جەنگی نێوان ئێران، ئیسرائیل و ئەمریکا
دۆناڵد ترەمپ هەرەشەی چڕكردنەوەی هێرشەكان بۆسەر ژێرخانی مەدەنی ئێران دەكات، ئەگەر تاران رێككەوتن نەكات
دوای بۆردومانكردنی پردەكەی شاری كەرەجی ئێران، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، گەورەترین پردیان لە ئێران تەقاندووەتەوە بە ناوی "بی یەك" كە تاران و شاری كەرەج بەیەكەوە دەبەستێتەوە.
ئاماژەی بەوەشداوە، جارێكی تر پردەكە بە كەڵكی بەكارهێنان نایەت هێرشی زیاتر لەو شێوەیە ئەنجامدەدەن.
دۆناڵد ترەمپ راشیگەیاند، ئیستا كاتی ئەوەیە ئێران رێككەوتن بكات تا كات درەنگ نەبووە ئەگەر نا ژێرخانی ئابوری وڵاتەكە هیچ شتێكی نامێنێتەوە.
سەرۆكی پەرلەمانی ئێران لە پەیامێكی تونددا هۆشداری دایە دۆناڵد ترەمپ و رایگەیاند، ملیۆنان ئێرانی ئامادەی چەك هەڵگرتن و بەرگرین لە وڵاتەكەیان و سڵ لە كەس ناكەنەوە.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆكی پەرلەمانی ئێران پەیامێكی لە تۆڕی ئێكس بڵاوكردەوە و رایگەیاند، لە كەمتر لە هەفتەیەكدا هەڵمەتێكی نیشتمانیی بەهێز سەرتاسەری وڵاتی گرتووەتەوە و نزیكەی حەوت ملیۆن ئێرانی هاتونەتە پێشەوە و ئامادەی هەڵگرتنی چەك و بەرگریكردنن لە ئێران.
دەشڵێت، ئێرانییەكان تەنها باس لە بەرگریكردن لە وڵاتەكەیان ناكەن، بەڵكو خوێنی بۆ دەڕێژن و پێشتریش ئەوەیان كردووە و ئێستاش ئامادەن دووبارەی بكەنەوە و تەواوی كۆمەڵگە رووبەڕیان دەبنەوە و ئەمریكا ئەوەی لەدەستی دێت بیكات.
ئەم پەیامەی قالیباف دوای ئەوە دێت كە ترەمپ رایگەیاند، ئەمریكا هەموو كارتەكانی بەدەستەوەیە ئەگەر رێككەوتن نەكرێت و بە توندی لە ئێران دەدەن.
دوای زیادبوونی هەڕەشە سەربازییەكان و ئاڵۆزبوونی پەیوەندییەكانی نێوان ئێران و ئەمریكا، پاكستان هەوڵەكانی بۆ نێوەندگیری و دۆزینەوەی خاڵی هاوبەش چڕتر كردووەتەوە.
وەزارەتی دەرەوەی پاكستان رایگەیاند، بەردەوامن لە كاركردن لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكە و كەمكردنەوەی گرژییەكان.
وتەبێژی وەزارەتەكە ئاشكرای كرد، دەسپێشخەرییەكی پێنج خاڵییان لەگەڵ وڵاتی چین پێشكەش كردووە و پێیان وایە چەندین خاڵی هاوبەش لە نێوان تاران و واشنتۆن بۆ گەیشتن بە رێككەوتن و ئاشتییەكی تر هەن.
لە بەرانبەردا، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەكرد، داواكارییەكانی واشنتۆن بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگ توندڕەوانە و نالۆژیكین و هیچ دانوستانێكی رەسمی و راستەوخۆیان لەگەڵ ئەمریكا نییە.
هەروەها جەختی لەوە كردەوە، وڵاتەكەی بۆ هەر جۆرە هێرشێكی زەمینی ئامادەیە، ئەمە لە كاتێكدایە كە دۆناڵد ترەمپ باس لەوە دەكات تاران داوای ئاگربەست دەكات.
سەرۆكی ئەمریكا وتارە چاوەروانكراوەی پێشكەشكرد، لەگەڵ ئەوەی هیچ شتێكی نوێ تیدا باس نەكرد، بەڵام جەخت لەوەكردەوە ئەمریكا نزیكە لە گەیشتن بە ئامانجەكانی لە ئێران.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، لە وتارێكی تایبەتدا بۆ گەلی وڵاتەكەی، دواین پێشهاتەكانی ململانێی لەگەڵ ئێرانی خستە ِوو، ترەمپ رایگەیاند، ئەمریكا زۆر نزیكە لە كۆتاییهێنان بەو ئەركە ستراتیژییانەی كە بۆ سنوورداركردنی هەڕەشەكانی ئێران دیاریی كردبوون.
سەرۆكی ئەمریكا ئاشكرای كرد، سوپای وڵاتەكەی چەندین بنكەی ئەتۆمی و كۆگای موشەكی بالیستی ئێرانی تێكشكاندووە، كە مەترسی بوون بۆ سەر ئاسایشی ئەمریكا و ئەوروپا. ترەمپ هۆشدارییەكی توندی ئاراستەی تاران كرد و وتی:
لە بەشێكی دیكەی وتارەكەیدا، ترەمپ جەختی لە پابەندیی واشنتۆن كردەوە بۆ پاراستنی هاوپەیمانەكانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. رایگەیاند كە ئەمریكا رێگە نادات وڵاتانی عەرەبی كەنداو و ئیسرائیل تووشی هیچ زیانێك یان شكستێك ببن.
سەبارەت بە كاریگەرییەكانی شەڕ لەسەر بازاڕی وزە، ترەمپ هەوڵدا نیگەرانییەكانی ناوخۆی ئەمریكا بڕەوێنێتەوە و ئاماژەی بەوە كرد ئەمریكا خاوەنی غاز و نەوتی پێویستە و پێویستی بە نەوتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەماوە، وتیشی، بەرزبوونەوەی نرخەكان كاتییە و دوای كۆتاییهاتنی ئۆپەراسیۆنەكان بە خێرایی دادەبەزن.
سەبارەت بە گەرووی هورمزیش ترەمپ رایگەیاند، گەرووی هورمز بۆ ئەمریكا بایەخێكی ستراتیژی گەورەی نەماوە، چونكە پشتیان بە سەرچاوەی دیكەی وەك ڤەنزوێلا بەستووە؛ پەیامیشی بۆ ئەو وڵاتانەی پێویستیان بەو گەرووەیە نارد كە دەبێت خۆیان پارێزگاری لێ بكەن.
ئەم وتارەی ترەمپ نیشاندەری ستراتیژێكی نوێی ئەمریكایە، كە تێیدا تێكەڵەیەك لە گوشاری سەربازیی توند و بێباكی لە هەڕەشە ئابوورییەكانی ئێران دەبینرێت، لەگەڵ دووپاتكردنەوەی سەربەخۆیی لە كەرتی وزەدا.
جێگرەكەی ترەمپ لەگەڵ وڵاتانی نێوەندگیر لە گفتوگۆدایە لەبارەی ئاگربەست لەگەڵ ئێران و ئامادەیی ئەمریكاشی نیشانداوە بۆ راگرتنی جەنگ بە چەند مەرجێك.
ماڵپەری ئەكسیۆسی ئەمریكی ئاشكرایكردووە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا جەی دی ڤانس جێگری راسپاردووە بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ وڵاتانی نێوەندگیر بە مەبەستی گەیشتن بە ئاگربەست لەگەڵ ئێران، لەوچوارچێوەیەشدا جەی دی ڤانس ئامادەیی ئەمریكای نیشانداوە بۆ راگرتنی جەنگ لە بەرانبەر چەند مەرجێك كە دیارترینیان كردنەوەی گەروی هورمزە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، جێگری سەرۆكی ئەمریكا هۆشداری توند و یەكلاكەرەوەی داوەتەوە ئێران، ئەگەر رێككەوتن و ئاگربەست نەكات هێرشی فراوان دەكرێتەسەر ژێرخانی ئەو وڵاتە.
پێشتریش ترەمپ ئاشكرایكردبوو، سەرۆكی ئێران داوای ئاگربەستی كردووە، بەڵام تا گەروی هورمز نەكاتەوە، ئەمریكا ئەو داواكارییەی ئێران تاوتوێ ناكات، جەختیشیكردەوە، هێرشەكانی ئەمریكا بۆسەر ئێران بەردەوام دەبێت تا گەروی هورمز دەكاتەوە.
بەهۆی زیادبوونی هەڕەشەکانی تاران بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە، ئەمریکا هەڵمەتێکی سەربازیی بۆ لەناوبردنی تواناکانی ئەو وڵاتە دەستپێکردووە.
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە لێدوانێکی نوێدا ئامانجەکانی وڵاتەکەی لە جەنگی دژی ئێران راگەیاند و جەختیکردەوە کە واشنتۆن بە ئامانجی روونەوە دەستی بەم هێرشانە کردووە.
روبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، ئامانجی سەرەکیی ئەمریکا بریتییە لە لەناوبردنی تەواوی توانای ئەتۆمی، موشەکی و درۆنییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا راشیگەیاند، تاران ئەو توانا سەربازییانەی بۆ هەڕەشەکردن لە ئاسایشی ناوچەکە بەکارهێناوە، هەر بۆیە واشنتن "ناچار بووە" پێش ئەوەی ئێران ببێتە هێزێکی وا کە نەتوانرێت رووبەڕووی ببنەوە، گورزی سەربازیی لێ بدات.
لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، مارکۆ روبیۆ پەیامێکی ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی تاران کرد و رایگەیاند، ئێستا ئێران لەبەردەم دوو بژاردەدایە؛ یان هەڵبژاردنی داهاتوویەکی باشتر بۆ وڵاتەکەیان، یان بەردەوامبوون لەسەر ئەو رێگەیەی کە بەرەو لاوازی و گۆشەگیریی زیاتریان دەبات.
مەسعوود پزیشكیان واشنتۆن بە ئەنجامدانی جەنگی بێ ئامانج و شەڕی بە وەكالەت لە بەرژەوەندی ئیسرائیل تۆمەتبار دەكات.
مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا کە ئاڕاستەی گەلی ئەمریکای کردووە، رایگەیاند؛ واشنتۆن ئۆپراسیۆنێکی سەربازیی بێ پاساوی دژی تاران دەستپێکردووە و جەختیکردەوە کە ئەم جەنگە "بێ ئامانجە" و تەنها لە بەرژەوەندیی ئیسرائیلە.
سەرۆک کۆماری ئێران ئاماژەی بەوەکرد، هێرشکردنە سەر ژێرخانە گرنگەکانی وڵاتەکەی، کردەوەیەکە کە راستەوخۆ گەلی ئێران دەکاتە ئامانج و نیشانەی هێز نییە، بەڵکو "نیشانەی سەرلێشێواوی و بێتواناییە" لە گەیشتن بە چارەسەرێکی بەردەوام بۆ کێشەکان.
پزیشکیان لە پەیامەکەیدا هۆشداریدا، ئەمریکا بەم هەنگاوانەی شەڕی بە وەکالەتی ئیسرائیل لە دژی ئێران ئەنجام دەدات، ئەمەش مەترسییەکی گەورە بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە دروست دەکات و تەنها دوژکاریی و ئاڵۆزیی زیاتری لێ دەکەوێتەوە.
واشنتن سێ ملیۆن دۆلار پاداشت دەداتە هەرکەسێک زانیاری لەسەر هێرشکارانی سەر نێردە دیپلۆماسییەکانی لە عیراق بداتێ.
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە رێگەی پڕۆگرامی "پاداشت بۆ دادپەروەری" بڕی سێ ملیۆن دۆلاری وەک پاداشت دیاری کردووە بۆ هەرکەسێک کە زانیاریی ورد و دروست بدات لەسەر ئەو گروپە میلیشیایانەی هێرش دەکەنە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد و کونسوڵخانەی ئەو وڵاتە لە هەولێر.
ئەم بڕیارەی واشنتۆن لە کاتێکدایە کە ناوچەی سەوز لە بەغداد و بنکە سەربازییەکانی هاوپەیمانان رووبەڕووی هێرشی درۆنی و موشەکیی گروپە چەکدارە نایاساییەکان دەبنەوە.
وەزارەتی دەرەوە داوا لە هاووڵاتیانی عیراقی دەکات هاوکاربن لە ناسنامە و شوێنی ئەو کەسانەی کە ئاسایشی نێردە دیپلۆماسییەکان دەخەنە مەترسییەوە.
ئەو کەسانەی زانیارییان لایە دەتوانن لە رێگەی ئەپڵیکەیشنەکانی (واتسئەپ، تێلێگرام، یان سیگناڵ) پەیوەندی بە ژمارە تەرخانکراوەکانی پڕۆگرامی پاداشت بۆ دادپەروەرییەوە بکەن، و واشنتنیش جەخت دەکاتەوە کە پاراستنی نهێنی و ناسنامەی سەرچاوەکان گەرەنتی کراوە.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: تا گەرووی هورمز نەکرێتەوە و ئازاد نەبێت لە هێرشەکانیان بۆ سەر ئێران بەردەوام دەبن و دەیانگەڕێننەوە چاخی بەردین.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاند،: سەرۆکی نوێی رژێمی ئێران، کە کەمتر توندڕەوە و زۆر لە پێشووترەکانی ژیرترە، ئێستا داوای ئاگربەستی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کردووە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، واشنتۆن تەنها بە یەک مەرج بیر لەو داوایە دەکاتەوە، ئەویش کاتێکە کە گەرووی هورمز بە تەواوی کراوە و ئازاد و پارێزراو بێت بۆ هاتوچۆی کەشتییەکان.
وتیشی، تا جێبەجێکردنی ئەو مەرجە، ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانیان ناوەستێنن و تا ئەو کاتە، ئێمە بەردەوام دەبین لە گورزوەشاندن لە ئێران بە هێزێکی وێرانکەرەوە، یان وەک دەوترێت: دەیانگەڕێنینەوە بۆ چاخی بەردین.
عەباس عراقچی رایدەگەیەنێت، ئەمریكا لە هێرشی زەمینیدا توشی زیانی گەورە دەبێت و ئێران لانیكەم توانای شەش مانگی بۆ بەردەوامبونی جەنگ هەیە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفیزیۆنیدا رایگەیاند: وڵاتەكەی توانای باشی بەڕێوەبردی جەنگی هەیە و شارەزایی تەواوی هەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەر هێزێك كە بیەوێت لە دژی وڵاتەكەیان هێرشی وشكانی بكات.
عراقچی دەشڵێت: پێی وانییە ئەمریكا بوێری هێرشی وشكانیی هەبێت چونكە زیانی گەورەی بەردەكەوێت.
جەختی لەوەش كردەوە، شارەزاییان لە جەنگی وشكانی زۆر زیاترە و ئامادەن بۆ بەربەچدانەوەی هەر جۆرە هێرشێكی زەمینی.
بە وتەی عراقچی، ئەوان داوای راگرتنی جەنگیان لە ئێران و یەمەن و لوبنان كردووە، بەڵام وەك خۆی دەڵێت، ئێران لانیكەم شەش مانگی تر توانای جەنگی هەمەلایەنەی هەیە.
بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان هێرشكرایە سەر بەحرەین و فڕۆكەخانەی كوەیت و بەریتانیاش دەڵێت، كەشتییەكیان بۆردومان كراوە و زیانی پێگەیشتووە.
دەستەی گشتیی فڕۆكەوانی كوەیت رایگەیاند، بەهۆی هێرشی فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئێرانەوە بۆسەر كۆگایەكی سوتەمەنی لە فڕۆكەخانەی كوەیت، ئاگرێكی گەورە كەوتووەتەوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، روداوەكە زیانێكی ماددی زۆری لێكەوتووەتەوە.
لەلایەكی ترەوە وەزارەتی ناوخۆی بەحرەین رایگەیاند، بەهۆی هێرشی ئێرانەوە بۆسەر كۆمپانیایەك، ئاگرێكی گەورە كەوتووەتەوە.
وەزارەتەكە هیچ زانیارییەكی تری لەبارەی كۆمپانیاكە و شوێنەكەی و زیانەكان بڵاونەكردووەتەوە.
هاوكات، دەستەی ئۆپەراسیۆنی بازرگانی ئاویی بەریتانیا رایگەیاندووە، كەشتییەكیان لە نزیك قەتەڕ بۆردومان كراوە و بەهۆیەوە زیان بەر كەشتییەكە كەوتووە.
هاوكات واشنتۆن داوا لە هاووڵاتییەكانی دەكات لە سعودیە، لە ماڵەكانیاندا بمێننەوە و نەیەنە دەرەوە.
ژیری دەستكرد هاوكێشەی سەربازییەكانی لە جەنگی ئێران گۆڕیوە، لە نوێترین پێشهاتەكانی جەنگ زانیارییەكان دەریدەخەن ئەمریكا لەم جەنگەدا تەكنەلۆژیایەكی ژیری دەستكردی بە ناوی"مەیڤن"بۆ ئاسانكردنی ئەركە سەربازییەكان بەكارهێناوە كە لە ساڵی 2018وە كاری لەسەر دەكرێت.
مایكڵ براون، بەڕێوەبەری پێشووی بەشی داهێنانەكانی وەزارەتی بەرگری ئیمریكا كە ئیچستا ناوەكەی گۆراوە بۆ وەزارەتی جەنگ بە رۆژنامەی فۆربیسی رایگەیاند، حكومەتی ئەمریكا لە هێرشەكانی سەر ئێران تەكنەلۆژیایەكی نوێی زیرەكی دەستكرد بەكارهێنراوە بە ناوی مەیڤن و دەسەڵاتدارانی ئێران بەو تەكنەلۆژیایە بە ئامانجگیراون.
تەكنەلۆژیاكەی ئەمریكا رۆڵیكی گرنگی هەبووە لە دەستنیشانكردنی ئامانجەكان و توانای كۆكردنەوەی زانیاری لە چەندین سەرچاوەوە هەیە وەك، كامێراكانی چاودێری، رادار و سیستمی بەرگری و درۆن و وێنەی سەتەلایتی و هەر سەرچاوەیەك كە دەستیپێیبگات دەتوانێت كۆیبكاتەوە و لێكدانەوە و شیكردنەوەیان بۆ بكات و ئامانجێكی رون و ئەگەری سەركەوتنی هێرشەكە دەربخات لە هەمان كاتدا هەڵبژاردنی جۆری چەكەكە دەستنیشان دەكات وەك باشترین چەك بۆ هێرشكردنە سەر ئەو ئامانجەی لەلایەن تەكنەلۆژیاكەوە دیاریكراوە
هەروەها ژیری دەستكردی "مەیڤن" كە لە جەنگی دژی ئێران لەلایەن ئەمریكاوە بەكارهێندراوە لە 24 سەعاتی یەكەمدا 1000 ئامانجی دۆزیوەتەوە و پێكاویەتی.
ئەو تەكنەلۆژیایەی ژیری دەستكرد دەتوانێت لە رێگەی درۆنەوە راستەوخۆ زانیاری كۆ بكاتەوە و بیگوازێتەوە بۆ سەنتەری كۆكردنەوەی زانیارییەكان و لێكدانەوەیەكی ورد بكات بۆ دۆزینەوەی شوێنی ئامانجەكە.
هاككردنی سیستمی كۆمپیوتەر و كامێراكانی چاودێری كە بەشێكە لە ئەركەكانی ئەو تەكنەلۆژیایە ، رۆڵێكی گرنگی هەبووە لە چاودێری و كۆكردنەوەی زانیارییەكان و ناسینەوەی شوێنەكە و ناردنی بۆ سەنتەری كۆكردنەوەی زانیارییەكان و بەراوردكردنی بە هەر زانیارییەكی تر و دانانی پلانێكی ورد و ئاراستەكردنی فەرمانی بە ئامانجگرتنی شوێنەكە.
شارەزایانی بواری تەكنەلۆژیا مەترسیان لە بەكارهێنانی ئەو تەكنەلۆژیایە هەیە، چونكە ئەگەری ئەوە هەیە تەكنەلۆژیاكە نەتوانێت كەسانی مەدەنی و سەربازی لەیەك جیابكاتەوە، بەوەش ژمارەیەكی زۆری كەسانی مەدەنی ببنە قوربانی، ئەوەش لەسەر ئەو بنەمایەی تەكنەلۆژیای زیرەكی دەستكردی مەیڤن تەنها پێكانی ئامانجەكەی لەلا گرنگە نەك ژمارەی ئەو كەسانەی دەبنە قوربانی.
لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ نەهێشتنی هەڕەشە موشەکییەکان، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رەوشی رژێمی ئێران بە داڕماو وەسف دەکات و جەخت لەسەر بەردەوامیی گورزە سەربازییەکان دەکاتەوە.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە نوێترین پێشهاتەکانی جەنگی دژ بە ئێران رایگەیاند، هێشتا شەڕ کۆتایی نەهاتووە و ئۆپەراسیۆنەکان بۆ سەر تواناکانی ئێران بەردەوامن.
ناتانیاهۆ جەختی کردەوە، موشەکەکانی ئێران چیتر هەڕەشەی جددی نین بۆ سەر ئیسرائیل، چونکە بەشێوەیەکی سیستماتیک ژێرخانی پیشەسازیی سەربازیی ئەو وڵاتەیان تێکشکاندووە.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوەکرد، پایەکانی رژێمی ئێران داڕماون و لە ئێستادا تاران لە هەموو کاتێک لاوازترە.
ناتانیاهۆ ئاشکرایکرد، وڵاتەکەی لە جەنگێکی مێژووییدایە و بە هەماهەنگییەکی تەواو لەگەڵ سوپای ئەمریکا، گورزی کوشندە لە ئێران دەوەشێنن.
سەرۆكی ئێران رایگەیاند، ئامادەن كۆتایی بە جەنگ بهێنین، بەڵام گەرەنتیان دەوێت جارێكی تر هێرشیان نەكرێتەوە سەر هۆشداری دادەتە وڵاتانی ئەوروپا ئەگەر بێنە ناو جەنگەكەوە.
مەسعود پزیشكیان سەرۆكی ئێران رایگەیاند، ئامادەن كۆتایی بهێنن بە جەنگ، بەڵام مەرجیان هەیە و دەبێت گەرەنتییان پێبدرێت جارێكی تر توشی جەنگ نابنەوە.
دەشڵێت، متمانەیان بە ئەمریكا نییە چونكە باوەڕی بە رێگەی دیبلۆماسی نییە بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و دووجار لە كاتی دانوستاندا هێرشی كردووەتەسەر ئێران و ئاسان نییە جارێكی تر رازی ببن دانوستان لەگەڵ ئەمریكا بكەنەوە.
پزیشكیان هۆشداری دەداتە ئەوروپا و رایگەیاند، هەر دەستوەردانێك لەژێر هەر ناو و بیانوویەكدا لەم جەنگەدا دەرەنجامی مەترسیداری دەبێت و وڵاتانی ئەوروپا پێویستە لەبری گرتنەبەری ڕێبازی تێكدەرانە دژی ئێران، سیاستەكانیان لەگەڵ یاسا نێودەوڵەتییەكاندا بگونجێنن.
بۆ ناچارکردنی تاران بە قبوڵکردنی مەرجەکان، واشنتۆن هەموو بژاردە سەربازییەکانی بۆ هێرشی تر و بەردەوامی فشارەکان خستووەتەڕوو.
پیت هێگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە پنتاگۆن رایگەیاند، گفتوگۆکان لەگەڵ ئێران بەردەوامن و بەرەو پێشچوونی باشیان بەخۆوە بینیوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئامادەیە بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتن، بەڵام هاوکات جەختی کردەوە کە بژاردەی سەربازی و وەشاندنی گورزی نوێ لە ئەگەرە هەمیشەییەکانن.
وەزیری بەرگری ئەمریکا هۆشداریدا، ئەگەر رێککەوتن نەکرێت، واشنتۆن ئامادەیە بۆ بەردەوامبوون لە هێرشەکان. وتیشی: "سەرۆک ترەمپ هیچ بژاردەیەک بەدوور نازانێت، تەنانەت ناردنی هێزی وشکانی بۆ ناو خاکی ئێران، جەنگیش تەنها بەو مەرجانە کۆتایی دێت کە واشنتۆن دایانناوە.
هێگسێس ئاماژەی بەوەشکرد، هێزی ئاگرینی ئەمریکا لە زیادبووندایە و تواناکانی ئێرانیش بەرەو نەمان دەچن.
لە لایەکی دیکەوە، سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئەمریکا وردەکاری نوێی لەبارەی ئۆپەراسیۆنەکانەوە ئاشکرا کرد و رایگەیاند، تا ئێستا زیاتر لە 11 هەزار ئامانجیان لەناو خاکی ئێران پێکاوە. راشیگەیاند کە باڵادەستیی ئاسمانیی تەواویان هەیە و فڕۆکە زەبەلاحەکانی "B-52" بە ئازادی ئەرکەکانیان جێبەجێ دەکەن.
ئامارەکان و زیانە دەریاییەکان: بەپێی وتەکانی سەرۆکی ئەرکانی سوپا، زیانەکان بەم شێوەیەن:
تێکشکانی 150 کەشتی جەنگی ئێران.
پێکان و تێکشکانی کارگەکانی بەرهەمهێنانی موشەک، درۆن و ناوەندەکانی توێژینەوەی سەربازی.
لە کۆتایی پەیامەکەیدا، وەزیری بەرگری ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، ئاگاداری ئەوەن هەندێک وڵاتی رکابەر زانیاری هەواڵگری دەدەنە ئێران، بەڵام جەختی کردەوە کە ئەمریکا لە جووڵە بەردەوامەکانیدا ئەو هەوڵانە پووچەڵ دەکاتەوە و ئامانجەکانی لە گەرووی هورمز و تەواوی ناوچەکە زۆر روونن.
سەرچاوەیەكی حكومەتی لوبنان رایدەگەیەنێت، ئیسرائیل هەوڵدەدات بۆ داگیركردنی 10%ی سنورەكانی لوبنان.
بەپێی پێشهاتە مەیدانییەكان و ئەو پێشڕەوییانەی ئیسرائیل دەیكات، سەرچاوەیەكی حكومەتی لوبنان رایگەیاندووە، سوپای ئیسرائیل بە داگیركردنی ناوچەكانی باشوری لیتانی ناوەستێت و ئامانجی ئەوەیە بەرەو باكوری ئەو ناوچەیەش بڕوات.
سەرچاوەكە دەڵێت، دانوستانەكان لەسەر ئەو پێنج خاڵە بوون كە سوپای ئیسرائیل لە دوای جەنگی 2024ەوە داگیریكردوون، بەڵام ئێستا قسە لەسەر نزیكەی 10%ی سنوری باشوری لوبنان دەكرێت، كە ئیسرائیل هەوڵی داگیركردنی دەدات.
وتیشی، چاوەڕێی ئەنجامی دانوستانەكانی ئەمریكا و ئێران دەكەن كە پاكستان بەڕێوەی دەبات، چونكە كاریگەری لەسەر لوبنانیش هەیە.
بەپێی پێشهاتە سەربازییەكان لە باشوری لوبنان، سوپای ئیسرائیل ناوچەی زیاتری خستووەتە ژێر دەسەڵاتییەوە و لە ئێستاشدا لە سێ میحوەرەوە هێرش دەكات.