لە هەنگاوێکی نوێدا بۆ توندکردنی هەڵوێستەکانی تاران لەبەرانبەر داواکارییەکانی ئەمریکا، بڕیار درا بە هێشتنەوەی یۆرانیۆمی پیتێنراو لەناو خاکەکەی و رێگری کردن لە گواستنەوەی بۆ دەرەوە.

ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری دوو سەرچاوەی باڵای ئێرانییەوە رایگەیاند، موجتەبا خامنەیی رێبەری باڵای ئێران بڕیاری دەرکردووە کە نابێت ئەو یۆرانیۆمەی بە رێژەیەکی بەرز پیتێنراوە رەوانەی دەرەوەی وڵات بکرێت، ئەم بڕیارە رەوشی گفتوگۆکانی نێوان تاران و واشنتۆن ئاڵۆزتر دەکات و هەڵوێستی ئێران لە بەرانبەر داواکارییە سەرەکییەکانی ئەمریکا توندتر دەکاتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، مـوجتەبا خـامنەیی گواستنەوەی یۆرانیۆمی پیتێندراوی بۆ دەرەوەی ئـێران قەدەغەکرد

لە لایەکی ترەوە، لێپرسراوانی ئیسرائیل ئاشکرایانکردووە، دۆناڵد ترەمپ دڵنیایی پێداون ناردنە دەرەوەی یۆرانیۆم مەرجی سەرەکی هەر رێککەوتنێکە. ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم هەنگاوە بۆ رێگریکردنە لە دروستکردنی چەکی ئەتۆمی لەلایەن تارانەوە و پێویستە کۆگاکان بۆ دەرەوەی وڵات بگوازرێنەوە.

چاودێران پێیان وایە ئەم بڕیارە دەبێتە هۆی زیاتربوونی فشارەکان لەسەر ئیدارەی نوێی ئەمریکا و رەوتی گفتوگۆکانی ئاشتی لە ناوچەکەدا بەرەو بنبەست دەبات.

ئێران تاوتوێی وەڵامێكی ئەمریكا دەكات و ترەمپیش دەڵێت؛ دانوستانەكان  گەیشتوەتە خاڵێكی یەكلاكەرەوە.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، خەریكی تاوتوێكردنی وەڵامێكی واشنتۆنن لە چوارچێوەی هەوڵە نێوەندگیرییەكانی پاكستان بۆ كۆتایهێنان بە ململانێكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، چونكە ئەمە هاوكاتە لەگەڵ پێشوازیكردنی رۆژی چوارشەممە لە موحسین نەقوی، وەزیری ناوخۆی پاكستان بۆ دووەمین جار لە ماوەی كەمتر لە هەفتەیەكدا، راشیگەیاند، ئامادەبوونی وەزیری ناوخۆی پاكستان بۆ ئاسانكارییە لە گۆڕینەوەی پەیامەكان لەگەڵ ئەمریكا

لەلایەكی دیكەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ سەرۆكی ئەمریكا دۆناڵد ترەمپ هۆشداری دا لەوەی كە بارودۆخی نێوان وڵاتەكەی و ئێران گەیشتووەتە خاڵێكی یەكلاكەرەوە، و جەختیشی كردەوە، هەمووان لە ئامادەباشی تەواودان بۆ جووڵە، ئەمەش وەك ئاماژەیەك بۆ نزیكبوونەوەی بڕیاردان لەسەر هێرشی سەربازی.

بەڵام ترەمپ لە هەمان كاتدا ئاماژەی بەوەش كرد، رەنگە چەند رۆژێك چاوەڕوان بكات بۆ بەدەستهێنانی ئەو وەڵامە راستانەی كە لە ئێرانی دەوێت، و هۆشداریشیدا كە بارودۆخەكە رەنگە زۆر بە خێرایی پەرەبسێنێت و تێكبچێت.

پێگەیەكی ئەمریكی باس لە ئەگەری ئیمزاكردنی یاداشتنامەیەك دەكات لە نێوان واشنتۆن و تاران كە كۆتایی بە جەنگ بهێنێت.

لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكا بە پێگەی ئەكسیۆسی راگەیاند، قەتەر، پاكستان، سعودیە، توركیا و میسر كار لەسەر داڕشتنی یاداشتنامەیەكی نیازپاكی دەكەن كە بڕیارە لەلایەن واشنتۆن و تارانەوە ئیمزا بكرێت بۆ كۆتاییهێنانی رەسمی بە جەنگ و دەستپێكردنی دانوستانێك كە 30 رۆژ بخایەنێت سەبارەت بە بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران و كردنەوەی گەروی هورمز.

ئاماژەی بەوەش كردووە، پەیوەندییەكی تەلەفۆنیی "سەخت" لە نێوان دۆناڵد ترامپ، سەرۆكی ئەمریكا و بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل بەڕیوەچووە و تیایدا ناتانیاهۆ گومانێكی زۆری لەسەر رێڕەوی دانوستانەكان دەربڕیوە و پاڵپشتی لە دەستپێكردنەوەی جەنگ كردووە، لە بەرامبەریشدا، ترەمپ جەختیكردووەتەوە لە ئەگەری گەیشتن بە رێككەوتن.

سەرۆكی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، جوڵەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل دەریدەخەن بە نیازی خولێكی تری جەنگە و واشنتۆن لە جەنگێكدا تێوەدەگلێت كە ناتوانێت تێیدا سەربكەوێت.

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، ئەمریكا لە جەنگێك تێوەدەگلێت تێیدا سەركەوتوو نابێت و باجی هەڵگیرساندنی جەنگەكان لەلایەن بازرگانانی جەنگەوە، دەبێت هەژارانی ئەمریكا بیدەن.

دەشڵێت، ئەمریكا بە هەڵە پێی وایە بە گەمارۆدان ناچاریان دەكات وەڵامی داواكارییەكانی بدەنەوە، بەڵام گەمارۆكە كاریگەری لەسەر ئەوان نییە و سازش لەسەر مافەكانی ئێران ناكەن.

وتیشی، جوڵە ئاشكرا و شاراوەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل دەریدەخەن كە هەوڵی خولێكی نوێی جەنگ دەدەن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا رایگەیاند، بۆ کۆتاییهێنان بە گرژییەکان "دواین هەل" دەداتە دانوستانەکان لەگەڵ ئێران، بەڵام جەختی لەوەش کردەوە کە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن "پەلەی نییە".

سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا وێڕای ئاماژەدان بەوەی کە پەلە ناکات، داوای کرد بە زووترین کات "گەروی هورمز" بکرێتەوە و وتی: "پێویستە گەروی هورمز دەستبەجێ بکرێتەوە، بەڵام من سەبارەت بە ئێران لە پەلەپەلدا نیم".

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئیسرائیل بە "تەواو هەماهەنگ" وەسف کرد و وتی: "من و بنیامین ناتانیاهۆ سەبارەت بە ئێران هاوڕاین، ئەو هەرچییەکی لێ داوابکەم لەبارەی ئێرانەوە بۆم جێبەجێ دەکات".

سەبارەت بە رەوشی ناوخۆیی ئێران و ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانیش، ترەمپ بانگەشەی ئەوەی کرد، کارێکی سەربازی گەورەیان لە ئێران بە کەمترین زیان ئەنجامداوە، هێزەکانیان کارێکی سەرسوڕهێنەریان کرد و ئێران سڕایەوە". ئاماژەی بەوەش کرد، ئاستی بژێوی لە ئێران زۆر خراپە و بەو هۆیەشەوە توڕەییەکی زۆر لەناو ئەو وڵاتەدا هەیە.

جێگەی ئاماژەیە، واشنتۆن مەرجی رێککەوتنەکەی بەستووەتەوە بە دەستبەرداربوونی تاران لە بەرنامە ئەتۆمییەکەی و کردنەوەی گەروی هورمز، لە بەرانبەردا ئێران داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی شەڕ، هەڵگرتنی گەمارۆی سەر بەندەرەکانی و راگرتنی شەڕ لە هەموو بەرەکاندا دەکات.

سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین بڵاوکراوەیدا لەسەر پلاتفۆرمی تروس سۆشیاڵ پلانێک ئاشکرادەکات کە بڕیاربووە سبەینێ هێرشەکانیان بۆسەر ئەو وڵاتە دەستپێبکەنەوە، بەڵام وڵاتانی کەنداو بوونەتە نێوەندگیر و بۆ ماوەیەکی کاتی پلانەکەیان وەستاندووە.

دەقی بڵاوکراوەکەی دۆناڵد ترەمپ: 

لەلایەن تەمیم بن حەمەد ئەمیری قەتەر و محەمەد بن سەلمان جێنشینی سعودیە و محەمەد بن زاید سەرۆکی دەوڵەتی ئیمارات، داوام لێکراوە کە ئەو هێرشە سەربازییەی بۆ سەر ئێران پلانمان بۆ داڕشتبوو و بڕیاربوو سبەینێ ئەنجام بدرێت، رایبگرم.

بەو پێیەی ئێستا دانوستانی جددی لە ئارادایە و بە بڕوای ئەوان وەک سەرکردەی گەورە و هاوپەیمان، ڕێککەوتنێک دێتە کایەوە کە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و هەموو وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دەرەوەش زۆر قبوڵکراو دەبێت. ئەم ڕێککەوتنە، بە شێوەیەکی سەرەکی، ئەوە دەگرێتەوە کە ئێران بە هیچ شێوەیەک چەکی ئەتۆمی نەبێت!

لەبەر ڕێزم بۆ ئەو سەرکردانەی کە ناویان هاتووە، ڕێنماییم داوە بە پیت هیگسێس وەزیری جەنگ و جەنەراڵ دانیال کەین سەرۆکی ئەرکانی هاوبەشی سوپا، سوپای ئەمریکا، سبەینێ ئەو هێرشە ئەنجام نەدەین کە کاتی بۆ دیاریکرابوو.
فەرمانیشم پێکردوون، ئامادەبن بۆ دەستپێکردنی هێرشێکی گشتگیر و بەرفراوان بۆ سەر ئێران لە هەر کاتێکدا بێت، ئەمەش لە حاڵەتێکدا رودەدات کە ئەگەر رێککەوتنێکی پەسەندکراو بەدەست نەهات.

سەرچاوەیەكی نزیك لە دانوستانەكانی ئێران و ئەمریكا بە ئاژانسی هەواڵی تەسنیمی رایگەیاندووە، ئێران پێشنیازیكی 14 خاڵی رەوانەی ئەمریكا كردووە.

بە پێی زانیارییەكانی سەرچاوەكە، پێشنیازە 14 خاڵییەكەی ئێران جەخت لەسەر كۆتایی هێنان بە جەنگ  و رێكارەكانی دروستكردنی متمانە لە نێوان ئەمریكا و ئێران دەكاتەوە.

سەرچاوەكە دەشڵێت، ئەمریكا بەشێوەیەكی كاتی لێبووردنی بۆ كەرتی نەوتی ئێران و سوككردنی گەمارۆكان دەركردووە.

ئەم گۆڕانكارییانە دوای سەردانە بەپەلەكەی موحسین نەقەوی وەزیری ناوخۆی پاكستان بۆ تاران بە مەبەستی كەمكردنەوەی ئاڵۆزییەكان و زیندووكردنەوەی دیالۆگی نێوان تاران و واشنتۆن دێت.

 

لە وەڵامی هۆشدارییەکانی سەرۆکی ئەمریکا بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنی نوێ، سوپای ئێران هۆشداری دەداتە واشنتۆن لە هەر جۆرە جووڵەیەکی سەربازی دژی تاران.

ئەبولفەزل شکارچی، وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە رایگەیاند: "دووبارەبوونەوەی هەر کارێکی نەخوازراوی ئەمریکا، هیچ ئەنجامێکی نابێت جگە لە رووبەڕووبوونەوەی گورزی بەهێزتر و توندتر.

وتیشی، پێویستە سەرۆکی ئەمریکا بزانێت لە ئەگەری جێبەجێکردنی هەڕەشەکان و دەستدرێژی بۆ سەر ئێران، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و سوپاکەی رووبەڕووی سیناریۆی نوێ، هێرشبەرانە، کتوپڕ و گەردەلوولی دەبنەوە.

وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران ئاماژەی بەوەشکرد، بنکە و بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لەو زۆنگاوەدا نقوم دەبن کە واشنتۆن خۆی دروستی کردووە بەهۆی سیاسەتە سەرکێشییەکانی ترەمپەوە.

لەگەڵ تێکچوونی زیاتری رەوشی ناوچەکەدا، ئیسرائیل و ئەمریکا ئامادەکارییە سەربازییەکانیان بۆ دەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی ململانێ دژی تاران گەیاندووەتە بەرزترین ئاست.

بەپێی راپۆرتە میدیاییەکان و زانیارییەکانی "نیویۆرک تایمز"ـی ئەمریکی، هەردوو وڵات نەخشەیەکی وردیان بۆ وەشاندنی گورزی سەربازیی هاوبەش داڕشتووە کە چەندین کەرتی ستراتیژی لە ناوخۆی ئێران دەکاتە ئامانج.

ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە فشارە نێودەوڵەتییەکان بۆ سەر تاران زیادیان کردووە و واشنتۆن دەیەوێت لە رێگەی ئەم پلانەوە هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکەدا بگۆڕێت و رێگری لە پەرەپێدانی زیاتری تواناکانی تاران بکات.

ژێرخانی نیشتمانی و وزە:

کەناڵی 13ـی ئیسرائیل ئاشکرایکردووە، بانکی ئامانجەکانی ئەم هێرشە بە شێوەیەکی فراوان دیاریکراوە و لە چەندین ئاستی جیاواز پێکدێت، یەکەمین ئامانج، پێکانی ژێرخانی نیشتمانی و کەرتی وزەی ئێرانە، کە وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا و دامەزراوەکانی سوتەمەنی دەگرێتەوە، ئامانجی ئەم کارە پەکخستنی تەواوی جووڵەی ئابوری و خزمەتگوزارییە لە ناوخۆی وڵاتەکەدا.

سیستمی بەرگری و سەربازی:

سیستمی بەرگری و بنکە موشەکییەکان وەک بەشێکی سەرەکی لە پلانەکە دیاریکراون بۆ ئەوەی توانای وەڵامدانەوەی سەربازیی تاران بە رێژەیەکی بەرچاو کەم بکرێتەوە و رێگە بۆ هێرشی تر خۆش بکرێت.

تیرۆرکردنی لێپرسراوان:

میدیاکانی ئیسرائیل ئەوەشیان خستوەتەڕوو، لە رووی سیاسی و فەرماندەییەوە، پلانەکە هەوڵی "بێسەرکردەکردنی" ئێران دەدات، فڕۆکە جەنگییەکان و سیستمی موشەکیی پێشکەوتوو کار بۆ تیرۆرکردنی لێپرسراوە باڵاکانی تاران دەکەن تاوەکو ناوەندی بڕیاردان پەکبخەن.

جوڵاندنی هێزی زەمینی بۆ یۆرانیۆمە پیتێنراوەکە:

جگە لەوەش، باس لە ئەگەری جووڵاندنی هێزی تایبەت بۆ سەر خاکی ئێران دەکرێت بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی ئەو شوێنانەی یۆرانیۆمی پیتێنراویان تێدایە، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە ئۆپراسیۆنەکە تەنها لە ئاسمانەوە نابێت، بەڵکو رەنگە رەهەندی زەمینیشی هەبێت بۆ دەستبەسەرداگرتنی کەرەستە ئەتۆمییەکان.

ناوەندە ئەمنییەکانی ئیسرائیل پێشبینی دەکەن لە سەعاتەکانی سەرەتای هێرشەکەدا، ئێران بە هاویشتنی دەیان موشەکی بالیستی بۆ ناو قوڵایی خاکی ئیسرائیل وەڵام بداتەوە، بەپێی وتەی لێپرسراوە سەربازییەکان، پێشبینی دەکرێت بەهۆی توندیی گورزەکانەوە، قەبارەی وەڵامدانەوەکانی تاران بە تێپەڕبوونی کات بەرەو کەمی بچێت، ئامانجی کۆتایی واشنتۆن و تەلئەبیب ئەوەیە کە تاران ناچار بکەن لە پێگەیەکی لاوازەوە بگەڕێتەوە سەر مێزی گفتوگۆ و هەموو مەرجە پێشوەختەکان بۆ رێگری لە چەکی ئەتۆمی قبوڵ بکات.

ترەمپ بڕیار دەدات؟

دۆناڵد ترەمپ و راوێژکارەکانی رۆڵێکی سەرەکی لەم پلانەدا دەگێڕن و نەخشەی هێرشە گشتگیرەکەیان ئامادە کردووە، ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ "فۆکس نیوز" رایگەیاندووە، تاران دەبێت لە نێوان رێککەوتن یان لەناوچوون یەکێکیان هەڵبژێرێت، ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئێران هیچ هێزێکی دەریایی و ئاسمانیی ئەوتۆی نەماوە و رێگە نادەن ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی چونکە مەترسییە بۆ سەر جیهان، بڕیاری کۆتایی لەسەر کاتی دەستپێکردنی هێرشەکە دوای کۆبوونەوەی ترەمپ لەگەڵ سەرۆکی چین دەدرێت، تاوەکو هەموو رەهەندە نێودەوڵەتییەکان رەچاو بکرێن.

سەرۆکی ئەمریکا بە کەناڵی "بی ئێف ئێم"ی فەرەنسی راگەیاند، ئێران بە کاتێکی زۆر نالەباردا تێپەڕدەبێت ئەگەر نەگاتە رێککەوتن لەگەڵمان، ئاماژەی بەوەشكردووە، نازانم بەم زووانە دەگەنە رێککەوتن یان نا بەڵام باشترە ئێران رێککەوتن بکات.

ئەم ئامادەکارییە چڕانە نیشانەی ئەوەن کە ناوچەکە لەبەردەم وەرچەرخانێکی مێژوویی و مەترسیداردایە، ئەگەر ئەم پلانە سەربازییە وەک ئەوەی داڕێژراوە جێبەجێ بکرێت، رەنگە نەخشەی سیاسی و سەربازیی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە تەواوی بگۆڕێت، ئێستا هەموو چاوەکان لەسەر بڕیارەکانی واشنتۆن و تەلئەبیبن تا بزانرێت ئایا ئەم هەڕەشانە دەبنە راستییەکی مەیدانی یان وەک ئامرازێکی فشاری سیاسی بۆ سەر ئێران دەمێننەوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران پەیامێکی توند ئاراستەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات و رایدەگەیەنێت، وڵاتەکەی لە ژێر هیچ جۆرە فشارێکدا لە هەڵوێستە ستراتیژییەکانی پاشگەز نابێتەوە.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، رایگەیاند، گەروی هورمز لەبەردەم هەموو کەشتییە بازرگانییەکاندا کراوەیە، بەڵام بەو مەرجەی سەرجەم کەشتییەکان هەماهەنگی تەواو لەگەڵ هێزە دەریاییەکانی ئێران بکەن.

عراقچی جەختیکردەوە، گرتنەبەری رێگەی سەربازی بەرانبەر بە ئێران "چارەسەر نییە" و هیچ ئەنجامێکی نابێت.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەکرد، کە تەنها رێگە بۆ چارەسەرکردنی دۆسیە هەڵپەسێردراوەکان پەنابردنە بۆ دیپلۆماسییەت، نەک فشار و هەڕەشە.

ئەم لێدوانانەی وەزیری دەرەوەی ئێران لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بە رەوشێكی هەستیاردا تێپەڕ دەبێت و چاودێرانی سیاسیش وەک هێورکردنەوەیەکی ئاراستەکراو لە لایەک و جەختکردنەوە لەسەر سەروەریی دەریایی ئێران لە لایەکی ترەوە لێکی دەدەنەوە.

گەمارۆی دەریایی ئەمریكا بۆ سەر ئێران چوار هەفتەی تێپەڕاند و سێنتكۆمیش دەڵێت، لەو چوار هەفتەیەدا رێگرییان لە تێپەڕبوونی 67 كەشتی بازرگانی لە گەروی هورمز كردووە.

فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، گەمارۆیی دەریایی بۆ سەر ئێران بەردەوامە و لە چوار هەفتەی رابردوودا رێگرییان لە تێپەڕبوونی 67 كەشتی بازرگانی لە گەروی هورمز كردووە و رێگەیان بە تێپەڕبوونی 15 كەشتی هەڵگری هاوكاری مرۆیی داوە، چوار كەشتیشیان بەهۆی پابەندنەبوون بە رێساویاساكانی ئەمریكا لەكارخستووە.

ئەوەشی خستووەتەڕو، فڕۆكەی سەربازی ئێف 35 تایبەت بە هێزی ئاسمانی ئەمریكا بەردەوام بە ئاسمانی گەروی هورمز دەسووڕێتەوە، كە توانای هەڵگرتنی لە هەشت هەزار كیلۆگرام تەقەمەنی هەیە و توانای فڕینی بە خێرایی سەروو خێرایی دەنگ هەیە.

ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ سێشەممە، بڕیاری دا پاداشتێکی دارایی کە دەگاتە 15ملیۆن دۆلار ببەخشێتە هەر کەسێک کە زانیاریی وردی هەبێت و ببێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی میکانیزمە داراییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران.

ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی واشنتۆن دێت بۆ توندکردنەوەی فشارەکان لەسەر تاران و وشککردنی سەرچاوەکانی دابینکردنی دارایی ئەو وڵاتە.

تۆڕی "سی ئێن ئێن" بڵاویکردەوە، ئەم هەنگاوە لە رێگەی بەرنامەی "پاداشت بۆ دادپەروەری" سەر بە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جێبەجێ دەکرێت، و ئەمەش بەشێکە لە هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ خنکاندنی ئابووری ئێران و ناچارکردنی تاران بۆ دانیشتن لەسەر مێزی گفتوگۆ بە مەبەستی واژۆکردنی رێککەوتنێکی نوێ.

ئەم بەرنامەیە ئامانجی کۆکردنەوەی زانیاریی وردە دەربارەی "سەرچاوەکانی داهاتی سوپای پاسداران و فەیلەقی قودس و لقەکانیان، یان میکانیزمەکانی ئاسانکاریی دارایی.

ماڵپەڕی هەواڵی ئەکسیۆسی ئەمریکی، لە زاری چەند لێپرسراوێکی باڵای سیاسی و سەربازیی ئەمریکا بڵاویکردەوە، سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی دەستپێکردنەوەی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان دەکات ئەگەر دانوستانەکان شکست بهێنن و نەگەنە رێککەوتنێکی جێگیر.
ماڵپەڕەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، واشنتۆن ماوەی 10 رۆژ چاوەڕێی وەڵامی تاران بوو بۆ ئەوەی رەشنووسی پێشنیازێک کە جەنگەکە بەیەکجاریی کۆتایی پێبهێنێت، بگاتە دەستی و کۆشکی سپی گەشبین بوو کە هەڵوێستەکانی ئێران بەرەو رێککەوتن هەنگاو بنێن، بەڵام وەڵامەکەی تاران کە رۆژی یەکشەممە گەیشت، نەرێنی بوو و وەک ئەوە نەبوو کە ئەمریکا چاوەڕێی دەکرد.
لەلایەکی دیکەشەوە، سەرۆکی ئەمریکا بە ماڵپەڕەکەی راگەیاندووە، ئاگربەستەکەیان لەگەڵ ئێراندا لەژێر ئامێری هەناسەدانی دەستکردە و لە رەوشێکی خراپ دایە و خەریکە گیان دەسپێرێت.

هاوکات ماڵپەڕەکە، بەپێی لێکدانەوەی لێدوان و وتەی لێپرسراوە سەربازی و سیاسییەکانی ئەمریکا لەبارەی رەوشەکەوە، شرۆڤە و شیکارێکی بۆ ئەو ئەگەرانە کردووە کە لە ئەگەری شکستهێنانی یەکجارەکیی ئاگربەستەکە، دەشێت رووبدەن و ئەمانەن:

1. . یەکێک لەو بژاردانەی ترەمپ تاوتوێی دەکات، دەستپێکردنەوەی "پڕۆژەی ئازادی"یە، کە ئۆپەراسیۆنێکی ئەمریکایە بۆ پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز.
2. بژاردەیەکی دیکە، دەستپێکردنەوەی هەڵمەتی بۆردومانکردن و لێدانی %25ـی ئەو ئامانجانەیە کە سوپای ئەمریکا دەستنیشانی کردوون بەڵام تا ئێستا لێی نەداون.

3.  حکومەتی ئیسرائیل داوا لە ترەمپ دەکات فەرمانی ئۆپەراسیۆنێکی هێزە تایبەتەکان بدات بۆ دەستبەسەرداگرتنی کۆگای یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران، بەڵام ترەمپ دوودڵە چونکە کارێکی زۆر مەترسیدارە.

سەردانەکەی ترەمپ بۆ چین و نێوەندگیریکردنی ئەو وڵاتە:
ترەمپ لە کاتی بڕیارداندا چاوی لە گەشتەکەی ئەم هەفتەیەیەتی بۆ چین و چاوەڕوانیش دەکرێت، رۆژی چوارشەممە گەشت بکات و هەینی بگەڕێتەوە. لێپرسراوانی ئەمریکا پێیان وانییە پێش گەڕانەوەی لە چین بڕیاری دەستپێکردنەوەی جەنگ بدات و چاوەڕوانیش دەکرێت، ترەمپ لەگەڵ 'شی جینپینگ' سەرۆکی چین، باسی جەنگی ئێران بکات؛ چونکە چین فشاری لە ئێران کردووە رێککەوتن بکات، بەڵام تا ئێستا سەرکەوتوو نەبووە.

 

 

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ یەکشەممە، جەختی کردەوە کە ئێران لە رووی سەربازییەوە تێکشکاوە، هاوکات روونیشی کردەوە کە ئۆپەراسیۆنە شەڕکەرەکان دژی ئێران کۆتایییان نەهاتووە.

ترەمپ لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: لە قۆناغێکدا دەگەینە یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران کە لە قووڵایی ژێر وێرانەکاندا نێژراوە و دەیخەینە ژێر چاودێرییەوە، هێزی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکاش ئەرکی ئەو کارەی لە ئەستۆیە.

هەروەها وتی: هەرگیز ناتوانین رێگە بدەین ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی،"

و ئاماژەی بەوەش کرد: نەموتووە ئۆپەراسیۆنە شەڕکەرەکان دژی ئێران کۆتایییان هاتووە، بەڵکوو گوتم کە ئەوان تووشی شکست بوون.

لە بەردەوامی قسەکانیدا ترامپ وتی: ئێران نە هێزی دەریایی، نە هێزی ئاسمانی و نە چەکی دژە فڕۆکەی ماوە،"

 تیشکی خستە سەر ئەوەش کە "سێ چینی سەرکردایەتی ئێران لەناو براون، بەڵام پێموایە ئێمە مامەڵە لەگەڵ کەسانێکدا دەکەین کە جۆرە هێزێکی دیاریکراویان هەیە.

تاران ئاستی هەڕەشەكانی بۆ سەر هێزەكانی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی بەرزكردەوە.

محەمەد ئەكرەم نیا، وتەبێژی سوپای ئێران رایگەیاند، لەمەودوا ئەو وڵاتانەی پابەندی سزاكانی ئەمریكان، بۆ تێپەڕبوون لە گەرووی هورمز رووبەڕووی ئاستەنگ دەبنەوە.

لە ئێستاشدا پەرلەمانی ئێران خەریكی داڕشتنی یاسایەكە بۆ قەدەغەكردنی تێپەڕبوونی كەشتیی وڵاتە دوژمنەكان.

لەلایەكی دیكەوە، هێزی دەریایی سوپای پاسداران هۆشداری دا كە هەر هێرشێك بۆ سەر كەشتییەكانیان، بە وەڵامێكی توند بۆ سەر بنكە و كەشتییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە كۆتایی دێت.

سەید مەجید مووسەوی، فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران جەختی كردەوە كە موشەك و فڕۆكە بێفڕۆكەوانەكانیان لەوپەڕی ئامادەباشیدان و ئامانجە ئەمریكییەكانیان نیشانە گرتووە، تەنها چاوەڕێی فەرمانی تەقەكردن دەكەن بۆ تێكشكاندنی دوژمن.

سەرۆک کۆماری ئێران جەخت لە گۆڕینی ستراتیژیی نەیارانی وڵاتەکەی دەکاتەوە بۆ تێکدانی رەوش و بواری دارایی، پاش ئەوەی لە مەیدانی سەربازیدا نەیانتوانی ئامانجەکانیان بپێکن.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، دوای ئەوەی "دوژمنان" لە شەڕی سەربازیدا سەرکەوتوو نەبوون، ئێستا هەوڵ دەدەن شەڕەکە بگوازنەوە بۆ بواری ئابوری و جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە گەل بە رۆڵی خۆیان ئەم پیلانە پووچەڵ بکەنەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، وڵات پێویستی بە جوڵەیەکی گشتگیری جەماوەری هەیە بۆ چاکسازی لە شێوازی بەکارهێنان و بەهێزکردنی بەشداریی کۆمەڵایەتی.

مەسعود پزیشکیان ئەوەشی خستەڕوو، هێزە چەکدارەکان ئەرکی خۆیان لە رووبەڕووبوونەوەی دوژمن بە باشی جێبەجێ دەکەن، بەڵام پێویستە خەڵکیش لەم مەیدانەدا پشکی خۆیان هەبێت، ئەویش لە رێگەی دەستپێوەگرتن و میانداری لە بەکارهێنانی وزەدا.