جەنگی نێوان ئێران، ئیسرائیل و ئەمریکا
سەرۆکی ئەمریکا جەخت دەکاتەوە، گەروی هورمز بە رووی جووڵەی کەشتیوانیدا کراوەیە و توانای ئێران بۆ هەڕەشەکردن لە کەشتییەکان زۆر کەمبووەتەوە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەڕی "ئاکسیۆس" رایگەیاند، گەروی هورمز کراوەیە و هێزەکانی ئەمریکا توانیویانە باڵادەستی و سەرکەوتن لە بەڕێوەبردنی گەروەکەدا بەدەستبهێنن.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئێرانییەکان چیتر ئارەزووی ئەوە ناکەن واشنتۆن بگەڕێتەوە سەر رێگەی هێرشکردنە سەر وڵاتەکەیان.
لە لایەکی ترەوە، لێپرسراوانی ئەمریکا بە ئەکسیۆسیان راگەیاندووە، باڵانسی هێز لە گەروی هورمز بە تەواوی گۆڕاوە، لە دوای ئەوەی ئێرانییەکان لە سەرەتای هەڵگیرسانی جەنگەوە لە کۆتایی مانگی شوباتدا دەیانویست بەکارهێنانی داخستنی گەروەکە وەک کارتی فشار بەکاربهێنن. لێپرسراوێکی تری ئەمریکی وتویەتی: "ئێمە هاوکێشەکامان هەڵگێڕایەوە و باڵادەستیی ئەمریکا لە گەروەکەدا یارمەتیدەر دەبێت بۆ بەدەستهێنانی رێککەوتنێکی باشتر لەگەڵ ئێراندا".
بەپێی راپۆرتێکی ئەکسیۆس، لە سەرەتای جەنگەکەدا نرخی نەوت لە 72 دۆلارەوە بۆ 126 دۆلار بەرزبووەوە بەهۆی مەترسیی مینڕێژکردن و هێرشەکان، بەڵام دوای پەکی کەوتنی لێکتێگەیشتنەکانی مانگی حوزەیران، هێزەکانی ئەمریکا بە شێوەیەکی یەکلایەنە و لە رێگەی هاوڕێیەتیکردنی کەشتییەکان، بڕینی رێگەی درۆن و موشەکەکان، و ئەنجامدانی هەڵمەتێکی بۆردومانی دوو هەفتەیی، توانای سوپای پاسدارانیان کەمکردەوە.
لە کۆتاییدا، براد کۆپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا 'سێنتکۆم' بەدەستهێنانی "دەستکەوتێکی گەورە"ی راگەیاند و جەختی کردەوە کە رێڕەوە نێودەوڵەتییەکانی کەشتیوانی لە گەروی هورمز بە تەواوی پاککراونەتەوە و لە ئێستادا ئاسایش بۆ رێڕەوەکە گەڕاوەتەوە.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، سیاسەتی گەمارۆ ئابورییەکانی ئەمریکا پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسا نێودەوڵەتییەکانە.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد،، سیاسەتی پەراوێزخستن و گەمارۆ ئابورییەکانی ئەمریکا، پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسا و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان و مافەکانی مرۆڤە.
ئەوەشی خستەڕوو، بەکارهێنانی سزای ئابوری و هەوڵدان بۆ دابڕینی وڵاتێک لە سیستمی دارایی و بازرگانیی نێودەوڵەتی، زیانی راستەوخۆ بە ژیانی رۆژانەی هاووڵاتییانی مەدەنی دەگەیەنێت.
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایدەگەیەنێت؛ وڵاتەکەی لە ناوەڕاستی جەنگێکی ئابوریی هەمەلایەنەدایە و داوا لە حکومەت دەکات چاککردنی بژێویی خەڵک و رەخساندنی هەلی کار بخاتە سەرووی کارەکانییەوە.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران و گەورە دانوستانکاری وڵاتەکە رایگەیاند، ئێران لە ئێستادا رووبەڕووی "جەنگێکی ئابوریی هەمەلایەنە" بووەتەوە، بەڵام جەختی کردەوە بە هەوڵەکانی حکومەت و خۆڕاگریی گەلەکەیان دەتوانن بەسەر نەیارەکانیاندا سەربکەون.
قالیباف لە وتارێکدا لەبەردەم پەرلەمانی وڵاتەکەی ئاماژەی بەوەکرد، لە سایەی لێکەوتەکانی جەنگ و زیادبوونی فشارە دەرەکییەکان، پێویستە حکومەت چاککردنی ئاستی بژێوی، بەرزکردنەوەی توانای کڕین، رەخساندنی هەلی کار بۆ گەنجان و دەستەبەرکردنی ئاسایشی ئابوری بخاتە سەرووی کارەکانییەوە، وتیشی، نەیارانی تاران هەوڵیان داوە لێکترازانی ناوخۆیی دروست بکەن و توانای ناوخۆیی ئێران لاواز بڕوانن.
ئەم لێدوانانەی قالیباف لە کاتێکدایە کە ئەمریکا هەڕەشەی توندکردنەوەی سزاکانی کردووە بۆ روخاندنی رژێمی تاران، ئەمەش دوای تێپەڕبوونی نزیکەی شەش مانگ بەسەر هەڵگیرسانی جەنگ و یەکەم هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە 28ی شوباتی رابردوودا.
شایەنی باسە لە سەرەتای جەنگەکەوە لە کۆتایی شوباتدا، ئێران بە کردەیی گەروی هورمزی داخستووە کە پێنجیەکی بەرهەمی نەوت و گازی شلی جیهانی پێدا تێپەڕ دەبێت، لە بەرانبەردا ئەمریکا گەمارۆی خستووەتە سەر بەندەرەکانی ئێران، ئەم پەرەسەندنانەش لە کاتێکدان ئێران هەفتانەیە لە دانوستاندایە لەگەڵ عوممان و جەخت دەکاتەوە گەروی هورمز بە داخراوی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی واشنتۆن پابەند دەبێت بە لێکتێگەیشتنەکانی ناوەڕاستی حوزەیران بۆ هەڵگرتنی گەمارۆ و سزادانە ئابورییەکان.
سەرۆک کۆماری ئێران جەختی لەسەر هەڵوێستی وڵاتەکەی بەرانبەر پەرەسەندنی گرژییەکان کردەوە و دەڵێت، بەرگریکردن لە سەروەریی ئێران مافێکی رەوا و یاساییە و تاران بەکردەیی ئەو مافەی بەکارهێناوە.
مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی لە پێگەی لاوازییەوە رووبەڕووی روداوەکان نابێتەوە و بە باشی دەزانێت چۆن بەرگری لە خۆی بکات، ئاشکراشیکرد کە لە کاتێکدا دانوستانەکان لەگەڵ واشنتۆن لە ئارادا بوون، ئەمریکا و ئیسرائیل جەنگیان بەسەر ئێراندا سەپاندووە.
لە بەشێکی تری قسەکانیدا جەختی کردەوە: "ئێمە دەستپێشخەری جەنگ نەبووین، بەڵام بە توندی لە بەرانبەر دەستدرێژکاراندا وەستاوینەتەوە." هەروەها بەرگریکردن لە دۆزی فەلەستین و رەتکردنەوەی داگیرکاریی بە ئەرکێکی سەرەکیی وڵاتەکەی وەسف کرد.
لە کۆتاییدا، سەرۆکی ئێران داوای لە وڵاتانی ئیسلامی کرد، بەڵێن بدەن ئاسایشی یەکتر تێکندەن و سەرپەرشتیکردن و بەڕێوەبردنی ئاسایشی ناوچەکە بە دەستی خۆیان بێت.
كەشتیی فڕۆكەهەڵگری جەنگی رۆزفێڵتی ئەمریكی ئامادەكاری دەكات بۆ ئەركێكی جێگیربوونی حەوت مانگی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
بەپێی زانیارییەكانی پەیمانگەی دەریایی ئەمریكا، كۆمەڵەی جەنگیی كەشتیی فڕۆكەهەڵگری ئەمریكی یو ئێس ئێس پیودۆر رۆزفێڵتی، ئامادەكاری بۆ ئەركێكی جێگیربوون لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەكات كە زیاتر لە حەوت مانگ دەخایەنێت، ئەوەش لە بەردەوامیی رووبەڕووبوونەوە و ململانێ سەربازییەكانی ئەمریكا لەگەڵ ئێراندا.
هەربەپێی زانیارییەكانی پەیمانگەكە، چاوەڕوان دەكرێت لە هەفتەكانی داهاتوودا كەشتییەكە لەگەڵ كەشتییە هاوڕێكانی، بەندەری سان دییگۆ بەرەو ناوچەی بەرپرسیارێتیی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا_سێنتكۆم بەجێبهێڵن، ئەم هێزە دەبێتە جێگرەوەی كەشتیی فڕۆكەهەڵگری یو ئێس ئێس جۆرج واشنتۆن.
هێزی دەریایی ئەمریكا لە دوای دەستپێكردنی جەنگ لەگەڵ ئێران لە 28ی شوباتەوە، ئامادەیی بەردەوامی كەشتییە فڕۆكەهەڵگرەكانی لە دەریای عەرەبدا پاراستووە، كە خزمەت بە ئەنجامدانی هێرشی ئاسمانی بەسەر ئامانجەكان لە ناوخۆی ئێران و سەپاندنی گۆشەگیری و گەمارۆی دەریایی بەسەر تاراندا دەكەن.
سەرۆك وەزیرانی قەتەر سەردانی تاران دەكات و ترەمپیش پێشبینی دەكات بەزوویی گەروی هورمز بكرێتەوە.
شێخ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، سەرۆك وەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەر، بەیانی ئەمڕۆ بەرەو تاران بەڕێكەوت بۆ دیداری ژمارەیەك لە لێپرسراوانی ئێران، بە مەبەستی تاوتوێكردنی كەمكردنەوەی گرژییەكان و رەخساندنی زەمینە بۆ دەستپێكردنەوەی دیالۆگ، جگە لە تاوتوێكردنی ئازادیی كەشتیوانی لە گەروی هورمز و رێگەچەرەكانی گەڕاندنەوەی رەوشەکە بۆ پێش 28ی شوباتی رابردوو.
پێش گەشتەكەشی، سەرۆك وەزیرانی قەتەر زنجیرەیەك پەیوەندیی تەلەفۆنی لەگەڵ ژمارەیەك لە وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو ئەنجامداوە ، بە مەبەستی تاوتوێكردنی هەوڵە دیپلۆماسییەكان.
ئەمەش لە كاتێكدا دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، جەنگەكە بە زوویی كۆتایی پێدێت و جەختی لەوەكردەوە، واشنتۆن نزیكبووەتەوە لە پێكانی ئامانجەكانی و گەروی هورمز بۆتەوە بە كراوە و لەژێر كۆنتڕۆڵی ئەمریكادایە، سوپای پاسدارانی ئێران جەختی لەوە كردەوە كە گەروەكە هێشتا لەژێر دەسەڵاتی تاراندایە و تا ئەمریكا مەرجەكانیان قبوڵ نەكات، ناكرێتەوە.
دۆناڵد ترەمپ، تێکشکاندنی هێزی دەریایی ئێرانی راگەیاند و جەختی لەسەر بەردەوامیی هێرشە سەربازی و فشارە ئابورییەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر تاران کردەوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەمریکا تێکشکاندنی هێزی دەریاوانی ئێرانی بەدیهێناوە و تەنها لە شەوی رابردوودا 20 بەلەمی ئێرانییان لەناوبردووە.
سەبارەت بە رابەری باڵای ئێران سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، بڕوا ناکات رابەری باڵای ئێران کۆچی دوایی کردبێت.
جەختی کردەوە لەوەی فشاری ئابوری و هێرشی سەربازی هەردووکیان کارامەیی خۆیان سەلماندووە، راشیگەیاند ئێرانییەکان بەدەست هەڵاوسانی دارایی گەورە و داڕمانی ئابورییەوە دەناڵێنن.
ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، رژێمی ئێران بە شێوەیەکی زۆر خراپ مامەڵە لەگەڵ گەلەکەیدا دەکات و ژمارەیەکی زۆر لە خۆپیشاندەرانی کوشتووە.
جەختی کردەوە لەوەی ئەمریکا هێزێکی دارایی مەزنی هەیە و ئەم هەنگاوانە بەرەو سەرکەوتنێکی زۆر گەورە دژی ئێران دەچن، هەروەک چۆن لە ڤەنزوێلا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران کەوتۆتە چوارچێوەی هیچ خشتەیەکی کاتییەوە و تا پێویست بکات بەردەوام دەبێت. لەبارەی گەڕانەوەش بۆ سەر مێزی دانوستان، رایگەیاند هیچ وادەیەکی دیاریکراو نییە.
دۆناڵد ترەمپ دەڵێت؛ سەرجەم مینەکانی گەروی هورمز تەقێندراونەتەوە و رێگە بە ئێران نادەین مین لە ناوچەکە دابنێتەوە
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیال تروس نووسیویەتی، سەرجەم ئەو مینانەی لە گەروی هورمز چێنرابوون تەقێندراونەتەوە و جەختی کردەوە کە بەردەوام چاودێریی وردی ناوچەکە دەکەن.
ترەمپ هۆشدارییەکی توندی ئاڕاستەی تاران کرد و ئاشکرایکرد، رێگە نادەن ئێران هیچ مینێک لە گەروی هورمز دابنێتەوە، ئاماژەی بەوەشکرد، هەر بەلەمێکی ئێرانی بە مەبەستی میندانان هەوڵ بدات، دەستبەجێ لەلایەن هێزەکانیانەوە تێکدەشکێندرێت.
سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، بە شێوەیەکی ورد و لە نزیکەوە چاودێریی 'چیای تەور' و پێگە ئەتۆمییەکانی نەتەنز، فۆردۆ و ئەسفەهان دەکەن.
سوپاسالاری پاکستان بە مەبەستی نێوەندگیری لە نێوان ئێران و ئەمریکا و بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکانی ئاشتی، گەیشتە تارانی پایتەختی ئێران.
عاسم مونیر، سوپاسالاری پاکستان بە یاوەری موحسین نەقەوی، وەزیری ناوخۆی وڵاتەکەی گەیشتە تاران. بەپێی راگەیەندراوی سوپای پاکستان، سەردانەکە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی ئیسلام ئابادە بۆ بەهێزکردنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.
ئاژانسی "رۆیتەرز" لە زاری سێ سەرچاوەی ئاگاداری بڵاویکردەوە، هەفتەی رابردوو عاسم مونیر پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئەنجامداوە، سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە واشنتۆن داوای لە ئیسلام ئاباد کردووە هەژموونی خۆی بەکاربهێنێت بۆ راکێشانی تاران بۆ سەر مێزی دانوستان.
پاکستان رۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە نێوەندگیری نێوان واشنتۆن و تاران، و پێشتریش لە مانگی حوزەیراندا هاوکار بوو لە گەیشتن بە لێکتێگەیشتنێک پێش ئەوەی دانوستانەکان تووشی ئاڵۆزی ببنەوە، سەرچاوەیەکی پاکستانی بە رۆیتەرزی راگەیاندووە: "قەیرانی متمانە لە نێوان هەردوولادا هەیە و سەردانەکەی فەرماندەی سوپای پاکستان ئامانجی کەمکردنەوەی ئەو بۆشاییەی بێمتمانەیی و خستنەوەگەڕی رێڕەوی دانوستانەکانە."
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایدەگەیەنێت، لە حاڵەتی بەشداربوونی وڵاتانی ئەوروپا لە هەر دەستدرێژییەکی سەربازی بۆ سەر خاکی وڵاتەکەی، بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لەو وڵاتانە دەکەنە ئامانج.
ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لەکۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، هێز و یەکگرتوویی گەلی ئێران هۆکاری بەرگریی سەرسەختی وڵاتەکەیانە و تا ئێستاش تاران توانیویەتی سەرجەم نەخشەکانی نەیارانی پووچەڵ بکاتەوە.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختیشی کردەوە، هیچ پاساوێک نییە بۆ ئەوەی هیچ وڵاتێک لە ئێران بترسێت، ئەگەر ئەوەی ئاسمانی خۆی بۆ ئەمریکا بکاتەوە تا هێرش بکاتە سەر ئێران.
ئاماژەی بەوەشدا وڵاتەکەی دەستپێشخەری شەڕ نەبووە و تەنها مافی رەوای خۆی بۆ بەرگریکردن بەکارهێناوە، بە هیچ جۆرێکیش رێگە نادەن شەڕ بە مەرجەکانی لایەنی دەستپێشخەر کۆتایی بێت.
وەزیری گەنجینەی ئەمریکا دەڵێت، هێرشێکی دارایی بێپێشینە دەکەنە سەر ئێران بە مەبەستی بڕینی تەواوی سەرچاوەکانی داهاتی تاران.
سکۆت بیسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا رایگەیاند، دەستپێکردنی هێرشێکی دارایی گەورە بۆ سەر ئێران رادەگەیەنن بە مەبەستی بڕینی تەواوی سەرچاوەکانی داهاتی ئەو وڵاتە.
ئاشکراشیکرد، واشنتۆن هەنگاوەکان بۆ وشککردنی سەرچاوە ئابورییەکانی تاران دەستپێدەکات و هۆشداریشی دا بەو وڵاتانەی پەیوەندی بازرگانییان لەگەڵ ئێراندا هەیە کە رووبەڕووی فشاری دارایی دەبنەوە.
لە رووی سەربازییەوە، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا جەختی کردەوە کە هەر هێرشێک بکرێتە سەر هێزەکانی ئەمریکا یان وڵاتانی کەنداو، وەڵامی راستەوخۆ و یەکلاکەرەوەی لەلایەن دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکاوە دەبێت.
پێشتریش سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی وەشاندنی زەبرێکی کوشندەی لە ئابوری ئێران کردبوو، لە بەرانبەردا تاران وەڵامی توندی بەپێدانەوەی ئەو سزایانە دایەوە و هۆشداریی دایە ئەو وڵاتانەی هاوکاری واشنتۆن دەکەن.
وەزیری دەرەوەی ئێران وەڵامی واشنتۆن دەداتەوە و دەڵێت، رۆژی سەرکەوتنی ئابوری تەنها هەوڵێکی ئەمریکایە بۆ پەردەپۆشکردنی قەیرانە ناوخۆییەکانی وڵاتەکەی.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئەوەی ئەمریکا ناوی ناوە "رۆژی سەرکەوتنی ئابوری" تەنها هەوڵێکە بۆ دوورخستنەوەی سەرنجەکان لە قەیرانە ناوخۆییەکانی ئەو وڵاتە.
وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کردەوە، "تیرۆری ئابوریی ئەمریکا" هەڕەشەیەکی راستەوخۆیە بۆ سەر ئابوری جیهان و سەروەریی وڵاتان لە سەرانسەری جیهاندا.
عراقچی ئاماژەی بەوەشکرد، بەردەوامبوون و داگرگرتن لەسەر پەیڕەوکردنی سیاسەتە شکستهێناوەکان لەلایەن واشنتۆنەوە، هیچی لێناکەوێتەوە جگە لە شکستی زیاتر و زیاترکردنی دوژمنایەتیی و تووڕەیی گەلی ئێران بەرانبەر ئەمریکا.
ئەم لێدوانەی عراقچی لەکاتێکدایە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ رایگەیاند، دەرفەتێکی گەورەی بەخشیوە بە ئێران بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتن، بەڵام تاران سودی لەو دەرفەتە وەرنەگرت، وتشی: "ئەمڕۆ بەهێزترین ئۆپراسیۆنی ئابوری لە مێژوودا رادەگەیەنم کە تا ئێستا دژی هیچ وڵاتێک نەگیراوەتەبەر."
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، واشنتۆن دەستپێکردنی جەنگێکی ئابوری و سەپاندنی گۆشەگیرییەکی بێپێشینەی بەسەر ئێراندا دەستپێکردووە، ئاماژەی بەوەشکرد، تاران دەرفەتی گەیشتن بە رێککەوتنی لەگەڵ وڵاتەکەی لەدەستداوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، دەرفەتێکی گەورەی بەخشیوە بە ئێران بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتن، بەڵام تاران سودی لەو دەرفەتە وەرنەگرت، وتشی: "ئەمڕۆ توندترین رێکاری ئابوری لە مێژوودا ڕادەگەیەنم کە تا ئێستا دژی هیچ وڵاتێک نەگیراوەتەبەر."
سەرۆکی ئەمریکا جەختیشی کردەوە، ئەو رێکارە نوێیانە بریتیین لە جەنگێکی ئابوری و سەپاندنی گۆشەگیری لەسەر ئاستێک کە پێشتر وێنەی نەبووە، ئاماژەی بەوەشکرد توانا سەربازییەکانی ئێران بەر زەبری گەورە کەوتوون و ئابوری وڵاتەکەش لە بارودۆخێکی سەختدایە.
هاوکات ترەمپ هۆشداری توندی دایە ئەو وڵاتانەی هاوکاری تاران دەکەن و رایگەیاند، هەر وڵاتێک رێگە ببات دامەزراوە داراییەکانی، کۆمپانیاکانی، فڕۆکەخانەکانی یان لایەنە حکومییەکانی هاوکاریی خزمەتگوزاری بۆ ئێران دابین بکەن، رووبەڕووی لێکەوتەی ئابوری زۆر قورس دەبنەوە.
لە ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جارێكی تری جەنگی دژی ئێران، ئەمریكا تەنها هەزار و 105 موشەكی بەدەستەوە ماوە بۆ بەرپەرچدانەوەی هێرشە ئاسمانییەكانی ئێران.
ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژی و نێودەوڵەتی " سی ئێس ئای ئێس" بڵاویكردووەتەوە، بەهۆی جەنگی دژی ئێرانەوە، موشەكە كۆگاكراوەكانی ئەمریكا كە موشەكی بەرگریكارن بەشێوەیەكی بەرچاو كەمبوونەوەتەوە، بەجۆرێك پێش جەنگ نزیكەی 2200 موشەكی پاتریۆت و 452 موشەكی تاد هەبوو، بەڵام ئێستا كەمتر لە 827 موشەكی پاتریۆت و 278 مووشەكی تادی ماوە.
ئەوەشی خستووەتەڕوو، تێچووی هەر موشەكێك لەو دوو موشەكە بەرگریكارە ملیۆنان دۆلارە.
ئەو ناوەندە دەشڵێت، كەمبوونەوەی بەرچاوی موشەكە كۆگاكراوەكانی ئەمریكا، ترس و دڵەڕاوكێی لەلای هاوپەیمانانی ئەو وڵاتە دروستكردووە، كە بەهۆی كەمی ژمارەی موشەكەكانییەوە نەتوانێت وەك پێویست پارێزگارییان لێبكات.
ئەوەش لەدوای ئەوەدێت، بەمدواییانە پنتاگۆن گرێبەستێكی ملیارەها دۆلاری لەگەڵ كۆمپانیاكانی پیشەسازی بەرگریی ئیمزاكرد، بۆ بەرزتركردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی موشەك و سەرجەم كەرستە بەرگرییەكانی تر.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، گەروی هورمز کراوەیە و لە ئێستادا هیچ دانوستانێکیان لەگەڵ ئێراندا نییە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، هیچ جۆرە گفتوگۆ یان دانوستانێک لەگەڵ ئێران لە ئارادا نییە و بۆ داهاتووش هیچ پلانێکیان بۆ ئەو مەبەستە دانەناوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، گەروی هورمز کراوەیە و هەموو مینە دەریاییەکانیش لەناوبراون، جەختیشیکردوە، هێزەکانیان کۆنترۆڵی رەوشەکەیان کردووە.
ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، گەمارۆدانی دەریایی لەسەر بەندەرەکانی ئێران بە بڕیارێکی کارا و بەهێزەوە بەردەوامی دەبێت.
ئەم لێدوانەی ترەمپ دوای ئەوە هات کە محەمەد باقر قاليباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاندبوو، گەرووی هورمز ناکرێتەوە تا ئەمریکا پابەندبوونی خۆی بە لێکتێگەیشتنە کاتییەکان جێبەجێ نەکات، کە بریتیین لە هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی داراییە بلۆکراوەکان، لابردنی سزاکانی سەر نەوت و راگرتنی هەڕەشە و ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان.
ترەمپ دەڵێت، لە پرسی ئێراندا هیچ پەلەیەکیان نییە و دەبێت تاران ئاڵای خۆبەدەستەوەدان بەرز بکاتەوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی "فوکس نیوز" رایگەیاند، لە پرسی ئێراندا هیچ پەلەیەکی نییە و ئاماژەی بە بوونی "کەناڵی پەیوەندیی پشتی پەردە" کرد لەگەڵ لێپرسراوانی سوپای پاسدارانی ئێران.
ترەمپ وتی: "ئێمە راستەوخۆ لەگەڵ بەرپرسانی سوپای پاسداران لە ناو ئێراندا قسە دەکەین."
سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە، "دەبێت ئێران ئاڵای خۆبەدەستەوەدان بەرز بکاتەوە،" و ئاماژەی بەوەش کرد کە گەمارۆ دەریاییەکانی ئەمریکا بەردەوامن لە دروستکردنی فشاری ئابوری نوێ لەسەر رژێمی ئێران.
ئەوەشی خستەڕوو، "ئێران لە قوماردا لێهاتوون، بەڵام دوا هەناسەکانیان دەدەن."
پێشتریش سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "سۆشیاڵ تروس" جەختی کردبوەوە کە "ئێران بە هیچ جۆرێک ناتوانێت ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی،" و ڕایگەیاندبوو: "ئامانجی یەکەممان، کە هەمیشەش وەک خۆی دەمێنێتەوە، رێگریکردنە لە دەستگەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی."