ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم داوا لە حکومەتی فیدراڵ دەکات کە پابەندبێت بە رێژەی %14.14ـی دانیشتوانی هەرێمی کوردستان کە ئەنجامی رەسمی و راست و پەسەندکراوی سەرژمێری 2024ـە.

ئەمڕۆ ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبوونەوەی ئاسای خۆی ئەنجامدا و چەند تاوەرێکی تاوتوێکرد، فەرمانگەی میدیا و زانیاری لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، دیاریکردنی رێژەی راستەقینەی دانیشتوان جگە لە دیاریکردنی پشکی بودجە، کاریگەریی لەسەر ئاستی نوێنەرایەتیی دیپلۆماسی و سیاسیی هەرێم لە بەغداد هەیە؛ هاوکات وەزارەتەکانی پلاندانان، داد و دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانی راسپارد ڕێکاری یاسایی بگرنەبەر بۆ راستکردنەوەی ئەم ڕێژەیە.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا پڕۆژەیاسای بودجەی 2027تاوتوێ کرا و جەخت کرایەوە لەسەر ئەوەی پێویستە رەشنووسی بودجەی 2027 لەسەر بنەمای دەستور بێت و ناکۆکییە سیاسی و نەوتییەکان نەبنە هۆی پەکخستن یان دواخستنی موچەی موچەخۆرانی هەرێم، هەروەها داوا لە فراکسیۆنە کوردستانییەکان کرا یەکگرتوو بڕیار بدەن.

هەر لەکۆبوونەوەکەدا، بەپێی راپۆرتی وەزارەتەکانی پەروەردە و خوێندنی باڵا، بڕیاردرا ساڵی نوێی خوێندنی 2026-2027 لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا دەستپێبکات، هاوکات ئامادەکارییەکان بۆ بەشداری لە هەڵسەنگاندنی نێودەوڵەتیی PISA بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی خوێندن تاوتوێ کران.

لە سنوری قەزای رواندز، دوو هاووڵاتی بەهۆی تەزووی کارەباوە لە ناو ئاودا گیانیان لەدەستدا، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، تا ئێستا تەرمەکانیان دەرنەهێنراونەتەوە.

بەپێی زانیارییەکانی ئیسماعیل عوسمان پەیامنێری کوردسات نیوز، روداوەکە لە گوندی بەرزیوەی سەر بە قەزای رواندز رویداوە و بەهۆی تەزووی کارەبای "غتاس"ـی ناو رووبارکە ئەو دوو هاووڵاتییە گیانیان لەدەستداوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، تا ئیستا تەرمی دوو هاووڵاتییەکە لە ژێر ئاودا ماونەتەوە، تیمەکانی بەرگریی شارستانیش گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە و لە هەوڵدان بۆ دەرهێنانی تەرمەکان لە روبارەکە.

پەرلەمانتارێكی یەكێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بە رەسمی داوا لە وەزارەتی ناوخۆی وڵاتەكە دەكات بۆ كۆتاییهێنان بە شێواندنی ناوە كوردییەكان لە بەڵگەنامەكاندا پیتە كوردییەكان لە سیستەمی ئەلیكترۆنیدا جێگیربكرێن.

لە پێناوی پاراستنی ناسنامە و فەرهەنگی نەتەوەیی كوردی و بە پشتبەستن بە ماددەی چواری دەستووری عیراق كە رێگە بە بەكارهێنانی زمانی كوردی دەدات لە سەرجەم دامودەزگا رەسمی و یاساییەكانی دەوڵەتەدا، پۆڵا شەهید سیروان، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە فراكسیۆنی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، بە نوسراوێكی رەسمی داوای لە وەزارەتی ناوخۆی عیراق كرد، پیتە كوردییەكانی وەك (پ، چ، ژ، گ) لە سیستمی ئەلیكترۆنیی دەوڵەتدا جێگیر بكات، بەتایبەتیش بۆ ناوچەكانی سنووری ماددەی 140.

پۆڵا شەهید سیروان لەوبارەیەوە ئاماژەی بەوە كرد، دەستپێشخەرییەكەی هەنگاوێكی مێژووییە بۆ كۆتاییهێنان بە شێواندنی ناوە كوردییە لە بەڵگەنامە رەسمییە گرنگەكانی وەك كارتی نیشتمانی، پاسپۆرت، كارتی زانیاری و فۆڕمی خۆراك.

وتیشی، داواكارییەكەی لە ئێستادا لەلایەن بریكاری وەزارەتی ناوخۆی عیراقەوە ئاڕاستەی بەشی یاسایی وەزارەتەكە كراوە بەمەبەستی جێبەجێكردنی.

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران لە تاران کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا کە وەفدی باڵای یەکێتی ئامادەبوون، گفتوگۆ لەبارەی پەیوەندییە مێژوویی و کولتوورییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان، عیراق و کۆماری ئیسلامیی ئێران کرا و دوایین پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەکانی ناوچەکە تاوتوێ کران.

بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختی لە بەهێزکردنی بنەماکانی دۆستایەتیی نێوان هەردوولا لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش و دراوسێیەتیی باش کردەوە و رایگەیاند، پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە لە بەرژەوەندیی هەموواندایە و هەموو هەوڵێک دەدەین بۆ هێورکردنەوەی رەوشەکە، چونکە نائارامی زیان بە ئاسایش و ژیانی هاوڵاتییان دەگەیەنێت. 

لای خۆیەوە، مەسعود پزیشکیان سوپاسی رۆڵی ئەرێنی و کارای بافڵ جەلال تاڵەبانی کرد لە هێورکردنەوەی ئاڵۆزییەکاندا و وتی، لەگەڵ ئێوەدا هاوسنوورین و لامان گرنگە پەیوەندییەکانمان لەسەر بنەمای دراوسێیەتیی باش و رێزگرتنی هاوبەش پەرەی پێبدرێت.

وەزارەتی خوێندنی باڵا کارابوونی زانکۆلاینی راگەیاند؛ کە زیاتر لە 40 هەزار دەرچوو داواکاری پێشکەش دەکەن.

وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی هەرێمی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لە سبەینێ پێنجشەممە سەعات 8:30ـی سەرلەبەیانی،  وێبسایتی زانکۆلاین (www.regayzanko.com) بۆ ماوەی هەشت رۆژ (تا 24ی ئەیلوول) بۆ دەرچووانی پۆلی 12ـی ئامادەیی کارا دەکرێت.

لە راگەیەنراوەکە ئاماژە بەوەکراوە، ئەمساڵ 40 هەزار و 716 دەرچوو لە هەردوو بەشی زانستی و وێژەیی، هەروەها پیشەیی و خوێندنگە نێودەوڵەتییەکان، بۆ وەرگرتنیان لە 680 بەش لە 16 زانکۆی حکومی بە سیستمی (زانکۆلاین، پارالێل، ئێواران) داواکاری پێشکەش دەکەن.

وەزارەتی خوێندنی باڵا، داوا لە دەرچووان دەکات بۆ وەرگرتنەوەی ناوی بەکارهێنەر و وشەی تێپەڕ (Username & Password) سەردانی خوێندنگەکانیان بکەن و رێنماییەکان بە وردی لە رێبەری وەرگرتن بخوێننەوە.

هەروەها جەخت دەکاتەوە کە خوێندکاران خۆیان فۆڕمەکان پڕبکەنەوە و روو لە سەنتەرە نەناسراوەکان نەکەن، سەرەڕای ئەوەی هۆشیاری دەدات لەوەی ستافی وەرگرتن هیچ پەیج و ئەکاونتێکی تایبەتی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان نییە و تەنها پەیجی رەسمی وەزارەت لە فەیسبووک سەرچاوەی راستەقینەی زانیارییەکانە.

قائیمقامیەتی دەربەندیخان رایگەیاند، بە گفتوگۆ و تێگەیشتن لەگەڵ مریشکفرۆشەکانی دەربەندیخاندا رێککەوتن لەسەر دیاریکردنی هەزار دینار بۆ پاککردنی هەر مریشکێک، کە ئەم نرخەش بە جۆرێکە لە بەرژەوەندی هەموولایەکدایە. 

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە راگەیەندراویکدا قائیمقامیەتی دەربەندیخان بڵاویکردەوە پێشوازیان لە ژمارەیک مریشکفرۆش کردوە، کە لە بڕیاری دیاری کردنی نرخی مریشکپاککردن نیگەران بوون و چەند رۆژێکە لەلایەن لیژنەی چاودێری کردنی بازاڕەوە دوکانەکانیان داخراوە .

ئاماژە بەوەشکراوە، لە دیدارەکەدا ئامانج و ناوەڕۆکی رێنماییەکان و چۆنیەتی جێبەجێکردنیان بە وردی بۆ ئامادەبووان رونکراوەتەوە.

هەروەها جەخت لەوە کرایەوە نرخی پاککردنی مریشک لەئێستادا هەزار دینار دەبێت و هەڵسەنگاندن بۆ سود و زیانەکانی خاوەن دوکانی مریشکفڕۆشەکانیش دەکرێت لەداهاتودا .

وەزارەتی دارایی عیراق رایگەیاند، موچەی پزیشکیانی گرێبەست لە 400 هەزاردینارەوە بەرز دەکرێتەوە بۆ 600 هەزار دینار؛

دارایی عیراق جەختیکردوەتەوە، بەشی بودجە بەردەوامە لە وردبینیکردنی ناوی ئەو پزیشکانەی کە لە دامەزراوە تەندروستییەکان بە شێوەی گرێبەست کاردەکەن.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لە ئێستادا پزیشکانی گرێبەست موچيکەیان 400 هەزار دینارە، بەرز دەکرێتەوە و دەکرێت بە 600 هەزار دینار و پرۆسەکەش نزیکە لە تەواو بوون.

وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم، تەمەنی خانەنشینی بۆ مامۆستایان و فەرمانبەران  دیاریکرد، پێویستە 60 ساڵی تەواو کردبێت و 15 ساڵ خزمەتی کەمتر نەبێت.

وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی هەرێمی کوردستان، بەپێی گشتاندنێکی رەسمی و  بە ئیمزای بەڕێوەبەری گشتیی کارگێڕی و دارایی، رێکارە نوێیەکانی خانەنشینکردنی فەرمانبەران و مامۆستایانی ئاڕاستەی سەرجەم زانکۆ حکومییەکان و دەستە زانستییەکان کرد.

خوێندنی باڵا دەڵێت؛ ئەم هەنگاوە لەسەر بنەمای نووسراوە رەسمییەکانی ئەنجومەنی وەزیران و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی خانەنشینی لە وەزارەتی دارایی، بۆ رێکخستنەوەی کارگێڕی و جێبەجێکردنی یاسای خانەنشینی یەکگرتوو ناردراوە.

بەپێی رێنماییە نوێیەکان، مەرجی سەرەکی بۆ خانەنشینبوون بریتییە؛ لە تەواوکردنی تەمەنی 60 ساڵی و هەبوونی لانی کەم 15 ساڵ خزمەتی وەزیفی لە کاتی گەیشتن بەو تەمەنەدا.

وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ هەر فەرمانبەر یان مامۆستایەک ئەو مەرجانەی تێدا کۆببێتەوە بە شێوەیەکی رەسمی دەخرێتە خشتەی خانەنشینییەوە.

هاوکات جەختکراوەتەوە کە دوای تەواوکردنی تەمەنی 60 ساڵی، هیچ ماوەیەکی زیادەی خزمەت بۆ فەرمانبەر هەژمار ناکرێت.

وەزارەتی تەندروستیی ژاپۆن رایگەیاند، بۆ یەکەمجار لە مێژوودا ژمارەی ئەو کەسانەی تەمەنیان 100 ساڵ زیاترە، لە وڵاتەکەدا 100 هەزار کەسی تێپەڕاندووە و گەیشتووەتە 107 هەزار و 677 کەس. 

بەپێی ئامارە رەسمییەکان، ژاپۆن تاکە وڵاتە بگاتە ئەو ژمارەیە لە کەسانی بەتەمەن و نزیکەی %88ی ئەم بەساڵاچوانە ژنن.

بەتەمەنترین ژنی وڵاتەکە، وەک ئەوەی تەندروستی وڵاتەکە بڵاویکردوەتەوە، 114 ساڵە و لە پیاوانیشدا 112 ساڵە.

لەلایەن خۆیەوە، وەزیری تەندروستیی ژاپۆن خۆشحاڵی خۆی دەربڕی بەوەی کە ژمارەیەکی زۆری هاووڵاتییانی وڵاتەکەی خاوەنی تەمەنێکی درێژ، تەندروست و چالاکن.

هاوکات پسپۆڕانیش سیستمی خۆراکی تەندروست کە زیاتر لە ماسی، سەوزەوات و برنج پێکهاتووە لەگەڵ ئەنجامدانی چالاکیی جەستەیی بەردەوامی وەک پیاسەکردن، بەکارهێنانی گواستنەوەی گشتی و پاسکیلسیواری، بە هۆکاری سەرەکیی تەمەندرێژیی هاووڵاتییانی ژاپۆن دەزانن.

سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، ئاسمانی تاران بۆ هێزەکانی کراوەیە و لە سێ ساڵی رابردودا، هەڕەشەکانی سەر ئیسرائیلیان نەهێشتوە و لە هەموو بەرەکانی جەندا دەسکەوتی گەورەیان بەدەستهێناوە.

ئەیال زەمیر، سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئیسرائیل، رایگەیاند کسوپای وڵاتەکەی لە سێ ساڵی رابردوودا لە هەموو بەرەکاندا دەستکەوتی بێوێنەی تۆمارکردووە و توانیوێتی ئەو هەڕەشانەی لەسەر ئیسرائیل دروستببوون لەناو ببات.

ئاماژەی بەوەش کرد کە لەم ماوەیەدا رێگەی ئاسمانییان تا تاران بۆ کراوەتەوە و ژێرخانی بەرهەمهێنانی موشەک و کۆگاکانی موشەکی ئێرانیان کردوەتە ئامانج.

ناوبراو ئەوەشیخستوەتەڕوو، لە غەززە و لوبنانیش زیانی گەورەیان لە تۆڕی تۆنێلەکان، فەرماندەکان و سیستمی فەرماندەیی و کۆنترۆڵی هەردوو گروپی حەماس و حیزبوڵا گەیاندووە.

سەرۆکی ئەرکانی ئیسرائیل جەختیشیکردوەتەوە، هەموو هەوڵێک دەدەن بۆ بەئامانجگرتنی دوژمنان و رێگریکردن لە زیانگەیاندن بە هاووڵاتیەکانیان.

ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا لە دانیشتنێکی تایبەتدا، پڕۆژەبڕیارێکی پەسەند کرد، کە سەرۆکی وڵات ناچار دەکات کۆتایی بە ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی دژ بە ئێران بهێنێت.

دەنگدانەکە بە زۆرینەی 220دەنگی بەڵێ بەرانبەر 204 دەنگی نەخێر بەڕێوەچوو، کە تێیدا حەوت نوێنەری پارتی کۆماریش پشتگیرییان لە بڕیارەکە کرد و ئاڕاستەی دەنگدانی حزبیی ئاساییان شکاند.

ئەم بڕیارە بووە جێی دەمەقاڵێی توند لەنێوان هەردوو پارتە سەرەکییەکەدا؛ سێس مۆڵتن، نوێنەری دیموکراتەکان، رەخنەی لە بەڵێنەکانی پێشووی دۆناڵد ترەمپ گرت کە وتبووی جەنگەکە تەنیا چەند هەفتەیەک دەخایەنێت.

 لە بەرانبەردا، برایان ماست، نوێنەری کۆمارییەکان، هەڵوێستی دیموکراتەکانی رەتکردەوە و هۆشدارییدا لە کشاندنەوەی هێزە سەربازییەکان لە کاتێکدا ئێران هێشتا وەک هەڕەشەیەکی بەردەوام لە ناوچەکەدا دەمێنێتەوە.

وەزارەتی کارەبای هەرێم رایگەیاند، بەهۆی کەمبونەوی هەناردەی غاز،  بڕێ بەرهەمهێنانی کارەبا کەمدەبێتەوە  ولە هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکەدان.

وەزارەتی کارەبای هەرێم لە رونکردنەوەیەکدا، ئاماژەی بەوەکردوە هاوبەشانی کارەبا ئاگادار دەکەینەوە کە کۆمپانیای داناغاز بڕی هەناردەی غازی بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا کەمکردووەتەوە.

وەزارەتی کارەبا دەڵێت، ئەمەش وایکردوە، بە بڕی 1000 مێگاوات، بەرهەمهێنانی کارەبا کەمببێتەوە.

وەزارەتەکە رونیشیکردوەتەوە، لە گەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەکان، لەهەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە و ئاسایکردنەوەی رەوشەکە.

هاتوچۆی سلێمانی شۆفیران ئاگادار دەکاتەوە، بەهۆی کارکردنەوە، بەشەی خوارەوە شەقامی بازنه‌یی مه‌لیك مه‌حمود دادەخرێت.

ئاماژەی بەوەشکردوە، بەهۆی به‌هۆى ئه‌نجامدانى هێڵكارییه‌وه‌ سایدى ڕۆشتن له‌به‌رزه‌پردى حه‌پسه‌خانى نه‌قیبه‌وه‌ به‌ره‌وه‌ چوارڕیانى سه‌رچنار دادەخرێت.

 هاتوچۆی سلێمانی داوا لە شۆفێرەکان دەکات، ده‌توانن به‌شى سه‌ره‌وه‌ى پردى چواڕیانه‌كه‌ به‌كاربهێنن تا شيقامەکە بەرویاندا دەکرێتەوە.

حوسییەکانی سعودییە رایانگەیاند، توانیویانە فڕؤکەیەکی جەنگی F-15ـی سعودییە بە موشەک بخەنە خوارەوە، کە لە کاتی ئەنجامدانی ئۆپراسیۆندا بووە.

عەمید یەحیى سەریع، وتەبێژی سەربازیی حوسییەکان لە  راگەیەندراوێکدا رایگەیاند، هێزەکانیان بە بەکارهێنانی مووشەکێک کە دروستکراوی خۆیانە،  توانیویانە فڕۆکەیەکی جەنگیی سعودی لە جۆری F-15 لە ئاسمانی پارێزگای مارب بخەنەخوارەوە.

لە راگەیەندراوکەدا ئاماژە بەوەکراوە، ئەو فڕۆکەیەی خراوەتە خوارەوە، لە کاتی ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی سەربازی لە ناوچەکەدا کراوەتە ئامانج.

جەختیشکراوەتەوە،  هێزەکانیان روبەڕووی دوو پێکهاتەی دیکەی فڕۆکە جەنگییەکانی سعودیە لە جۆرەکانی "F-15" و "تایفۆن" بوونەتەوە کە لە هەوڵی دۆزینەوەی پاشماوەی ئەو فرؤکەیانداوە کە خراوەتە خوارەوە.

سەبارەت بە هەڵمەتە ئاسمانییەکانی ئەم هەفتەیە، وتەبێژی سەربازیی حوسییەکان ئاماژەی بەوەکردوە، فڕۆکە جەنگییەکانی سعودیە لە بنکەکانی خەمیس مشێتی و طائفەوە زیاتر لە 450 هێرشی ئاسمانییان بۆ سەر پارێزگا جیاوازەکانی یەمەن ئەنجامداوە، کە بەهۆیەوە چەندین کوژراو و برینداری لێکەوتووەتەوە.

رۆژنامەیەکی ئەمریکی ئاشکرای دەکات، ئەمریکا ئامادەکاری دەکات بۆ فرۆشتنی گەورەترین پاکێجی تەقەمەنی بە ئیسرائیل کە زیاتر لە 40 هەزار بۆمبە.

رۆژنامەی واشنتۆن پۆست لەسەر زاری لێپرسراوێکی ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ ئامادەکاری دەکات بۆ فرۆشتنی 40 هەزار بۆمبی دوو هەزار پاوەندی بە ئیسرائیل، کە بەهاکەی دەگاتە 2.8 میلیارد دۆلار.

 بەپێی راپۆرتەکە، ئەمە گەورەترین پڕۆسەی فرۆشتنی سەربەخۆ و یەکجارەکیی ئەم جۆرە تەقەمەنییانەیە لەلایەن ئەمریکاوە بۆ ئیسرائیل لە ساڵانی رابردودا.

بەگوێرەی زانیارییەکانی واشنتۆن پۆست، ئەم پاکێجە سەربازییە 2.8 میلیارد دۆلارییە پێکهاتووە؛ لە 20 هەزار بۆمبی جۆری (MK-84) و هەزار بۆمبی جۆری (BLU-117) و هەروەها 20 هەزار کڵاوەی بۆمبی وێرانکەری سەنگەر شکێن.

دەزگای ئاسایشی هەرێم لەبارەی هەڵسوکەوتی ناپیشەیی چەند پاسەوانێکی لیوای بەرگری و فریاکەوتن لەبەردەم بانکی مەڵکەندی و بەرانبەر چەند خانەنشینێک، راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی ئەنجومەنێکی لێکۆڵینەوەیان پێکهێناوە و بەپێی رێکارەکان مامەڵە لەگەڵ پاسەوانەکاندا دەکرێت.

دەقی راگەیەنراوەکە:

دوای ئەوەی چەند پاسەوانێکی سەر بە لیوای بەرگری و فریاکەوتن لە بانکی مەڵکەندی لە سلێمانی بە شێوەیەکی ناپیشەیی هەڵسووکەوتی نامرۆڤانەیان بەرامبەر بەو خانەنشینە بەڕێزانە دەکەن کە بۆ وەرگرتنی موچەکانیان سەردانی بانکەکەیان کردبوو، لەسەر راسپاردە و فەرمانی بەڕێز قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم، بۆ ئەم مەبەستە دەزگای ئاسایشی هەرێمی راسپارد بەهاوبەشی لەگەڵ لیوای بەرگری و فریاکەوتن بە پێکهێنانی ئەنجومەنی لێکۆلینەوە و بەدواداچون بۆ روداوەکە، لەئێستادا چوار لە پاسەوانەکان راگیراون و بەپێی دیسیپلین و رێکارەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت.

هەموو هاوڵاتییانی خۆشەویست دڵنیا دەکەینەوە دوای تەواوبوونی لێکۆڵینەوەکان، راگیراوەکان روبەڕووی سزای یاسایی دەکرێنەوە بەپێی یاسا بەرکارەکان، هەرگیز لە هیچ جۆرە بێ رێزیکردن و شکاندنی شکۆی هاوڵاتییانمان چاوپۆشی ناکەین.

 

دەزگای ئاسایشی هەرێمی کوردستان