هەواڵەکان
راپۆرتێکی رۆژنامەوانی ئاشکرای کردووە کە کۆریای باکوور دەستوورەکەی هەموار کردووەتەوە، بە شێوەیەک پابەندی دەکات بە وەشاندنی لێدانێکی ئەتۆمی تۆڵەسێنەرەوە لە ئەگەری کوشتنی "کیم جۆنگ ئون"ی رێبەری ئەو وڵاتە.
بەگوێرەی راپۆرتەکەی رۆژنامەی "تێلێگراف"ی بەریتانی، ئەم هەموارکردنە دەستوورییە لە میانی هەڵکشانی گرژییە جیهانییەکاندا هاتووە، دوای کوژرانی "عەلی خامنەیی" رێبەری ئێران و ژمارەیەک لە لێپرسراوانی ئەو وڵاتە لە هێرشێکی سەربازیدا کە سەرەتای ئەمساڵ تاران-ی کردە ئامانج.
هەموارکردنەکە لە 22ی ئازاردا و لە کاتی کۆبوونەوەی ئەنجومەنی گەلی باڵا لە پیۆنگ یانگ، کە بەرزترین دەسەڵاتی یاسادانان و دەستوورییە لە وڵاتدا، پەسەند کراوە.
هاوکات دەزگای هەواڵگریی کۆریای باشوور لێپرسراوانی باڵای حکومەتی وڵاتەکەی لە وردەکارییەکانی ئەم نوێکردنەوە دەستوورییە ئاگادار کردووەتەوە.
دەقە هەموارکراوەکە میکانیزمەکانی وەڵامدانەوە لە کاتی پەککەوتن یان بە ئامانجگرتنی سیستەمی سەرکردایەتی لە کۆریای باکور دیاری دەکات و تێیدا هاتووە: ئەگەر سیستەمی فەرماندەیی و کۆنترۆڵکردنی هێزە ئەتۆمییەکانی دەوڵەت بەهۆی هێرشی هێزە دوژمنەکانەوە رووبەڕووی مەترسی بێتەوە، لێدانێکی ئەتۆمی بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی و دەستبەجێ ئەنجام دەدرێت.
کۆریای باکور پێشتریش چەند هەموارێکی تری دەستووریی ئەنجامداوە، لەوانە پێناسەکردنی سنوورەکانی لەگەڵ کۆریای باشور و سڕینەوەی هەر ئاماژەیەک بۆ یەکگرتنەوەی هەردوو کۆریا؛ ئەمەش رەنگدانەوەی سیاسەتی کیم جۆنگ ئون-ـە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کۆریای باشور وەک دەوڵەتێکی جیاواز و نەیار.
هەروەها رێبەری کۆریای باکور مانگی رابردوو بەڵێنیدا بەردەوام بێت لە بەهێزکردنی توانای ئەتۆمی وڵاتەکەی و هەڵوێستێکی توندی بەرامبەر کۆریای باشوور وەرگرت کە بە "دوژمنترین دەوڵەت" ناوزەندی کرد.
کیم جۆنگ ئون ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاشی بە ئەنجامدانی "تیرۆر و دەستدرێژی رەسمی" تۆمەتبار کرد و ئاماژەی بەوە کرد کە رەنگە وڵاتەکەی لە بەرەوڕووبوونەوەی واشنتۆن-دا دەورێکی چالاکتر بگێڕێت.
تەیف سامی وەزیری دارایی عیراق ئیمزای لەسەر خەرجكردنی موچەی مانگی چواری هەرێمی كوردستان كرد.
بێستون سەلام پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند: کەمێک پێش ئێستا وەزیری دارایی عیراق ئیمزای لەسەر خەرجکردنی موچەی مانگی چواری هەرێمی کوردستان کردووە.
لە سبەینێوە شەپۆلێكی خۆڵبارین و گەرما روو لە سەرتاسەری عیراق دەكات و تا رۆژی پێنج شەممە بەردەوام دەبێت.
دەستەی كەشناسی عیراق لە راگەیەنراوێكدا رایگەیاندووە، سبەینێ ئاسمان نیمچە هەور دەبێت و پلەكانی گەرما بۆ سەرو 30 پلە بەرزدەبنەوە و خۆڵبارینی مامناوەندیش لە زۆربەی ناوچەكان دەستپێدەكات.
دەشڵێت، رۆژی سێشەممە باران لە شێوەی نمە و تاوە باران لە ناوچە شاخاوییەكان دەبارێت و رەشەبا هەڵدەكات و خێراییەكەی دەگاتە 40 كیلۆمەتر لە سەعاتێكدا و شەپۆلی خۆڵبارینەكە زیاتر دەكات و مەودای بینین كەم دەكاتەوە.
بەپێی كەشناسی، تا رۆژی چوارشەممە خۆڵبارین بەردەوام دەبێت، بەڵام پلەكانی گەرما لە ناوەڕاست و باشوری عیراق كەم دەبنەوە و رۆژی پێنجشەممەش شەپۆلی خۆڵبارینەكە كۆتایی دێت.
هاوكات كەشناسی هەرێمی كوردستان رایگەیاندووە، لەمڕۆوە پلەكانی گەرما بەرزبوونەتەوە و لە بەشێك لە پارێزگاكان گەیشتووەتە سەروو 30 پلە.
وەزارەتی بەرگری ئیمارات، ئەمڕۆ یەکشەممە، سەرکەوتنی سیستمەکانی بەرگری ئاسمانی وڵاتەکەی لە تێکشکاندنی دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی راگەیاند کە لە خاکی ئێرانەوە ئاڕاستە کرابوون، هاوکات جەختیشی کردەوە کە لە چەند کاتژمێری رابردوودا هیچ زیانێکی گیانی تۆمار نەکراوە.
وەزارەتەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: لە رێکەوتی 10ی ئایاری 2026، سیستمەکانی بەرگری ئاسمانی ئیمارات توانییان دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوان راو بکەن و تێکبشکێنن کە لە ئێرانەوە رەوانە کرابوون."
لە بەشێکی تری بەیاننامەکەدا هاتووە کە لە سەرەتای دەستپێکردنی ئەم هێرشانەوە، بەرگری ئاسمانی ئیمارات بەرپەرچی ٥٥١ مووشەکی بالیستی، 29 مووشەکی کرووز و2265 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی داوەتەوە.
سەبارەت بە زیانەکان، وەزارەتی بەرگری ئاماژەی بەوە کردووە کە لە کاتژمێرەکانی رابردوودا هیچ حاڵەتێکی گیانلەدەستدان یان برینداربوون تۆمار نەکراوە، بەڵام ئاماری گشتی قوربانییان لە سەرەتای هێرشەکانەوە گەیشتووەتە دوو کوژراو لە هێزە چەکدارەکان و هاووڵاتییەکی مەغریبی کە گرێبەستی لەگەڵ سوپادا هەبووە. هەروەها ژمارەی کوژراوە مەدەنییەکان گەیشتووەتە 10 کەس لە رەگەزنامە جیاوازەکانی (پاکستانی، نیپاڵی، بەنگلادیشی، فەڵەستینی، هیندی و میسری)، ژمارەی بریندارەکانیش گەیشتووەتە 230 کەس.
لە کۆتاییدا، وەزارەتی بەرگری ئیمارات جەختی لەسەر ئامادەیی تەواوی هێزەکانی کردەوە بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر هەڕەشەیەک و رایگەیاند: "بە توندی رووبەڕووی هەر هەوڵێک دەبینەوە کە ئامانجی تێکدانی ئاسایشی وڵات بێت، بە جۆرێک کە پارێزگاری لە سەروەری و سەقامگیری ئیمارات مسۆگەر بکات."
سەرۆک کۆماری ئێران جەخت لە گۆڕینی ستراتیژیی نەیارانی وڵاتەکەی دەکاتەوە بۆ تێکدانی رەوش و بواری دارایی، پاش ئەوەی لە مەیدانی سەربازیدا نەیانتوانی ئامانجەکانیان بپێکن.
مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، دوای ئەوەی "دوژمنان" لە شەڕی سەربازیدا سەرکەوتوو نەبوون، ئێستا هەوڵ دەدەن شەڕەکە بگوازنەوە بۆ بواری ئابوری و جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە گەل بە رۆڵی خۆیان ئەم پیلانە پووچەڵ بکەنەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، وڵات پێویستی بە جوڵەیەکی گشتگیری جەماوەری هەیە بۆ چاکسازی لە شێوازی بەکارهێنان و بەهێزکردنی بەشداریی کۆمەڵایەتی.
مەسعود پزیشکیان ئەوەشی خستەڕوو، هێزە چەکدارەکان ئەرکی خۆیان لە رووبەڕووبوونەوەی دوژمن بە باشی جێبەجێ دەکەن، بەڵام پێویستە خەڵکیش لەم مەیدانەدا پشکی خۆیان هەبێت، ئەویش لە رێگەی دەستپێوەگرتن و میانداری لە بەکارهێنانی وزەدا.
وەزارەتی دارایی هەرێم داهاتی نانەوتی بۆ مانگی نیسان رەوانەی بەغداد كرد و چاوەڕوان دەکرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم خەرج بکرێت.
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە،، ئەمڕۆ 50 ملیار دینار و 292 ملیۆن دینار وەك داهاتی نانەوتی مانگی نیسان خرایە سەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی عیراق.
ئاماژەی بەوەشکرد، داهاتی نانەوتی مانگی نیسان بەشێوەی کاش خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.
لەلایەکی ترەوە، بڕیار محەمەد پەیامنێری کوردسات نیوز لە هەولێر رایگەیاند، بەغداد لە چەند رۆژی داهاتوودا بڕیار لەسەر خەرجکردنی موچەی موچەخۆرانی هەرێم دەدات.
وتیشی، سەرچاوەیەکی باڵا لە وەزارەتی دارایی هەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاندووە، قسە لەگەڵ بەغداد کراوە و رێکارەکانی خەرجکردنی مووچە خێراتر دەکرێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئاشکراشیکرد، چاوەڕوان دەکرێت رۆژی چوارشەممە یاخود پێنجشەممە، وەزارەتی دارایی عیراق پارە موچەی مانگی چواری فەرمانبەرانی هەرێم بخاتە سەر هەژماری وەزارەتی دارایی هەرێم.
ئەندامێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاشكرایدەكات، لەم هەفتەیەدا دەنگدان بە كابینەی حكومەتەكەی عەلی زەیدی دەستپێدەكات.
سەفیە جیزانی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران بە رۆژنامەی سەباحی عیراقی راگەیاندووە، لەم هەفتەیەدا دەنگدان لەسەر حكومەتی نوێ دەستپێدەكات، بەڵام رۆژەكەی دیاری نەكراوە.
هاوكات محەمەد هادی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران دەڵێت، كابینەی نوێ بە نزیكەیی تەواو بووە، پێشبینی دەكرێت زەیدی نزیكەی 80٪ی پێكهاتەی حكومەتەكەی پێشكەش بكات و هیچ ئاستەنگێكی بنچینەیی نییە بۆ رێگریكردن لە دەنگدان لەسەری.
رۆژنامەكە ئاماژە بەوە دەكات، لەگەڵ راگەیاندنی نزیكبونەوەی دەنگدان لەسەر حكومەتەكەی عەلی زەیدی، پرۆسەی سیاسیش چووەتە قۆناغێكی پێشكەوتووی لێكتێگەیشتن و تێپەڕاندنی خاڵە ناكۆكییەكانی پەیوەست بە دابەشكردنی پۆستە وەزارییەكان.
تەندروستی جیهانی دڵنیایی دەدات، ڤایرۆسی "هانتا" مەترسییەکی گەورە نییە و وەک کۆرۆنا بڵاونابێتەوە.
تیدرۆس ئەدهانۆم بەڕێوەبەری گشتی رێكخراوی تەندروستیی جیهانیی، پەیامێکی دڵنیایی ئاراستەی دانیشتوانی دوورگەکانی کەناری و گەشتیارانی ناو کەشتی "MV Hondius" کرد، جەختی لەوە کردەوە کە هێشتا مەترسییەکانی ڤایرۆسی "هانتا" لە ئاستێکی نزمدا ماونەتەوە.
تیدرۆس ئەدهانۆم رایگەیاند، "ئەم نەخۆشییە کۆرۆنا نییە، ئەوان وەک رێکخراوی تەندروستی جیهانی چەندین جار ئەوەیان دووپات کردووەتەوە." ئاماژەی بەوەش کرد کە نیگەرانییەکانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەهۆی ئەزموونی تاڵی جیهان لەگەڵ پەتای کۆرۆنا "بڕ پاساوە"، بەڵام رەوشی ئێستا زۆر باشترە.
بەڕێوەبەری گشتی رێكخراوی تەندروستیی جیهانیی ئەوەشی خستەڕوو، ئەم جۆرە ڤایرۆسە بە ئاسانی کۆرۆنا ناگوازرێتەوە، هەروەها هەنگاوی پێویست نراوە بۆ گرتنەبەری رێکاری پێویست بۆ هەر ئەگەرێکی نەخوازراو.
گومان دەکرێت تووشبووانی سەر کەشتییەکە تووشی ڤایرۆسی "ئەندێز" (Andes virus) بووبێتن، کە تەنها جۆری "هانتا"یە توانای گواستنەوەی لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تری هەبێت، بەڵام پسپۆڕان دەڵێن ئەمە تەنها لە حاڵەتی "بەرکەوتنی زۆر نزیک و درێژخایەن"دا رودەدات، وەک ئەندامانی یەک خێزان یان کارمەندانی تەندروستی.
بڕیارە ئەمڕۆ یەکشەممە، کەشتییەکە بگاتە دوورگەی "تێنێریف"ی ئیسپانی و نزیکەی 150 سەرنشین دابەزێنرێن. وەزیرانی تەندروستی و ناوخۆی ئیسپانیا دڵنیایییان داوە کە "هیچ بەرکەوتنێک" لە نێوان گەشتیاران و دانیشتوانی ناوچەکەدا رونادات و گەشتیارەکان راستەوخۆ بە پاسی تایبەت بۆ فڕۆکەخانە دەگوازرێنەوە تا بگەڕێنەوە وڵاتەکانی خۆیان.
جێگەی ئاماژەیە، تا ئێستا سێ کەس (ژنێکی ئەڵمانی و ژن و مێردێکی هۆڵەندی) لەسەر کەشتییەکە گیانیان لەدەستداوە، هاوکات گەشتیارێکی بەریتانی بەهۆی ناجێگیری باری تەندروستییەوە بە فڕۆکە بۆ ئەفریقای باشور گواستراوەتەوە.
بەپێی راپۆرتە تەندروستییەکان، ماوەی مانەوەی ڤایرۆسەکە لە جەستەدا (Incubation period) لە نێوان یەک بۆ هەشت هەفتە دەخایەنێت، تا ئێستاش هیچ ڤاکسین یان چارەسەرێکی تایبەت بۆ ئەم ڤایرۆسە نییە و تەنها چارەسەری پاڵپشتیکار بۆ نەخۆشەکان دەکرێت.
تاقیكردنەوەی پۆلە ناكۆتاكان لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان دەستپێدەكەن و تا 20ی ئەم مانگە بەردەوام دەبن.
ئەمڕۆ لە سەرتاسەری هەرێمی كوردستان تاقیكردنەوەی وەرزی دووەمی پۆلە ناكۆتاكان بە بەشداری زیاتر لە یەك ملیۆن خوێندكار دەستپێدەكەن.
بەپێی زانیارییەكانی كوردسات نیوز، حەوت هەزار و 585 خوێندنگەی حكومی و ئەهلی لە هەرێمی كوردستان تاقیكردنەوەیان تێدا بەڕێوەدەچێت و نزیكەی 150 هەزار مامۆستاش چاودێری پرۆسەكە دەكەن كە تا 20ی ئەم مانگە بەردەوام دەبن.
ئەمساڵ بەهۆی جەنگی ئێرانەوە، نزیكەی 42 رۆژ دەوامی خوێندن راگیراو بەشێك لە پرۆگرامەكانی خوێندن تەواو نەكران.
سەرۆکی روسیا دەڵێت: ئامادەن ئاگربەست لەگەڵ ئۆکراین درێژبکەنەوە، ئامادەی وڵاتەکەشی بۆ گواستنەوەی یۆرانیۆمەکەی ئێران نیشاندا.
ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا نوێترین لێدوانیدا، هەڵوێستی وڵاتەکەی لەبارەی دوو گەورەترین قەیرانی جیهانیی (ئۆکراین و ئێران) ئاشکرا دەکات و رایدەگەیەنێت، جەنگی ئۆکراین لە کۆتایی نزیک بووەتەوە.
سەرۆکی روسیا ئاشکرای کرد، مۆسکۆ دەستبەجێ پێشنیازەکەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکای بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست و ئاڵوگۆڕی دیلەکان لەگەڵ ئۆکرانیا قبوڵ کردووە، پوتن جەختی لەوە کردەوە کە ئەوان بۆ دانوستان داخراو نین و ئامادەیە لەگەڵ سەرۆکی ئۆکراین کۆببێتەوە، بەڵام بە مەرجی هێنانەدی "ئاشتییەکی بەردەوام".
سەبارەت بە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پوتن ئاماژەی بەوەکرد، ململانێی نێوان تاران و واشنتۆن ئاڵۆزە و روسیای خستووەتە رەوشێکی سەختەوە، چونکە مۆسکۆ پەیوەندییەکی باشی لەگەڵ ئێران و وڵاتانی کەنداودا هەیە.
سەرۆکی روسیا دڵنیایی دا کە "ئێران نایەوێت ببێتە خاوەن بۆمبی ئەتۆم" و رایگەیاند، مۆسکۆ ئامادەیە یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران بگوازێتەوە بۆ روسیا، چونکە تاران لە بواری ئەتۆمیدا متمانەی تەواوی بە مۆسکۆ هەیە.
پوتن هۆشداریشی دا کە بەردەوامیی ئەم ململانێیە لە بەرژەوەندیی هیچ لایەکدا نییە.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: ئێران دەیەوێت رێککەوتن بکات و لە ئایندەیەکی نزیکدا چاوەڕێی وەڵامێکیان دەکەین.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بە کەناڵی ئێڵ سی ئای فەرەنسی راگەیاند، تاران ئارەزووی جددی بۆ رێککەوتن هەیە و واشنتۆنیش چاوەڕێی وەڵامە.
ئاماژەی بەوەشکرد، پێشبینی دەکەن لە ئایندەیەکی نزیکدا وەڵامێکمان لەلایەن ئێرانەوە پێ بگات.
سەبارەت بە ئاگربەستی نێوان روسیا و ئۆکراین، سەرۆکی ئەمریکا راشیگەیاند، ئەو لایەنی سەرەکی بووە لە بەدەستهێنانی ئاگربەستە کاتییەکەی نێوان کیێڤ و مۆسکۆ، ئەوەشی خستەڕوو، "ئەوە من بووم ئاگربەستەکەم بەدەستهێنا".
ترەمپ جەختی لەوەش کردەوە، درێژکردنەوەی ئەو ئاگربەستە "کارێکی زۆر باش دەبێت"، هەرچەندە ئامادە نەبوو لێدوان لەسەر ئەو هەواڵانە بدات کە باس لە پێشێلکاریی ئاگربەستەکە دەکەن لەلایەن روسیاوە.
ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە بەهۆی ململانێکانی واشنتۆن و تاران، هاتوچۆی دەریایی لە تەنگەی هورمز پەکیکەوتووە و نرخی نەوت روی لە بەرزبوونەوە کردووە، هاوکات مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا داوای لە ئەوروپییەکان کردووە هاوکاری ئەمریکا بکەن بۆ پاراستنی ئاسایشی دەریاوانی، بەڵام وڵاتانی ئەوروپا تا ئێستا مەرجی رێککەوتنی ئەمریکا و ئێرانیان داناوە بۆ هەر دەستوەردانێک.
بڕیارە سبەینێ وەزارەتی دارایی هەرێم بڕی زیاتر لە 50 ملیار دینار وەك داهاتی نانەوتی مانگی نیسان بخاتەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی عیراق.
سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی هەرێم بە كوردسات نیوزی راگەیاند، بڕیارە سبەینێ لەگەڵ دەستپێكی دەوام وەزارەتی دارایی هەرێم بڕی زیاتر لە 50 ملیار دینار بۆ داهاتی نانەوتی مانگی نیسان بخاتەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی عیراق.
ئەوەشی خستەڕوو، وەزارەتی دارایی هەرێم هەموو ئامادەكارییەكانی بۆ دابەشكردنی موچەی مانگی نیسان تەواوكردووە و هەر كاتێك وەزارەتی دارایی عیراق موچەی مانگی نیسانی خستەسەر هەژماری بانكی وەزارەتی دارایی هەرێم، لە زووترین كاتدا خشتەی موچە رادەگەیەنرێت و دەست بە دابەشكردنی موچە دەكرێت، لەماوەی سێ بۆ چوار رۆژیشدا موچەی تەواوی موچەخۆران دابەش دەكرێت.
ئەو سەرچاوە وتیشی، لەنێوان هەرێم و بەغداد لێكتێگەیشتن هەیە لەسەر كەمبوونەوەی داهاتی نانەوتی بەهۆی رەوشی ناوچەكە و جەنگی ئێرانەوە، بەوپێیەش ناردنی 50 ملیار دینار لە بری 120 ملیار دینار وەك داهاتی نانەوتی نابێتە بەربەست لەبەردەم ناردنی موچە.
لە ئەنجامی رەفتارێکی نەشیاوی چەند گەنجێک بەرانبەر گەشتیاران، ئیدارەی گەرمیان رێکاری یاسایی توند دەگرێتەبەر و داوای لێبوردن لە گەشتیاران دەکات.
ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان راگەیەندراوێکی لەبارەی روداوێکی نەخوازراوی شەوی رابردووی بڵاوکردەوە، کە تێیدا چەند گەنجێک لە شاری کەلار بە ماتۆڕسکیل رێگەیان لە پاسێکی گەشتیارانی پارێزگاکانی ناوەڕاست و خووارووی عیراق گرتووە و هێرشیان کردووەتە سەریان.
ئیدارەی گەرمیان جەخت دەکاتەوە، ئەم کارە بە هیچ شێوەیەک پلان بۆ داڕێژراو نەبووە، بەڵکو رەفتارێکی شەخسی و نەشیاوی چەند گەنجێک بووە و دوورە لە کولتووری میواندۆستیی خەڵکی گەرمیان.
ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای روداوەکەدا، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەستبەجێ هاتووەتە سەر هێڵ، بە بڕیاری قوباد تاڵەبانی، هێزەکانی ئاسایشی گەرمیان سەرجەم ئەو گەنجانەیان دەستگیرکردووە و رێکاری یاساییان بەرانبەر دەگیرێتەبەر.
ئیدارەی گەرمیان داوای لێبوردن لەو گەشتیارانە دەکات کە لە ناو پاسەکەدا بوون و دڵنیایی دەداتە هەموان کە پاراستنی گیان و کەرامەتی گەشتیاران لە ئەولەویەتی کارەکانیاندایە.
جەختیش دەکاتەوە، خەڵکی گەرمیان بە کەرەم و میواندۆستی ناسراون و رێگە نادرێت رەفتاری لەو شێوەیە ناوبانگی ناوچەکە لەکەدار بکات.
پۆلیسی سلێمانی رایگەیاند، تۆمەتبارێکیان دەستگیرکرد، کە بە فێڵ ئۆتۆمبێلێکی لە هاووڵاتییەک سەندبوو؛ دوای گرتنەبەری رێکارە یاساییەکان ئۆتۆمبێلەکە بۆ خاوەنەکەی گەڕێندرایەوە.
ئەمڕۆ شەممە، بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، دوای ئەوەی هاووڵاتییەک لە بنکەی پۆلیسی بەختیاری سکاڵای تۆمارکرد سەبارەت بەوەی بە فێڵ ئۆتۆمبێلەکەی لێ براوە، دەستبەجێ بە بڕیاری دادوەر لێکۆڵینەوەکان دەستیان پێکرد.
لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە: مەفرەزەکانی بنکەی پۆلیسی بەختیاری بە هاوکاری بنکەی پۆلیسی سەیدسادق و دوای کۆکردنەوەی زانیاری ورد، توانییان تۆمەتبارەکە بدۆزنەوە و دەستگیری بکەن، هاوکات دەستیش بەسەر ئەو ئۆتۆمبێلەدا گیرا کە تۆمەتبارەکە بردبووی.
پۆلیسی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، کە لە ئێستادا تۆمەتبار بەپێی (مادەی 456) لە یاسای سزادانی عیراقی راگیراوە و دوای تەواوبوونی رێکارە یاساییەکان، ئۆتۆمبێلەکە رادەستی خاوەنەکەی دەکرێتەوە.
بۆ رێگریكردن لە قەرەباڵغی و پاراستنی سەلامەتی حاجییان، سعودیە سزایەكی قورسی دارایی و یاسایی بەسەر ئەو كەسانەدا دەسەپێنێت كە بەبێ ڤیزای تایبەت بەشداری فەریزەی حەج دەكەن.
وەزارەتی ناوخۆی سعودیە رایگەیاند، بۆ وەرزی ئەمساڵی حەج، هەر كەسێك بە ڤیزای سەردان و گەشتیارییەوە حەج بكات و ڤیزای تایبەتی حەجی وەرنەگرتبێت، دەستگیر دەكرێت و بە بڕی 100 هەزار ریاڵ سزا دەدرێت كە دەكاتە 26 هەزار و 727 دۆلار و تا 10 ساڵی تریش رێگەی پێنادرێت سەردانی سعودیە بكات.
جەختیشیكردووەتەوە، ئەو ڤیزایە مەرجێكی بنەڕەتییە و هەر كەسێكیش بە بێ ئەو ڤیزایە هاوكاری گواستنەوە یان نیشتەجێكردنی حاجیانی بێ مۆڵەت بكات، رووبەڕووی هەمان سزا دەبێتەوە.
ئەو رێكارە نوێیەی سعودیە دوای ئەوە دێت كە لە ساڵانی رابردوودا بەهۆی زۆری حاجیانی نایاسایی، فشارێكی زۆر لەسەر دروستدەبوو و بەهۆی قەرەباڵغیشەوە چەندین كەس گیانیان لەدەستدەدا.
مەهدی تاج، سەرۆکی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئێران، حەوت مەرجی سەرەکی بۆ بەشداریکردنی هەڵبژاردەی وڵاتەکەی لە یارییەکانی مۆندیالی 2026 راگەیاند، کە بڕیارە مانگی داهاتوو لە ئەمریکا، کەنەدا و مەکسیک بەڕێوەبچێت.
تاج لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا لەگەڵ کەناڵی "وەرزش"ی ئێرانی، وردەکاری مەرجەکانی خستەڕوو:
١. پێدانی ڤیزا بەبێ کێشە: پێویستە سەرجەم یاریزانان و دەستەی تەکنیکی ڤیزای چوونەژوورەوەیان پێبدرێت، بەتایبەت ئەو یاریزانانەی پێشتر لە ناو "سوپای پاسداران" خزمەتیان کردووە، وەک (مەهدی تارمی و ئیحسان حاج سەفی).
٢. لێپرسینەوە نەکرێت: دوای دەرکردنی ڤیزا، نابێت پۆلیسی کۆچبەران لە کاتی گەشتەکەیاندا هیچ جۆرە لێپرسینەوە و سینگ و سوینگێک لەگەڵ یاریزانان و ستافی هەڵبژاردەکە بکەن.
٣. ڤیزا بۆ هاندەران و رۆژنامەنووسان: دیاریکردنی میکانیزمێکی روون بۆ پێدانی ڤیزا بە هاندەران و رۆژنامەنووسانی ئێرانی بۆ ئامادەبوون لە یارییەکاندا.
٤. پاراستنی ئەمنی توند: پێویستە پۆلیسی ئەمریکا بەرزترین ئاستی پرۆتۆکۆڵە ئەمنییەکان لە فڕۆکەخانە، هۆتێل و یاریگاکان دابین بکات بۆ رێگریکردن لە هەر روداوێکی نەخوازراو (هاوشێوەی ئەوەی لە ئوسترالیا روویدا).
٥. تەنها ئاڵای رەسمی: تەنها رێگە بە هاندەران بدرێت ئاڵای رەسمی هەردوو وڵات ببەنە ناو یاریگا، و قەدەغەکردنی بردنی هەر ئاڵایەکی تر جگە لە ئاڵای رەسمی "کۆماری ئیسلامی ئێران".
٦. سروودی نیشتمانی: زامنکردنی لێدانی سروودی نیشتمانی ئێران بە شێوەیەکی دروست و بێ پچڕان لە سەرجەم یارییەکاندا.
٧. سنووردارکردنی پرسیاری رۆژنامەنووسان: پێویستە پرسیاری رۆژنامەنووسان لە کۆنفرانسە رۆژنامەوانییەکاندا تەنها لە چوارچێوەی بابەتە هونەرییەکانی تۆپی پێدا بێت و تێکنەگلێندرێت بە بابەتەکانی تر.
جێی ئاماژەیە، هەفتەی رابردوو دەسەڵاتدارانی کەنەدا رێگرییان لە (مەهدی تاج) و دوو بەرپرسی تری فیدراسیۆنەکە کرد بچنە ناو خاکی کەنەداوە لە فڕۆکەخانەی تۆرۆنتۆ، کاتێک بەنیازی بەشداری بوون لە کۆنگرەی "فیفا" لە ڤانکۆڤەر.
هاوکات، فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا جەختی کردەوە کە ئێران هێشتا بەنیازی بەشدارییە، بەڵام راپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە دانوستان هەیە بۆ گواستنەوەی یارییەکانی ئێران لە ئەمریکاوە بۆ مەکسیک.