كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرپەرشتی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی كۆتایی هات.

بڕیارە وتەبێژی یەکێتی لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ناوەڕۆکی کۆبوونەوەکە بۆ رای گشتی روونبکاتەوە.

قارەمان جەوهەر، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە هەولێر دەنگی دوو تەقینەوەی بەهێز بیسترا.

دوای چەند خولەکێک لە بیسترانی دەنگی تەقینەوەکە، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئاسایشی هەولێر ئەمڕۆ تەقاندنەوەیەکی کۆنترۆڵکراویان بۆ پاشماوەی تەقەمەنییە نەتەقیوەکان لە فرۆکەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێر ئەنجامدا، کە بووە هۆی بیسترانی دەنگێکی بەرز لە چەند بەشێکی شارەکەدا.

دواتریش دژە تیرۆری هەولێر ئاشکرایکرد، هەموو لایەک دڵنیا دەکەنەوە دەنگی ئەو تەقینەوانەی کە ئەمڕۆ لە سنوری پارێزگای هەولێر بیستران، مەشق و راهێنانی سەربازی و چالاکیی ئەمنی بووە و هیچ جێگەی مەترسی نین.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، ئامادەم بڕیار بدەم سەبارەت بە ئێران و رەنگە بەم زووانە شتێکی گەورە لەبارەی ئەو وڵاتە روبدات.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکدا بۆ کەناڵی "فۆکس نیوز" رایگەیاند، لە بەردەم بڕیاردانایە سەبارەت بە ئێران، جەختیشی کردەوە، بژاردەکانی بەردەمی بریتین لە سڕینەوەی ئێران، یان هێشتنەوەی لە بارودۆخێکی رووخان و داڕمانی ئابوریدا، یانیش گەیشتن بە رێککەوتنێک.

ترەمپ هەڕەشەی تەقاندنەوەی تەواوی ئێرانی کرد ئاماژەی بەوەکرد، باشترە لێپرسراوانی ئێران رەفتارەکانیان چاک بکەن و رەنگە بەم زووانە شتێکی گەورە سەبارەت بە تاران روبدات.

لەگەڵ ئەوەشدا، سەرۆکی ئەمریکا ئامادەیی خۆی بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران لە نیویۆرک دەربڕی لە پەراوێزی کۆبوونەوەکانی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان کە بڕیارە رۆژی سێشەممەی داهاتوو بەڕێوەبچێت.

سەبارەت بە حوسییەکانی یەمەنیش، ترەمپ ئاشکرایکرد، ئیدارەی ئەمریکا لە پەیوەندی بەردەوامدایە لەگەڵ ئەو کۆمەڵەیە و رەزامەندییان داوە لەسەر نەکردنە ئامانجی بەرژەوەندی و کەشتییە ئەمریکییەکان.

ئەم لێدوانانەی ترەمپ دوای ئەوە دێن کە هێزە چەکدارەکانی ئیران هۆشدارییان لە بوونی "پلانێکی ئەمریکی" بۆ دەستپێکردنەوەی شەڕ و ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر خاکی وڵاتەکەیان دا و رایانگەیاندبوو، بەڵگەیان دەستکەوتووە لەسەر خۆئامادەکردنی ئەمریکا بۆ دەستپێکردنەوەی کردە سەربازییەکان.

لە قامیشلۆ هێرشکرایە سەر هێزەکانی ئاسایش و ئەندامێکیان شەهید بوو، پەیامنێری کوردسات نیوز رایدەگەیەنێت هێزە ئەمنییەکان لێکۆڵینەوەیان لە روداوەکە دەستپیکردووە.

موهەنەد ئیبراهیم، پەیامنێری کوردسات نیوز لە رۆژئاوای کوردستان رایگەیاند، لە ئەنجامی هێرشێکی چەکداریدا بۆ سەر کاروانێکی هێزەکانی ئاسایش لە باشوری رۆژئاوای شاری قامیشلۆ، ئەندامێکی هێزەکانی ئاسایش شەهید بوو.

بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان، هێرشەکە لەلایەن چەند چەکدارێکی نەناسراوەوە کراوەتەسەر هێزەکانی ئاسایش کە ئەرکیان پاراستنی تانکەرەکانی نەوتە، لە ئەنجامدا رووبەڕووبوونەوە رویداوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، لە ئێستادا هێزە ئەمنییەکان گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە و  لێکۆڵینەوەیان بۆ دەستگیرکردنی هێرشبەران دەستپێکردووە.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند کە پاڵاوگە نیشتمانییەکان بە تەواوی توانای بەرهەمهێنانیانەوە کار دەکەن و کۆگای ستراتیژیی سووتەمەنی رێکخراوە، هاوکات ئاماژەی بەوەش کرد کە هەناردەکردنی نەوت لە باشور و باکورەوە گەیشتووەتە 2.6 ملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، سەرەڕای ئاڵۆزی و ئاستەنگەکانی گەروی هورمز.

سەلیم رووکابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوت روونی کردەوە کە بەستنی گرێبەستی درێژخایەن بۆ دابینکردنی بنزینی موحەسەن و گازوایل بە مەبەستی پڕکردنەوەی پێداویستیی ناوخۆ و بەهێزکردنی کۆگای ستراتیژییە، بە شێوەیەک رۆژانە نزیکەی چوار تا پێنج هەزار مەتر سێجا بەپێی بەردەستبوونی هاوردە دابین دەکرێت.

وتەبێژی وەزارەت ئاشکرایشی کرد کە پلانیان هەیە لە رێگەی فراوانکردنی پاڵاوگەکانی دیوانییە و میسانەوە توانای پاڵاوتن زیاتر بکەن.

لە بارەی هەناردەکردنیشەوە ئاماژەی بەوە دا کە پشکی شێر لە رێگەی بەندەرەکانی باشورەوەیە (نزیکەی 2.4 ملیۆن بەرمیل) کە کەوتووەتە ژێر کاریگەریی گۆڕانکارییەکانی کەشتیوانی لە گەروی هورمزدا، و نزیکەی 200 هەزار بەرمیلیش لە رێگەی دەروازەکانی باکورەوە (تورکیا و سوریا) هەناردە دەکرێت.

بارەگای ناوەندی خاتەمولئەنبیا هۆشداری توند دەداتە ئەمریكا و وڵاتانی ناوچەكە لە هەر هێرشێكی ئەگەری.

بەپێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، بارەگای ناوەندی خاتەمولئەنبیا لە راگەیەندراوێكدا هۆشدارییەكی توندی ئاراستەی ئەمریكا و وڵاتانی ناوچەكە كرد، ئاماژەی بەوە كردووە، بەپێی زانیارییەكانیان، ئەمریكا بۆ پەردەپۆشكردنی شكستەكانی و بە گڵۆپی سەوزی هەندێك وڵاتی ناوچەكە، لە كۆبوونەوەیەكی هاوبەشدا لە ئەوروپا بڕیاری داوە ڕێوشوێنەكانی دژی ئێران دەستپێبكاتەوە.

هەر لە راگەیەندراوەكەدا هاتوو، ئەگەر واشنتۆن هەر هەڵەیەك دژی ئێران بكات، سەرجەم بنكە و بەرژەوەندییەكانی لە ناوچەكەدا دەبنە ئامانجی هێرشی بەردەوام و ئازاربەخش.

هاوكات، هۆشداری درایە وڵاتانی ناوچەكەش كە ئەگەر هاوكاری ئەمریكا ببن، بە هاوبەشی ئەمریكا دادەنرێن و چیتر هێزە چەكدارەكانی ئێرانیش دان بەخۆیاندا ناگرن بەرانبەریان.

 

قەرزی کارەبای پێش پڕۆژەی رووناکی بەبێ هیچ داشکاندنێک دەخرێتە سەر پسوڵەی کارەبای مانگانەوە و قەرزی ماڵان دەبێت لە ماوەی 24 مانگدا بدرێتەوە.

پڕۆژەی رووناکی رایگەیاندووە: قەرزی کۆنی کارەبا دەخرێتە سەر پسوڵەی کارەبای مانگانە، هەروەها قەرزی ماڵان دەبێت لە ماوەی 24 مانگدا بدرێتەوە، بازرگانیی بچوک لە ماوەی 12 مانگ و بازرگانیی گەورەش لە ماوەی 6 مانگدا.

بەپێی راگەیەندراوەکەی پڕۆژەی رووناکی، 90٪ـی هاووڵاتیانی هەرێم کارەبای 24 سەعاتییان بۆدابینکراوە.

پڕۆژەی رووناکی دەڵێت: 80٪ـی هاووڵاتیان، بەتایبەتی کەمدەرامەتان، بەردەوام پارەیەکی کەمتر دەدەن لە جاران بەراورد بە پارەی کارەبای موەلیدە و نیشتمانی.

لە هەنگاوێکی نوێدا بۆ یەکلاییکردنەوەی دۆسیەی فەرمانبەرانی گرێبەست، فالح ساری وەزیری دارایی عێراق ئاشکرای کرد کە دەقی جێگیرکردنی فەرمانبەرانی گرێبەست و کرێکارانی رۆژانە لەسەر میلاکی هەمیشەیی، بە رەسمی خراوەتە نێو پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی فیدراڵی بۆ ساڵی 2027.

لە هەمان کاتدا، لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاماژەی بە رەهەندێکی گرنگی بڕیارەکە کرد و رایگەیاند کە پرۆسەی بەهەمیشەییکردنەکە سەرجەم فەرمانبەرانی گرێبەست لە هەرێمی کوردستان و عیراق بە هەمان شێواز دەگرێتەوە، بەوەش جیاوازی لەنێوان فەرمانبەرانی ناوەند و هەرێم ناکرێت لە دەستەبەرکردنی میلاکی هەمیشەییدا.

وەزارەتی دارایی روونیشی کردەوە کە ئەم بڕیارە دوای سەرژمێریکردنی ئامارەکان و ئامادەکردنی تێچووی دارایی لەلایەن فەرمانگە پەیوەندیدارەکانەوە چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، بەمەش دۆسیەی گرێبەستەکان لە قۆناغی داواکارییەوە گوازراوەتەوە بۆ قۆناغی رێکارە رەسمییەکان تاوەکو لەگەڵ پەسەندکردنی یاسای بودجەدا بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

لە چوارچێوەی پەرەسەندنی ئاڵۆزییەکانی نێوان هەردوولادا، بزووتنەوەی "ئەنسارو الله"ی حوسییەکان هەڕەشەی گرتنەبەری رێکاری توند و ئامانجگرتنی فڕۆکەخانەکانی ریازی کرد.

مۆحەممەد مفتاح، کاربەڕێکەری سەرۆکایەتیی حکومەتی حوسییەکان لە صنعاء رایگەیاند، بزووتنەوەکەیان پەیڕەوی بنەمای "ئاڵۆزی بەرانبەر ئاڵۆزی" دەکات و جەختی کردەوە کە هەر گەمارۆیەک لەلایەن سعودییەوە بە داخستنی فڕۆکەخانەکانی ئەو وڵاتە وەڵام دەدرێتەوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد کە توانای وەڵامدانەوەی سەربازییان هەیە، بەڵام هەوڵ دەدەن مۆڵگە و دامەزراوە مەدەنییەکان بپارێزن.

ئەم هەڕەشانە لە کاتێکدان کە رووبەڕووبوونەوەی سەربازیی نێوان هەردوولا چووەتە قۆناغێکی مەترسیدارترەوە؛ حوسییەکان بە مووشەکی بالیستی و درۆن هێرشی چڕیان کردووەتە سەر ریاز، دەوروبەری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی مەلیک خالید و دامەزراوەکانی کۆمپانیای ئارامکۆ لە یەنبەع و جیزان و نەجران.

لە بەرانبەردا، هاوپەیمانێتیی عەرەبی بە سەرکردایەتیی سعودیە هێرشی ئاسمانیی بەرفراوانی کردووەتە سەر چەندین بەرەی ناو یەمەن و سیستەمی بەرگریی ئاسمانیی سعودیەش بەردەوامە لە تێکشکاندنی ئەو هێرشە مووشەکی و درۆنییانە.

سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، بەپێی نووسراوێکی رەسمی کە لە 13ی ئەیلوولی 2026 دەرچووە، هەرسێ وەزارەتی (داد، دارایی و ئابووری، و پلاندانان)ی راسپارد بۆ ئەنجامدانی بەدواداچوونی ورد و ئامادەکردنی تێبینی و سەرنجی یاسایی و دەستووری لەسەر پڕۆژەیاساکانی فیدراڵیی تایبەت بە قەرز و بەخشینەکان.

ئەم بڕیارەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە مەبەستی رێگری لە پێشێلکردنی مافە داراییەکانی هەرێم و دەستەبەرکردنی شایستە فیدراڵییەکانێتی.

لە نووسراوەکەدا جەخت لەسەر جێبەجێکردنی ماددەی (106)ی دەستووری عیراق کراوەتەوە، کە بە روونی ئاماژە بەوە دەکات دەبێت هەرێمی کوردستان بەشی شایستەی خۆی لە هەر قەرز و هاوکارییەکی نێودەوڵەتی وەربگرێت کە لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە وەردەگیرێت.

هەروەها فەرمانگەی میدیا و زانیاری روونیکردووەتەوە کە هەرێمی کوردستان هەمیشە بەشدار بووە لە دانەوەی قەرزە نێودەوڵەتییەکان و سوودە کەڵەکەبووەکانیان، بۆیە لە رووی یاسایی و ئەخلاقییەوە مافی رەوای خۆیەتی کە لە کاتی دابەشکردنی قەرز و بەخشینە نوێیەکاندا، بنەما دەستوورییەکان وەک خۆیان بەرجەستە بکرێن.

لە کۆتاییدا جەختکراوەتەوە کە ئەم پڕۆژەیاسایانە کاریگەریی راستەوخۆیان لەسەر داھات و سەربەخۆیی دارایی هەرێم هەیە، بەوەش پێویستە لە تەواوی قۆناغەکانی تاووتوێکردن و پەسەندکردنیاندا لە ئاستی فیدراڵیدا، بنەماکانی سیستەمی فیدراڵی، هاوبەشیی راستەقینە و دادپەروەری بەتەواوەتی رەچاو بکرێن.

سەرچاوەیەکی رەسمیی ئیماراتی وەڵامی راپۆرتێکی رۆژنامەی "هارتس"ی ئیسرائیلی دایەوە کە بانگەشەی ئەوەی کردبوو ئەبو زەبی پێش  حەوتی تشرینی یەکەم هۆشداریی دابووە ئیسرائیل لەبارەی هێرشێکی نزیکی بزووتنەوەی حەماس.

سەرچاوە ئیماراتییەکە لە وەڵامی پرسیارێکی رۆژنامەی "زە ناشناڵ"دا روونی کردەوە کە وڵاتەکەی بابەتی ئەمنی لە رێگەی لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە لەگەڵ وڵاتانی تر تاوتوێ دەکات، نەک لەسەر ئاستی سەرکردەی وڵاتان.

هاوکات وەزارەتی دەرەوەی ئیمارات جەختی کردەوە کە حکومەتی وڵاتەکەی لێدوان لەسەر ڕاپۆرت و گومانکارییەکانی ڕاگەیاندنەکان لەبارەی گفتوگۆی سەرکردەکان نادات.

ئەم وەڵامەی ئیمارات دوای ئەوە هات کە "هارتس" ئیدعای کردبوو محەمەد بن زاید، سەرۆکی ئیمارات پێش وادەی هێرشەکەی  حەوتی تشرینی یەکەم، بنیامین نەتەنیاهوو سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلی لە رودانی هەنگاوێکی گەورەی حەماس و یەحیا سنوار ئاگادار کردووەتەوە؛ لە بەرانبەردا نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلیش ناوەڕۆکی راپۆرتەکەی بەتەواوەتی ڕەت کردەوە.

ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وەڵامی تۆمەتەکانی کۆشکی سپی داوەتەوە و رایگەیاند، ئەو تۆمەتانەی ئاڕاستەی تاران دەکرێن، تاوانبارکردنی کردەوەکانێکە کە واشنتۆن خۆی ئەنجامی دەدات.

بەقائی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" نووسیویەتی: تۆمەتە درێژخایەنەکانی کۆشکی سپی بۆ سەر ئێران، بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر و بە وردی، وەسفی هەمان ئەو کردەوانە دەکەن کە ئەمریکا خۆی ئەنجامی داون یان پشتیوانیی لێ کردوون.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئەوەشی روونکردەوە کە ئەم جۆرە پێچەوانەکردنەوەی راستییانە سەیر نین، چونکە بە وتەی ئەو خراپەکاران هەڵدێن، تەنانەت کاتێک کەسیش راویان نەنێت.

ئەم وەڵامەی تاران دوای ئەوە هات کە ئانا کیلی، جێگری وتەبێژی کۆشکی سپی تۆمەتی ئەنجامدانی هێرش لە گەروی هورمز و بەئامانجگرتنی ئەمریکییەکانی ئاڕاستەی ئێران کردبوو و ئیدعاى کردبوو کە ئێران تاقە لایەنە تاوانی جەنگی ئەنجامدابێت.

دادگای فیدراڵیی باڵای عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە بڕیاری دادا بە دواخستنی رێکارە یاسایی و تاوتوێکردنەکانی تایبەت بە دۆسیەی پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ مانگی داهاتوو.

بەپێی زانیارییە بڵاوکراوەکان، دادگاکە رۆژی 26ی تشرینی یەکەمی وەک وادەیەکی نوێ بۆ سازدانی دانیشتنەکە دیاریکردووە؛ ئەمەش لە کاتێکدایە کە چاودێران پێیانوایە ئەم دواخستنە دەکرێت بوار بە لایەنە سیاسییەکان بدات بۆ گەیشتن بە لێکتێگەیشتنی زیاتر یان تەواوکردنی گفتوگۆ هەڵپەسێردراوەکانی پێوەندیدار بە ئایندەی پرۆسەی سیاسی لە هەرێمی کوردستان.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا هۆشداری دا بە هاووڵاتییانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە زۆر وشیار بن، بەتەواوەتی لە گەشتکردن بۆ ناوچە سنوورییەکانی نێوان سعودیە و یەمەن دووربکەونەوە یان جوولەکانیان سنووردار بکەن، هاوکات ئامادەکاری بڕیاڕەکان ببن بۆ ئەگەری راگرتنی گەشتە ئاسمانییەکان و داخرانی ئاسمان.

بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا کە بەیانی، ئەمڕۆ یەکشەممە، لە رێگەی باڵیۆزخانەکانی لە ریاز و بەغداد بڵاویکردووەتەوە، بارودۆخی ئەمنیی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاڵۆزە و ئەگەری رودانی ئاڵۆزیی چاوەڕواننەکراو لە ئارادایە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوەش کراوە کە ململانێی سەربازیی نێوان سعودیە و حۆسییەکان ئەگەری ئەوەی هەیە بە خێرایی تەشەنە بستێنێت.

ئەم هۆشدارییە دوای ئەوە هات کە هاوپەیمانی سەربازی بە رابەرایەتی سعودیە رایگەیاند، شەممە لەسەر یەکشەممە مووشەکێکی باڵیستیکی حۆسییەکانیان بە ئاڕاستەی ریاز تێکشکاندووە و رێگرییان لە چەندین هێرشی دیکە کردووە بۆ سەر ناوچەکانی جیاواز.

 لە بەرانبەردا، یەحیا سەریع، وتەبێژی سەربازیی حۆسییەکان رایگەیاند کە دوو ئۆپراسیۆنی سەربازییان بە مووشەک و درۆن بۆ سەر ئامانجی هەستیار لە ریاز و کۆمپانیای ئارامکۆ لە یەنبەع ئەنجامداوە.

محەمەد باقر قاليباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند کە خۆڕاگریی گەلی ئێران جگە لە دەستەبەرکردنی ئاسایشی نیشتمانی، دەکرێت زەمینە بۆ دروستبوونی سیستمێکی نوێ لە ناوچەکە و جیهاندا خۆش بکات و بێتە هۆی کرانەوەی ئابووری و ستراتیژی.

لە دانیشتنێکی ئۆنلاینی پەرلەماندا، قاليباف هۆشداریی دا لەبارەی دوو هەڵەی ستراتیژی لە ناوخۆی وڵاتەکەیدا و روونی کردەوە کە روانینی جەنگخوازانە بەبێ ئاسۆیەکی روون و رەتکردنەوەی تەواوەتیی دیپلۆماسی، ئێران بەرەو داخوران و جەنگێکی بێ کۆتایی دەبات.

لە بەرانبەردا، ئاماژەی بەوەش کرد: وتاری ترس و نیشاندانی وڵات بە لاوازی دەبێتە هۆی تەسلیمبوون.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران جەختی لەسەر پێویستیی تێکەڵکردنی هێزی سەربازی و دیپلۆماسی کردەوە تاوەکو دەستکەوتە مەیدانییەکان وەربگێڕدرێن بۆ بەرپەرچدانەوە، هاوکات ئاماژەی بەوەش کرد کە ئێران ناگەڕێتەوە بۆ مەرجەکانی پێشووی دانوستان و گەرووی هورمز ناکاتەوە تاوەکو مافە ڕەواکانی نەبەخشرێت و ئەمریکاش پابەندبوونەکانی جێبەجێ نەکات.

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی ئاگادارییەکی ئاراستەی شۆفێرانی بارهەڵگر کرد بەمەبەستی رێکخستنی رەوشی هاتوچۆ لەسەر شەقامەکان.

هاتوچۆی سلێمانی لە راگەیندراوێکا ئاماژەی بەوەکرد: لەپێناو کەمکردنەوەی لۆد و قەرەباڵغی و رێکخستنی رەوشی هاتوچۆ لەسەر شەقامەکان، لە ئەمڕۆوە (20-9-2026) هاتنەژوورەوەی ئۆتۆمبێلە بارهەڵگرەکان بۆ ناو سەنتەری شار لە کاتژمێر (7:00)ی بەیانی تاوەکو (9:00)ی بەیانی قەدەغەیە.

هاتوچۆی سلێمانی جەختیشی کردووە: هاوشێوەی ساڵانی پێشوو، شۆفێرانی بارهەڵگر دەتوانن شەقامی 100 مەتری وەک ڕێگەی جێگرەوە بۆ هاتووچۆکردن بەکاربهێنن.