کوردستان
بەڕێوەبەرایەتی سایلۆی گەرمیان بە رەسمی کۆتاییهاتنی پرۆسەی وەرگرتنی گەنمی جوتیارانی بۆ ئەمساڵ راگەیاند، ئاماژەی بەوەشکردوە 46 هەزار تۆن گەنمیان وەرگرتوە، ئەمە لە کاتێکدایە ساڵی پار نزیکەی 39 هەزار تۆنیان وەرگرتبوو.
ئەمڕۆ شەممە، بەڕێوەبەرایەتی سایلۆی گەرمیان بڵاویکردوەتەوە، کۆتاییان بە پرۆسەی وەرگرتنی گەنمی جوتیاران هێناوە، کە تیایدا بە کۆی گشتی بڕی 46 هەزار تۆن گەنم لە جوتیارانی ناوچەکە وەرگیراوە.
بەڕێوەبەرایەتی سایلۆی گەرمیان بەم بۆنەیەوە، لە پەیامێکدا سەرکەوتنی تەواوی پرۆسەکەی راگەیاند و پێزانین و سوپاسی تایبەتی ئاڕاستەی سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان کرد بۆ پاڵپشتی و هاوکارییە ماددییەکانی بۆ سایلۆکە.
ئەمە لە کاتێکدایە، لە چاو ساڵی پاردا، کە بە نزیکەی 40 هەزار تۆن وەرگیرابوو، ئەمساڵ زیاتر لە شەش هەزار تۆن گەنم لە جوتیاران وەرگیراوە.
قائیمقامیەتی قەزای هەڵەبجە هاووڵاتیان ئاگادار دەکاتەوە لە سبەینێوە تا ئاسای بوونەوەی رەوشەکە، غاز بە کارتی نەوت دابەش دەکرێت.
ئەمڕۆ شەممە، قائیمقامیەتی قەزای مەڵبەندی هەڵەبجە لە راگەیەندراوێکدا، هاووڵاتیان ئاگادار دەکاتەوە بەهۆی ئەو رەوشەی ئێستا دروست بووە و تا کاتی ئاسایی بوونەوەی لە سبەینێوە دابەشکردنی غازی ماڵان بە کارتی نەوت دەبێت و لەکاتی پێدانی غازەکە کارتەکەیان لێ وەردەگیرێت.
ئاماژەی بەوەشکردوە، بۆ هەر خێزانێک تەنها یەک بتڵ دەدرێت و داوش لە هاووڵاتیان دەکات، بەهیچ شێوەیەک سەردانی کارگەکانی غاز نەکەن، چونکە لە کارگەکان غاز دابەش ناکرێت.
وەزارەتی رۆشنبیری هەرێم داوا لە میدیای بینراو و بیستراو دەكات لە كاتی روماڵكردنی هێرشەكان و روداوە ئەمنییەكاندا، بە تەواوی پابەندی یاسا و رێنماییەكان بن.
بەڕێوەبەرایەتی گشتیی رۆشنبیری و چاپ و بڵاوكردنەوە لە وەزارەتی رۆشنبیری هەرێم نوسراوێكی ئاراستەی دەزگاكانی میدیای بینراو و بیستراو كردووە و رایگەیاندووە، رەوشی ئەمنیی هەرێمی كوردستان، پێویستی بە بەرپرسیارێتی نیشتمانی هەیە، بۆ پاراستنی ئاسایشی هەرێم و رێگریكردن لە هەر جۆرە پشێوییەك، پێویستە كەناڵەكانی میدیای بینراو و بیستراو لە كاتی روماڵكردنی هێرشە درۆنییەكان و روداوە ئەمنییەكاندا، بە تەواوی پابەندی یاسا و رێنماییە بەركارەكانی هەرێمی كوردستان بن.
داواشیكردووە میدیاكان پابەندبن بە رێكارە پیشەییەكان بۆئەوەی روماڵی روداوەكان نەبێتە هۆی تێكدانی سەقامگیریی و بەدووربن لە بڵاوكردنەوەی هەر جۆرە زانیاریەكی ناڕاست كە ببێتە هۆی دروستكردنی ترس و دڵەڕاوكێ.
داواش دەكەن دەزگاكانی راگەیاندن پابەندبن بە وەرگرتنی زانیاری لە سەرچاوە رەسمییەكان و خۆبەدورگرتن لەو جۆرە روماڵانەی دەبنە هۆی تێكچوونی رەوشی ئابووری و دروستكردنی پشێوی لە بازاڕەكاندا.
ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، هەر سەرپێچییەك لەو خاڵانە، كەناڵەكە روبەڕوی لێپرسینەوەی یاسایی دەكاتەوە و رێكاری پێویستی بەرانبەر دەگیرێتەبەر.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی رایدەگەیەنێت، مەفرەزەکانی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان و پۆلیسی فریاکەوتن توانیویانە چوار تۆمەتبار لەسەر دۆسیەی کوشتنی هاووڵاتییەک لە شاری سلێمانی دەستگیربکەن.
پۆلیسی سلێمانی لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، شەوی رابردوو بەهۆی کێشەیەکی کۆمەڵایەتییەوە شەڕ و ئاڵۆزی لەنێوان دوو خێزاندا لە گەڕەکی "زەرگەتەی کۆن" لە شاری سلێمانی دروستبووە، لە ئەنجامی ئەو گرژییەدا، کەسێک گیانی لەدەستداوە و کەسێکی دیکەش بریندار بووە.
ئاماژەی بەوەشکرد، پاش گەیشتنی هێزەکانی پۆلیس بۆ شوێنی روداوەکە و ئەنجامدانی کەشف و هێڵکاری بۆ شوێنی تاوانەکە، بە بڕیاری دادوەر چوار تۆمەتبار دەستگیرکران.
پۆلیسی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، تۆمەتبار (ع. م. س) لەدایکبووی 1974 و تۆمەتبار (م. م. س) لەدایکبووی 1983، بەپێی مادەی (406) لە یاسای سزادانی عیراقی دەستگیرکراون.
هاوکات تۆمەتبار (ب. أ. ع) لەدایکبووی 2006 و تۆمەتبار (ع. ع. خ) لەدایکبووی 1975، بەپێی مادەی (31/405) لە یاسای سزادانی عراقی دەستگیرکراون.
راشیگەیاند، لە ئێستادا سەرجەم تۆمەتباران بە بڕیاری دادوەر راگیراون، پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ روداوەکە کراوەتەوە و رێوشوێنە یاساییەکان بەردەوامن.
کەشناسیی هەرێم، پێشبینییەکانی بۆ کەشوهەوای 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و ئاشکرایکرد، ئاسمانی ناوچە جیاجیاکانی هەرێم بە ساماڵی دەمێنێتەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند ئەمڕۆ ئاسمانی هەرێم بە گشتی ساماڵ دەبێت، ئاراستەی با بەرەو باکوری رۆژئاوا دەبێت، پلەکانی گەرماش بەراورد بە دوێنێ کەمێک بەرزبوونەوە بەخۆیانەوە دەبینن.
ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ یەکشەممە، ئاسمان ساماڵ دەبێت، هەروەها پلەکانی گەرما نزیک دەبنەوە لەو رێژەیەی کە ئەمڕۆ تۆمار دەکرێن.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی
هەولێر: 43 پلەی سیلیزی
پیرمام: 39 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 42 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە: 43پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 43 پلەی سیلیزی
دهۆک: 42 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 43 پلەی سیلیزی
ئاکرێ: 42 پلەی سیلیزی
گەرمیان: 46پلەی سیلیزی
سۆران 42 :پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 36 پلەی سیلیزی
دەنگی چەند تەقینەوەیەک لە نزیک گەڕەکی تاسڵوجەی شاری سلێمانی بیسترا و بەهۆیەوە پوش و پاوانێکی زۆر سوتا.
لەم بارەیەوە د. هەڤاڵ ئەبوبەکر پارێزگاری سلێمانی رایگەیاند، بەتوندی سەرکۆنەی هێرشەکان بۆ شاری سلێمانی و کوردستان دەکەن، جەختیش دەکاتەوە، هەرێمی کوردستان و حکومەتی خۆجێیی سلێمانیش، بێلایەنانەو بەرپرسیارانە؛ بەشێک نین لەم جەنگەی بەرۆکی ناوچەکەی گرتووە.
پارێزگاری سلێمانی، داواش لە هاووڵاتیان دەکات ، لە شوێنی بۆردومانەکان نزیک نەبنەوەو ئاستەنگی هاتووچۆ بۆ هێزەکانی ئاسایش و ناوخۆ و لایەنە پەیوەندیدارەکانی تر دروستنەکەن، بۆ ئەوەی بتوانن کارەکانی خۆیان پیشەییانە جێبەجێبکەن.
کەمێک پێش ئێستا گەنجێکی تەمەن 18 ساڵ لەناحیەی کەورگۆسکی سنوری هەولێر کوژرا.
بڕیار محەمەد پەیامنێری کوردسات نیوز لە هەولێر رایگەیاند، کەمێک پێش ئێستا گەنجێک بەناوی سرود ئەسکەندەر دانیشتووی ناحیەی کەرگۆسکی سنوری پارێزگای هەولێر لەلایەن ئامۆزاکەیەکی خۆیەوە کوژرا.
وتیشی، ئێستا تەرمەکەی لە پزیکشی دادی هەولێرە و توێکاری بۆ تەرمەکەی دەکرێت، هێزە ئەمنیەکانیش سەرقاڵی لێکۆلێنەوە لەچۆنیەتی روداوەکە .
پەیامنێری کوردسات نیوز ئاماژەی بەوەشکرد، تا ئێستا بکوژەکە لایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستگیر نەکراوە.
پۆلیسی سلێمانی رایدەگەیەنێت، چوار تۆمەتبار لە کاتی ئەنجامدانی دزیکردندا لە عەربەت دەستگیرکران.
بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی رایگەیاند، مەفرەزەکانی بنکەی پۆلیسی عەربەت لە دوو چالاکیی جیادا و لە کاتی ئەنجامدانی دزیکردندا، چوار تۆمەتباریان دەستگیرکردووە.
پۆلیسی سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا وردەکاریی دەستگیرکردنی تۆمەتبارەکانی ئاشکرا کردووە، بەجۆرێک، لە چالاکیی یەکەمدا دوو تۆمەتباری ژن دەستگیرکراون کە چووبوونە سەر ماڵێک و بڕێک پارەیان دزیبوو.
هاوکات لە چالاکیی دووەمدا، لەسەر رێگای نێوان عەربەت و کۆمەڵگای باریکە، مەفرەزەکانی پۆلیس توانیویانە دوو تۆمەتباری دیکە دەستگیربکەن کە بە ڕەگەز عەرەبن و ویستوویانە تانکەرێک بدزن.
بەپێی راگەیەندراوەکەی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی، لە ئێستادا هەر چوار تۆمەتبارەکە کە پێکهاتوون لە:
(م. ح. ع) لەدایکبووی 2003
(ش. ع. ک) لەدایکبووی 1992
(ف. ع. م) لەدایکبووی 1996
(م. أ. س) لەدایکبووی 1992
پۆلیسی سلێمانی راشیگەیاند، بە بڕیاری دادوەر و بەپێی ماددەکانی 443 و 446 لە یاسای سزادانی عیراقی راگیراون و لێکۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە.
حکومەتی هەرێم هێرشەکانی ئێران شەرمەزار دەکات و داوای دەستوەردانی بەغداد و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات.
سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە کاردانەوەیەکدا بەرانبەر بەو هێرشە موشەکییانەی کە بەرەبەیانی ئەمڕۆ کرانە سەر چەند ناوچەیەکی هەرێم، راگەیەندراوێکی رەسمی بڵاوکردەوە.
حکومەتی هەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوەکەیدا ئاشکرایکرد،: "هێرشە بێ پاساوەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ سەر هەرێمی کوردستان شەرمەزار دەکەین."
حکومەتی هەرێم هۆشداری دەدات لە دەرئەنجامەکانی ئەم بۆردومانانە و ئاماژە بەوە دەکات کە "بەردەوامیی ئەم هێرشانە، سەقامگیریی تەواوی ناوچەکە تێکدەدات."
لە کۆتایی راگەیەندراوەکەشدا، سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی وەزیران داواکارییەکانی ئاراستەی لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکات و دەڵێت: "داوا لە کۆماری ئیسلامیی ئێران دەکەین کۆتایی بەم هێرشانە بهێنێت، هاوكات داوا لە حکومەتی عیراقی فیدراڵ و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش دەکەین سنوورێک بۆ ئەم پێشێلکاریانە دابنێن."
وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و وەزارەتی کارەبای هەرێمی کوردستان، لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا رایانگەیاند، کە بەهۆی هەڕەشە ئەمنییەکانەوە، کۆمپانیای داناغاز بەرهەمهێنانی گازی سروشتیی لە کێڵگەی کۆرمۆر راگرتووە، ئەمەش بووەتە هۆی وەستانی هەناردەی غاز بۆ وێستگەکان و کەمبوونی 2500 مێگاوات کارەبا لە تۆڕی نیشتمانیی هەرێمدا.
بەپێی راگەیەندراوەکە، بۆ دابەشکردنی دادپەروەرانەی ئەو بڕە کارەبایەی کە لە وێستگە جیاوازەکاندا بەرهەم دێت، وەزیری کارەبا و وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت، تیمێکی هاوبەشیان بۆ کۆنترۆڵکردنی دۆخەکە راسپاردووە، بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی رێک و پێک کارەبای بەردەست بەسەر پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکاندا دابەش بکرێت، و تیمی کۆنترۆڵی کارەبای هەرێمیش بەردەوام چاودێریی رێکخستنەوەی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی کارەبا دەکات.
سەبارەت بە دابینکردنی غازی شلی ماڵان، لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە کە وەزیری سامانە سروشتییەکان رەزامەندیی وەزارەتی نەوتی فیدراڵی بەدەستهێناوە بۆ دابینکردنی پێداویستیی رۆژانە، و هەر ئەمڕۆ چەندین تانکەری غاز رەوانەی شارەکانی هەرێمی کوردستان کراون.
هەردوو وەزارەت دڵنیایی دەدەنە هاووڵاتییان کە قەیرانی غازی ماڵان دروست نابێت و هەوڵەکان بەردەوامن بۆ گەڕانەوەی بەرهەمهێنان لە کێڵگەی کۆرمۆر بۆ دۆخی ئاسایی لە زووترین کاتدا.
سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، سەرکۆنەی هێرشەکانی ئەم دواییەی سەر هەرێمی کوردستانی کرد و رایگەیاند، کە بەئامانجگرتنی هەرێم و دەستپێکردنەوەی توندوتیژییەکان، پەرەسەندنێکی مەترسیدار و پێشێلکارییەکی زەقی سەروەریی عیراقە.
سەرۆکایەتیی هەرێم لە راگەیەندراوێکدا هۆشداری دا لەوەی ئەم جۆرە هێرشانە هەڕەشەیەکی راستەوخۆن بۆ سەر ئاسایش و سەقامگیریی وڵات، هاوکات کۆسپی گەورە دەخەنە بەردەم ئەو هەوڵانەی کە بۆ چەسپاندنی ئاشتی لە ناوچەکەدا دەدرێن.
کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی بۆ کەشوهەوای 48 سەعاتی داهاتوو رادەگەیەنێت و ئاماژە بەوەدەکات، ئاسمانی ناوچە جیاجیاکانی هەرێم بە گشتی ساماڵ دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان، پێشبینییەکانی خۆی بۆ کەشوهەوای ٤٨ کاتژمێری داهاتوو بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند، لەم ماوەیەدا ئاسمانی هەرێم بە گشتی ساماڵ دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان بەتەواوی ساماڵ دەبێت، هاوکات تۆزێکی سوک لە هەوادا بەدی دەکرێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، پلەکانی گەرما جێگیر دەبن و نزیک دەبنەوە لەو رێژانەی کە دوێنێ تۆمارکراون.
کەشناسیی ئەوەشی خستەڕوو، سبەینێ ئاسمان بە ساماڵی دەمێنێتەوە و هاوشێوەی ئەمڕۆ تۆزێکی سوک لە هەوادا دەبێت.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی
هەولێر: 42 پلەی سیلیزی
پیرمام: 40 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 40 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە:43 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 44 پلەی سیلیزی
دهۆک: 41 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 41 پلەی سیلیزی
ئاکرێ:42 پلەی سیلیزی
گەرمیان:44 پلەی سیلیزی
سۆران: 41پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 31 پلەی سیلیزی
دەزگای ئاسایشی هەرێم رایدەگەیەنێت؛ بەرەبەیانی ئەمڕۆ بە حەوت موشەک هێرشکرایە سەر گوندەکانی زڕگوێزەڵە، قسرد و ناوچەی قەرەداغ.
دەزگای ئاسایشی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، سەعات 6:20ـی بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، بە حەوت موشەک هێرشکراوەتە سەر چەند شوێنێکی جیاواز.
دەزگای ئاسایشی هەرێم، رایگەیاند شوێنی کەوتنی موشەکەکان بەم شێوەیەیە:
گوندی زڕگوێزەڵە: بە چوار مووشەک کراوەتە ئامانج.
گوندی قسرد: یەک موشەک لەم گوندە کەوتووەتە خوارەوە.
نزیک گردی کوپان لە قەرەداغ: بە دوو موشەک کراوەتە ئامانج.
بەدواداچوونەکان بەردەوامن
دەزگای ئاسایشی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، کە تیمەکانیان لە ئێستادا لە شوێنی ڕووداوەکانن و بەدواداچوونی ورد و بەردەوام ئەنجام دەدەن، بە مەبەستی زانین و دەستنیشانکردنی قەبارەی تەواوی زیانە گیانی و مادییەکان کە بەهۆی هێرشەکانەوە کەوتوونەتەوە.
ماڵپەری شەفافییەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان داهاتی ئەم هەفتەیەی بڵاوکردەوە کە زیاتر لە شەش ملیار دینارە.
ئەمڕۆ هەینی، ماڵپەری شەفافیەت بڵاویکردەوە، داهاتی یەک هەفتە لە رۆژی(11ـی7ـی2026 بۆ 17ـی7ـی2026) داهاتی نانەوتی، لە سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان، شەش ملیار و 748 ملیۆن و 253 هەزار دینار بووە.
ئاشکراشیکرد، لەو داهاتە لە 87%ی بەشێوەی نەختینەیە و 13%ی داهاتەكە بەشێوەی چەكە و بەراورد بە هەفتەی رابردوو داهات کەمی کردوە.
جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.
هەشت هێرشی درۆنی کرایە سەر هەولێر و سەرجەمیان لەلایەن هێزەکانی هاوپەیمانان تێکشکێندران.
دژەتیرۆری هەولێر لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، لەنێوان سەعات 4:19 تا 5:25ـی بەیانی، هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی توانیویانە هەشت درۆنی بۆمبڕێژکراو لە ئاسمانی شاری هەولێر تێکبشکێنن و بخەنە خوارەوە.
دژەتیرۆری هەولێر دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان کە هێرشەکان لەلایەن سیستمی بەرگریی هاوپەیمانانەوە پوچەڵکراونەتەوە و خۆشبەختانە هیچ زیانێکی گیانییان لێ نەکەوتووەتەوە.
فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی رۆژهەڵاتی سەڵاحەدین هەوڵێك بۆ هێرشكردنەسەر كێلگەی غازی كۆرمۆر ئاشكرا دەكات و دەلیت رێوشوێنی پێویست بۆ پوچەڵكردنەوەی گیراوەتەبەر.
بەپێی نوسراوێكی نهێنی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی رۆژهەڵاتی سەڵاحەدین كە ئاراستەی دامەزراوە ئەمنییەكانی كردووە ، تێدا ئاماژەی بەوە کردوە کە زانیاری وردیان هەیە لە بارەی هەوڵی گروپە لەیاسا دەرچووەكان بۆ هێرشكردنە سەر كێڵگەی غازی كۆرمۆر.
بەپێی نوسراوەكە، فەرماندیی ئۆپەراسیۆنەكانی رۆژهەڵاتی سەڵاحەین رونیكردوەتەوە رێكاری ئەمنی پێویستیان بۆ پوچەڵكردنەوەی ئەو هەوڵە گرتوتەبەر كەبریتین لە بەرزكردنەوەی ئاستی ئامادەباشی بۆ بەرزترین ئاست و دانانی بۆسە و بوونی پەیوەندی بەردەوام لە نێوان خاڵە سەربازییەكاندا لەگەڵ توندكردنەوەی چاودێری لەرێگای كامێراوە.
لە بەشێكی تری نوسراوەكەدا فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەكانی رۆژهەڵاتی سەڵاحەدین هۆشداری داوەتە دەزگا ئەمنییەكان و رایگەیاندوە، لە حاڵەتی رودانی هەر پێشێلكارییەكی ئەمنی سەرجەم دامەزراوە و ئاژانسە ئەمنییەكان بەرپرسیارێتی ئەمنی و یاساییان دەكەوێتە ئەستۆ.