جەنگی نێوان ئێران، ئیسرائیل و ئەمریکا
وەزیری بەرگریی فەرەنسا رایگەیاند، وڵاتانی فەرەنسا، بەلجیکا و هۆڵەندا خاوەنی هێز و توانایەکی باڵای مینڕێژکردن و پاککردنەوەی دەریاکانن، کە دەتوانرێت بەکاربهێنرێت بۆ مسۆگەرکردنی تێپەڕبوونی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز
کاترین ڤۆترین، وەزیری بەرگریی فەرەنسا لە لێدوانێکی نوێدا بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، پلانەکەی ئەوان تەنها لایەنێکی بەرگریی هەیە و بە هیچ شێوەیەک هێرشبەرانە نییە، ئامانج لێی تەنها پاراستنی سەلامەتی رێڕەوە ئاوییە نێودەوڵەتییەکانە.
بابەتەکە لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی بەرگریی و ئاسایشیی فەرەنسا بە سەرۆکایەتی ئیمانوێل ماکرۆن تاوتوێ دەکرێت، ئەوەش لە کاتێکدایە کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ گەڕاندنەوەی سەقامگیری بۆ ناوچەکە چڕبوونەتەوە.
گەروی هورمز کە یەکێکە لە گرنگترین ڕێڕەوە ئاوییەکانی جیهان، لە کاتی گرژییە سەربازییەکاندا، ئێران چەندین جار هەڕەشەی داخستنی گەروەکەی کردووە و لە ئێستاشدا ئەو وڵاتە "مینی دەریایی لە گەروەکە چاندووە و وەک هەڕەشەیەکی کرداریی بەکاریدەهێنێت".
سەرۆکی ئەمریکا: ئێران رازی بووە بە دەستبەرداربوون لە دروستكردنی چەكی ئەتۆمی و نزیكیشین لە رێككەوتن لەگەڵ ئەو وڵاتە
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لەگەڵ ئێراندا نزیکن لە رێککەوتن و لە زۆر خاڵدا هاوڕاین.
وتیشی، سەرەتای هەفتەی داهاتوو دانوستان دەستپێدەكاتەوە و ئێران داوای رێككەوتن دەكات و ئێمەش میهرەبان دەبین لەگەڵی.
ئاماژەی بەوەشداوە، ئەگەر پێویست بكات ماوەی ئاگربەست درێژدەكەینەوە و ئێرانیش رازیبووە چەكی ئەتۆمی دەستبەرداری دروستکردنی چەکی ئەتۆمی بێت.
کۆشکی سپی گەشبینە بە رێککەوتنی "تاران و واشنتۆن" و مەرجی قورسی بۆ ئێران هەیە.
کۆشکی سپی ئاشکرایکرد، گەشبینن بە گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی لەگەڵ تاران، بەڵام هاوکات جەختیان کردەوە، دۆناڵد تڕەمپ هێڵە سورەکانی خۆی بۆ ئێران دیاری کردووە و رێگە نادەن ئەو وڵاتە ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی کۆشکی سپی، لەبارەی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران رایگەیاند: ترەمپ بە ڕوونی هێڵە سورەکانی خۆی بۆ ئێرانییەکان باس کردووە و لە بەرژەوەندی تارانە کە وەڵامی داواکارییەکانیان بداتەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئامانجی ستراتیژی درێژخایەنی ئەمریکا ئەوەیە کە رێگری بکات لەوەی ئێران دەستی بە چەکی ئەتۆمی بگات، چونکە ئەمە بە دەستکەوت بۆ گەلی ئەمریکا و جیهانیش دەزانن.
لەلایەکی تریشەوە، لێپرسراوێکی باڵای ئێران بە ئاژانسی "رۆیتەرز"ی راگەیاندووە، سەردانی فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ تاران رۆڵی ئەرێنی هەبووە لە نزیککردنەوەی دیدگاکان و کەمکردنەوەی ناکۆکییەکان.
وەزارەتی دەرەوەی پاکستان ئاشکرای دەکات، وڵاتەکەی هەموو کارئاسانییەک دەکات لە نێوان ئێران و ئەمریکا ، ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ گەشتە کتوپڕەکەی فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ ئەمریکا.
وەزارەتی دەرەوەی پاکستان رایگەیاند، وڵاتەکەی بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ نێوەندگیری و ئاسانکاری دیالۆگ لە نێوان تاران و واشنتۆن، ئەمەش لەپێناو خاوکردنەوەی ئەو گرژییە توندەی ناوچەکەی گرتووەتەوە.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی پاکستان ئەمڕۆ پێنجشەممە ئاشکرایکرد، پەیوەندییەکان بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامی گفتوگۆکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بەردەوامن.
ئاماژەی بەوەش کرد، وڵاتەکەی وەک کاراسانکارێک بۆ ئەم دیالۆگە دەمێنێتەوە، هەرچەندە تا ئێستا کاتی خولی داهاتووی دانوستانەکان دیاری نەکراوە.
ئەمەش لەکاتێکدایە، عاسم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستان، راستەوخۆ دوای کۆتایی هاتنی سەردانە رەسمییەکەی بۆ تاران، بەرەو ئەمریکا بەڕێکەوت.
سەرچاوە میدیاییەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن، ئەم گەشتە لە چوارچێوەی هەوڵە چڕەکانی پاکستاندایە بۆ دۆزینەوەی رێگەچارەیەک و چارەسەرکردنی ئەو ململانێیە کە لە نێوان واشنتۆن و تاراندا سەریهەڵداوە.
ئەم نێوەندگیرییەی پاکستان لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بەهۆی شەڕی نێوان ئیسرائیل، ئەمریکا و بەرەی ئێران لە رەوشێكی یەکجار هەستیاردایە و هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ رێگری لە فراوانبوونی زیاتری جەنگەکە بەردەوامن.
سوپای ئەمریكا رایگەیاند، 10 كەشتی ئێرانی گەڕێندراونەتەوە لە گەروی هورمز و گەمارۆكە بەردەوامە.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا 'سێنتكۆم' رایگەیاند، لە ماوەی 48 سەعاتی یەكەمی دەستپێكردنی گەمارۆ دەریاییەكەی سەر ئێران، توانیویانە رێگری لە 10 كەشتی بكەن كە لە بەندەرەكانی ئێرانەوە بەڕێكەوتبوون.
ئاماژەی بەوەشكردوە، لە سەرەتایی گەمارۆكەوە تا ئێستا هیچ كەشتییەك نەیتوانیوە بەناو گەرووەكەدا تێپەڕێت.
راشیگەیاند، بەرەبەیانی ئەمرۆ كەشتیەكی ئێران وستویەتی بە بەندەر عەباسدا تێپەرێت بەڵام ناچاركراوە رێرەوەكەی بگۆرێت بگەڕێتەوە ناو خاكی ئێران.
ئەم گەمارۆیە دوای ئەوە هات دوای دەستپێكردنی هێرشە ئاسمانییەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، هێزە چەكدارەكانی ئێران گەروی هورموزیان بە كردەیی داخستبوو، هەروەها وتووێژەكانی ئاشتی لەگەڵ تاران لە شاری ئیسلام ئاباد شكستی هێنا.
وتەبێژی كۆشكی سپی رایگەیاند، بە ئەگەرێكی زۆرەوە دانوستان لەگەڵ ئێران دەستپێدەكاتەوە، رەتیشیكردەوە ئاگربەست درێژ كرابێتەوە .
كارۆلین لیڤیت وتەبێژی كۆشكی سپی رایگەیاند، بە ئەگەرێكی زۆرەوە گەڕی دووەمی دانوستانەكان لەگەڵ ئێران لە هەمان شوێنی پێشوو لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاكستان دەبێت و جەختشی كردەوە كە وادەی تەواوبوونی ئاگربەست هیچ گۆرانكاریەكی بەسەردا نەهاتووە.
كارۆلین لیڤیت راشیگەیاند، گەمارۆی دەریایی سەر ئێران تەنها بۆ ئەو كەشتیانەیە كە سودی ئابوری بە ئێران دەبەخشن.
لای خۆشییەوە وەزیری گەنجینەی ئەمریكا ئاشكرایكرد، ئامادەن سزای ئابوری بەسەر ئەو وڵاتانەدا بسەپێنن كە نەوت لە روسیا و ئێران دەكڕن و ئەو لێخۆشبوونە كاتییەی سەرۆكی ئەمریكا بۆ كڕینی نەوت لەو دوو وڵاتە رایگەیاندبوو كۆتاییهاتووە.
ناتانیاهۆ مەرجی توند بۆ راگرتنی شەڕ دادەنێت و رایدەگەیەنێت: ئامانجمان هەڵوەشاندنەوەی حزبوڵا و کۆتاییهێنانە بە پیتاندنی یۆرانیۆم لە ئێران.
بنیامین نەتەنیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، پەیامێکی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە و تێیدا جەختی لەسەر بەردەوامی هێرشەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر لوبنان و ئامادەباشی بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئێران کردەوە.
ناتانیاهۆ رایگەیاند، فەرمانی بە سوپا کردووە ناوچەی دابڕاو (Zone Buffer) لە باشووری لوبنان بەهێزتر بکەن. وتیشی: "هێزەکانمان لە گورزەکانیان بۆ سەر حزبوڵا بەردەوام دەبن و لە ئێستادا لە لێواری تێکشکاندنی تەواوەتی 'بنت جبێل' داین."
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوەکرد، لە دانوستانەکاندا دوو ئامانجی سەرەکییان هەیە؛ یەکەمیان هەڵوەشاندنەوەی گرووپی حزبوڵا و دووەمیان هێنانەکایەی ئاشتییەکی بەردەوام کە تەنها لە رێگەی "هێز"ەوە بەدی دێت.
سەبارەت بە تاران، نەتەنیاهۆ ئاشکرایکرد، هێشتا زووە بزانرێت ئەنجامی کۆبوونەوەکان لەگەڵ ئێران بە چی دەگات، بەڵام جەختی کردەوە کە واشنتۆن بەردەوام وردەکاری پەیوەندییەکانی لەگەڵ تاران بە ئیسرائیل رادەگەیەنێت.
ئیسرائیل بە هەماهەنگی ئەمریکا هەوڵ دەدات بۆ دەرهێنانی مادە پیتێنراوەکان لە ناوخۆی ئێران و کار بۆ ئەوە دەکات توانای پیتاندنی ناوکی لە ناو خاکی ئەو وڵاتەدا بە یەکجاری هەڵبوەشێنێتەوە.
لە لایەکی دیکەوە، وتەبێژی سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، چاودێری وردی وتووێژەکانی راگرتنی شەڕ لەگەڵ ئێران دەکەن، بەڵام هۆشداریدا کە "ئەگەر پێویست بکات، سوپا بە هێز و خێراییەکی زۆرەوە ئامادەیە بۆ دەستپێکردنەوەی هێرشەکان."
وەفدێكی باڵای حكومەتی پاكستان بە پەیامی ئەمریكاوە گەیشتنە ئێران و میدیاكانی پاكستانیش دەڵێن؛ پێدەچێت لە هەفتەی داهاتودا خولی دووەمی دانوستانی نێوان تاران و واشنتۆن دەستپێبكاتەوە.
بەپێی هەواڵی میدیاكانی ئێران، عاسم مونیر سوپاسالاری پاكستان بەسەرۆكایەتی وەفدێكی وڵاتەكەی گەیشتە تاران و لەلایەن عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران پێشوازییان لێكرا.
میدیاكانی پاكستان بڵاویانكردەوە، وەفدەكەی پاكستان پەیامی ئەمریكا دەگەیەننە لێپرسراوانی ئێران سەبارەت بە دەستپێكردنەوەی گەڕی دووەمی دانوستانەكانی نێوان ئەمریكا و ئێران، بڕیارشە لە كۆبونەوەی نێوایاندا لێپرسراوانی ئێران و وەفدی پاكستان تاتوێی ناوەڕۆكی پەیامەكەی ئەمریكا بكەن.
كەناڵی جیۆ پاكستانیش بڵاویكردەوە ، ئەگەری ئەوە هەیە لە هەفتەی داهاتوودا گەڕی دووەمی دانوستانی راستەوخۆی نێوان ئێران و ئەمریكا لە ئیسلام ئاباد دەستپێبكاتەوە.
لە پەیامێکی کتوپڕدا بۆ جیهان ترەمپ کۆتایی بە هەڕەشەکانی سەر گەروی هورمز هێنا و "بەڵێنە گەورەکەی" چینیشی بەرانبەر ئێران ئاشکراکرد.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن و پەکین لەسەر چەند پرسێکی هەستیار رێککەوتوون و جەختیشیکردەوە، چیتر رێگە نادرێت گەروی هورمز بەڕووی جیهاندا دابخرێت.
لە پۆستێکدا لە هەژماری تایبەتی خۆی لە سۆشیاڵ تروس دۆناڵد ترەمپ ئاشکرایکرد، رێککەوتنی وڵاتەکەی لەگەڵ ئێران نزیکبووەتەوە و ئاماژەی بەوەشکرد، لایەنی چینی زۆر دڵخۆشن بەوەی کە ئەو کار دەکات بۆ کردنەوەی گەروی هورمز بە شێوەیەکی هەمیشەیی.
ترەمپ نووسیویەتی: "ئێمە گەروی هورمز بۆ تەواوی جیهان دەکەینەوە و ئەم کارەش بۆ هەمیشە بەو شێوەیە دەمێنێتەوە،" ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی هەر هەڕەشەیەک بۆ داخستنی ئەو رێڕەوە ئاوییە ستراتیژییەی جیهان.
لە لایەکی تریشەوە، سەرۆکی ئەمریکا باسی لە هەماهەنگییەکانی لەگەڵ شی جین پینگ، سەرۆکی چین کرد و وتی: "چین رەزامەندی نیشانداوە کە هیچ جۆرە چەکێک بۆ ئێران نەنێرێت،" ئاماژەی بەوەشکرد، پەیوەندییەکی "ناوازەی" لەگەڵ سەرۆکی چین هەیە و دووپاتیکردەوە، بژاردەی دیپلۆماسی و رێککەوتن زۆر باشترە لە جەنگ، هەرچەندە وتیشی: "ئەگەر ناچار بین، ئێمە لە هەموو لایەک باشتر دەجەنگین."
ئەم لێدوانانەی ترەمپ دوای ئەوە دێت کە پێشتر رایگەیاندبوو، نامەیەکی "ناوازە"ی لەلایەن شی جین پینگەوە پێگەیشتووە، کە تێیدا سەرۆکی چین ئەو دەنگۆیانەی رەتکردووەتەوە، باس لە ناردنی چەک بۆ تاران دەکەن لەلایەن وڵاتەکەیەوە.
سەرۆكی ئەمریكا رایدەگەیەنێت جەنگی دژی ئێران بەرەو كۆتایی دەچێت، بەڵام ئەركی واشنتۆن لە ناوچەكە كۆتایی نەهاتووە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی فۆكس بیزنس رایگەیاند، لە كۆتاییەكانی جەنگ ی دژی ئێران نزیك بوونەتەوە و بە رێككەوتنی كەمیش لەگەڵ ئەو وڵاتە رازی نابێت.
وتیشی، بڕوای وایە جەنگ زۆر لە كۆتایی نزیكبووەتەوە و ئەگەری رێككەوتنێكی باش هەیە بەڵام هێزەكانی ئەمریكا لە ناوچەكەدا ئەركەكانیان كۆتایی نەهاتووە.
سەرۆكی ئەمریكا جەختیشیكردەوە، سەرەڕای ئەوەی هەموو شتێك لەگەڵ ئێران كۆتایی نەهاتووە، بەڵام ئەگەری هەیە دانوستانەكانی ئیسلام ئاباد دەستپێبكەنەوە.
ئەو لێدوانەی ترەمپ لە كاتێكدایە زۆربەی میدیاكانی ئەمریكا هەواڵی ئەگەری دەستپێكردنەوەی خولێكی تری دانوستانی نێوان ئەمریكا و ئێرانیان لە پاكستان بڵاوكردووەتەوە.
عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران پەیوەندییەكی تەلەفونی لەگەڵ هاكان فیدان هاوتا توركییەكەی ئەنجامدا.
عراقچی جەختی لەسەر بەرپرسیارێتی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كردەوە لەبەرانبەر هێرشەكانی ئەمریكا بۆسەر ئێران و مەترسی بۆسەر ئاسایشی ناوچەكە.
عراقچی وتیشی، وڵاتەكەی بەردەوام دەبێت لە هاوكاریكردنی لوبنان لە بەرگریكردن لە سەروەری خاكەكەی دژی داگیركەران .
وەزیری دەرەوەی توركیاش، پاڵپشتی وڵاتەكەی بۆ ئاگربەستی نێوان ئەمریكا و ئێران دەربڕی، ئیدانەی هەوڵەكانی ئیسرائیلی بۆ ناسەقامگیركردنی ناوچەكە كرد.
بە مەبەستی تاوتوێکردنی رەوشی رێککەوتنی ئەتۆمی، واشنتۆن و تاران لە رێگەی نێوەندگیری ئیسلام ئابادەوە نزیک بوونەتەوە لە دەسپێکردنی خولێکی تری دانوستانەکان.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئاشکرایکرد، لە دوو رۆژی داهاتوودا خولێکی نوێی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران لە وڵاتی پاکستان بەڕێوەدەچێت، هاوکات هەڵوێستی توندی وڵاتەکەشی بەرانبەر دۆسیەی ئەتۆمی تاران دووپاتکردەوە.
ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ "نیویۆرک پۆست" تایگەیاند، ئەگەری زۆرە لە ماوەی دوو ڕۆژی داهاتوودا لە پاکستان لەگەڵ لایەنی ئێرانی کۆببنەوە.
سەرۆکی ئەمریکا ستایشی عاسیم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستانی کرد و وتی: "کارێکی نایاب دەکات لە رێکخستنی ئەم گفتوگۆیانەدا لەگەڵ تاران."
ترەمپ جەختی کردەوە، ئێران "بە هیچ شێوەیەک نابێت ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی" و راشیگەیاند کە دژی ئەوەیە ماوەی 20 ساڵ بە ئێران بدرێت بۆ راگرتنی پیتاندنی یۆرانیۆم.
لەلایەکی تەرەوە، سەرچاوەیەکی باڵای ئێرانی ئاماژەی بەوەکردووە، هێشتا کاتێکی دیاریکراو دەستنیشان نەکراوە، بەڵام وەفدە دانوستانکارەکان رۆژانی هەینی تا یەکشەممەیان وەک وادەیەکی کراوە داناوە، هاوکات باڵیۆزخانەی ئێران لە ئیسلام ئاباد ئاشکرایکردووە، پێدەچێت کۆبوونەوەکە کۆتایی ئەم هەفتەیە یان سەرەتای هەفتەی داهاتوو بەڕێوەبچێت.
لە چوارچێوەی گۆڕانکارییە ستراتیژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئیسرائیل سەرکەوتنی خۆی لە پەکخستنی تەواوەتی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بە پاڵپشتی ئەمریکا دوپات دەکاتەوە.
یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، هێزەکانیان بە هاوکاریی ئەمریکا توانیویانە پڕۆژە ئەتۆمییەکەی ئێران لەناو ببەن و رێگری لە بەرهەمهێنانی چەکی ئەتۆمی بکەن.
وەزیری بەرگری ئیسرائیل جەختی کردەوە، لابردنی یۆرانیۆمی پێتێنراو مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران، چونکە ئەو مادانە دەکرێت ببنە بنەما بۆ سەرلەنوێ کارپێکردنەوەی پڕۆژەکە.
لە یادی هۆلۆکۆستدا کاتز رایگەیاند: "ئیسرائیل ئێستا بەهێزتر و ئارامترە و هیچ مەترسییەکی لەناوچوونی لەسەر نەماوە."
ئەم لێدوانانەی کاتز لە کاتێکدایە کە ناوچەکە لەناو جەرگەی ململانێیەکی تونددایە و ئاماژەیەکی روونە بۆ گۆڕانی هاوسەنگییە ستراتیژییەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم' ئاشرایکرد، هێزەکانیان دەستیان کردووە بە جێبەجێکردنی ئەرکی گەمارۆدانی سەرجەم ئەو کەشتیانەی دەچنە ناو بەندەرەکانی ئێران یان لێی دەچنە دەرەوە.
سێنتکۆم رایگەیاند، زیاتر لە 10 هەزار سەرباز لە هێزەکانی دەریاوانی، مارێنز و ئاسمانی، لەگەڵ زیاتر لە 12 کەشتی جەنگیی و دەیان فڕۆکە، ئەرکی چاودێریکردن و سەپاندنی گەمارۆکە جێبەجێ دەکەن.
ئەوەشی خستەڕوو، لە یەکەمین رۆژی ئۆپراسیۆنەکەدا هیچ کەشتییەک نەیتوانیوە بەناو گەمارۆکەدا تێپەڕن، هاوکات شەش کەشتی بازرگانی پابەندی فەرمانەکانی ئەمریکا بوون و گەڕاونەتەوە بۆ ناو بەندەرە ئێرانییەکان لە دەریای عومان.
سێنتکۆم ئاماژەی بەوەشکرد، گەمارۆکە سەرجەم بەندەر و ناوچە کەناراوەکانی ئێران لە کەنداوی عەرەبی و دەریای عومان دەگرێتەوە، بەبێ گوێدانە ناسنامە و ئاڵای کەشتییەکان.
هێزەکانی ئەمریکا جەختیان کردووەتەوە، بەردەوامن لە پاراستنی ئازادیی هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمز بۆ ئەو کەشتیانەی روو لەو بەندەرە دەکەن کە سەر بە ئێران نییە یان لێیان دەگەڕێنەوە.
سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران ئامادەیی وڵاتەكەی بۆ درێژەدان بە دانوستان لەگەڵ ئەمریكا دەربڕی بەو مەرجەی لەسەر بنەمای لۆژیك بن، رۆژنامەیەكی ئەمریكیش ئاشكرایدەكات، ئێران لەسەر ئاستی ناوخۆیی تاووتوێی دەستبەرداربوون لە پیتاندنی یۆرانیۆم دەكات.
غولامحسێن موحسینی ئیژەیی، سەرۆكی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران، لەبارەی دانوستانەكانی نێوان واشنتۆن و تاران لە ئیسلام ئاباد رایگەیاند، ئەمریكا دەیویست لەسەر مێزی گفتوگۆ، ئەو دەستكەوتانە بەدەست بهێنێت كە لە جەنگدا نەیتوانیبوو بەدەستیان بهێنێت.
ئاماژەی بەوەش كرد، وەفدی ئێران توانی بە سەركەوتوویی پارێزگاری لە مافەكانی بكات و نەهێڵێت ئەمریكا بگاتە ئامانجەكانی.
وتیشی، "تاران ئامادەیە بۆ درێژەدان بە دانوستان لەگەڵ واشنتۆن بەو مەرجەی دانوستانەكان لۆژیكی و واقعی بن".
سەرچاوەیەكیش بە رۆژنامەی نیویۆرك پۆستی ئەمریكی راگەیاند، ئاستەنگی پەیوەندی لە نێوان وەفدی ئێران لە ئیسلام ئاباد لەگەڵ سەركردایەتی لە تاران هۆكارێكی شكستی دانوستان بوو، وتیشی، لە ئێستادا ئێران تاووتوێی دەستبەرداربوون لە پیتاندنی یۆرانیۆم دەكات وەك مەرجێكی ئەمریكا بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگ.
لە چوارچێوەی گۆڕینی هاوکێشە سەربازییەکانی ناوچەکە، تەلئەبیب پلانی توندکردنی گەمارۆ دەریاییەکانی سەر ئێران دەخاتەڕوو، هەروەها ستراتیژییەکی نوێی هاوبەش لەگەڵ واشنتۆن رەچاو دەکات.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، زنجیرەیەک لێدوانی توندی سەبارەت بە پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و هەڵوێستی وڵاتەکەی بەرانبەر ئێران و حزبوڵا راگەیاند. ناتانیاهۆ پاڵپشتی تەواوی خۆی بۆ بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپ دەربڕی سەبارەت بە سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا.
ناتانیاهۆ جەختی کردەوە، ئیسرائیل پاڵپشتی هەڵوێستی ترەمپ دەکات بۆ سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر تاراندا، ئاماژەی بەوەشکرد، جەنگ لەگەڵ ئێران بەردەوامە.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، ئامانجی سەرەکی ئەوان و ئەمریکییەکان گەرەنتی کردنی ئەوەیە کە ئێران نەتوانێت یۆرانیۆم بپیتێنێت و دەبێت هەموو مادە پیتێنراوەکانی لێ وەربگیرێتەوە.
سەبارەت بە لوبنان، ناتانیاهۆ رەتیکردەوە تەنها باس لە "پێنج خاڵی سنوری" بکرێت، بەڵکو ئاشکرایکرد، پلانیان هەیە ناوچەیەکی ئەمنی "بەهێز و قوڵ" لە باشوری ئەو وڵاتە دروست بکەن.
ناتانیاهۆ راشیگەیاند، هێزەکانیان کۆنترۆڵی ئەو گوندانە دەکەن کە حزبوڵا تێیدا باڵادەست بووە و بە تەواوی تێکیان دەشکێنن.
ئەم لێدوانانەی نەتانیاهۆ هاوکاتە لەگەڵ توندتربوونی گەمارۆکانی ئەمریکا بۆ سەر رێڕەوە ئاوییەکانی ناوچەکە و نیشاندەری هەماهەنگییەکی بەهێزی نێوان واشنتۆن و تەلئەبیب-ە بۆ گۆڕینی هاوکێشە سەربازییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.