فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) رایگەیاند، بۆ تێکەڵکردنەوەی هێزە سەربازییەکان گەیشتوونەتە لێکتێگەیشتن و جەخت دەکاتەوە کە دەبێت چارەسەر لە سوریا لامەرکەزی بێت.

مەزلوم کۆبانێ، فەرماندەی گشتیی هەسەدە لە میانی بەشداریکردنی لە کۆبوونەوەی دەستەی راوێژکاری بۆ پشتیوانیی لیژنەی دانوستان لە باکور و رۆژهەڵاتی سوریا، باسی لە رێککەوتنەکەی 10ی ئازار کرد و رایگەیاند، سەبارەت بە تێکەڵکردنەوەی هێزە سەربازییەکان بەپێی بەرژەوەندیی گشتی، گەیشتوونەتە لێکتێگەیشتنی هاوبەش.

وتیشی: "پێمانوایە چارەسەر لە سوریا دەبێت لامەرکەزی بێت و خەڵکی ناوچەکە خۆیان ئیدارەی ناوچەکانیان بدەن لە چوارچێوەی دەستووردا".

مەزڵوم کۆبانێ ئاماژەی بەوە کرد، پرسە دەستوورییەکان کاتیان دەوێت بۆ ئەوەی بگەنە چارەسەرێک هەموو سوریا بگرێتەوە، بەڵام لە بابەتە سەرەکییەکاندا بۆچوونەکان لێک نزیکن.

سەبارەت بە دەروازەکان و سامانە سروشتییەکان، فەرماندەی گشتیی هەسەدە ئاشکرای کرد، پێشکەوتن هەیە لە دروستکردنی دیدگایەکی هاوبەش بۆ دەروازە و سنوورەکان و سامانە سروشتییەکانیش (نەوت و گاز) هی هەموو سورییەکانن.

میدیاکانی ئیسرائیل ئاشکرایان کرد، ئەمریکا و لایەنە نێوەندگیرەکان گەیشتوونەتە رێککەوتن بۆ کردنەوەی دەروازەی رەفەح بە هەردوو ئاڕاستەدا و رادەستکردنی ئیدارەکەی بە دەسەڵاتی فەلەستین.

دەستەی پەخشی ئیسرائیل بڵاویکردەوە، تێگەیشتنێکی نوێ لە نێوان ئەمریکا و نێوەندگیرەکان دروست بووە کە بەپێی ئەوە دەروازەی رەفەح دەکرێتەوە و دەسەڵاتی فەلەستین بەشداری لە بەڕێوەبردنیدا دەکات.

هاوکات کەناڵی 13ی ئیسرائیل لە زاری سەرچاوەکانەوە رایگەیاند، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی ئەمریکا لایەنەکان و بزووتنەوەی حەماسی ئاگادار کردووەتەوە کە گواستنەوە بۆ قۆناغی دووەمی رێککەوتنی ئاگربەست لە سەرەتای ساڵی داهاتوو و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا دەستپێدەکات.

بەپێی میدیاکان، حکومەتی ئیسرائیل تێبینی لەسەر ئەم هەنگاوە هەیە و دەیەوێت لە کۆبوونەوەی داهاتووی بنیامین نەتەنیاهوو و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا یەکلایی بکرێتەوە، بەتایبەت کە ئیسرائیل مەرجی چەککردنی حەماس و رادەستکردنەوەی تەرمی بارمتەیەکی هەیە.

ئەمە لە کاتێکدایە بەپێی پلانی ترەمپ بۆ ئاگربەست، دەبوو رۆژانە 600 بارهەڵگری هاوکاری بچێتە غەززە، بەڵام هێشتا ئیسرائیل رێگری دەکات و پرۆسەکە بە خاوی بەڕێوەدەچێت.

سعودیە هۆشداریدا لە جوڵە سەربازییەکانی ئەنجومەنی کاتی لە حەزرەمەوت و مەهرە و رایگەیاند، جوڵەکان تاکلایەنە بوون و بێ هەماهەنگی کراون، بۆیە دەبێت بەپەلە هێزەکانیان لەو دوو پارێزگایە بکشێننەوە.

وەزارەتی دەرەوەی سعودیە لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرای کرد، جوڵە سەربازییەکانی ئەنجومەنی کاتی لە حەزرەمەوت و مەهرە بەبێ رەزامەندیی ئەنجومەنی سەرکردایەتی و هەماهەنگیی هاوپەیمانان کراون، ئەمەش بووەتە هۆی گرژییەکی بێ پاساو.

راگەیەندراوەکە ئاماژەی بەوە کردووە، سعودیە لەگەڵ ئیمارات و سەرۆکی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی یەمەن هەوڵی هێورکردنەوەی دۆخەکە دەدەن و تیمێکی سەربازیی هاوبەش رەوانەی عەدەن کراوە بۆ رێکخستنی کشانەوەی هێزەکانی ئینتیقالی بۆ شوێنەکانی پێشوویان.

سعودیە دووپاتیشی کردەوە، چاوەڕوانن ئەنجومەنی کاتی بەرژەوەندیی گشتی لەبەرچاو بگرێت و بەپەلە هێزەکانی لەو دوو پارێزگایە بکشێنێتەوە و رادەستی هێزەکانی قەڵغانی نیشتمان و دەسەڵاتی خۆجێیی بکات.

دوای ئەوەی رایگەیاندبوو "هەگیز لە غەززە ناکشێنەوە و لە باکورەکەی نیشتەجێ دەبین"، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لە قسەکانی پاشگەز بووەوە و رایگەیاند، حکومەت نیازی دروستکردنی کۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی نییە.

ئیسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لە مەراسیمێکدا رایگەیاندبوو، هەرگیز لە تەواوی کەرتی غەززە ناکشێنەوە و لە باکوری کەرتەکە کۆمەڵگەی نیشتەجێبوون دروست دەکەن، بەڵام دوای چەند سەعاتێک لەو لێدوانە، لە راگەیەندراوێکدا روونکردنەوەی دا.

بەپێی راگەیەندراوەکە کە رۆژنامەی "هائارەتس" بڵاویکردووەتەوە، کاتز پاشگەز بووەتەوە و دەڵێت: "حکومەت نیازی نییە کۆمەڵگەی نیشتەجێبوون لە غەززە دروست بکات و بوونی لیوای ناحال لەوێ تەنیا بۆ مەبەستی ئەمنییە".

لێدوانەکانی پێشووی کاتز مشتومڕی زۆری لێکەوتەوە، چونکە پێچەوانەی لێدوانەکانی بنیامین ناتانیاهوو، سەرۆک وەزیران و بڕگەکانی پلانی دۆناڵد ترەمپ بوو بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی غەززە، کە جەخت لە کشانەوەی وردەوردەی سوپای ئیسرائیل دەکاتەوە.

هێزەکانی ئاسایشی حەلەب ئاماری قوربانییانی شەڕ و بۆردومانەکانی سەر گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیەی بۆ کوردسات نیوز ئاشکرا کرد.

هێزەکانی ئاسایشی حەلەب بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە کاتی بەرگریکردن لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە و رووبەڕووبوونەوەی هێرشی گروپە چەکدارەکانی سەر بە "حکومەتی کاتی"، 10 کارمەندی هێزەکانیان بریندار بوون.

ئاماژەی بەوەشکرد، هەر بەهۆی هێرش و بۆردومانەکانەوە ژنێک شەهید بووە و 19 هاووڵاتی مەدەنی دیکە بریندار بوون.

وەفدی ئیمراڵی دەم پارتی لەگەڵ وەزیر دادی توركیا و سەرۆكی پەرلەمان كۆدەبێتەوە، بڕیارە چوارشەممەش كۆمیسیۆن بۆ نووسینەوەی راپۆرتی هاوبەشی لایەنەكان كۆببێتەوە.

ئەمڕۆ وەفدی ئیمراڵی دەم پارتی لە چوارچێوەی كۆبوونەوەكانی بۆ پڕۆسەی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتی، لەگەڵ یڵماز تونچ وەزیری داد و نوعمان كورتوڵموش سەرۆكی پەرلەمانی توركیا كۆدەبێتەوە.

فەتی یڵدز جێگری سەرۆكی پارتی نەتەوەپەرستی توركیا "مەهەپە"ش رایگەیاند، كۆمیسیۆنی پشتیوانی و برایەتی رۆژی چوارشەممە كۆدەبێتەوە، بۆ نووسینەوەی راپۆرتی هاوبەشی لایەنەكان لەسەر ئاشتی.

وتیشی، لە كۆبوونەوەكەدا گفتوگۆ لەسەر درێژكردنەوەی ماوەی كاركردنی كۆمیسیۆنەكە دەكرێت، لەبەرئەوەی 31ی ئەم مانگە وادەی كاركردنی كۆتایی دێت.

ئاماژەی بەوەشكردووە، كۆبوونەوەكان تائێستا بەرهەمداربوون و هیواداریشن راپۆرتێكی باش لەسەر پرۆسەكە ئامادە بكرێت.
 

 

لە حەلەب ئاگربەست راگەیەنرا و مەسەدەش داوا لە هەموو لایەنەكان و حكومەتی دیمەشق دەكات، كار بكەن بۆ پاراستنی هاووڵاتیان و چەسپاندنی ئاگربەست.

ئەنجومەنی سوریای دیموكرات "مەسەدە" راگەیەنراوێكی لەبارەی شەڕ و پێكدادانەكانی هەردوو گەڕەكی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە لە حەلەب بڵاوكردەوە و رایگەیاند، روداوەكە پێشێلكارییەكی رونی رێككەوتنەكانە و هەر جۆرە پێشێلكارییەكیش لەو رێككەوتنانە كاریگەری نەرێنی لەسەر هەموو هەوڵەكان دەبێت كە ئامانجیان چەسپاندنی ئارامی و رێگریكردنە لە دروستبوونی گرژی و ئاڵۆزی.

ئاماژەی بەوەشكردووە، داوا لە هەموو لایەنەكان بەتایبەتیش حكومەتی دیمەشق دەكات، پابەندی رێككەوتنە ئیمزاكراوەكان بێت و بەرژەوەندی باڵای نیشتمانیی سوریا لە پێشینەی كارەكانی بێت و بۆ پاراستنی هاووڵاتیان و چەسپاندنی ئاگربەست كار بكات.

ئاخین نوجان فەرماندەی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ لە گەڕەكەكانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیەی حەلەب لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ بە تەواوی پابەندن بە ئاگربەست و بەردەوامن لە كاركردن بۆ پاراستنی سەقامگیری و بەردەوام بەدوای چارەسەری ئاشتیانەدا دەگەڕێن.
ئێوارەی دوو شەممە لە گەڕەكەكانی ئەشرەفیە و شێخ مەقسود لە حەلەب، پێكدادانی قورس لەنێوان هێزەكانی ئاساییشی ناوخۆی رۆژئاوای كوردستان و گروپە چەكدارەكانی سەر بە وەزارەتی بەرگری سوریا رویدا و بەهۆیەوە ژنێك كوژرا و 17 هاووڵاتی تریش برینداربوون.

 

هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) لە راگەیەندراوێکدا ئەو تۆمەتانەی رەتکردەوە کە گوایە هێزەکانیان گەڕەکەکانی شاری حەلەبیان کردبێتە ئامانج و رایانگەیاند، "گروپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی دیمەشق" بەرپرسیارن لەو هێرشانە.

لە راگەیەندراوەکەی هەسەدەدا هاتووە، هێزەکانیان پێشتر و بەپێی رێککەوتنی 1ی نیسان، پێگەکانی خۆیان رادەستی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ (ئاسایش) کردووە و هیچ جموجوڵێکی سەربازییان لەو ناوچانەدا نییە.

هەسەدە جەخت دەکاتەوە کە بەرپرسیارێتییەکە دەکەوێتە ئەستۆی "ئەو گروپە پەرتەوازانەی سەر بە حکومەتی دیمەشق" کە لە ماوەی چوار مانگی رابردوودا بە گەمارۆدانی گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە و ئەنجامدانی هێرشی بەردەوام، بە ئەنقەست قەیرانیان دروست کردووە.

هەسەدە ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو موشەکانەی ئاراستەی گەڕەکەکانی حەلەب دەکرێن، لە پێگەی ئەو گروپانەوە هەڵدەدرێن و ئامانجیان "تێکدانی ئاسایش و نانەوەی پشێوییە".

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا هاتووە، ئەو گروپانە بە بەکارهێنانی تانک و تۆپخانە هێرشەکانیان بۆ سەر گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە چڕتر کردووەتەوە، کە ئەمەش "بەرزبوونەوەیەکی مەترسیدارە و هەڕەشە لە ژیانی هاووڵاتیانی مەدەنی و سەقامگیریی ناوچەکە دەکات".

 

روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، ئێوارەی ئەمڕۆ پێکدادانەکان بەشێوەیەکی توند لەنێوان هێزەکانی حکومەت و هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ (ئاسایش) لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە شاری حەلەب دەستیپێکردووەتەوە و چەکی قورس بەکاردەهێنرێت.

بەپێی زانیارییەکانی روانگەی سوری، هێزەکانی حکومەت بە موشەکی هاوەن و دۆشکە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییەیان کردووەتە ئامانج و شەڕی راستەوخۆ لە چەند میحوەرێکەوە بەردەوامە، ئەوەش دۆخێکی ترس و دڵەڕاوکێی لای دانیشتووانی ناوچەکە دروستکردووە.

روانگەی سوری ئاشکرایکردووە، بەهۆی بۆردومان و شەڕەکانەوە تا ئێستا 7 بریندار گەیەندراونەتە نەخۆشخانەی "رازی" لە حەلەب، کە دووانیان کارمەندی بەرگریی شارستانین.

سەبارەت بە رەوشی رێگەوبانەکان، روانگەی سوری جەختی کردووەتەوە کە بەهۆی نیشانەشکێن و توندی شەڕەکەوە، ژمارەیەک رێگەی ستراتیژی لە شارەکە داخراون، لەوانە:

• رێگەی غازی عەنتاب – حەلەب (لە دیوی بازنەی لێرامون).

• رێگەی حەلەب – لێرامون.

• رێگەی لێرامون – ناوچەی پیشەسازی.

• رێگەی سریان – ئەشرەفییە.

• رێگەی ناوچەی پیشەسازی – جەندول.

روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ هۆشداری داوەتە هاووڵاتیان کە بەهۆی پچڕانی رێگەکانەوە، بەهیچ شێوەیەک بەرەو رێگەی "کەمپی حەندەرات" نەڕۆن، هاوکات ئاماژەی بەوەکردووە شەڕەکە تا ئێستا بەردەوامە و مەترسی فراوانبوونی زیاتری لێ دەکرێت.

لە ئێستادا پێکدادان و شەڕێکی توند لە میحوەرەکانی هەردوو گەڕەکی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە لە شاری حەلەب لەنێوان هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ و هێزەکانی حکومەتی سوریا بەردەوامە.

بەپێی زانیارییەکانی موهەنەد ئیبراهیم پەیامنێری کوردسات نیوز لە رۆژئاوا، شەڕەکە دوای ئەوە دروستبووە کە گرژییەکان پەرەیانسەندووە، ئەوەش دوای ئەوەی کەمێک لەمەوبەر گروپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی دیمەشق هێرشیان کردە سەر بازگەیەکی ئاسایش لە بازنەی شیخان و بووە هۆی برینداربوونی دوو کارمەندی ئاسایش.

 

لە ئەنجامی هێرشێکی گروپە چەکدارەکانی سەر بە وەزارەتی بەرگریی حکومەتی دیمەشق بۆ سەر بازگەیەکی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ لە "بازنەی شیحان" لە حەلەب، دوو کارمەندی ئاسایش بریندار بوون.

هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ - حەلەب لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرایکرد، ئەم هێرشە "بەردەوامییەکی روونی ئەو پەرەسەندنە ئەمنییە بێ کۆنترۆڵانەیە" کە مەترسییە بۆ سەر ئاسایشی شارەکە و ژیانی مەدەنییەکان، هاوکات دەری دەخات حکومەتی دیمەشق توانای کۆنترۆڵکردنی گروپە چەکدارەکانی خۆی نییە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئاسایشی حەلەب جەختی کردووەتەوە: "حکومەتی دیمەشق بە بەرپرسیاری تەواوی ئەو دەستدرێژییانە دەزانین".

هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆی سەر بە هەسەدە لە حەلەب رایگەیاند، لە هێرشێکی چەکداریدا کە کراوەتە سەر بازگەیەکی هاوبەشی هێزەکانیان و ئاسایشی گشتی لە "بازنەی شیحان" لە حەلەب، دوو کارمەندیان بریندار بوون.

بەپێی راگەیەندراوەکەی ئاسایشی حەلەب، هێرشەکە لەلایەن گرووپە چەکدارەکانی سەر بە وەزارەتی بەرگریی "حکومەتی کاتی"ـی سوریاوە ئەنجامدراوە.

لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی هاوبەشدا لە دیمەشق، وەزیرانی دەرەوەی سوریا و تورکیا رایانگەیاند، گفتوگۆی چڕیان لەبارەی جێبەجێكردنی رێككەوتنی "10ی ئازار" و تێكەڵبوونەوەی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) بە سوپای سوریا كردووە، هاوكات ئەنکەرە داوای هەڵوەشاندنەوەی "یاسای سیزەر" دەكات.

ئەسعەد شەیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا لە كۆنگرەكەدا ئاشکرایکرد، دوێنێ وەڵامێكیان لە "هەسەدە"وە بەدەستگەیشتووە سەبارەت بە جێبەجێكردنی رێككەوتنی 10ی ئازار و لە ئێستادا سەرقاڵی تاوتوێكردنی ناوەڕۆكی وەڵامەكەن، بەڵام جەختیكردەوە كە "تا ئێستا هیچ دەستپێشخەرییەكی جددی و ئیرادەیەكمان لەلایەن هەسەدەوە بەدی نەكردووە بۆ جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە".

شەیبانی هۆشداریدا لەوەی هەر دواكەوتنێك لە پرۆسەی تێكەڵبوونەوەی "هەسەدە" بە سوپای سوریا، كاریگەری نەرێنی دەبێت و "زوڵمە لە دانیشتووانی ناوچەکە".

لەلایەن خۆیەوە، وەزیری دەرەوەی توركیا پشتیوانی وڵاتەكەی بۆ تێكەڵبوونەوەی "هەسەدە" بە هێزەكانی سوریا و ئیدارەی دیمەشق لەڕێگەی دیالۆگەوە دووپاتكردەوە، بەڵام هاوڕابوو لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سوریا كە "وا دەردەکەوێت هەسەدە هیچ نیەتێكی نییە بۆ بەرەوپێشچوون لە رێككەوتنەكەی 10ی ئازار".

لە بەشێكی دیكەی كۆنگرە رۆژنامەوانییەكەدا، وەزیری دەرەوەی توركیا ستایشی دۆخی ئێستای سوریای كرد و رایگەیاند: "ئیدارەی سوریا بە سەرۆكایەتی ئەحمەد شەرع، نموونەیەكی بەڕێوەبردنیان داناوە كە سەقامگیری و گەشەپێدانی لە وڵاتەكەدا بەدیهێناوە". ناوبراو داواشیكرد كار بە "یاسای سیزەر" رابگیرێت و هەڵبوەشێنرێتەوە، چونكە هەنگاوێكی لەو شێوەیە گرنگە بۆ راكێشانی وەبەرهێنان و سەقامگیری بۆ سوریا و ناوچەكە.

سەبارەت بە دۆخی ئەمنی، هەردوولا جەختیان لە هەماهەنگی هەواڵگری و ئەمنی و ستراتیژی نێوانیان كردەوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر و رێگریكردن لە سەرهەڵدانەوەی رێکخراوی داعش.

لە كۆتاییدا، وەزیری دەرەوەی توركیا رەخنەی توندی لە ئیسرائیل گرت و رایگەیاند، پێویستە ئیسرائیل دەستبەرداری سیاسەتە فراوانخوازییەكانی بێت لە ناوچەكەدا.

ئەم کۆنگرەیە لە پاش سەردانی وەفدی باڵای تورکیا دێت بۆ سوریا و کۆبوونەوەیان لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتە. 

 

گفتوگۆكانی بودجە لە پەرلەمانی توركیا بەردەوامە، دەم پارتیش دەڵێت، دەبێت بودجە لەسەر بنەمای یەكسانی دابەش بكرێت نەك بۆ بەهێزكردنی لایەنی سەربازی.

گوڵستان كلیچ، سەرۆكی فراكسیۆنی دەم پارتی لە پەرلەمانی توركیا لە كاتی بەڕێوەچوونی گفتوگۆكان لەسەر بودجەی 2026ی توركیا رایگەیاند، كێشەكانی خەڵك و خانەنشینان و كێشە كۆمەڵایەتییەكان بەو بودجە یەچارەسەر ناكرێت، ماوەی 24 ساڵە ئاكەپە دەیسەپێنێت.

وتیشی، كورد و عەلەوی ساڵانێكی زۆرە بوونەتە قوربانی سیستمی پاوانخوازی، لەبەرئەوە دەبێت بودجە لەسەر بنەمای یەكسانی دابەش بكرێت نەك بۆ بەهێزكردنی لایەنی سەربازی، لە جیاتی چارەسەركردنی كێشەكان پارەی میللەت بۆ چەك و شەڕ خەرج بكرێت.

وەفدی ئیمراڵی دەمپارتی لە پەرلەمانی توركیا سەبارەت بە پرۆسەی ئاشتی بەجیا لەگەڵ ئاكەپە و پارتی كرێكارانی توركیا كۆبووەوە.

وەفدی ئیمراڵی دەمپارتی بە ئەندامێتی پەروین بوڵدان و میدحەت سانجار و فایەق ئۆزگور ئەرۆل لە كۆبوونەوەیان لەگەڵ ئەركان باش سەرۆكی پارتی كرێكارانی توركیا و چەند پەرلەمانتارێكی تری ئەو پارتە، تاوتوێی دوایین بەرەوپێشنچوونەكانی پرۆسەی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتیك لە توركیا كرا.

هەروەها، لە كۆبوونەوەی وەفدی ئیمراڵی دەمپارتی و وەفدی پارتی داد و گەشەپێدان " ئاكەپە" بە سەرۆكایەتی عەبدوڵا گولەر، تاوتوێی دوایین بەرەوپێشچوونەكانی پرۆسەی ئاشتی و چوونە ناو قۆناغی دووەمی پرۆسەكە كرایەوە.

لەدوای تەواوبوونی كۆبوونەوەكەش، كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی هاوبەشیان ئەنجامدا و تێیدا پەروین بوڵدان رایگەیاند، ئاشتی بەبێ یاسا بەدی نایەت، بۆیە چوونە ناو قۆناغی داهاتووی پرۆسەی ئاشتی بنەمای یاسایی پێویستە.

ئەمریکا لە رێگەی پرۆژەیەکی 112 ملیار دۆلاری کار بۆ ئاوەدانکردنەوەی غەززە دەکات، رۆژنامەیەکی ئەمریکیش ئاشکرایدەکات بەپێی پلانەکەی ئەمریکا ئاوەدانکردنەوەکە ماوەی 10 ساڵ دەخایەنێت.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە راپۆرتێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، دەستپێشخەرییەکی ئەمریکی هەیە بە ناوی "پڕۆژەی خۆرهەڵاتن" بۆ دووبارە ئاوەدانکردنەوەی کەرتی غەززە، کە تێچووەکەی زیاتر لە 112 ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت کە لە ماوەی 10 ساڵدا جێبەجێ دەکرێت.

رۆژنامەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، پلانەکە لەلایەن گروپێکەوە ئامادە کراوە کە نزیک لە سەرۆکی ئەمریکان، لەنێویاندا ستیڤ ویتکۆف و جارید کوشنەر، ئامانج لێشی ئەوەیە کەرتی غەززە بنیادبنرێتەوە بکرێتەوە و ژێرخانی گواستنەوە و وزە و تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو پەرەی پێ بدرێت.

پلانەکە پێشنیاز دەکات کە ئەمریکا رۆڵی "کۆڵەکە" بگێڕێت لە دابینکردنی پارەی پڕۆژەکەدا،بە بەشداریکردن بە ٪20ـی تێچووی دووبارە ئاوەدانکردنەوەکە لە رێگەی هاوکاری و زەمانەتی قەرزەوە کە دەگاتە نزیکەی 60 ملیار دۆلار.

وۆڵ ستریت جۆرناڵ راشیگەیاندووە، ئەم دەستپێشخەرییە خراوەتە بەردەم ئەو وڵاتانەی بە دەیانەوێت بەشداربن لە ئاوەدانکردنەوەی کەرتەکە، بەبێ دیاریکردنی سەرچاوەکانی پارەدانی بڕی بەشداریکردن لە ئاوەدانکردنەوەکە.

هاوکات باس لە قۆناغ بە قۆناغی ئاوەدانەکردنەوەکە کراوە، بە لابردنی داروپەردو و پێشکەشکردنی یارمەتی مرۆیی دەست پێدەکات، پاشان دەچێتە سەر دروستکردنی نیشتەجێبوونی هەمیشەیی و دامەزراوەکانی پەروەردەیی و تەندروستی و ئاینی، لەگەڵ کردنەوەی رێگاوبان و بەستنەوەی ژێرخان.

رۆژنامە ئەمریکیەکە ئاماژەی بەوە دەکات، لە قۆناغەکانی داهاتوودا، پلانەکە پڕۆژەی درێژخایەن لەخۆدەگرێت وەک پەرەپێدانی رووبەری کەناراوی، دروستکردنی هۆکارەکانی گواستنەوەی مۆدێرن، و پڕۆژەی خانووبەرە.

لە زاری لێپرسراوانی ئیدارەی ئەمریکاوە راگەیەنراوە، نەبوونی سەقامگیریی ئەمنی وادەکات دابینکردنی پارەی نێودەوڵەتی سەخت بێت، هەندێکیان گومانیان دەربڕیوە لەبارەی ئەگەری جێبەجێکردنی پلانەکە وەک خۆی، ئەوەش باسکراوە، جێبەجێکردنی دەستپێشخەرییەکە بەستراوەتەوە بە چەکدانانی بزووتنەوەی حەماس و هەڵوەشاندنەوەی تۆڕی تونێلەکان لە کەرتی غەززە.

لەکۆتایی راپۆرتەکە ئەوە خراوەتەڕوو، ناکۆکی هەیە لەناو ئیدارەی ئەمریکادا سەبارەت بە سوودبەخشی دەستپێشخەرییەکە، هەندێک لە لێپرسراوان گومانیان هەبووە لە ئەگەری چەکدانانی حەماس، کە مەرجێکی سەرەکییە بۆ پێشڕەوی، هەروەها لە ئامادەیی وڵاتان بۆ وەبەرهێنانێکی زۆر لە ناوچەیەکدا کە دەناڵێنێت بە دەست ناجێگیرییەوە.

جێگەی ئاماژەیە، لەدوای 7ـی ئۆکتۆبەر ساڵی 2023وە و دەستپێکردنی شەڕ لە نێوان ئیسرائیل و حەماس، کەرتی غەززە بەهۆی بۆردومانەکانەوە رووبەڕووی وێرانکارییەکی گەورە بووتەوە و ئاوەدانکردنەوەی ئەو کەرتە بە دەیان ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت، هاوکات تائێستاش دیار نییە کە ئاگەربەست لە نێوان ئیسرائیل و حەماس بەردەوام دەبێت یاخود شەڕ دەستپێدەکاتەوە.