بەهۆی جیاوازی زۆر لە مەرجەکان و هەبوونی دووبەرەکی لە ناوخۆی تاران، هەوڵە نوێیەکانی ئێران بۆ ئاشتی لە لایەن واشنتۆنەوە رەتکرانەوە، ترەمپیش دەڵێت؛ ئێران دەیەوێت رێككەوتن بكات، بەڵام من بەدڵم نییە

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە ململانێکانی لەگەڵ تاران رایگەیاند؛ بە دوایین پێشنیازی ئێران بۆ ئاشتی رازی نەبووە و تاران داوای کۆمەڵێک شت دەکات کە واشنتۆن ناتوانێت قبوڵیان بکات.

ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد، هەرچەندە ئێران دەیەوێت رێککەوتن بکات، بەڵام ئەو بەو پێشنیازە دڵخۆش نییە و وتی: "ئێرانییەکان لە گەیشتن بە رێککەوتن نزیک نین"، هەروەها ئاماژەی بە بوونی دووبەرەکی لە ناو سەرکردایەتی ئێران کرد و وتی، بەهۆی ئەو دابەشبوونەی لە تاران هەیە هیچ پێشکەوتنێک لە گفتوگۆ تەلەفۆنییەکاندا بەدی ناکرێت.

سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی توندی ئاراستەی تاران کرد و رایگەیاند: "یان ئێرانییەکان لەناودەبەین یان دەبێت لەگەڵمان رێکبکەون، ئەوان ئەوەی دەیانەوێت لەگەڵ ئێمە بەدەستی ناهێنن". جەختیشی کردەوە کە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ پاکستان وەک نێوندگیر بەردەوام دەبێت.

لە لایەکی ترەمپ، ترەمپ نیگەرانی خۆی بەرانبەر هەڵوێستی ئیسپانیا و ئیتاڵیا دەربڕی و هەڕەشەی بەرزکردنەوەی باجی سەر ئۆتۆمبێلی یەکێتی ئەوروپای کرد بەهۆی پابەندنەبوونیان بە رێککەوتنەکان. سەبارەت بە عیراقیش، پاڵپشتی خۆی بۆ سەرۆک وەزیرانی راسپێردراوی عیراق دووپاتکردەوە.

لە کۆتایی لێدوانەکەیدا، ترەمپ هیوای خواست بە کۆتاییهاتنی شەڕ جارێکی تر نرخی سووتەمەنی لە جیهاندا دابەزێت، وتیشی، کە سەردانە چاوەڕوانکراوەکەی بۆ چین "بێ وێنە" دەبێت و بە ئەگەرێکی زۆریشەوە بەشداری لوتکەی گروپی حەوت لە فەرەنسا دەکات.

ماڵپەڕی ئەكسیۆس لە زاری چەند لێپرسراوێکی باڵای واشنتۆنەوە وردەكاریی چەند مەرجێكی نوێی ئەمریكا بۆ رێككەوتن لەگەڵ ئێران ئاشكرا دەكات.

بەگوێرەی زانیارییەكانی ماڵپەڕی ئەكسیۆس، ستیڤ ویتكۆف نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە رێگەی نێوەندگرەكانەوە لیستێكی نوێی داواكارییەكانی گەیاندووەتە تاران.

ماڵپەڕەكە ئاشكرایكردووە، واشنتۆن داوایكردووە ئێران هیچ چالاكییەكی ئەتۆمی لەو وێستگە ئەتۆمییانەدا دەستپێبكاتەوە كە پێشتر بۆردومان كرابوون و داواشیكردووە، تاران پابەند بێت بەوەی هیچ بڕە یۆرانیۆمێكی پیتێندراو بۆ دەرەوەی وڵات نەگوازێتەوە، تا ئەو كاتەی دانوستانەكان بەردەوامن.

هەروەها بە پێی زانیارییەكانی ماڵپەڕەكە واشنتۆن داوای راگرتنی پرۆسەی نۆژەنكردنەوە و پەرەپێدانای وێستگە ئەتۆمییەكانی ئێرانی كردووە تا ئەو كاتەی هەردوولا دەگەنە رێككەوتن.

ئەوەش لە كاتێكدایە، دەسەڵاتدارانی ئێران پێشنیازێكی نوێیان بۆ گەیشتن بە رێككەوتن پێشكەش بە ئەمریكا كردبوو.

واشنتۆن گرێبەستێكی 100 ملیۆن دۆلاری بۆ پوچەڵكردنەوەی مینەكانی ئێران لە گەروی هورمز ئیمزا دەكات.

هێزی دەریایی ئەمریكا هەنگاوێكی نوێ بۆ روبەڕووبوونەوەی مەترسییەكانی ئێران لە گەروی هورمز دەنێت و پەنا بۆ تەكنەلۆژیای زیرەكیی دەستكرد دەبات، لەو چوارچێوەیەدا گرێبەستێكی بە بەهای نزیكەی 100 ملیۆن دۆلار لەگەڵ كۆمپانیای ئەمریكی دۆمینۆ داتا لاب ئیمزا كردووە، بە مەبەستی پەرەپێدانی سیستمێكی پێشكەوتوو بۆ دۆزینەوە و دەستنیشانكردنی مینە چێندراوەكانی ئێران لە گەروی هورمز.

ئەم تەكنەلۆژیا نوێیە توانایەكی بێپێشینە دەداتە هێزە دەریاییەكانی ئەمریكا تاوەكو بە خێراییەكی زۆر و ورد، شوێن و جۆری ئەو مینانە دیاری بكەن كە لە كەنداو جێگیر كراون.

پێشتر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا ئاماژەی بەوە كردبوو پڕۆسەی پاككردنەوەی گەرووی هورمز لە مینە چێندراوەكانی ئێران كارێكی ئاڵۆزە و رەنگە چەندین مانگ بخایەنێت، بەڵام چاوەڕوان دەكرێت بە پشتبەستن بە زیرەكیی دەستكرد، ئەو ماوەیە زۆر كەم بكرێتەوە و سەلامەتیی هێڵە بازرگانییەكان زیاتر پارێزراو بێت.

تۆڕی هەواڵی سی ئێن ئێن ئاشكرای كردووە، چاوەڕوان دەكرێت ئەمڕۆ ئێران پێشنیازێكی نوێ پێشكەش بكات.

دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا پێشنیازەكەی ئێرانی رەتكردەوە لەبارەی كردنەوەی گەروی هورمز و لابردنی گەمارۆكانی سەر ئەو وڵاتە، تۆڕیی هەواڵی سی ئێن ئێن ئاشكرای كردووە، چاوەڕوان دەكرێت ئەمڕۆ ئێران لەڕێی نێوەندگری پاكستانەوە پێشنیازێكی نوێ پێشكەش دەكات.

سەرچاوەیەكی ئاگادار بە سی ئێن ئێنی راگەیاندووە، دانوستانەكان بەرەوپێشچوونی باشیان بەخۆیانەوە بینیوە و لە قۆناغێكی باشدان.

لە بەرانبەردا، دۆناڵد ترەپ ئاماژەی بەوەكرد، ئێران بەهۆی لاوازبوونی سەرجەم توانا سەربازی و ئابورییەكانی، ئێستا پێگەی لە دانوستانەكاندا لاوازبووە و پێویستە بە زوویی رێككەوتن بكات.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، وڵاتی پاکستان وەک نێوەندگیری رەسمی بۆ گفتوگۆکانی نێوان تاران و واشنتۆن دەمێنێتەوە، هاوکات ئاماژە بەوە دەکەن کە گەیشتن بە ئەنجامی خێرا لەو دانوستانانەدا کارێکی واقیعی نییە.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە لێدوانێکدا رایگەیاند؛ وڵاتەکەی هەوڵدەدات لە رێگەی نێوەندگیری پاکستانەوە بگاتە رێڕەوێک کە تێیدا کۆتاییهاتنی تەواوەتی مەترسییەکانی جەنگ مسۆگەر بکات.

جەختیشی کردەوە، پرۆسەی گفتوگۆکان کاتی دەوێت و چاوەڕوانییەکان بۆ ئەنجامی خێرا لە جێی خۆیاندا نین.

لەلایەکی ترەوە، رۆژنامەی "وۆل ستریت جۆرناڵ"ی ئەمریکی بڵاویکردەوە؛ ئێران لەبەردەم فشارێکی توندی سەربازی و ئابوریدایە و نەیتوانیوە گەمارۆ دەریاییەکانی ئەمریکا بۆ سەر بەندەرەکانی بشکێنێت.

رابەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران هەڕەشەی كۆتاییهێنان بە گەمارۆكانی سەر گەروی هورمز دەكات و دەڵێت، ئێران و وڵاتانی كەنداو چارەنوسیان هاوشێوەیە.

موجتەبا خامنەیی رابەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران رایگەیاند، وڵاتانی زلهێزی جیهان بە چاوچنۆكییەوە لە گەروی هورمز دەڕوانن و ساڵانێكی دورودرێژە چاوی چاوچنۆکییان لەسەر گەرووەكە نەبڕاوە.

دەشڵێت: ئێران و وڵاتانی دراوسێ لە كەنداو چارەنوسیان هاوشێوەیە.

موجتەبا خامنەیی هەڕەشەی كۆتاییهێنان بە دەستدرێژی و گەمارۆكانی سەر گەروی هورمزیش دەكات و دەڵێت: ئەمریكا توانای پاراستنی بنكەكانی خۆی نییە لە ناوچەكە، نەك پاراستنی هاوپەیمان و لایەنگرانی.

وەزارەتی دەرەوەی پاکستان جەخت لە بەردەوامی هەوڵە دیپلۆماسییەکانی دەکاتەوە بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئاشکرایدەکات، کەناڵەکانی پەیوەندی لەگەڵ واشنتۆن و تاران بە کراوەیی ماونەتەوە.

وەزارەتی دەرەوەی پاکستان رایگەیاند، وڵاتەکەی پابەندە بە بەردەوامبوون لە ئاسانکاری بۆ گفتوگۆکانی نێوان ئەمریکا و ئێران، بە ئامانجی دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان و کەمکردنەوەی پێکدادانەکان.

ئیسلام ئاباد ئاماژەی بەوەکردووە، لەگەڵ چەندین دەوڵەتی ناوچەکە لە پەیوەندیدایە بۆ چەسپاندنی ئارامی و دڵنیابوونەوە لە بەردەوامیی ئاگربەست.

ئەم هەوڵانەی پاکستان لە چوارچێوەی نێوەندگیرییەکی چالاکدایە بۆ میوانداریکردنی خولێکی نوێی دانوستانەکان لەنێوان هەردوو لایەندا.

ئەم جوڵە دیپلۆماسییانەی پاکستان دوای ئەوە دێت، کە لە 28ی شوباتی رابردوو گرژییە سەربازییەکان لەنێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لەلایەک و ئێران لەلایەکی تر پەرەی سەند، بەڵام لە 8ـی نیساندا و بە نێوەندگیری حکومەتی پاکستان، هەردوولا گەیشتنە رێککەوتنی "ئاگربەستێکی کاتی".

بەهۆی زیادبوونی فشارەکان و دەنگۆی گەمارۆدانی دەریایی، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، هێرش دەکاتە سەر راوێژکارانی واشنتۆن و هۆشداری لە گەیشتنی نرخی نەوت بۆ 140 دۆلار دەدات.

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە پەیامێکی تونددا وەڵامی ئەو دەنگۆ و پێشنیازانە دەداتەوە کە باس لە گەمارۆدانی دەریایی و هێرشکردنە سەر بیرە نەوتەکانی ئێران دەکەن.

قالیباف بە شێوازێکی تەنزئامێز ئاماژەی بەوەکردووە، سێ رۆژ بەسەر هەڕەشەکاندا تێپەڕی و هیچ بیرە نەوتێک نەتەقییەوەتەوە.

وتیشی: "دەتوانین ئەو کاتە بۆ 30 رۆژ درێژ بکەینەوە و پەخشی راستەوخۆی بیرە نەوتەکانیش نیشان بدەین."

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران هێرشیکردە، سەر راوێژکارانی ئیدارەی ئەمریکا رایگەیاند، ئەو جۆرە ئامۆژگارییە بێمانایانەی دەدرێنە واشنتۆن، نرخی نەوتیان گەیاندووەتە 120 دۆلار و لە وێستگەی داهاتووشدا نرخەکەی دەگاتە 140 دۆلار. جەختیشی کردەوە کە کێشەکە تەنها لە تیۆرییەکاندا نییە، بەڵکو لەو عەقڵییەتەدایە کە هاندەری گەمارۆدانی ئێرانە.

سەرۆک کۆماری ئێران جەختدەکاتەوە، هەوڵەکان بۆ سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر تاراندا بێ ئەنجام بووە و پێچەوانەی یاسا نێودەوڵەتییەکانە.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران ڕایگەیاند، هەر هەوڵێک بۆ سەپاندنی سنوردارکردن و گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا، پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکانە و سەرکۆنەکراوە و دان پێدانانە بە شکست.

پزیشکیان ئاماژەی بەوەکرد، "دوژمن" شێوازەکەی گۆڕیوە و پەنای بۆ سەپاندنی فشارە ئابورییەکان و گەمارۆی دەریایی بردووە دژی حکومەت و گەلی ئێران. وتیشی: "ئاوە هەرێمییەکان جێگەی سەپاندنی بڕیاری تاکلایەنە نین، بەڵکو بەشێکن لە سیستمی نێودەوڵەتی و پاراستنی ئاسایشەکەی تەنها لەڕێگەی هەماهەنگییەوە دەبێت."

سەرۆک کۆماری ئێران جەختی کردەوە، بوونی هێزە بیانییەکان لە ناوچەکەدا، تەنها دەبێتە هۆی زیادبوونی گرژییەکان و ناسەقامگیرکردنی ئاوە هەرێمییەکان، ئەوەشی خستەڕوو، بوونی ئەو هێزانە هیچ خزمەتێک بە ئاسایشی ناوچەکە ناکات.

بڕیارە ئەمرۆ سەرۆكی ئەمریكا، تاوتوێی پلانێكی نوێ بۆ دەستپێكردنەوەی هێرشی سەربازی دژ بە ئێران بكات.

ماڵپەڕی ئەكسیۆس لە زاری دوو سەرچاوەی ئاگادارەوە بڵاویكردووەتەوە، بڕیارە ئەمڕۆ دۆناڵد ترەمپ كارنامەیەكی سەربازی دەربارەی پلانە نوێیەكان بۆ هێرشكردنە سەر ئێران پێبگات كە لە لایەن براد كوپەر، فەرماندەی سێنتكۆمەوە ئامادەكراوە.

راشیگەیاندووە، پلانەكەی براد كوپەر بریتییە لە هێرشێكی كورت و بەهێز بۆ سەر ژێرخانەكانی ئێران، بە ئامانجی ناچاركردنی تاران بۆ گەڕانەوە بۆ سەر مێزی گفتوگۆ و نیشاندانی نەرمی زیاتر لە دۆسیە ئەتۆمییەكەیدا.

پێشبینی دەكرێت پلانەكە ئەگەری بڵاوكردنەوەی هێزی زەمینی و ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی هێزە تایبەتەكان بۆ دەستبەسەرداگرتنی كۆگاكانی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران و كۆنترۆڵكردنی بەشێك لە گەروی هورمز لەخۆبگرێت.

بەهۆی داڕمانی ئابوری و تێکشانی هێزە سەربازییەکان، سەرۆکی ئەمریکا داوایەکی بەپەلە ئاڕاستەی لێپرسراوانی ئێران دەکات و داوای خۆ بەدەستەودانی تاران دەکات.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، داوای لە ئیران دەکەم ئێستا خۆیان بەدەستەوە بدەن، دەشڵێت "تەنها شتێک کە پێویستە ئێران بیکات ئەوەیە بڵێت ئێمە خۆمان بەدەستەوە دەدەین."

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کرد، وڵاتەکەی توانیویەتی "سوپای ئێران تێکبشکێنێت و هێزە دەریاییەکانیان لەناو ببات"، هەروەها وتیشی تاران ئێستا تەنها خاوەنی رێژەیەکی زۆر کەمی کارگەکانی دروستکردنی موشەکە.

ترەمپ باسی لە داڕمانی ئابوریی ئێران کرد و وتی: "ئابورییەکەیان لە لێواری هەرەسهێناندایە و دراوەکەیان هیچ بەهایەکی نەماوە."

سەرۆکی ئەمریکا ئاشکرایکرد، کە لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا تاوتوێی دۆسیەی ئێرانی کردووە و ئاماژەی بەوەکرد، پوتن "ئارەزووی پێشکەشکردنی هاوکاری دەکات" و ئەویش نایەوێت تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، هاوکات پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی لەگەڵ پوتین بە "زۆر باش" وەسف کرد.

سەبارەت بە جەنگی ئۆکراین، ترەمپ رایگەیاند، پێشنیازی ئاگربەستێکی کاتی کردووە و بە وردی لەگەڵ پوتن باسیان لەو قەیرانە کردووە.

پەیوەندییەکی تەلەفۆنی 90 خولەکی لە نێوان پوتین و ترەمپ؛ ئێران و ئۆکراین تەوەرە سەرەکییەکان بوون.

پاش پەرەسەندنی گرژییەکان، ڤلادیمێر پوتن و دۆناڵد ترەمپ بۆ تاوتوێکردنی رەوشی ناوچەکە و دۆسیەی ئەتۆمی ئێران گفتوگۆیان کرد.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، هاوتا ئەمریکییەکەی ئەنجامدا کە زیاتر سەعات و نیوێکی خایاند. تەوەرە سەرەکییەکانی پەیوەندییەکە بریتی بوون لە پەرەسەندنەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دۆسیەی ئێران، لەگەڵ جەنگی ئۆکراین.

یوری ئوشاکۆڤ، یاریدەدەری سەرۆکی روسیا رایگەیاند، گفتوگۆکە "راشکاوانە و کردەیی" بووە و هەردوو سەرۆک بایەخێکی تایبەتیان بە بارودۆخی ئێران و کەنداو داوە.

هۆشداریی پوتن و دەستخۆشی لە ترەمپ

لە پەیوەندییەکەدا، پوتن بڕیارەکەی ترەمپی بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست لەگەڵ ئێران بە "راست و دروست" وەسف کرد، چونکە دەرفەت بۆ دانوستان دەڕەخسێنێت، بەڵام لە هەمان کاتدا هۆشداریی دایە ترەمپ کە ئەنجامدانی هەر ئۆپەراسیۆنێکی زەمینی لە دژی ئێران "مەترسیدار" دەبێت، پوتن چەند پێشنیازێکیشی بۆ چارەسەرکردنی کێشەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران پێشکەش بە سەرۆکی ئەمریکا کردووە.

ئۆکرانیا و یادی جەنگی جیهانی

سەبارەت بە دۆسیەی ئۆکراین، پوتین پێشنیازی ئاگربەستێکی کاتیی کردووە بەبۆنەی یادی کۆتاییهاتنی جەنگی جیهانی دووەم، لە بەرانبەردا، ترەمپ گەشبینی خۆی نیشانداوە کە گەیشتن بە رێککەوتن بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراین نزیکە، هەرچەندە پوتن جەختی کردووەتەوە کە ئێستا هێزەکانی روسیا "دەسپێشخەریی مەیدانی"یان لەدەستدایە.

سەرکۆنەکردنی هەوڵی تیرۆرکردنی ترەمپ

لە بەشێکی تری پەیوەندییەکەدا، پوتن پشتگیری خۆی بۆ ترەمپ دەربڕی لە دوای ئەو هەوڵە تیرۆرکردنەی کە رووبەڕووی بووەوە و بە توندی روداوەکەی سەرکۆنە کرد، کرملنش دووپاتی کردەوە، مۆسکۆ بەردەوام دەبێت لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئێران، وڵاتانی کەنداو، ئیسرائیل و ئەمریکا بە مەبەستی رێگریکردن لە پەرەسەندنی گرژییەکان و بەرەوپێشبردنی دانوستانەکان.

دۆناڵد ترەمپ دەڵێت: ئەو گەمارۆ دەریاییەی خراوەتە سەر ئێران، ئامرازێکی زۆر کاریگەرترە بۆ فشارخستنە سەر تاران بەراورد بە بژاردەی سەربازی.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بە ماڵپەڕی ئاکسیۆس راگەیاند، "گەمارۆدان لە بۆردومانکردن کاریگەرترە، ئێستا ئەوان لە بارودۆخێکی زۆر خراپدان و خنکاون، رەوشەکە بۆیان خراپتریش دەبێت."

جەختیشی کردەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد، ئێران لەژێر گەمارۆی دەریایی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی رژێمەکەیان رازی دەبێت بە رێککەوتنێک کە تەواوی نیگەرانییەکانی واشنتۆن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەیان بڕەوێنێتەوە.

لە لایەکی تریشەوە، سەرچاوە ئەمریکییەکان ئاشکرایان کردووە کە ترەمپ تاوەکو ئێوارەی سێشەممە فەرمانی هیچ هێرشێکی سەربازیی نەداوە، بەڵام فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) پلانێکی بۆ وەشاندنی گورزی "کورت و بەهێز" ئامادە کردووە، بۆ ئەوەی ئەگەر رێڕەوی دانوستانەکان گەیشتە بنبەست، پەنای بۆ ببرێت.

وەزیری جەنگی ئەمریکا لە زنجیرە لێدوانێکی نوێدا پلانی ئیدارەی نوێی واشنتۆنی بۆ بەهێزکردنەوەی تواناکانی سوپا و رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشە نێودەوڵەتییەکان راگەیاند.

پیت هیگسێس وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند، خەریکی سەرلەنوێ بنیادنانەوەی سوپای وڵاتەکەن و رەخنەی توندیشی لە رابردوو گرت و وتی: "سوپاکەمان لە رابردوودا بەدەست خراپییەکی دیاری کارگێڕییەوە دەیناڵاند." جەختیشی کردەوە کە ئێستا پیشەسازییە جەنگییەکانی ئەمریکا پێگەی پێشەنگی خۆیان لەسەر ئاستی جیهان وەردەگرنەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، بودجەی وەزارەتی جەنگ بە ئامانجی چەسپاندنی "ئاشتی لە رێگەی هێزەوە" داڕێژراوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئەمریکا لەگەڵ ژینگەیەکی ئاڵۆز رووبەڕووی هەڕەشە جیاوازەکان بووتەوە.

سەبارەت بە گرژییەکانی تاران، وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند: "سەرکەوتنی باوەڕپێنەکراومان لە دژی ئێران بەدەستهێناوە." هەروەها وتیشی، دۆناڵد ترەمپ ئازایەتییەکی زۆری نیشانداوە بۆ ئەوەی دڵنیا ببێتەوە کە ئێران هەرگیز نەبێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

دۆناڵد ترەمپ دەڵێت: ئێران تازە ئاگاداری کردینەوە کە لە رەوشی داڕمانی تەواوەتیدایە، داواشی لێکردووین بە زوترین کات گەروی هورمز بکرێتەوە

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نوسیویەتی؛ لەلایەن تارانەوە ئاگادارییان پێگەیشتووە کە لە ئێستادا ئێران لە رەوشێکی هەستیاردایە و گەیشتووەتە ئاستی داڕماندایە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، لایەنی ئێرانی داوای لێکردوون کە بە زووترین کات گەروی هورمز بەڕووی هاتوچۆدا بکرێتەوە، تا ئەو کاتەی تاران دەتوانێت چارەسەرێک بۆ قەیرانی سەرکردایەتی و بەڕێوەبردنی وڵاتەکەی بدۆزێتەوە.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، دۆناڵد ترەمپ گەشبینی خۆی نیشاندا و رایگەیاند: "من بڕوام وایە کە ئێرانییەکان دەتوانن بەسەر کێشەی سەرکردایەتیکردنی وڵاتەکەیاندا زاڵ بن و چارەسەری بکەن."

ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بە قۆناغێکی ئاڵۆزی سیاسی و سەربازیدا تێدەپەڕێت و پرسی دەسەڵات لە تاران بووەتە جێی سەرنجی ناوەندە نێودەوڵەتییەکان.

سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا رایگەیاند، هێشتا زووە باس لە هەڵگرتنی سزاکانی سەر ئێران بکرێت و جەختی لەوەش کردەوە، دەبێت تاران گۆڕانکاریی ریشەیی ئەنجام بدات.

ئۆرسولا ڤۆن دێرلاین سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا لە بەرلین رایگەیاند، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پێی وایە هەڵگرتنی سزاکان لەم کاتەدا هەنگاوێکی پێشوەختەیە، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو سزایانەی بەسەر تاراندا سەپێنراون، پەیوەندییان بە پرسی سەرکوتکردنی گەلی ئێران و پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤەوە هەیە، هەربۆیە تا گۆڕانکاریی راستەقینە نەبینرێت، سزاکان وەک خۆیان دەمێننەوە.

ئۆرسولا ڤۆن دێرلاین تیشکی خستەسەر پەیوەندییەکانی یەکێتی ئەوروپا و وڵاتانی کەنداو و رایگەیاند، ئاسایشی کەنداو و ئەوروپا پێکەوە گرێدراون، هاوکات پشتیوانی تەواوی یەکێتییەکەی بۆ ئەنجومەنی هاریکاریی کەنداو دەربڕی لە بەرانبەر ئەو هێرشانەی کە بە "ناڕەوا" وەسفی کردن و لەلایەن ئێرانەوە ئەنجام دەدرێن.

لە بەشێکی تری لێدوانەکانیدا، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا جەختی کردەوە، دوایین پێشهاتەکان نیشانی دەدەن بۆچی نابێت ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.