ئاژانسی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ كاروباری ئاوارە و پەنابەران رایگەیاند، ئەگەر هاوكاریی داراییان پێشكەش نەكرێت، ئەوا لە مانگی داهاتووەوە نزیكەی 75 هەزار كەس لە غەززە لە خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان بێبەش دەبن.

ئاژانسی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ كاروباری ئاوارە و پەنابەران 'ئۆنروا' رایگەیاند، بەهۆی بڕینی بەشە بودجەی رێكخراوەكە لەلایەن ئەمریكاوە رووبەڕووی قەیرانی دارایی بوونەتەوە و ئەگەر وڵاتانی بەخشەر هاوكاریی دارایی زیاتریان پێشكەش نەكەن، ئەوا لە مانگی داهاتووەوە، نزیكەی 75 هەزار كەسی دانیشتووی كەمپەكانی غەززە لە خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان بێبەش دەبن و ناتوانن موچەی كارمەندەكانیشیان بدەن.

ئۆنروا ئاماژەی بەوەشكردووە، پێویستیان بە دەستپێكردنی هەڵمەتێكی كوتانی منداڵانە و ئەگەر قەیرانی دارایی بەمجۆرە بەردەوام بێت، ئەوا ناتوانن خزمەتگوزارییەكانیان بەم جۆر و كوالێتییەی ئێستا پێشكەش بكەن.

 

شەوی رابردوو روسیا هێرشێکی بەرفراوانی بە موشەک و درۆن کردە سەر کیێڤی پایتەختی ئۆکراین، کە بەهۆیەوە لانیکەم کەسێک کوژرا و دەیانی دیکە برینداربوون و زیانێکی زۆر بەر باڵەخانە و ژێرخانی شارەکە کەوت. لە بەرامبەردا، وەزارەتی بەرگریی روسیا رایگەیاند، زیاتر لە 200 درۆنی ئۆکراینیان لە ئاسمانی چەندین ناوچەی وڵاتەکەیان خستووەتە خوارەوە.

هێرشێکی گەورە بۆ سەر پایتەختی ئۆکراین:

بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، چەندین تەقینەوەی گەورە کیێڤی پایتەختیان هەژاند و بەرپرسانی ئۆکراین رایانگەیاند، هێرشەکە "بێوێنە" بووە و "نزیکەی هەموو ناوچەکانی" شارەکەی کردووەتە ئامانج.

بەپێی ئامارە سەرەتاییەکان، لانیکەم کەسێک کوژراوە و 26ی دیکە برینداربوون کە دوو منداڵ و ژنێکی دووگیانیان تێدایە و رەوشی تەندروستیی ناجێگیرە. تیمەکانی فریاگوزاری زیاتر لە 40 هاووڵاتییان لە باڵەخانە روخاوەکان رزگارکردووە.

تیمور تکاچینکۆ، سەرۆکی ئیدارەی سەربازیی شارەکە رایگەیاند، "روسەکان باڵەخانەی نیشتەجێبوون بۆردومان دەکەن... چەندین باڵەخانەی بەرز لە سەرانسەری کیێڤ و لە نزیکەی هەموو ناوچەیەکدا زیانیان بەرکەوتووە."

ڤیتالی کلیچکۆ، سەرۆکی شارەوانیی کیێڤ، هێرشەکەی بە "هێرشێکی گەورە بۆ سەر پایتەخت" وەسفکرد و داوای لە دانیشتووان کرد لە پەناگەکاندا بمێننەوە. ئاماژەی بەوەشکرد، ئاگر لە چەندین باڵەخانەی نیشتەجێبوون، قوتابخانەیەک و نەخۆشخانەیەک کەوتووەتەوە و بەشێک لە تۆڕەکانی گەرمکردنەوەی شارەکە زیانیان بەرکەوتووە.

روسیا: زیاتر لە 200 درۆنمان خستووەتە خوارەوە

هاوکات، وەزارەتی بەرگریی روسیا لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، "شەوی رابردوو، سیستمی بەرگریی ئاسمانی 216 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئۆکراینی تێکشکاندووە."

بەپێی راگەیەندراوەکە، 66 درۆن لە هەرێمی کراسنادار، 45 لە ساراتۆڤ، 19 لە نیمچەدورگەی قرم و دەیانی دیکەش لەسەر ناوچەکانی ڤۆڵگۆگراد، رۆستۆڤ، بێلگۆرۆد و ئاسمانی دەریای رەش خراونەتە خوارەوە.

گروپی "دێلۆ" کە کارپێکەری وێستگەیەکی کۆنتێنەرە لە بەندەری نۆڤۆرۆسیسکی روسیا، رایگەیاند، پاشماوەی درۆنێک کەوتووەتە خوارەوە و بووەتە هۆی ئاگرکەوتنەوە، بەڵام زیانی گیانی نەبووە.

زیانەکان لە هەرێمی کیێڤ:

لە هەرێمی کیێڤ (دەوروبەری پایتەخت)، میکۆلا کالاشنیک، پارێزگاری ناوچەکە رایگەیاند، بەهۆی هێرشەکانەوە 6 کەس برینداربوون کە منداڵێکیشیان تێدایە. هەروەها زیان بەر چەندین خانوو، کۆگا و دامەزراوەی پیشەسازی کەوتووە.

ئەم هێرشە چڕانەی روسیا لە کاتێکدایە کە بەرپرسانی ئۆکراین و رۆژئاوا پێشبینی دەکەن مۆسکۆ لەگەڵ هاتنی وەرزی زستاندا، هێرشەکانی بۆ سەر ژێرخانی وزەی ئۆکراین چڕتر بکاتەوە.

دەزگای پەخشی بەریتانی (بی بی سی) بە رەسمی داوای لێبوردنی لە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا کرد، بەهۆی دەستکارییەکی "چەواشەکارانە" لە وتارێکیدا، کە بووە هۆی دەستلەکارکێشانەوەی بەڕێوەبەری گشتی و بەرپرسی هەواڵی دەزگاکە. لەگەڵ ئەوەشدا، بی بی سی داواکارییەکەی ترەمپی بۆ قەرەبووکردنەوە بە بڕی یەک ملیار دۆلار رەتکردەوە.

کێشەکە دەگەڕێتەوە بۆ بەرنامەیەکی "پانۆراما" لە ساڵی 2024، کە تێیدا بەشێک لە وتارەکەی رۆژی 6ی کانونی دووەمی 2021ی ترەمپ بەجۆرێک دەستکاری کرابوو کە وا دەربکەوێت راستەوخۆ داوای توندوتیژی دەکات.

لە بەرنامەکەدا، قسەکانی ترەمپ بەم شێوەیە لکێندراون: "بەرەو کاپیتۆڵ بەڕێدەکەوین... لەوێ لەگەڵتان دەبم. و ئێمە دەجەنگین. وەک دۆزەخ دەجەنگین."
بەڵام لە راستییدا، ترەمپ سەرەتا وتوویەتی: "بەرەو کاپیتۆڵ بەڕێدەکەوین، و لەوێ هانی سیناتۆر و ئەندامانی کۆنگرێسی ئازامان دەدەین." پاشان دوای زیاتر لە 50 خولەکی دیکە دەڵێت: "و ئێمە دەجەنگین. وەک دۆزەخ دەجەنگین."

بی بی سی دانی بەوەدا ناوە کە "دەستکارییەکە بەبێ مەبەست وێنەیەکی هەڵەی دروستکردووە" و رایگەیاندووە کە جارێکی دیکە ئەو بەرنامەیە پەخش ناکاتەوە.

پارێزەرانی ترەمپ هەڕەشەیان کردووە ئەگەر دەزگاکە داوای لێبوردن نەکات، قەرەبووی نەکاتەوە و لە کارەکەی پەشیمان نەبێتەوە، ئەوا سکاڵای یاسایی تۆماردەکەن و داوای یەک ملیار دۆلار (759 ملیۆن پاوەند) قەرەبوو دەکەن.
ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ فۆکس نیوز رایگەیاند، وتارەکەی "شێوێندراوە" و شێوازی پێشکەشکردنەکەی "فێڵی" لە بینەران کردووە.

پاساوەکانی بی بی سی:

سەرەڕای داوای لێبوردنەکە، بی بی سی رەتیکردووەتەوە هیچ بنەمایەکی یاسایی بۆ داوای قەرەبووکردنەوەکە هەبێت و لە نامەیەکدا بۆ تیمی یاسایی ترەمپ، پێنج پاساوی سەرەکی خستووەتەڕوو:

1. بەرنامەکە لە کەناڵە ئەمریکییەکانی بی بی سی پەخش نەکراوە.

2. بەرنامەکە زیانی بە ترەمپ نەگەیاندووە، چونکە ماوەیەکی کەم دواتر هەڵبژێردرایەوە.

3. دەستکارییەکە بە مەبەستی چەواشەکاری نەبووە، بەڵکو تەنیا بۆ کورتکردنەوەی وتارێکی درێژ بووە.

4. کلیپەکە تەنیا 12 چرکە بووە لەنێو بەرنامەیەکی یەک سەعاتیدا کە چەندین دەنگی پشتیوانی ترەمپیشی تێدابووە.

5. قسەکردن لەسەر بابەتی سیاسی لە ئەمریکا بەپێی یاسا پارێزراوە.

هاوکات، رۆژنامەی "دەیلی تەلەگراف" ئاشکرایکردووە کە پێشتریش لە ساڵی 2022 و لە بەرنامەیەکی "نیوز نایت"دا، هەمان وتاری ترەمپ بە شێوازێکی هاوشێوە دەستکاری کراوە.
وتەبێژی تیمی یاسایی ترەمپ رایگەیاندووە، "ئێستا روونە کە بی بی سی بە شێوەیەکی سیستماتیک ناوبانگی سەرۆک ترەمپی زڕاندووە."

 

تارانی پایتەختی ئێران روبەڕووی خراپترین قەیرانی وشكەساڵی بووەتەوە، كەماوەی 60 ساڵە قەیرانی لەو شێوەیەی بەخۆوە نەبینیوە. 

پلانێك هەیە بۆ ئەوەی گەیاندنی ئاو بە دانیشتووانی تاران رابگیرێت یان زۆر كەم بكرێتەوە. 

لێپرسراوانی ناوخۆی وڵاتەكەش دەڵێن، باران بارین لە تاران گەیشتووەتە كەمترین ئاست لە ماوەی سەدەیەكدا، تەنانەت نیوەی پارێزگاكانی وڵاتەكە چەندین مانگە یەك دڵۆپ بارانیان نەبینیوە.

بەڕێوەبەری پەیمانگای كۆمەڵەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ ئاو و ژینگە و تەندروستی دەڵێت، رەوشەكە زۆر مەترسیدارە، چونكە شەش ساڵە وڵاتەكە لە وشكەساڵیدایە. 

قەیرانەكە گەیشتووەتە ئەو ئاستە مەترسیدارەی مەسعود پزیشكیان سەرۆك كۆماری ئێران هۆشداری داوە لەوەی ئەگەر بەر لە كۆتایی ئەمساڵ باران نەبارێت، دەبێت تاران چۆڵ بكرێت. بەڵام ئەو شارەزایە دەڵێت، چۆڵكردنی ئەو شارە هەروا ئاسان نییە.

تاران پشت بە پێنج بەنداوی سەرەكی دەبەستێت لە نێویاندا بەنداوی ئەمیر كەبیر، رێژەی باران بارینیش لە شارەكە بە نزیكەی 40% دابەزیوە. 

دەستەی ئاو لە تاران رایگەیاندبوو، كۆگاكانی ئاو لە شارەكە گەیشتوونەتە كەمترین ئاست لە ماوەی نزیكەی سەدەیەكدا. 

 

سەرۆکی فەرەنسا دەڵێت: جەنگەکانی داهاتوو لە بۆشایی ئاسمان دەبێت و نزیکەی پێنج ملیار دۆلاری بۆ چالاکییە سەربازییەکانی وڵاتەکەی  لە بۆشایی ئاسمان زیاد کرد.

ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا لە شاری تولوز، کە ناوەندی بۆشایی ئاسمان و فڕۆکەوانی ئەو وڵاتەیە رایگەیاند، هار کاتێک بێت ئەمڕۆ یاخود سبەینێ جەنگ لە بۆشایی ئاسمان و ئاسمانەوە دەستپێدەکات، هەروەها بۆشایی ئاسمان چیتر پەناگەیەکی سەلامەت نییە، بەڵکو بووەتە گۆڕەپانی شەڕ.

وتیشی، روسیا دوای هێرشەکانی بۆ سەر ئۆکراین لە ساڵی 2022دا، چالاکییەکانی "سیخوڕی" لە بۆشایی ئاسماندا ئەنجام دەدا، دەشڵێت؛ کەشتییە ئاسمانییەکانی روسیا چاودێری مانگە دەستکردەکانی فەرەنسایان دەکرد، چەندینجار پچڕانی بەرفراوان لە نیشانەکانی سیستمی دیاریکردنی شوێنی جیهانی (GPS) و هێرشی ئەلیکترۆنی دژی ژێرخانی بۆشایی ئاسمان هەبوون.

ماکرۆن هەروەها باسی لە هەڕەشەی شۆکهێنەری روسیا کرد، کە چەکی ئەتۆمی لە بۆشایی ئاسماندا بڵاو بکاتەوە، کە دەرئەنجامەکانی کارەساتبار دەبێت بۆ هەموو جیهان.

سەرۆکی فەرەنسا بەبێ هیچ رونکردنەوەیەک زیادکردنی  4.9 ملیار دۆلاری بۆ بودجەی چالاکییە سەربازییەکانی وڵاتەکەی،  بۆ بۆشایی ئاسمان تا ساڵی 2030راگەیاند.

وەزیری دەرەوەی روسیا دەڵێت: هیوادارین ئەمریکا هەنگاو نەنێت بۆ زیادکردنی ناکۆکییەکان لە ئۆکراین، هاوکات ئەوروپا بوەستن لە دژایەتیکردنی روسیا.

سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، هەمیشە داوای گفتوگۆی لەگەڵ روسیا کردووە و هەوڵیداوە بە تەواوی لە هەڵوێستی مۆسکۆ سەبارەت بە ئۆکراین بزانێت و "پابەندبوونی خۆی بە دۆزینەوەی چارەسەرێکی ئاشتییانەی بەردەوام نیشانداوە."

وتیشی، ئێمە داوای سەقامگیرکردنی و دڵنیاین کە واشنتۆن دەبێت بەو هەڵوێستەوە پاپەندبێت، هەروەها ئەوان لە هەر کارێک خۆیان بەدوور دەگرن کە بتوانێت ناکۆکییەکە بۆ ئاستێکی نوێ بەرز بکاتەوە.

لاڤرۆڤ ئاماژەی بەوەشکرد، ترەمپ دانی بەوەدانا کە یەکێک لە هۆکارەکانی هەڵمەتەکانی روسیا، فراوانبوونی هاوپەیمانی ناتۆ و بڵاوکردنەوەی ژێرخانی سەربازییەکەی بوو لە نزیک سنورەکانی.

راشیگەیاند، ئەوروپا سورە لەسەر تێکدانی هەوڵەکانی ئەمریکا بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی ئاشتییانە و رەتیدەکاتەوە پەیوەندی راستەوخۆ لەگەڵ مۆسکۆ هەبێت، دەشڵێت؛ ئەوان سزای نوێ دەسەپێنن کە زیاتر زیان بە ئابورییەکانیان دەگەیەنێت. و بە ئاشکرا خۆیان بۆ جەنگێکی گەورەی نوێی ئەوروپی دژی روسیا ئامادە دەکەن.

وەزیری دەرەوەی روسیا ئاشکرایکرد، مۆسکۆ ئامادەیە پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەوروپا دەستپێبکاتەوە.

جێگەی ئاماژەیە، وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا کە پشتگیری لە ئۆکراین دەکەن، هاوکات مانگی رابردوو لەسەر نۆزدەهەمین پاکێجی سزاكان دژی روسیا رێککەوتن و گفتوگۆ لەسەر رێگەکانی زیادکردنی پشتگیری دارایی بۆ کیێڤ دەکەن.

لە دوای 43 رۆژ كۆتایی بە درێژترین داخستنی حكومەت لە مێژووی ئەمریكادا هێنرا، كە زیانەكانی بە زیاتر لە 14 ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا لە لە ئۆفیسی ئۆڤاڵ لە كۆشكی سپی ئیمزای لەسەر پڕۆژە یاسایەك كرد بۆ كۆتاییهێنان بە درێژترین داخستنی حكومەتی فیدراڵی لە مێژووی ئەمەریكادا كە 43 رۆژی خایاند و كەرتە گرنگەكانی ئابوریی تێكدا و سەدان هەزار كرێكاری بێ موچە كرد.

ئەوەش پاش ئەوەی ئەو پرۆژە یاساییە بە زۆرینەی دەنگ لە لایەن ئەنجومەنی نوێنەران ئەو وڵاتەوە پەسەندكرا، هەر چەندە تێپەڕاندنی ئەو پرۆژە یاساییە تۆرەبونی زۆری دیموكراتەكانی لێكەوتۆتەوە سەركردەكانی پارتەكەیان بە لاواز وەسفكردوە.

هاوكات، فەرمانگەی بودجەی كۆنگرێس رایگەیاند، مەزەندە دەكەن ئەو داخستنی حكومەتە زیانی زیاتر لە 14 ملیار دۆلاری لە ئابوری ئەمریكا دابێت.

نەتەوە یەكگرتووەكان هۆشداری دەدات لە مەترسییەكانی برسێتی لە 16 وڵاتدا بە تایبەتیش بۆ منداڵان.

رێكخراوی خۆراك و كشتوكاڵی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان و بەرنامەی خۆراكی جیهانی لە راپۆرتێكیاندا بە ناوی" بیری برسێتی گەرمە" هۆشدارییاندا لە خراپتربوونی قەیرانی ئاسایشی خۆراك لە 16 وڵاتدا بەهۆی ململانێكان و گۆرانی كەشوهەواوە، كە ژیانی ملیۆنان كەسی خستۆتە مەترسییەوە بە تایبەتیش منداڵان.

ئاماژەیان بەوە شكردووە كە شەش وڵات لەوانە سودان، فەلەستین، باشووری سودان، مالی، هایتی و یەمەن نزیكن لەوەی رووبەڕووی مەترسی برسێتی لە رادەبەدەرببینەوە، دەشڵێت هەر یەك كۆماری دیموكراتی كۆنگۆ، نەیجیریا، میانمار، سۆماڵ، سوریا، و ئەفغانستان، هەروەها بوركینافاسۆ، چاد، و كینیا، جگە لە دۆخی پەنابەرانی ڕۆهینگیا لە بەنگلادیش رەوشی ئاسایشی خۆراكیان زۆر مەترسیدارەو پێویستیان بە چارەسەری خێرا هەیە.

سیندی مەككین بەڕێوەبەری جێبەجێكاری بەرنامەی جیهانی خۆراكیش رایگەیاند، كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی  دەتوان رێگری لەو برسێتیانە بگرن، بەڵام ئیرادەیان كەمە بۆ چارەسەركردنی.

سەرۆكی ئەمریكا نامەیەكی ئاراستەی سەرۆكی ئیسرائیل كردووە و داوایكردووە بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی وڵاتەكەی دادگایی نەكرێت و بڕیاری لێخۆشبوونی بۆ دەربكرێت.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا نامەیەكی بۆ ئیسحاق هێرتزوگ سەرۆكی ئیسرائیل ناردووە و داوایكردووە، بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل دادگایی نەكرێت و ئاماژەی بەوەكردووە، لێخۆشبون لە نا‌تا‌نیاهۆ هەنگاوێكی گرنگ دەبێت بۆ یەكخستنی ئیسرائیل دوای چەندین ساڵی سەخت و ئەو بەرگری لە ئیسرائیل كردووە.

ترەمپ لە نامەكەدا باسی لەوەكردوە، ئێستا حەماس خراوەتە ژێر كۆنتڕۆڵ و دەستكەوتێكی گرنگە و كاتی ئەوە هاتووە كۆتایی بەو شەڕە یاساییە بهێنن و چانسی لێخۆشبون بە ناتا‌نیاهۆ بدرێت.

سەرۆكی ئیسرائیلیش لە بەرامبەردا رایگەیاند، ترەمپ كاری بێوێنەی بۆ ئیسرائیل كردووە، بەڵام وەك نەریتی هەر داواكارییەكی لێخۆشبوون دەبێت بە شێوەیەكی رەسمی داواكاری پێشكەشی دامەزراوەكانی ئیسرائیل بكرێت.

 

وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، سەرەڕایی نەمانی متمانەیان بە ئەمریكا بەڵام خواستی رێككەوتیان هەیە لەگەڵیان.

سەعید خەتیب زادە جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئەمریكا لە رێگەی وڵاتانی نێوەندگیرەوە پەیامی دژبەیەك سەبارەت بە دانوستانە ئەتۆمییەكان دەنێرێت بۆ تاران، وتیشی، ئەمریكا و هاوپەیمانە ئەوروپیەكانی و ئیسرائیل تاران تۆمەتبار دەكەن بەوەی كە بەرنامە ئەتۆمییەكەی بۆ پەرەپێدانی تواناكانی چەكی ئەتۆمی بەكاردەهێنێت، لە كاتێكدا ئێران پێداگری لەسەر ئەوە دەكات كە بەرنامە ئەتۆمییەكەی تەنها بۆ مەبەستی ئاشتیانەیە.

خەتیب زادە ئەمریكای بە خیانەت لە هەوڵە دیپلۆماسییەكان تۆمەتبار كرد و جەختی لەوە شكردەوە كە وڵاتەكەی وازی لە دانوستان نەهێناوە .

وتیشی، ئێران بەدوای رێككەوتنی ئەتۆمی ئاشتیانەدا دەگەڕێت، بەڵام سازش لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی خۆی ناكات.

رێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ رۆژی چوارشەممە رایگەیاند، بەلەمێکی لاستیکی کۆچبەران لە کەناراوەکانی لیبیا نوقمبووە و بەهۆیەوە 42 کۆچبەر بێسەروشوێنن و وا گریمانە دەکرێت گیانیان لەدەستدابێت.

بەپێی راگەیەندراوەکەی رێکخراوەکە، بەلەمەکە 49 کۆچبەری هەڵگرتبوو، بەڵام تەنها حەوت کەسیان لەلایەن دەسەڵاتدارانی لیبیاوە رزگارکراون. رزگاربووان بۆ ماوەی شەش رۆژ لە دەریادا مابوونەوە تا لە نزیک کێڵگەی نەوتی ئەلبوری دۆزرانەوە.

رێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ ئاشکرایکردووە، ئەو کەسانەی بێسەروشوێنن بریتین لە 29 هاووڵاتیی سودانی، هەشت سۆماڵی، سێ کامیرۆنی و دوو نەیجیری.

هەوڵەکان بۆ دۆزینەوەی بێسەروشوێنبووان دەستیپێکردووە، هەرچەندە هیواکان بۆ دۆزینەوەیان بە زیندوویی زۆر کەمبوونەتەوە.

سەرۆكی سوریا رایگەیاند، باشترین چارەسەر بۆ یەكخستنەوەی هێزەكان لە سوریادا ئەوەیە ئەمریكا سەرپەرشتی پرۆسەكە بكات. دەشڵێت: لەگەڵ ئیسرائیل لە گفتوگۆدان بۆ گەیشتن بە رێككەوتن لەسەر سنورەكانیان.

ئەحمەد شەرع سەرۆكی سوریا بە رۆژنامەی واشنتۆن پۆستی ئەمریكی راگەیاندووە، باشترین چارەسەر بۆ یەكخستنەوەی هێزەكان لە سوریا و تێكەڵكردنەوەی هێزەكانی سوریای دیموكرات 'هەسەدە' بە سوپای سوریا ئەوەیە، ئەمریكا سەرپەرشتیی ئەو یەكگرتنەوەیە بكات، بە جۆرێك كە دەوڵەت ئەركی پاراستنی سوریا لە ئەستۆ بگرێت.

شەرع وتووشییەتی، لەئێستادا لەگفتوگۆدان لەگەڵ ئیسرائیل و بەرەو رێككەوتن هەنگاو دەنێین، بۆ گەیشتن بە رێككەوتنی كۆتاییش پێویستە ئیسرائیل بۆ ئەو ناوچانە بكشێتەوە كە بەر لە رووخانی رژێمی ئەسەد لێی بووە.

سەرۆكی سوریا ئەوەشی خستووەتە روو، ماوەی 10 ساڵ وەك ئۆپۆزسیۆن شەڕی روسیایان كرد، بەڵام لە ئێستادا حكومەتی سوریا پێویستی بە روسیایە و بەرژەوەندی ستراتیژیان لەگەڵ ئەو وڵاتەدا هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا سورن لەسەر دادگاییكردنی ئەسەد.

 

 

پیت هێگسێت، وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند؛  لە دوو هێرشدا بۆسەر دوو بەلەم کە کاریان گواستنەوە مادەی هۆشبەر بووە لە زەریای هێمندا شەش کەس کوژراون، بەمەش ژمارەی ئەو کەسانەی کە ئەمریکا کردونیەتییە ئامانج و کوژراون وەک بازرناگی مادەی هۆشبەر گەشتە 76 کەس.

ئەمڕۆ دووشەممە، ، وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند، درەنگانێکێ شەوی یەکشەممە، لە دوو هێرشدا شەش کەس کوژراون کە سوپای ئەمریکا بە بەلەمی گومانلێکراوی قاچاخچێتی مادەی هۆشبەر وەسفی کردبوو، بەمەش ژمارەی کوژراوانی هەڵمەتی مشتومڕاوی واشنتۆن دژە بازرگانانی مادە هۆشبەرەکان گەیشتە 76 کەس.

هێگسێت لە پۆستێکدا لەسەر پلاتفۆرمی ئێکس پشتڕاستیکردەوە کە هێرشەکان لە ئاوە نێودەوڵەتییەکان لە رۆژهەڵاتی زەریای هێمن ئەنجامدراون و دوو بەلەمیان کردوەتە ئامانج کە "مادەی هۆشبەریان هەڵگرتبوو"، ئاماژەیبەوەشکردوە هەریەکەیان سێ کەسیان تێدابوو، تەواوی سەرنشینەکانی کوژراون.

وەزیرەکەی ئەمریکا نوسیویشیەتی؛ لە سەردەمی سەرۆک ترەمپدا ئێمە نیشتمان دەپارێزین و ئەم بازرگانانەی مادەی هۆشبەر دەکوژین کە دەیانەوێت زیان بە وڵات و گەلەکەمان بگەیەنن.

سەرۆكی ئۆكراین رەتیدەكاتەوە ترسیان لە ئەمریكا هەبێت و دەشڵێت پەیوەندییەكەی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ پەیوەندییەكی پیشەیی و بنیادنەرە .

ڤۆلۆدیمێر زیلینسكی سەرۆكی ئۆكراین رایگەیاند ، هەموو جیهان لە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا دەترسن ، بەڵام ئەو ترسە ئۆكراین ناگرێتەوە چونكە كیێڤ دوژمنی ئەمریكا نییە بەڵكو هاوبەشن لە چەندین بواری گرنگدا

سەبارەت بە پەیوەندییەكانیشی لەگەڵ ترەمپ رایگەیاندوە ، پەیوەندییەكەیان ئاساییی و بنیادنەرە  .

رەتیشیكردەوە، لە كۆبونەوەكەیاندا كە لە مانگی تشرینی یەكەم بەرێوەچوو ،  سەرۆكی ئەمریكا توڕە بوبێت و نەخشەی گۆرەپانی شەڕی فڕێ دابێت

  زیلینسكی هیواشی خواست ترەمپ بریار بدات لەسەر دابینكردنی موشەكی تۆماهۆك بۆ ئۆكراین .

ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا، پڕۆژەیاسای پارەداركردنی حكومەتی پەسەند كرد، بۆ كۆتاییهێنان بە درێژترین ماوەی داخستنی حكومەت لە مێژووی وڵاتەكەدا.

بەپێی تۆڕی سی ئێن ئێن،ئەنجومەنی پیران  بە دەنگی 60 بەڵێ بەرامبەر 40 نەخێر پڕۆژە یاساكەی پەسەند كردووە، كە لە قۆناغی یەكەمدا تا 30ی كانونی دووەمی ساڵی داهاتوو، حكومەتی ئەمریكا پارەدار دەكرێت.

دەبێت ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكاش پڕۆژە یاساكە پەسەند بكات و دواتر رەوانەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا دەكرێت بۆ ئەوەی ئیمزای بكات، ئەو رێكارانەش چەند رۆژێك دەخایەنێت.

ئێوارەی یەكشەممە، 40 رۆژ بەسەر داخستنی حكومەت لە ئەمریكا تێپەڕی، كە درێژترین ماوەیە لە مێژووی وڵاتەكەدا، هاوكات  ترەمپ سورە لەسەر هەڵوەشانەوەی پاڵپشتی تەندروستی لە چوارچێوەی بەرنامەی "ئۆباما كەیر"، دیموكراتییەكانیش مانەوەی ئەو پاڵپشتییەیان وەك مەرجێك داناوە بۆ كۆتاییهێنان بە داخستنی حكومەت.

هێزی ئاسمانی ئەمریکا رایگەیاند کە ژمارەیەک فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری ستراتیژی B-52H Stratofortress بۆ بنکەی مۆرۆن لە باشووری ئیسپانیا گواستوەتەوە و ئامانجیش لەم کارە ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی هاوبەشە لەگەڵ وڵاتانی ناتۆ.

ئەمڕۆ یەکشەممە، هێزی ئاسمانی ئەمریکا پشتراستیکردوەتەوە، بەمەبەستی ئامادەکاری بۆشەڕ و هەماهنگی کردن بۆ ئۆپراسیۆن لەگەڵ وڵاتانی بەشدار لە ناتۆ، ژمارەیەک، فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری B-52ـی گواستراوەتەوە بۆ  بنکەی ئاسمانی مۆرۆن لە ئیسپانیا.

لە ئۆپراسیۆنەکەدا، تیمە ئەمریکییەکان مەشقی هاوبەش لەگەڵ هێزەکانی فینلاند، لیتوانیا، سوید و هاوپەیمانەکانی دیکەی ئەوروپا ئەنجام دەدەن.

بەپێی راگەیەندراوی فەرماندەیی هێزی ئاسمانی ئەمریکا لە ئەوروپا، بوونی فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری ستراتیژی لە ناوچەکەدا نیشاندەری "توانای واشنتۆنە بۆ بڵاوەپێکردنی خێرا و ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی هەماهەنگ لە هەر شوێنێکی جیهان".

ئەم مانۆڕە سەربازییەی ئەمریکا لە کاتێکدایە کە پراپی پەیوەندییەکانی ناتۆ و روسیا لە زیادبوندایە و بەردەوام هەڕەشە لەیەکتری دەکەن و ئەوروپا ئامادەکاری دەکات بۆ ئەگەری دروستبونی جەنگ لەگەڵ روسیادا.