فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندوە، لە نێوان 11 کەستی جەنگیدا، کەمترین حاڵەتی دەرونی لەسەر کەشتیی ئیبراهیم لینکن تۆمار کراوە، ئاماژەی بەوەشکردوە بونی ئەم کەشتییە و سەربازەکانی جیگای شانازییە.

راگەیەندراوێک بەناوی ئەدمیراڵ براد کوپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکاوە (CENTCOM) بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا هەست و سەرنجەکانی سەبارەت بە سەردانەکەی بۆ سەر کەشتیی فڕۆکەهەڵگری ئیبراهیم لینکن دەردەبڕێت.

ئاماژە بەوە دەکات کە بینینی هاوکاری، کاری بەکۆمەڵ و خۆڕاگریی ستاف و دەریاوانانی سەر کەشتییەکە جێگەی شانازییەکی گەورەیە.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ بەپێی ئامارەکان، ئەم کەشتییە لە نێوان 11 کەشتیی فڕۆکەهەڵگری چالاکی ئەمریکادا کەمترین ڕێژەی کێشە و ئاریشەی تەندروستیی دەرونی تێدا تۆمارکراوە.

ئەدمیراڵ کوپەر جەخت لەوە دەکاتەوە، ئەم ئامارە مانای ئەوە نییە هەموو شتێک بێ کەموکورتی بێت، چونکە خزمەتکردن لە دەریادا بۆ ماوەیەکی درێژ ئاڵەنگاریی خۆی هەیە و ڕووبەڕووبوونەوەی گوشارەکان لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە.

فەرماندەی ناوەندەیی ئەمریکا، ستایشی سەرکردایەتی و بەرپرسانی کەشتییەکە دەکات، کە بایەخی تایبەتیان بە تەندروستیی دەروونیی هێزەکانیان داوە، و هیوای گەڕانەوەیەکی سەلامەتیان بۆ دەکوازێت بۆ نیشتمان.

ئەمەش لە کاتێکدایە دەنگۆی بونی حاڵەتی زۆری تێکچونی دەرونی لە نێو کەشتیەکەدا، لەگەڵ خراپی خواردنی سەربازەکان بڵاوبەوەتەوە، کە بەبۆنەی جەنگی ئێرانەوە، کەشتییەکە بۆ ماوەیەکی زۆر لە دەریادا ماوەتەوە و ئەمش وایکردوە سەربازەکان ناڕەزایەتی دەببڕن و ژمارەیەکیشیان توشی نەخۆسی دەرونی ببن.

فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا سەردانی شەش وڵاتی ناوچەكەی كرد لە نێویاندا عیراق.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا (سێنتكۆم) رایگەیاند: براد كۆپەر، فەرماندەی سێنتكۆم، سەردانێكی 10 رۆژەی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كۆتاییپێهێنا.

وتیشی: لەو گەشتەدا سەردانی شەش وڵاتی ناوچەكەی كردووە، ئەمە جگە سەردانی كەشتیی جەنگیی "یو ئیس ئیس ئابراهام لینكۆڵن"ی كردووە ئەمەش بە دووەم سەردانی كۆپەرە دادەنرێت بۆ سەر ئەو كەشتییە لەمساڵدا.

بەپێی راگەیەندراوی سێنتكۆم،  لە ماوەی گەشتەكەیدا، كۆپەر لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای مەدەنی و سەربازیی وڵاتانی بەحرێن، عیراق، ئیسرائیل، ئوردن، سعودیە و ئیمارات كۆبووەتەوە.

سێنتكۆم ئاماژەی بەوەشكردووە كە فەرماندەی ناوەندیی ئەمریكا كاتی لەگەڵ هێزە ئەمریكییەكانی ناوچەكە بەسەر بردووە؛ كە لە ئێستادا زیاتر لە 50  هەزار سەربازی ئەمریكی لە بەشە جیاوازەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا جێگیركراون.

 

وەڵامێکی حکومەتی ئەڵمانیا بۆ پەرلەمانی ئەو وڵاتە ئاشکرای کردووە کە لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا، 23.2٪ ی پێداچوونەوەکان بۆ داواکاریی پەنابەری کۆتاییان بە هەڵوەشاندنەوە یان کێشانەوە هاتوو، کە زۆربەیان سورین.

 ئەم بڕیارە دوای باشتربوونی رەوشی مرۆیی لە سوریا و رووخانی رژێمی ئەسەد لە کانونی یەکەمی 2024 هات، کە بووە هۆی گەڕانەوەی سەدان هەزار پەنابەر لە وڵاتانی دراوسێوە.

بەپێی یاساکان، مافی پەنابەری لە کاتێکدا هەڵوەشێنرێتەوە کە گۆڕانکاریی جەوهەری لە وڵاتی پەنابەرەکەدا رووبدات، هەروەها لە کاتی سەلماندنی پێدانی زانیاریی ئاڵوگۆڕکراو یان زانیاریی هەڵە مافەکە دەکێشرێتەوە.

کلارا بونگەر، شارەزای کوتلەی "چەپ"، دژی گەڕاندنەوەی زۆرەملێیە بەهۆی جێگیرنەبوونی رەوشی سوریا، و پێشنیازی دابینکردنی پاراستنی بەردەوام دەکات بۆ ئەو سورییانەی مێژوویەکی درێژترە لە ئەڵمانیان.

داواکارییەکانی پەنابەریی سوورییەکان دوای رووخانی ئەسەد بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە، بە جۆرێک لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا تەنها 5 هەزار داواکاری تۆمارکراوە، لە بەرانبەر 978،761 داواکاری لە ساڵی 2013وە. هاوکات رێژەی رەتکردنەوەی داواکارییەکان بۆ 68.6٪ بەرزبووەتەوە، لە کاتێکدا پێشتر زۆربەی داواکارییەکان وەردەگیران.

سبەینێ لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئاباد لەنێوان ئەمریكا و ئێران كۆتایی دێت، دانوستانەكانیش بە هەڵواسراوی ماونەتەوە.

مۆڵەتی دیاریكراو لە یاداشتی تێگەیشتنی نێوان ئەمەریكا و ئێران كە لە حوزەیرانی رابردوودا ئیمزا كرا، دەچێتە رۆژانی كۆتایی خۆیەوە و بڕیارە سبەی دووشەممە بە رەسمی وادەكە كۆتایی پێ بێت.

ئەم یاداشتە كە بە لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئاباد ناسراوە، دوای رووبەڕووبوونەوە سەربازییەكەی 28ی شوبات و هێرشەكانی دواتری ئێران بۆ سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا لە ناوچەكەدا هاتە ئاراوە.

لە تازەترین هەڵوێستیشدا، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، تاران هێشتا بڕیاری لەسەر دەستپێكردنەوەی دانوستانەكان لەگەڵ واشنتن نەداوە.

لەلایەكی ترەوە، سەرچاوە ئەمنییەكانی پاكستان ئاشكرایانكردووە، ئاگربەست كە لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیراندا لە چوارچێوەی ڕێككەوتنێكی چوارچێوەیی لە نێوان ئەمریكا و ئێران ئەنجام درابوو، درێژ دەكرێتەوە.

سەرچاوەكان ئاماژەیان بەوە كردووە، رەنگە درێژكردنەوەكە بۆ 60 تا 90 رۆژی تر بێت، بەڵام روونیانكردووەتەوە، هێشتا یەكلانەبووەتەوە كە ئایا بە رەسمی راگەیاندن بۆ درێژكردنەوەی ئاگربەستەكە دەكرێت یاخود نا.

 

ڤلادیمێر پوتن جەخت لەسەر بەرزترین ئاستی هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ کۆریای باکور دەکاتەوە و ستایشی "برایەتیی سەربازیی" مێژوویی نێوان هەردوو وڵات دەکات.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا، بەبۆنەی ساڵیادی رزگارکردنی کۆریای باکور لە داگیرکاریی ژاپۆن، پەیامێکی پیرۆزبایی ئاڕاستەی کیم جۆنگ ئۆن، سەرۆکی ئەو وڵاتە کرد و ستایشی "برای سەربازیی" مێژوویی نێوان هەردوو وڵاتی کرد.

بەپێی راگەیەنراوێکی کۆشکی کرملن، پوتن ئاماژەی بە قارەمانێتی نیشتمانپەروەرانی کۆریا و سەربازانی سوپای سور کردووە لە نەبەردییەکانی رزگارکردندا، و جەختی لەوە کردووەتەوە کە لەو قۆناغە سەختەدا بەردی بناغەی پەیوەندییەکانی نێوان موسکۆ و پیۆنگیانگ داڕێژراوە.

سەرۆکی روسیا ئاماژەی بەوەکرد، پەیوەندییەکانی نێوان روسیا و کۆریای باکور گەیشتوونەتە بەرترین ئاست لە هاوبەشیی ستراتیژیی هەمەلایەنە.

پوتن جەختی لەسەر بەردەوامبوونی کارکردنی هاوبەش کردەوە بۆ پەرەپێدانی هاوکارییەکان لە سەرجەم بوارەکاندا و هەماهەنگیکردن بۆ دەستەبەرکردنی ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەکەدا، بەجۆرێک لە بەرژەوەندیی هەردوو وڵاتدا بێت.

ترەمپ هەڕەشەی دەستنیشانكردنی گەروی هورمز وەك ناوچەیەكی سەر بە ئەمریكا دەكات و ئێرانیش جەختدەكاتەوە هورمز سەر بە وڵاتەكەی دەمێنێتەوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، بەمزوانە گەروی ستراتیژیی هورمز وەك هەرێمێكی سەر بە ئەمریكا دەستنیشان دەكات، وتیشی، توانیویانە تاران بە سەختی تێكبشكێنن و ئەو گەمارۆ دەریاییەش كە بەسەر بەندەرەكانی ئێراندا سەپاندوویانە، بەردەوام دەبێت و بە هیچ شێوەیەكیش رێگە بە تێپەڕبوونی هیچ كەشتییەك بەو گەروەدا نادەن.

ترەمپ ئاماژەی بەوەشكرد، سەركردایەتی ئێران بەهۆی جەنگەوە لەناوچووە و یەكێك لە كێشەكانیشی ئەوەیە كەسی دەستناكەوێت دانوستانی لەگەڵدا بكات.

لەبەرانبەریشدا، كازم غەریبئابادی جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، گەروی هورمز سەر بە ئێرانە و هەر سەر بەئێرانیش دەمێنێتەوە، وتیشی، بە فەرمانی ئێران نەبێت كەس ناتوانێت گەروی هورمز بكاتەوە یان دایبخات چ بگات بەوەی بیكات بە خاكی خۆی.

بەپێی داتاكانی كۆمپانیای "كێپلەر"یش كە تایبەتە بە چاودێریكردنی جووڵەی دەریایی، لە ماوەی 166 رۆژی جەنگی نێوان ئەمریكا و ئێراندا تەنها نزیكەی سێ هەزار و 371 كەشتی بە گەروی هورمزا تێپەڕیون كە ئەوەش نزیكەی 20%ی ئاستی هاتوچۆی پێش دەستپێكردنی جەنگە.

بومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی 7.7 پلە ئیندۆنیزیای هەژاند و بەهۆیەوە نزیکەی 20 کەس گیانیان لەدەستداوە.

لە بەرەبەیانی ئەمڕۆ شەممەدا، بومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی 7.7 پلە بەپێوەری رێختەر ناوچەی "فلۆریس"ی لە رۆژهەڵاتی ئیندۆنیزیا هەژاند، و زیانێکی زۆری بە خانوو و باڵەخانەکانی ناوچەکە گەیاند.

دوای روداوەکە و بەهۆی دەرچوونی هۆشیاریی لە ئەگەری دروستبوونی شەپۆلی تسونامی، هاووڵاتیان بە ترس و دڵڕاوکێیەکی زۆرەوە بەرەو ناوچە بەرزەکان رۆشتوون.

دەستەی روپێوی جیۆلۆجی ئەمریکی ئاشکرایکرد، بومەلەرزەکە لە قووڵایی 10 کیلۆمەتر رویداوە و سەنتەرەکەی 68 کیلۆمەتر لە باکوری رۆژئاوای شارۆچکەی "ئێندی" لە پارێزگای نوسا تەنگارای رۆژهەڵات بووە.

لەلای خۆشیەوە، دەستەی کەشوهەوا و جیۆفیزیکی ئیندۆنیزیا رایگەیاند، قووڵایی بومەلەرزەکەی بە 15 کیلۆمەتر بووە و ئاماژەی بەوەکردووە، سەنتەرەکەی 30 کیلۆمەتر لە باکوری رۆژهەڵاتی شاری "مبای" بووە، و هۆشیاریی توندیان لە ئەگەری گەیشتنی شەپۆلی تسۆنامی بۆ ناوچە کەناراوییەکان دابوو.

لە نوێترین پێشهاتدا، ئاژانسی رۆیتەرز پشتڕاستی کردەوە، شەپۆلی تسۆنامی بە بەرزیی کەمتر لە یەک مەتر لە چەند ناوچەیەک تۆمارکراوە، بەمەش مەترسییەکە لە ئاستی هۆشیارییەوە بووە راستییەکی مەیدانی و شەپۆلەکان گەیشتوونەتە کەناراوەکان.

ئاژانسەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، بەپێی نوێترین ئامار بەهۆی بومەلەرزەکەوە نزیکەی 20 کەس گیانیان لەدەستداوە.

 

روسیا ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند، لە ئاکامی هێرشە درۆنییەکانی ئۆکرایندا لە مانگی رابردوودا، 201 مەدەنی کوژراون و 1441 کەسی دیکەش بریندار بوون.

رۆدیۆن میرۆشنیک، باڵیۆزی ئەرکە تایبەتەکان لە وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە لێدوانێکدا رایگەیاند: هێرشەکانی درۆنییەکانی ئۆکراین بوونەتە هۆی کوژرانی 201 هاووڵتی مەدەنی و برینداربوونی 1441 کەسی دیکە لە روسیا، ئەمەش تەنها لە ماوەی مانگی رابردوودا.

ئاماژەی بەوەشداوە، مانگی تەممووز بەرزترین ئاماری مانگانەی کوژراو و برینداری مەدەنیی بەهۆی هێرشی درۆنییەکانەوە تۆمارکردووە و ئەم هێرشانە بوونەتە هۆی زیاتر لە %90ـی کۆی گشتیی قوربانیانی مەدەنی تۆمارکراو لەماوەی ئەو مانگەدا.

ڕوونیشی کردەوە: «ژمارەی قوربانیانی مەدەنی لە سەرەتای ئەمساڵەوە چوار هێندە زیادیکردووە، بەشێوەیەک کە لە 387 کەسەوە لە مانگی کانوونی دووەمدا بۆ 1739 کەس لە مانگی تەممووزدا.

ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا بانگهێشتی پیت هێگسێت وەزیری جەنگی وڵاتەكەیان دەكان بۆ ئەنجومەنەكەیان بەو ئامانجەی  رووبەڕووی لێپرسینەوە بكەن سەبارەت بە دابینكردنی بودجەی جەنگی دژ بە ئێران؛ جەنگێك كە لەلایەن دیموكراتەكانەوە بە شەڕێكی بژاردەییی تێچووبەرز وەسف كرا كە بێ رەزامەندیی كۆنگرێس ئەنجام دراوە.

پیت هێگسێت رایگەیاند،كە تێچووی جەنگەكە تاوەكو ئێستا گەیشتووەتە 37 ملیار و 500 ملیۆن دۆلار، كە نزیكەی هەشت ملیار دۆلار زیادی كردووە بەراورد بە دوا هەڵسەنگاندنی راگەیەندراو، و ئەم خەمڵاندنە خەرجییە چاوەڕوانكراوەكان تا 30ی ئەیلول لەخۆدەگرێت.

ئەمە جگە لەوەی، پێنتاگۆن داوای بودجەیەكی زیادەی بە بڕی 67  ملیار دۆلار كردووە بۆ داپۆشینی خەرجییەكانی جەنگ و بەردەوامی پشتیوانیكردنی ئامادەیی سەربازی و ئۆپەراسیۆنەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

 

بڕیارە هەفتەی داهاتوو جارید کوشنەر، نێردەی تایبەتی سه‌رۆكی ئه‌مریكا، سەردانی ئیسرائیل بکات بۆ تاوتوێکردنی قۆناغی داهاتووی پلانی ئاشتیی غەززە، کە جەخت لەسەر چەکداماڵینی حەماس و کشانەوە هێزەکانی ئیسرائیل دەکاتەوە.

پێگەی ئەکسیۆسی ئەمریکی بڵاویکردەوە، ئەم سەردانەی کوشنەر لەگەڵ نیکۆلای ملادینۆڤ، نوێنەری باڵای ئەنجومەنی ئاشتی، بە مەبەستی رەواندنەوەی دوودڵییەکانی حکومەتەکەی بنیامین ناتانیاهۆ سەبارەت بە پلانەکە.

ئاماژەی بەوەشداوە، سەرەڕای ئەوەی ناتانیاهۆ بەهۆی گوشاری سیاسیی ناوخۆ و نزیکبوونەوەی هەڵبژاردنەکان، بەئاشکرا رەخنەی لە بەشێک لە پلانەکە گرتووە، بەڵام لێپرسراوانی کۆشکی سپی رایانگیاندووە کە لێدوانەکانی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیۆ زیاتر رەنگدانەوەی بانگەشەی هەڵبژاردنە، نەک گۆڕانکاریکردن لە سیاسەتەکەیدا.

ئەوەشی روونکردووەتەوە، ئیسرائیل هێرشەکانی بۆ سەر غەززە کەمکردووەتەوە و هێزەکانی بەرەو «هێڵی زەرد» پاشەکشە پێکردووە. بڕیاریشە کوشنەر لەگەڵ ناوبژیوانانی میسر، قەتەر و تورکیا لە قاهیرە کۆببێتەوە بۆ خێراکردنی جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە.

جێگری سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ گەروی هورمز سەقامگیریی نرخەكانی نەوت و غاز دەستەبەر دەكات.

جەی دی ڤانس جێگری سەرۆكی ئەمریكا، رایگەیاند: گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ گەروی هورمز، سەقامگیریی نرخەكانی نەوت و غاز لەسەر ئاستی جیهان دەستەبەر دەكات.

راشیگەیاند: بڕوای تەواوی هەیە بەوەی ئەم قەیرانە كۆتایی دێت بە بەهێزكردنی پێگەی ئەمریكا و رێگریكردن لە ئێران لە بەدەستهێنانی چەكی ئەتۆمی.

سەبارەت بە نەگەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ ئێران، ڤانس ئاماژەی بەوەكرد: كێشەكە لەوەدایە ئێرانییەكان بەڵێن دەدەن و پێوەی پابەند نابن، رێككەوتن دەكەن و پاشان جێبەجێی ناكەن.

ئەم لێدوانانەی ڤانس لە كاتێكدایە كە ناكۆكییەكان دەربارەی گەروی هورمز و ئازادیی كەشتیوانی، لەنێوان واشنتۆن و تاراندا گەیشتوونەتە ئاستێكی باڵا و هەر لایەنێك هێوركردنەوەی رەوشەكەی بەستووەتەوە بە مەرجەكانی خۆیەوە.

 

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) بە توندی ئەو دەنگۆیانە رەتدەکاتەوە کە باس لە کوژرانی 7 دەریەوان لەسەر کەشتیی فڕۆکەهەڵگری 'یو ئیس ئیس ئەبراهام لینکۆڵن' دەکەن و رایدەگەیەنێت، هیچ حاڵەتێکی گیانلەدەستدان لەنێو هێزەکانیاندا رووینەداوە|

سێنتکۆم لە راگەیەندراوێکدا، ئەمڕۆ هەینی، بڵاویکردەوە: لە ماوەی 48 سەعاتی رابردوودا، چەندین دەزگای راگەیاندن زانیاریی ناڕاست و بێبنەمایان دەربارەی ئەرکی کەشتیی ئەبراهام لینکۆڵن بڵاوکردووەتەوە.

راپۆرتێک بانگەشەی ئەوەی کردبوو کە حەوت دەریەوان لە شەڕێکدا لەسەر کەشتییەکە گیانیان لەدەستداوە، لەکاتێکدا راپۆرتی تر ئاماژەیان بە زیادبوونی بیرۆکەی خۆکوژی لەنێو سەربازاندا کردبوو، ئاشکرای دەکەین کە تەواوی ئەم دەنگۆیانە دوورن لە راستییەوە.

دەستەی فەرماندەیییەکە ئاماژەی بەوەش کردووە: کەشتیی فڕۆکەهەڵگری 'ئەبراهام لینکۆڵن' یەکێک لە بەرزترین رێژەکانی درێژکردنەوەی خزمەتی سەربازیی لەنێو کارمەندانی تۆمارکردووە بە رێژەی84.4% بە بەراورد لەگەڵ تەواوی کەشتییە فڕۆکەهەڵگرەکانی تری هێزی دەریایی ئەمریکا.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتوو بوو: دەریەوانان و هێزەکانی دەریایی (مارینز) لە کۆمەڵەی شەڕکەری ئەبراهام لینکۆڵن پاش زیاتر لە 260 رۆژ مانەوە لە دەریا، ئاهەنگگێڕان بە ئەنجامدانی 10،000 فرینی ئاسمانی و بەکارهێنانی 1.5 ملیۆن پاوەند تەقەمەنی، هێشتا ورە و ئیرادەیەکی بەرزیان هەیە. هیچ حاڵەتێکی گیانلەدەستدان لەنێو کارمەندانی سەر کەشتییەکە رووینەداوە، و تەنانەت ئەو تاقە دەریەوانەش کە لە 3ی ئابدا کەوتبووە ناو دەریاوە، بەخێرایی و بە سەلامەتی رزگارکرا.

لە کۆتاییدا فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا جەختی کردەوە: ئەو رووماڵە میدیاییە چەواشەکارانەی دەربارەی ئەرکە مێژووییەکەی ئەبراهام لینکۆڵن دەکرێت، بێڕێزییە بەرانبەر پیاوان و ژنانی هێزە چەکدارەکانمان و بنەماڵەکانیان.

جەی دی ڤانسی جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن بۆ بەڕێوەبردنی قەیرانەکان لەگەڵ ئێران ئامادەیە و  بە تەواوی متمانەی هەیە ئەم رەوشە بە بەهێزبوونی زیاتری پێگەی ئەمریکا و رێگریکردن لە تاران لە دەستگەیشتن بە چەکی ئەتۆمی کۆتایی پێدێت.

فانس ئاماژەی بەوەکردوە، رەوشی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئێران بەردەوام لە هەڵبەز و دابەزدایە، بەڵام ئەمریکا کۆمەڵێک ئامرازی بەهێزی لەبەردەستدایە بۆ ئەوەی تاران ناچار بکات هەنگاوی کردەیی بنێت.

هەروەها رەخنەی لە هەڵوێستەکانی ئێران گرت، چونکە بە وتەی ئەو، کێشەی سەرەکی لەوەدایە ئێرانییەکان بەڵێن دەدەن و پێوەی پابەند نابن، هەروەها رێککەوتن ئیمزا دەکەن و دواتر جێبەجێی ناکەن.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، جێگری سەرۆکی ئەمریکا تیشکی خستە سەر پرسی وزە و ئاسایشی ئابوریی وڵاتەکەی، کە بە گەڕانەوەی سەقامگیری بۆ گەروی هورمز گرەنتیی جێگیربوونی نرخەکانی نەوت و گاز بۆ گەلی ئەمریکا دەکات.

رۆژنامەی واشنتۆن پۆست، لە زاری بریکاری سەرچاوە سەربازییەکانی ئەمەریکا بڵاویکردوەتەوە،  سوپای وڵاتەکەیان لانیکەم 45 درۆنی جۆری (MQ-9 Reaper)ی لە روبەڕوبونەوەکانی لەگەڵ ئێراندا لەدەستداوە و زیانەکان بە 1.3 ملیار دۆلار مەزندە دەکرێت.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم ژمارەیە نزیکەی %25ی کۆی گشتی ئەو جۆرە  درۆنەیە لە ئەمریکا، کە تێچوی یەکدانەیان لە نێوان 30 بۆ 50ملیۆن دۆلاردایە.

ئەم درۆنانە بەشێوەیەکی فراوان لە ناوچە ستراتیژییەکانی دەوروبەری گەروی هورمز بۆ ئەنجامدانی کاری سیخوڕی و لێدانی ئامانجدار بەکارهێنراون.

 بەپێی وتەی لێپرسراوانی وەزارەتی جەنگی ئەمریکا هۆکاری سەرەکیی خستنەخوارەوەی بەشێکی زۆری ئەو درۆنانە ئەوەبووە نزم فڕیون وئەمەس وایکردوە ببنە ئامانجێکی  ئاسان بۆ هێزە سەربازییەکانی ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانی لە عیراق و یەمەن.

هەروەها ئاماژەی بەوەش کردوە، ژمارەیەک لە درۆنەکان بەهۆی پچڕانی پەیوەندی و لەدەستدانی کۆنترۆڵیان کەوتوونەتە خوارەوە.

ئەمە لە کاتێکدایە، لەدەستدانی ئەم ژمارە زۆرەی  درۆن باری کۆگاکانی چەکی ئەمەریکای قورستر کردووە، کە پێشتریش بەهۆی پشتیوانییە سەربازییەکان بۆ ئۆکراین دووچاری کەمبونەوە ببوەوە.

بەرامبەر رەوشە، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ داوای بودجەیەکی زیادکراوی 67 ملیار دۆلاری لە کۆنگرێس کردووە بۆ پڕکردنەوەی کۆگاکان و قەرەبووکردنەوەی تێچووە سەربازییەکان.

حكومەتی كۆڵۆمبیا بۆ تێكشكاندنی تۆڕە تیرۆرستییەكانی مادە هۆشبەرەكان، رەزامەندی لەسەر ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی سەربازی هاوبەش لەگەڵ ئەمریكا نیشان دا.

پیت هیگسێت، وەزیری بەرگری ئەمریكا رایگەیاند، كۆڵۆمبیا رەزامەندی لەسەر ئۆپراسیۆنی سەربازی هاوبەش لەگەڵ وڵاتەكەی دەربڕیوە بۆ روبەڕووبوونەوەی باندەكانی مادە بێهۆشكەرەكان.

وتیشی، ئەم هەنگاوە دوای بەڵێنەكانی سەرۆكی نوێی كۆڵۆمبیا بۆ كۆتاییهێنان بەو گروپە تاوانكارییانەی چالاكن، دێت.

ئاماژەی بەوەش كرد، كۆڵۆمبیا داوای لە پێنتاگۆن كردووە بۆ تێكشكاندنی تۆڕە تیرۆریستییەكان هاوكارییان بكات.

جەختیشی كردەوە، ئەم هەنگاوانە دەبنە نموونەی هاوبەشییەكی كارا لەگەڵ وڵاتانی تر.

 

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، ئەمریکا کۆنترۆڵی تەواوەتی بەسەر گەروی هورمزدا کردووە و ئێران لە بەرانبەر گەمارۆ 'پۆڵایینەکەیاندا' بێدەسەڵات بووە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس رایگەیاند، واشنتن کۆنترۆڵی تەواوەتی بەسەر گەروی ستراتیژیی هورمزدا کردووە.

ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد، پێشبینی دەکات ئەمریکا پارێزگاری لەو کۆنترۆڵە بکات، جەختیشی کردەوە کە هەمووان بەربەست و گەمارۆ دەریاییەکەی ئەمریکا بە 'دیوارێکی پۆڵایین' ناودەبەن.

سەرۆکی ئەمریکا وتیشی، ئێران ناتوانێت هیچ کارێک بەرانبەر ئەم گەمارۆیە بکات، چونکە نە هێزی دەریایی و نە هێزی ئاسمانییان ماوە، سەربازە مابووەکانیشیان موچە وەرناگرن، لە هەمان کاتدا سوپای پاسداران شڵەژاوە و هەڵدێت، سەرکردایەتیی تاران لە خراپترین رەوشیدایە.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ ئاماژەی بە بەرزبوونەوەی رێژەی هەڵئاوسان و قەیرانی دارایی تاران کرد و وتی: "ئێران هیچ سەرمایەیەکی پێنییە و بارودۆخی جێی بەزەیییە، رێژەی هەڵئاوسان لەو وڵاتەدا گەیشتووەتە %300 و رەوشەکە رۆژ بە رۆژ خراپتر دەبێت؛ ئێران تەنها قسەیە و هیچ کرداری نییە، ئیتر زۆردار و باڵادەستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نییە."

لە بەرانبەردا، ئاژانسی رۆیتەرز لەسەر زاری لێپرسراوێکی باڵای ئێرانەوە بڵاویکردەوە، هیچ گفتوگۆیەک لە نێوان تاران و واشنتۆندا بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست ئەنجام نەدراوە، چونکە لە روانگەی ئێرانەوە رێککەوتنەکە بێ وادەی دەستپێک بووە تا درێژ بکرێتەوە.