ساڵی رابردوو زیاتر لە 320 هەزار كەس سەردانی نەخۆشخانەی شاریان كردووە، تەندروستیی سلێمانیش دەڵێت: هەر لەو ساڵەدا زیاتر لە 14 هەزار نەشتەرگەری جۆراوجۆر ئەنجامدراوە.

بەرێوەبەرایەتی گشتی تەندروستیی سلێمانی ئاماری ساڵی رابردووی نەخۆشخانەی شاری بڵاوکردەوە و بەپێی ئامارەکە، 320 هەزار 137 کەس سەردانی نەخۆشخانەی شاریان کردووە، لەو ژمارەیەش 238 هەزار و773 نەخۆش سەردانی بەشی فریاکەوتن و 69 هەزار 632 نەخۆش سەردانی بەشی ئۆپ دی یان کردووە و چارەسەری پێویستیان بۆ کراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ساڵی رابردوو لە نەخۆشخانەی شار 68هەزار و666 نەخۆش داخڵکراون، لەو ژمارەیە 20 هەزار و 548 نەخۆش لە بەشی فریاکەوتن، 10 هەزار و 790 نەخۆش لە بەشی گورچیلەی دەستکرد، هەشت هەزار و 644 نەخۆش لەبەشی هەناوی و پێنج هەزار و 687 نەخۆش لە بەشی شکاوی بووە.

هاوکات هەر بەپێی ئامارەکە، 14 هەزار و 240 نەشتەرگەری جۆراوجۆر ئەنجام دراوە، 104 هەزار و 459 تیشک گیراوە، 41 هەزار و 615 سۆنەر، 871 هەزار و 590 شیکاری تاقیگەیی، 23 هەزار و 829 هێڵکاری دڵ، سێ هەزار و 646 ئیکۆ و حەوت هەزار و 855 چارەسەری سروشتی ئەنجام دراوە.

هاوكات ساڵی ڕابردوو لە نەخۆشخانەی شار 14,240 نەشتەرگەری جۆراوجۆر ئەنجام دراوە و 104,459 تیشك گیراوە ، هەروەها 41,615 سۆنەر و 871,590 شیكاری تاقیگەیی و 23،829 هێڵكاری دڵ و 3,646 ئیكۆ و 7,855 چارەسەری سروشتی ئەنجام دراوە.

حكومەتی عیراق دابەشكردنی بەشەخۆراكی لە هەرێم راگرت و داوادەكات ئەو پارەیەی لە هاوڵاتییان وەردەگیرێت زیاد بكرێت، بەڕێوەبەری خۆراكی سلێمانیش دەڵێت، لەگەڵ حكومەتی عیراق لە گفتوگۆدان بۆ چارەسەركردنی كێشەكە.

كامەران فەتاح، بەڕێوەبەری خۆراكی سلێمانی بە كوردسات نیوزی راگەیاند، حكومەتی عیراق داوایكردووە لەو پارەیەی كە لە هاووڵاتییان وەردەگیرێت لە بەرانبەر بەشەخۆراك بە بڕی 250 دینار زیاد بكرێت، بەجۆرێك بۆ هەر ئەندامێكی خێزان لە 750 دینارەوە بۆ هەزار دینار زیاد بكرێت، بەڵام بەهۆی جێبەجێنەكردنی ئەو داواكارییە لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە، حكومەتی عیراق هیچ رەزامەندییەكی نیشاننەداوە بۆ دابەشكردنی سەبەتەی نوێی بەشەخۆراك .

ئەوەشی خستەڕوو، وەزارەتی بازرگانی هەرێم لەگەڵ حكومەتی عیراق لە گفتوگۆدایە بۆ چارەسەركردنی كێشەكە و چاوەڕوان دەكرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا كێشەكە چارەسەر بكرێت.

بەڕێوەبەری خۆراكی سلێمانی وتیشی، بەشی سێ مانگ  بەشەخۆراك لە كۆگاكانی سلێمانی هەیە و هەر كاتێك حكومەتی عیراق رەزامەندی نیشان بدات، دەست بە دابەشكردنی بەشەخۆراكی مانگێك دەكرێت، وتیشی، حكومەتی عیراق ساڵی رابردوو هەشت بەشەخۆراكی دابەشكردووە، بەڵام لە هەرێم حەوت بەشەخۆراك دابەشكراوە.

وەزارەتی دارایی هەرێم ئاشکرای دەکات، لە سێ ساڵی رابردوودا حکومەتی عیراق کەمتر لە نیوەی شایستە داراییەکانی هەرێمی ناردووە و لە کۆی165ترلیۆن دیناری وەبەرهێنان، پشکی هەرێم "سفر" بووە.

وەزارەتی دارایی و ئابوریی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئامارێکدا دۆخی دارایی سێ ساڵی رابردوو (2023-2025)ـی خستەڕوو، بەپێی داتاکان کۆی شایستە داراییەکانی هەرێم لەو ماوەیەدا 58.3 ترلیۆن دینار بووە، بەڵام ئەوەی بە کردەیی نێردراوە تەنها 24.3 ترلیۆن دینار بووە، کە دەکاتە تەنها %41ـی مافە داراییەکان و %3.9ـی کۆی بودجەی عیراق.

وەزارەتەکە دۆخەکەی بە "گەمارۆی وەبەرهێنان" ناوبرد و رایگەیاند: "سەرەڕای تەرخانکردنی 165 ترلیۆن دینار لەلایەن بەغدادەوە بۆ وەبەرهێنان، پشکی هەرێم سفر بووە، کە بووەتە هۆی پەکخستنی پڕۆژەکانی ژێرخان".

سەبارەت بە دۆسیەی نەوت، وەزارەتی دارایی ئاماژەی بەوە داوە، راگرتنی هەناردەی نەوت 25 ملیار دۆلار زیانی لە ئابووریی عیراق داوە، هاوکات دوای دەستپێکردنەوەی هەناردە لە کۆتایی 2025 و رادەستکردنی 19.5ملیۆن بەرمیل نەوت لەرێگەی سۆمۆوە، هێشتا گرفت بۆ موچە دروست دەکرێت.

بەپێی راگەیەندراوەکە، حکومەتی هەرێم پابەندبوونی خۆی سەلماندووە و لە ساڵی 2025 بڕی 919 ملیار دیناری داهاتی نانەوتیی رادەستی گەنجینەی فیدراڵی کردووە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایدەگەیەنێت، بڕیارە رۆژی پێنجشەممە کۆبوونەوەیەکی باڵا لەنێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری هەولێر بەڕێوەبچێت.

سەرچاوەیەکی ئاگادار لە یەکێتی بە کوردسات نیوزـی راگەیاند، کۆبوونەوەکە لە بارەگای مەکتەبی سیاسیی یەکێتی لە شاری هەولێر دەبێت.

سەرچاوەکە ئاشکرای کرد، تەوەری سەرەکیی گفتوگۆکانی نێوان وەفدی باڵای هەردوو حزب، تایبەت دەبێت بە پرسی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان و عیراق و یەکلاکردنەوەی پۆستی سەرۆک کۆماری عیراق.

 

بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی پارێزگای هەڵەبجە دەستگیرکردنی سێ تۆمەتباری راگەیاند، کە دوان لەوانە سەرەتا بە تۆمەتی "دزی" دەستگیرکرابوون، بەڵام دواتر دەرکەوتووە بەکارهێنەری ماددەی هۆشبەرن و لەڕێگەی ئەوانیشەوە فرۆشیارێکی ماددەکە دەستگیرکراوە.

بەپێی راگەیەندراوی پۆلیس، سەرەتا لەلایەن بنکەی پۆلیسی خورماڵەوە دوو تۆمەتبار بە ناوەکانی (پ. ئـ. م - 28 ساڵ) و (م. ع. ئـ -26 ساڵ) بە تۆمەتی دزیکردن دەستگیرکران.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "بە گومانی بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر، تۆمەتبارەکان رەوانەی پزیشکی دادوەریی هەڵەبجە کران و لە ئەنجامدا دەرکەوت هەردووکیان بەکارهێنەری ماددەی هۆشبەرن، بۆیە بە بڕیاری دادوەر پەڕاوی لێکۆڵینەوەیان بەپێی ماددەی ٣٠ـی هۆشبەر بۆ کرایەوە".

پۆلیسی هەڵەبجە ئاشکرای کرد، دوای لێکۆڵینەوە لەگەڵ دوو تۆمەتبارەکە، توانرا ئەو کەسەش دەستگیربکرێت کە ماددەکەی پێ فرۆشتوون، کە ناوی (ڕ. ن. ع) و تەمەنی 26 ساڵە و لە دەرەوەی سنووری پارێزگای هەڵەبجە بەپێی ماددەی 26ـی یاسای بەرەنگاربوونەوەی ماددە هۆشبەرەکان دەستگیرکراوە.

هەر سێ تۆمەتبارەکە دانیشتووی دەرەوەی سنووری پارێزگای هەڵەبجەن و بە بڕیاری دادوەر، پەڕاوەکەیان ڕەوانەی بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی شارەزوور کراوە بە مەبەستی تەواوکردنی ڕێکارە یاساییەکان و لێکۆڵینەوەی زیاتر.

وتەبێژی بەرگریی شارستانی هەولێر رایدەگەیەنێت، سەرەڕای تێپەڕبوونی چوار کاتژمێر بەسەر ئاگرەکەدا، هێشتا بەتەواوی کۆنترۆڵ نەکراوە و کارگەکەش هیچ مەرجێکی سەلامەتی تێدا نەبووە.

موقەدەم شاخەوان رایگەیاند: 5:48 خولەکی سەرلەبەیانی ئەمڕۆ ئاگادارکراینەوە لە کەوتنەوەی ئاگرێک لە کارگەیەکی چپس لە سنووری کۆمەڵگەی پیرزین، دەستبەجێ 25 تیممان گەیشتوونەتە شوێنەکە و سەرقاڵی کۆنترۆڵکردنی ئاگرەکەن.

وتیشی: "زۆرینەی ئاگرەکە کوژێندراوەتەوە و تیمەکان سەرقاڵی پرۆسەی ساردکردنەوەن، بەڵام هێشتا ئاگرەکە بەتەواوی کۆنترۆڵ نەکراوە".

سەبارەت بە هۆکاری رووداوەکە و رێکارەکان، وتەبێژی بەرگریی شارستانی ئاشکرای کرد، ئەو کارگەیە هیچ مەرجێکی سەلامەتی تێدا نەبووە و شەش مانگ لەمەوبەر نووسراویان کردووە بۆ لێپێچینەوە لەگەڵ خاوەنەکەی تاوەکو پابەند بێت، بەڵام پابەند نەبووە و دەرەنجامەکەی ئەم رووداوەی لێکەوتەوە.

بەپێی زانیارییەکان، رووداوەکە زیانی گیانی نەبووە و بەهۆی جۆری ئەو کەرەستانەوە کە باڵەخانەکەی لێدروستکراوە و کەرەستەی "رۆن و کارتۆن"ـیشی تێدایە، ئاگرەکە بە خێرایی تەشەنەی سەندووە و زیانی ماددی زۆری لێکەوتووەتەوە.

ئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان رایدەگەیەنێت: چالاکی بازرگانی لە دەروازە سنورییەکانی هەرێمی کوردستان پەکخرا، ئەمەش هۆکارێکی سەرەکییە لە دابەزینی بەهای دینار بەرانبەر بە دۆلار و ناجێگیری بەهاکەی بەهۆی زیادکردنی رێژەی باج لەسەر بەشێکی زۆر لەکەلوپەلی هاوردە.

رەوەز ئەحمەد شا ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی یەکێتی رایگەیاند، لەماوەی رابردوودا حکومەتی فیدڕاڵی عیراق بڕیاری جێبەجێکردنی هەردوو (سیستمی ئەسیکۆدا و هاوتاکردنی باجی گومرگی) بۆ هەرێمی کوردستان دا، وادەکەشی تا رۆژی 1ـی1ـی2026 درێژکردەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، سەرباری ئەم هەڕەشە جدییە و جگە لەجێبەجێنەکردنی سیستمەکان، حکومەتی هەرێمی کوردستان هیچ ئامادەکاری و پلانێکی جێگرەوەی نەبوو بۆ زامنی بەردەوامی کار و جوڵەی بازرگانی.

رەوەز ئەحمەد شا ئاماژەی بەوەشکرد، بەپێی بڕیارەکە، چیتر فڕۆکەخانە و دەروازە سنورییەکانی هەرێمی کوردستان لەلایەن بانکی مەرکەزی و حکومەتی فیدراڵیەوە بە بلۆک کراو هەژمار دەکرێن، هەروەها  رێگە بەهیچ بازرگان و کۆمپانیایەک نادرێت بۆ هیچ جۆرە جوڵەیەکی بازرگانی (نێودەوڵەتی/بانکی) ئەم دەروازانەی هەرێم بەکار بێنێت.

ئەو ئەندامەی پەرلەمانی کوردستان راشیگەیاند، جێبەجێکردنی ئەم بڕیارەی حکومەتی عیراق جگە لە کاریگەری لەسەر بازرگانی و ئابوری هەرێمی کوردستان، هۆکارێکی سەرەکیشە لە دابەزینی بەهای دینار بەرانبەر بە دۆلار و ناجێگیری بەهاکەی بەهۆی زیادکردنی رێژەی باج لەسەر بەشێکی زۆر لەکەلوپەلی هاوردە.

سیستمی ئەسیکودا ( ASYCUDA System ) کورتکراوەی سیستەمی ئۆتۆماتیکی بۆ داتای گومرگیە، سیستمێکە کە بەکاردێت بۆ رێکخستنی کارەکانی گومرگی لە رێگەی ئۆتۆماتیکیکردنی پرۆسەکانی وەک کۆکردنەوەی زانیاری و شیکاری لە خاڵە گومرگییەکان، ئەم جۆرە سیستمە لە زۆرێک لە وڵاتان بەشێوەی هاوشێوە بەکاردەهێنن بۆ بەرزکردنەوەی کارایی و ئاسایشی گومرگی،هەروەها  سیستمی ئەسیکودا دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە بەدواداچوون و شیکردنەوەی سەرچاوەکانی داهاتی حکومەت، بە تایبەت ئەگەر زیادبوون هەبێت، ئاسانکاریش دەکات لە ئۆتۆماتیکیکردنی کۆکردنەوە و شیکردنەوەی زانیاری لە خاڵە گومرگییەکان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان لەگەڵ شێخ جەعفەر شێخ مستەفا، لێپرسراوی ئەنجوومەنی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کۆبووەوە.

ساڵی رابردوو سێ هەزار و 145 حاڵەتی توشبوون بە شێرپەنجە لە نەخۆشخانەی هیوا تۆمارکراوە، تەندروستی سلێمانیش دەڵێت: لەو ژمارەیە تەنها هەزار و 448 نەخۆشیان خەڵکی ناو شاری سلێمانی بوون.

بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی بڵاویکردەوە، لە ماوەی ساڵی رابردوودا سێ هەزار و 145 حاڵەتی تووشبوون بە شێرپەنجە لە نەخۆشخانەی هیوا تۆماركراوە و 190 تووشبوویان منداڵ بوون.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو حاڵەتی شێرپەنجانەی ساڵی رابردوو لە نەخۆشخانەی هیوا تۆماركراوە 624 شێرپەنجەی مەمك، 189 شێرپەنجەی كۆڵۆن، 185 شێرپەنجەی سییەكان، 167 شێرپەنجەی پرۆستات، 108 شێرپەنجەی غودەی دەرەقی، هەروەها 102 شێرپەنجەی خوێن، 102 شێرپەنجەی گەدە، 98 شێرپەنجەی ریخۆڵە باریكە، 95 شێرپەنجەی مێشك، 93 شێرپەنجەی میزەڵدان بووە.

تەندروستی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، ئەو حاڵەتانەی تووشبوون بە شێرپەنجە ساڵی رابردوو لە نەخۆشخانەی هیوا تۆماركراون هەزار و448  نەخۆشیان خەڵكی ناو شاری سلێمانی بوون، هاوکات هەزار و 330  نەخۆشیان خەڵكی قەزا و ناحیەكان بوون، هەروەها  144 نەخۆش خەڵكی هەڵەبجە و 122 نەخۆش خەڵكی كەركوك، 46 نەخۆش خەڵكی هەولێر، 7 نەخۆش خەڵكی دهۆك و 147 نەخۆش خەڵكی پارێزگاكانی تری عیراق بوون.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە وێندی گرین، کونسوڵی گشتیی ئەمریکا لە هەرێمی کوردستان کرد.

لە دیدارێکدا دوایین پەرەسەندنە سیاسی و ئەمنی و ئابورییەکان تاوتوێکرا و یەکخستن و یەکگووتاری کورد لە بەغداد بە گرنگ زانرا.

پێکهێنانی حکومەتی هەرێمی کوردستان تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکە بوو و بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختی لە پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز کردەوە کە بە هاوسەنگی خزمەتی تەواوی ناوچەکان بکات و لە ئاست خواستی هاونیشتمانییان و چارەسەرکردنی کێشەکاندا بێت.

پرسی یەکخستنەوە و رێکخستنەوەی هێزەکانی پێشمەرگە خرایەبەر باس و بافڵ جەلال تاڵەبانی وتی، یەکێتی هەموو هەوڵێک دەدات بۆ بنیادنانی هێزێکی نیشتمانیی تۆکمە بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی هەرێمی کوردستان.

هاتوچۆی سلێمانی رایگەیاند، لە رۆژی پێنجشەممەوە کامێراکانی رێگاکانی پارێزگای هەڵەبجە و پێنجوێن دەکەونە کار و رۆشتن لەو رێگایانە بە شێوەی خاڵ بۆ خاڵە.

هاتوچۆی سلێمانی لە راگەیەندراوێكدا رایگەیاندوە، بەمەبەستی کەمکردنەوە و رێکخستنی خێرایی ئۆتۆمبێلەکان و پاراستنی گیانی هاووڵاتییان لە روداوەکانی هاتوچۆ، ژمارەیەک کامێرای چاودێری نوێی خاڵ بۆ خاڵ دەکەونە کار.

ئاماژە بەوەکراوە، کامێراکانی تۆمارکردنی تیژڕەوی لە سەررێگاکانی (عەربەت – سیدصادق – پارێزگای هەڵەبجە) هەروەها رێگای پێنجوێن لە رۆژی پێنج شەممە 8-1-2026 لە سەعات 12ـی نیوەڕۆوە دەکەونە کار

هاتوچۆی سلێمانی دەشڵێت؛ هەردوو سایدی هاتن و رۆشتن کامێراکان بەشێوەی خاڵ بۆ خاڵ تیژەڕەوی شۆفیران تۆماردەکەن و سەرجەم ئەو سنوری خێراییەانەی دیارکراون بۆ رێگاکان بە هێما دیاریکراوە و داواکارن لە شۆفێران پابەندی رێنماییەکان بن، تا بەدوربن لە هەر روداوێکی نەخوازراو و سزای هاتوچۆ.

کەشناسی هەرێم، رایگەیاند، شەپۆلی سەرما تارادەیەک کۆتایی دێت و  پلەکانی گەرما دوو بۆ چوار پلە بەرزدەبنەوە ئاماژەی بەوەشکردوە، ئاماژەیان بەوەشکردوە ساردترین شوێنی هەرێم حاجی ئۆمەران دەبێت بە دوو پلەی سیلیزی.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم پێشبینی بۆ 48 سەعاتی داهاتووی کەشوهەوا بڵاوکردوەتەوە و بە گوێرە پێشبینییەکان،  پلەکانی گەرما بەراورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنی بەرزدەبنەوە و ئاسمانیش لە نێوان نیمچە هەوردا دەبێت.

کەشناسی دەشڵێت؛ پلەکانی گەرما دوو بۆ چوار  پلە بەرز دەبنەوە لە تەواوی ناوچەکان، دەچنە سەرو 10 پلەوە، جگە لە سۆران کە نۆ پلە دەبێت  و لە حاجی ئۆمەرانیش  دەگاتە دوو پلە و ساردترین شوێنی هەریم دەبێت.

لە بارەی کەشی سبەینێشەوە، دەڵێت؛ هاوشێوەی ئەمڕۆ دەبێت و بەرزترین پلەکانی گەرمای نزیک دەبنەوە  لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ رۆژی سێشەممە بەمشێوەیە؛

هەولێر :14 پلەی سیلیزی

پیرمام 12 پلەی سیلیزی

سۆران 10 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران 5 پلەی سیلیزی

سلێمانی 12 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ 14 پلەی سیلیزی

دهۆک 12 پلەی سیلیزی

زاخۆ 11 پلەی سیلیزی

کەرکوک 15 پلەی سیلیزی

ئاکرێ 13 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە : 12 پلەی سیلیزی

دوای چوار رۆژ لە داخستنی بەڕووی گەشتیاراندا، بەهۆی زۆری بەفربارین و بەستنی رێگاکان، دەروازەی نێودەوڵەتی زێد رایدەگەیەنێت، لەمڕۆوە هاتوچۆکردنی گەشتیاری لە دەروازەکەیان ئاسایی دەبێتەوە.

لە راگەیەندراوێكدا، کە بەرێوەبەرايەتی ئاسايشى دەروازە سنوريەکان بڵاویکردوەتەوە ئەمڕۆ دووشەممە، دەروزە نێودەوڵەتی زێد بەڕووی گەشتیاراندا دەکرێتەوە و گەشتیاران دەتوانن دەروازەکە بۆ چونە ناو تورکیا بەکار بهێنن.

 دەروازەی زێت، کە دەروازەیەکی نیودەوڵتیە لە نێوان هەریمو  تورکیادا و لە روی تورکیاوە ناوەکەی " دەرەجيک تورکيا"یە، رۆژی پێنجشەممە دوای بارینی بەفرێکی زۆر، بوە هۆی دروستبونی ئاستەنگی هاتوچۆکردن و بەستنی رێگاکان، بەتایبەت لە روی تورکیاوە، بوە هۆی داخستنی دەروازەکە بەرووی گەشتیاراندا.