بۆ کێشەکان و گەڕانەوە بۆ مێزی گفتوگۆ کردەوە.

هەروەها، سەرۆکی یەکێتی  دوپاتیکردەوە  هەموو هەوڵەکانیان لەو چوارچێوەیەدایە.

لای خۆیەوە، وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران سوپاسی سەرۆک بافڵی کرد لە بەرانبەر رۆڵ و کاریگەری لە پاراستنی سەقامگیریی عیراق و هەرێمی کوردستان و بە رێزەوە لە پێگەی ئاشتییانەی یەکێتی لە ناوچەکە رووانی و رایگەیاند، کە لە پەیوەندی بەردەوامدا دەبین.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، رایگەیاندوە، دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا، بە هێرشکردنە سەر ئێران تەنها خیانەتی لە دیپلۆماسی نەکرد، ئەو خیانەتی لە گەلی ئەمریکاش کرد، کە ئەویان هەڵبژاردوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس، نوسیویەتی،  لە  کاتێک دانوستاندنە ئەتۆمییە ئاڵۆزەکان وەکو مامەڵەی خانووبەرە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت و کاتێک درۆی گەورە راستییەکان دەشێوێنێت، هەرگیز پێشبینییە ناواقییعیەکان  بەدی نایەت.

عیراقچی ئاماژەی بەوەشکردوە، دۆناڵد ترەمپ بە هێرشکردنە سەر ئێران، تەنها خیانەتی لە دیپلۆماسی نەکرد، خیانەتی لە هەموو ئەو هاووڵاتییە ئەمریکانەش کرد کە ئەویان وەک سەرۆک هەڵبژاردوە.

 

دەزگای ئاسایشی هەرێم بە رەسمی پشتڕاستی کردەوە کە ئەو تەقینەوەیەی ئەمشەو لە شاری سلێمانی روویدا، هێرشێکی درۆنی بووە بۆ سەر گردی (UN) و خۆشبەختانە هیچ زیانێکی مرۆیی نەبووە.

لە راگەیەندراوێکدا، دەزگای ئاسایشی هەرێم وردەکاریی رووداوەکەی ئاشکرا کرد و رایگەیاند کە کاتژمێر 10:20 خولەکی ئەمشەو سێشەممە، لەرێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە (درۆن) هێرش کراوەتە سەر گردی ریعایە کە لە ناو خەڵکدا ناسراوە بە گردی نەتەوە یەکگرتووەکان (UN) لە شاری سلێمانی. ئاسایش ئاماژەی بەوە کردووە کە دەستبەجێ تیمەکانیان گەیشتوونەتە شوێنی رووداوەکە و لێکۆڵینەوەکانیان دەستپێکردووە.

لە ئەنجامی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان دەرکەوتووە کە بەدڵنیاییەوە هێرشەکە بە درۆن ئەنجامدراوە، بەڵام هیچ زیانێکی مرۆیی لێ نەکەوتووەتەوە و لێکۆڵینەوەکانیش لە رووداوەکە هێشتا بەردەوامن. ئەم روونکردنەوەیەی ئاسایش هێوربوونەوەیەک دەداتە دانیشتووانی سلێمانی، بەتایبەت دوای ئەوەی پێشتر بەهۆی دەنگی بەهێزی تەقینەوەکەوە لە گەڕەکی بەرانان، دڵەڕاوکێیەکی زۆر دروست ببوو و پارێزگاری سلێمانیش هۆشداریی دابووە هاووڵاتیان.

بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم هۆشداری دەدات کە بەهۆی رێگریکردن لە پشکنەرەکان و کەڵەکەبوونی یۆرانیۆمی پیتێنراو، ناتوانن دڵنیایی بدەن کە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران تەنیا بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە.

لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمیی ئێران، رافائیل گرۆسی رایگەیاند کە لە راپۆرتەکانیدا هەمیشە هەڵوێستێکی روون و جێگیری هەبووە. ئاماژەی بەوە کرد کە هەرچەندە تا ئێستا هیچ بەڵگەیەک نییە کە بیسەلمێنێت ئێران سەرقاڵی دروستکردنی بۆمبی ئەتۆمییە، بەڵام هەبوونی بڕێکی زۆر لە یۆرانیۆمی پیتێنراو کە نزیکە لە ئاستی دروستکردنی چەک، جێگەی نیگەرانییەکی زۆر جدییە.

هەروەها رەخنەی توندی لە تاران گرت بەهۆی ئەوەی رێگە نادات پشکنەرەکانی ئاژانسەکە بە تەواوی دەستیان بگاتە بنکە و دامەزراوە ئەتۆمییەکان.

گرۆسی جەختی لەوە کردەوە کە بەپێی راپۆرتەکانی پێشووی، تا ئەو کاتەی کۆماری ئیسلامیی ئێران هاوکاریی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم (IAEA) نەکات بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکانی پەیوەست بە رێکارەکانی پاراستن، ئاژانسەکە لەو پێگەیەدا نابێت کە دڵنیایی بدات بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بەدەر لە چەک و تەنیا بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە.

ئەم لێدوانەی گرۆسی لە کاتێکدایە کە گرژییەکان گەیشتوونەتە لوتکە و ئیسرائیلیش بانگەشەی خاپوورکردنی پێگە ئەتۆمییەکانی ئێرانی کردووە، ئەمەش زیاتر دۆخەکە ئاڵۆزتر دەکات.

چوارچێوەی هەماهەنگی لە عیراق داوای راگرتنی دەستبەجێی هێرشەکان بۆ سەر ئێران دەکات و جەخت لەسەر پاراستنی باڵیۆزخانە و نێردە دیپلۆماسییەکان لە بەغدا دەکاتەوە.

لە راگەیەندراوێکدا کە دوای کۆبوونەوەی ئەمڕۆی خۆی لە بەغداد چوارچێوەی هەماهەنگی بڵاویکردەوە؛ چوارچێوەی هەماهەنگی رایگەیاند کە پێشهاتە ناوخۆیی، هەرێمی و نێودەوڵەتییەکانیان تاوتوێ کردووە.

لە بەشێکی راگەیەندراوەکەدا، چوارچێوەی هەماهەنگی ستایشی ئەو ناڕەزایەتییە جەماوەرییە گەورەیەی کردووە لە بەرامبەر کوژرانی عەلی خامنەیی، و داوای کردووە لە چوارچێوەی یاسا و ئازادیی رادەربڕیندا خەمباریی خۆیان بۆ ئەو رووداوە و هاوسۆزی بۆ گەلی ئێران دەرببڕن.

هەروەها پشتگیریی تەواوی خۆی بۆ حکومەت و هێزە ئەمنییەکان دووپات کردووەتەوە لە جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان بۆ پاراستنی سەروەری، سەپاندنی یاسا، پاراستنی موڵک و ماڵی گشتی و تایبەت، و بەتایبەتی دابینکردنی پاراستن بۆ نێردە دیپلۆماسی و باڵیۆزخانەکان.

لە کۆتاییدا، چوارچێوەی هەماهەنگی داوای راگرتنی دەستبەجێی "دەستدرێژییەکانی" سەر کۆماری ئیسلامیی ئێرانی کردووە بۆ ئەوەی گەلانی ناوچەکە لە نەهامەتی و زیانی زیاتر بەدوور بن، و داواشی لە دامەزراوە نێودەوڵەتی و نەتەوە یەکگرتووەکان کردووە بەرپرسیارێتیی خۆیان لەپێناو سەقامگیریی ناوچەکە هەڵبگرن.

ئەم راگەیەندراوە لە کاتێکدایە کە چوارچێوەکە جەختی لەسەر پەلەکردن لە پێکهێنانی حکومەتیش کردووەتەوە بە شێوەیەک کە بەرژەوەندیی نیشتمانی بپارێزێت و کۆدەنگیی نیشتمانی بهێنێتە دی.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هێرشێکی توندی کردە سەر ئێران و بە دەوڵەتێکی شەیتانی ناوی برد، هاوکات ئاشکرای کرد کە تاران هێرشی کردووەتە سەر وڵاتانی دراوسێی لە کەنداو.

لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە جەنگی دژی ئێران، ترەمپ رایگەیاند کە رژێمی ئێران دەوڵەتێکی شەیتانییە و 35 هەزار هاووڵاتیی خۆی کوشتووە.

هەروەها ئاشکرای کرد کە ئێران هێرشی کردووەتە سەر دراوسێکانی و هەریەک لە قەتەر، ئیمارات، عەرەبستانی سعوودیە و تەنانەت سوڵتاننشینی عومانیشی کردووەتە ئامانج کە پێشتر هاوکارییان دەکرد. سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەشی، سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوە کردەوە کە بەدیهێنانی ئاشتی لە ناوچەکەدا مەحاڵە ئەگەر رێگە بە ئێران بدرێت بەردەوام بێت لە پەرەپێدانی بەرنامە ئەتۆمی و موشەکییەکانی.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ رەخنەی توندی لە ئیدارەی پێشووی ئەمریکا گرت و وتی: ئۆباما دوو فڕۆکەی پڕ لە پارەی کاشی بۆ ئێران نارد. هەروەها وتیشی کە ئەگەر ئەو رێککەوتنە ئەتۆمییەکەی ئۆبامای لەگەڵ ئێران هەڵنەوەشاندایەتەوە، ئەوا سێ ساڵ پێش ئێستا ئێران دەبووە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، و دووپاتیشی کردەوە کە ئەگەر ئێرانییەکان چەکی ئەتۆمییان هەبووایە، بێگومان بەکاریان دەهێنا.

ئاماری كوژراوان لە ئێران بەهۆی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆ زیاتر لە 780 كەس بەرزبووەوە، چوار رۆژیشە ئینتەرنێت لەو وڵاتە نییە.

مانگی سووری ئێرانی بڵاویكردەوە، لەسەرەتای دەستپێكردنی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیلەوە، ژمارەی كوژراوان لە ئێران بۆ 787 كەس بەرزبووەتەوە، 153 ناوچەش كراونەتە ئامانج و 504 پێگەش بۆردوومانكراون، هەزار و 39 جاریش هێرشكراوەتە سەر ئێران.

رێكخراوی "نێت بلۆكس"ی جیهانیش تایبەت بە چاودێریكردنی ئینتەرنێت بڵاویكردەوە، بڕینی ئینتەرنێت لە ئێران چوار رۆژە بەردەوامە و 97%ی ئینتەرنێتی ئێرانییەكان پچڕاوە.

بەیانی ئەمڕۆ كەمپ و بنكەكانی حزبی دیموكرات لە كۆیە بە چڕی بۆردومانكران، كەمێك لەمەوبەریش دوو درۆن بە ئاسمانی حاجی ئۆمەراندا تێپەڕین.

پەیامنێری كوردسات نیوز باسی لەوەكرد، بەیانی ئەمڕۆ بە چڕی كەمپ و بنكەكانی حزبی دیموكرات لە كۆیە بۆردوومانكران، شەوی رابردووش زۆرترین هێرش لەڕێگەی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانەوە كراوەتە سەر بنكە و پێگەكانی ئەمریكا لە هەولێر و بەپێی زانیارییەكانیش زۆربەی ئەو هێرشانە لە سنوری موسڵەوە بووە.

پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، شەوی رابردوو بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان هێرش كراوەتە سەر هۆتێل خانزاد لە رێگای پیرمام و باس لەوەدەكرێت بیانووی هێرشەكە مانەوەی چەند ئەندامێكی هێزەكانی ئەمریكا بووە لەو هۆتێلە.

وتیشی، لەماوەی سێ رۆژی رابردوودا نزیكەی 100 هێرش بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان كراوەتە سەر فڕۆكەخانەی هەولێر و فڕۆكەخانەی هەریر و كونسوڵخانەی ئەمریكا لە هەولێر، بەڵام تەنها یەك هێرشیان ئامانجەكەی پێكاوە و سەرجەم هێرشەكانی تر لەرێگەی سیستمی بەرگرییەوە پوچەڵكراونەتەوە.باسی لەوەشكرد، لەكاتی بەرپەرچدانەوەی هێرشەكاندا پارچەی فڕۆكەكان لە چەند ناوچەیەكی هەولێر كەوتوونەتە خوارەوە.

پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆش، پەیامنێری كوردسات رایگەیاند، دوو فڕۆكەی بێفڕۆكەوان بە ئاسمانی حاجی ئۆمەراندا تێپەڕیوون.

هاوکات لەلایەکی ترەوە، درۆنێک لە قەزای بەحرکەی هەولێر کەوتەخوارەوە.

واشنتۆن هەوڵەکانی بۆ بەهێزکردنی تواناکانی لە ناوچەی تۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕتر کردووەتەوە و بەپێی نوێترین زانیارییەکان، ئەمریکا بەنیازی گواستنەوەی چەندین سیستمی بەرگریی ئاسمانیی پێشکەوتووە لە کۆریای باشورەوە بۆ ناوچەکە، ئەم هەنگاوەی واشنتۆن دوای ئەوە دێت کە فشارەکان بۆ سەر کۆگا ستراتیژییەکانی چەک و تەقەمەنی زیادیان کردووە و لێپرسراوانی سەربازیی ئەو وڵاتە ترسیان هەیە لە کەمبوونەوەی موشەکە بەرگرییەکان، ئەمەش وایکردووە پەنا بۆ ئەو پارچە سەربازییانە بەرن کە لە بنکەکانی کۆریای باشور جێگیر کراون، ئەم رەوشە نوێیەش کاردانەوە و نیگەرانیی زۆری لای لێپرسراوانی سیئۆل دروست کردووە.

رۆژنامەی "تشوسون دەیلی" بڵاویکردەوە، ئەو کەرەستە سەربازییانەی ئەگەری گواستنەوەیان هەیە بریتین لە سیستمی بەرگریی ئاسمانیی پاتریۆت و پاترییەکانی سیستمی تاد کە لە ناوچەی سۆنگجۆ جێگیر کراون، هاوکات فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی چاودێری و هەواڵگری لە جۆری MQ-9 Reaper کە لە ساڵی رابردووەوە لە بنکەی ئاسمانیی گۆنسان جێگیر کراون، بەشێکی تر دەبن لەو هێزەی دەگوازرێنەوە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەر ئەگەرێکی نەخوازراو و پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییانەی بەهۆی شەڕەکانەوە دروست بوون.

شارەزایانی سەربازی لە کۆریای باشور هۆشداری دەدەن لەوەی ئەم هەنگاوە کاریگەریی نەرێنی لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەکەیان دەبێت، شین جۆنگ وو، سکرتێری گشتیی کۆڕبەندی توێژینەوە بەرگرییەکانی کۆریا، ئاماژە بەوە دەکات کە ئەگەر هێرشە ئاسمانییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست درێژە بکێشن، واشنتۆن ناچار دەبێت زیاتر سوود لە تواناکانی سوپای ئەمریکا لە کۆریا و ناوچەکانی تر وەربگرێت، هەروەها ئیم چۆل گیۆن، توێژەری باڵا لە پەیمانگای کۆریا بۆ توێژینەوە ستراتیژییەکان، دەڵێت بەهۆی هەڕەشە موشەکییەکانی کۆریای باکور، گواستنەوەی ئەم سیستمانە کێشەی گەورە بۆ سیئۆل دروست دەکات.

مێژووی ئەم جۆرە گواستنەوانە بۆ ساڵی رابردوو دەگەڕێتەوە، کاتێک لە مانگی حوزەیراندا ئەمریکا سێ پاتریی پاتریۆتی لە کۆی هەشت پاتری لەگەڵ زیاتر لە 500 سەرباز گواستەوە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەپێی راپۆرتێکی رۆژنامەی فاینانشیاڵ تایمز، تەنها لە ماوەی شەڕێکی 12 رۆژەی ساڵی رابردوودا، نزیکەی 150 موشەکی بەرگریی سیستمی تاد بەکار هێنراون، ئەمەش وایکردووە واشنتۆن هەست بە مەترسیی کەمبوونەوەی چەکەکانی بکات و پەنا بۆ هێزەکانی لە ناوچەکانی تری جیهان بەرێت بۆ ئەوەی رەوشەکە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەدەست دەرنەچێت.

لە کۆتاییدا، گواستنەوەی ئەم سیستمە بەرگرییە پێشکەوتووانە نیشانەی گۆڕانکارییە لە ئەولەویەتە سەربازییەکانی ئەمریکا لەسەر ئاستی جیهان. هەرچەندە ئەمە وەک رێکارێکی کاتی بۆ پاراستنی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەرپەرچدانەوەی هێرشەکان دەبینرێت، بەڵام هاوکات بۆشاییەکی ئەمنی لە نیمچە دوورگەی کۆریا دروست دەکات کە رەنگە لە داهاتوودا واشنتۆن و هاوپەیمانەکانی بخاتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختتر و ئاڵۆزتر.