ئابووری
لیژنەکانی قائیمقامییەتی سلێمانی ئاماری کار و چالاکییەکانی مانگی هەشتیان بڵاوکردەوە و تەنها پێنج شوێنکار داخراون.
قائیمقامییەتی سلێمانی راگەیەندراوێکی سەبارەت بە کار و چالاکییەکی مانگی هەشت بڵاوکردووەتەوە و دەڵێت، "مانگی رابردوو لە سلێمانی نزیکی 36 تۆن خۆراک و کەرەستەی خراپ و ماوەبەسەرچوو لەناوبراوەو پێنج شوێنی کارکردنیش داخراون."
لە راگەیەندراوەکەشدا هاتووە، "شەش هەزارو 149 سەردانیان لە سنوری شاری سلێمانی بۆ بازاڕ و شوێنە گشتیەکانی ئەنجامیانداوە و پسوڵەی سەرپێچیان بۆ 390 شوێنکار کردووە، هاوکات 216 حاڵەتی ئاگادارکردنەوە هەبووە".
"لەم مانگەدا شەش حاڵەتی دادگا تۆمارکراوەو هەشت شوێنکار بەهۆی سەرپێچییەوە داخراون، ئەو شوێنانەشی کە رووبەڕووی داخستن بوونەتەوە بەهۆی دووبارە ئەنجامدانی سەرپێچی و پابەندنەبوونیان بووە، بەو رێنمایانەی کە پێشتر لە لایەن لیژنە هاوبەشەکانەوە پێیان درابوون، هەروەها هەر لە مانگی رابردوودا 50 ملیۆن دینار سزای دارایی ئەو شوێنکارانە دراوە کە پابەندی رێنماییەکانی نەبوون"، قائیمقامییەتی سلێمانی وادەڵێت.
رێكخراوی خۆراك و كشتوكاڵی نەتەوەیەكگرتووەكان دەڵێت، نرخی خۆراك لەسەر ئاستی جیهان گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی دوو ساڵی رابردووی، بە دیاریكراویش نرخی گۆشت و شەكر و زەیتە سروشتییەكان.
رێكخراوی خۆراك و كشتوكاڵی نەتەوەیەكگرووەكان " فاو" بڵاویكردەوە، نرخی خۆراك لەسەر ئاستی جیهان بەرزترین ئاستی دوو ساڵی رابردووی تۆماركردووە، بەجۆرێك نرخی سەبەتەی خۆراك لە بازاڕەكانی جیهاندا لەمساڵدا بە رێژەی 6.9%زیادیكردووە .
ئەوەشی خستووەتەڕوو، لەدیارترین ئەو خۆراكانەی نرخەكانیان بەرزبووەتەوە بریتین گۆشتی سوور و زەیتە سروشتییەكانە، ئەویش بەهۆی زۆری خواست لەسەریان بە تایبەتی لە ئەمریكا و چین.
فاو پێشبینیشیكردووە، ئاستی بەرهەمی خۆراكی و كشتوكاڵی یەكێتی ئەوروپا بەهۆی گۆڕانی كەشوهەوا و وشكەساڵی روو لە كەمبوونەوە بكات، ئەوەش جارێكی تر نرخی خۆراك لەسەر ئاستی جیهان بەرزتربكاتەوە.
نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و لە مێژوودا ئاستی پێوانەیی تۆماردەکات.
ماوەی چەند رۆژێکە نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و نرخی یەک ئۆنسە سێ هەزار 532 دۆلاری تێپەڕاند.
هاوکات نرخی مسقاڵێک زێڕی عەیارە 22 بە 743 هەزار دینارە و مسقاڵێکی عەیارە 21ـیش بەرانبەرە بە 709 هەزار دینارە.
هەروەها مسقاڵێک زێڕی عەیارە 18 بە 608 هەزار دینارە.
نرخی یەک ئۆنسە زێڕ گەیشتە 3,489 دۆلار، بەمەش بەرزترین ئاستی لە ماوەی چوار مانگی رابردوودا تۆمارکرد.
بەرزبوونەوەکە وایکردووە نرخی ئەو کانزایە زۆر نزیک بێتەوە لە تۆمارکردنی بەرزترین نرخی مێژوویی خۆی. هاوکات، لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان، نرخی یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 698 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.
هەروەها، نرخی یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە 18 گەیشتە 600 هەزار دینار.
سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی هەرێم رایدەگەیەنێت، هەرچەندە چاوەڕێن ئەمڕۆ بەغداد موچەی مانگی شەشی هەرێم رەوانە بكات، بەڵام تاوەكو ئێستا هیچ بڕە پارەیەك نەخراوەتە سەر هەژماری دارایی هەرێم.
پەیامنێری كوردسات نیوز لە زاری سەرچاوەیەكی وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، هەرچەندە چاوەڕێن ئەمڕۆ بەغداد موچەی مانگی شەشی هەرێم رەوانە بكات، بەڵام تاوەكو ئێستا هیچ بڕە پارەیەك لە لقی هەولێری بانكی ناوەندیی نەخراوەتە سەر هەژماری دارایی هەرێم.
پەیامنێری كوردسات نیوز لە بەغدادیش رایگەیاند، هەموو رێكارەكانی ناردنی موچە بۆ هەرێم لە بەغداد تەواو كراوە، بەڵام هێشتا ئیمزای كۆتایی محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عیراقی ماوە بۆ خەرجكردنی.
بڕیارە ئەمڕۆ هەرێمی كوردستان 120 ملیار دیناری داهاتی نانەوتی رادەستی بەغداد بكات و لەدوای رادەستكردنەكەش راستەوخۆ وەزارەتی دارایی عیراق پارەی موچەی مانگی شەش بۆ هەرێم دەنێرێت.
بەپێی زانیارییەكانی پەیامنێری كوردسات نیوز، رادەستكردنی 120 ملیاری داهاتی نەوتی و نیوەی داهاتی نانەوتی لەلایەن حكومەتی هەرێمەوە بە بەغداد تەنها رێكارە كارگێڕییەكانی ماوە و بەر لە تەواوبوونی دەوام لەمڕۆدا، پارەكە رادەستی بەغداد دەكرێت، راستەوخۆ لەدوای رادەستكردنی پارەكەش وەزارەتی دارایی عیراق دەست بە خەرجكردنی پارەی موچەی مانگی شەشی موچەخۆرانی هەرێم دەكات.
باسی لەوەشكرد، ئەگەر سبەینێ پارەی موچە بگاتە بانكەكانی هەرێم، ئەوا رۆژی هەینی دەست بە دابەشكردنی موچەی مانگی شەش دەكرێت.
ئاماژەی بەوەشكرد، بەپێی لێدوانی بەرپرسانی وەزارەتی دارایی حكومەتی هەرێم لیستی موچە هاوشێوەی مانگەكانی رابردوو دەبێت و لەماوەی سێ رۆژدا موچەی سەرجەم دەستە و وەزارەتەكان دابەشدەكرێت.
دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، هاوردەکردنی زێڕی ئەمریکا باجی زیادەی لەسەر نابێت، هاوکات شەڕی گومرگیی لەگەڵ چین تاسەرەتای مانگی 11 درێژکردەوە.
دوای ئەوەی لە چەند رۆژی رابردوودا، گومرگی ئەمریکا رایگەیاند، هاوردەکردنی هەندێک کەلوپەلی نوێ باجی نوێیان لەسەر دەبێت، بەڵام ترەمپ لە تروس سۆشیال وتی، "هیچ باجێک لەسەر زێڕ داناندرێت" بەبێ ئەوەی وردەکاری زیاتر بخاتەڕوو.
ئەم ڕاگەیاندنەی ترامپ دوای ئەوە هات کە گومرگی ئەمریکا نامەیەکی بڵاوکردەوە و تیایدا تیشکی خستە سەر نرخی زێڕ بە بڕی (2.8 کیلۆگرام) باجی دەخرێتە سەر، ئەمەش بووە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی زێڕ بۆ بەرزترین ئاستی لە هەینی رابردوودا لە بازاڕی ئەمریکا.
هاوکات بەپێی ڕاپۆرتێک کە کەناڵی سی ئێن بی سی بڵاویکردووەتەوە، دۆناڵد ترەمپ کۆتایی بە نادڵنیایی چارەنووسی ئاگربەستی گومرگیی نێوان ئەمریکا و چین هێناوە، لە دوای ئیمزاکردنی فەرمانێک بۆ درێژکردنەوەی ماوەی 90 رۆژی دیکە تایبەت بە زیادکردنی رێژەی باج لەسەر کاڵاکان.
لە راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە کراوە، درێژکردنەوەی ئەو ماوەیە کە تا سەرەتای مانگی نۆڤەمبەر بەردەوام دەبێت، بوارێکی زیاتر دەدات بە هەردوولا بۆ دانوستان و هاوکاتە لەگەڵ وەرزی هاوردەکردنی پێش جەژنی سەری ساڵ.
بڕیار بوو باجەکانی ئەمریکا لەسەر کاڵای چینی بۆ لەسەدا 145 بەرزببێتەوە، هاوکات بڕیار بوو باجی چینی لەسەر کاڵای ئەمریکی بۆ لەسەدا 125 بەرزببێتەوە، ئەمەش کاریگەریی لەسەر کاڵاکانیان دروستکردبوو.
لە ئێستادا هەناردەکردنی کاڵای چین بۆ ئەمریکا باجی لەسەدا 30ی لەسەرە، کە لەسەدا 10ی باجی بنەڕەتی و لەسەدا 20ی باجی فێنتانیڵە کە لەلایەن واشنتۆنەوە لە سەرەتای ئەمساڵەوە زیادکراوە.
بەهۆی كۆبوونەوەی چاوەڕوانكراوی نێوان ئەمریكا و روسیا لەبارەی جەنگی ئۆكراین، نرخی نەوت لە بازاڕەكانی جیهان دابەزی.
ئەمڕۆ لەگەڵ كردنەوەی بازارەكاندا، نرخی نەوتی برێنت بە رێژەی لە 0.5 %دابەزی و هەر بەرمیلێك بە 66 دۆلار و 26 سەنت مامەڵەی پێوە كرا، كە بەراورد بە رۆژی یەكشەممە 33 سەنت دابەزیوە، هەروەها نرخی نەوتی تەكساس بە رێژەی لە 0.6% دابەزی و هەر بەرمیلێك بە 63 دۆلار و 49 سەنت مامەڵەی پێوەكرا، كە بەراورد بە رۆژی رابردوو 39 سەنت دابەزیوە.
شارەزایانیش هۆكارەكەی بۆ ئەو دانوستانە چاوەڕوانكراوە دەگەڕێننەوە، كە بڕیارە لە رۆژانی داهاتوو لەنێوان روسیا و ئەمریكا لەبارەی جەنگی ئۆكراینەوە بەڕێوەبچێت.
وەزیری وزەی توركیا رایگەیاند، بە بەهای چوار ملیار دۆلار یەدەگی نەوت لە باكوری كوردستان دۆزراوەتەوە .
ئاڵپارسلان بایراكتار وەزیری وزە و سەرچاوە سروشتییەكانی توركیا رایگەیاندوە لە چوارچێوەی گەڕانەكانی ئەمساڵ بۆ نەوت لە ناوچەكانی ئامەد، گابار و ئیلح ئەنجاممان ، 57ملیۆن بەرمیل نەوت دۆزراوەتەوە كە بەهای ئابورییەكەی دەگاتە نزیكەی چوار ملیار دۆلار.
وەزیری وزەی توركیا ئاماژەی بەوە كردوە كە گەڕان لە ناوچەكانی باكوری كوردستان بۆ دۆزینەوەی نەوت بەردەوام دەبێت .
بە وتەی بایراكتار هاوكات كە لەگەڵ دۆزینەوەی نەوت لە باكوری كوردستان 75ملیار مەتر سێجا غازی سروشتی لە گۆكتەپە و لە دەریای ڕەش دۆزراوەتەوە كە پێداویستی ساڵ و نیوێكی توركیا بۆ غاز دابین دەكات. وەزیری وزەی توركیا ئاماژەی بەوە كردوە كە ئەو بڕە غازەی كە دۆزراوەتەوە بەها ئابورییەكەی دەگاتە 30 ملیار دۆلار.
وەزارەتی دارایی هەرێم لیستی موچەی مانگی ئایاری بڵاوکردەوە و بەپێی لیستەکە موچەی سەرجەم دەستە و وەزارەتەکان لەماوەی سێ رۆژدا دابەشدەکرێت.
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم لیستی موچەی مانگی ئایاری بڵاوکردەوە و لیستەکە هاوشێوەی مانگی نیسانە، هەر بە هەمانشێوەی مانگی نیسانیش لەماوەی سێ رۆژدا موچەی تەواوی دەستە و وەزارەتەکان دابەشدەکرێت.
لیستەکە بەم جۆرەیە:
سبەینێ هەینی 25ی ئایار: خانەنشینی شارستانی، خاوەنپێداویستی تایبەت، زیندانیانی سیاسی و بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی، کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان.
رۆژی شەممە 26ی ئایار: کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان، پەروەردە، خانەنشینی پێشمەرگە، دارایی و ئابوری، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دەستەی ژینگە، دەزگای مین، ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم، کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن، دیوانی چاودێری دارایی، مافی مرۆڤ، ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن، تەندروستی، ناوخۆ، داد، ئەنجومەنی دادوەریی، پلاندانان، بازرگانی و پیشەسازی، سامانە سروشتییەکان، گواستنەوە و گەیاندن، کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، شارەوانی و گەشتوگوزار.
رۆژی یەکشەممە 27ی ئایار: کاروکاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری و لاوان، کارەبا، ئەوقاف و کاروباری ئایینی، خوێندنی باڵا، سێ سەرۆکایەتییەکەی هەرێم، پێشمەرگە، دیوان و لیواکان، یەکەی ٧٠ و ٨٠، ب. پۆلیسی دامودەزگا نەوتییەکان، ئەنجومەنی ئاسایش و دەزگای ئاسایش، هێزی زێرەڤانی و فەرماندەیی بەرگریی فریاکەوتن.
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم رایگەیاند، بەغداد پارەی موچەی مانگی پێنجی خستە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی هەرێم و سبەینێ دەست بە دابەشکردنی موچە دەکرێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەغداد بڕی 974 ملیار و 813 ملیۆن دیناری وەک شایستەی دارایی موچەی فەرمانبەران بۆ مانگی ئایار خستە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتەکە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەینێ هەینی، 25ی تەمموز، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی ئایاری موچەخۆران دەکەن.
لیستی موچە
ئەگەر لیستی موچە هاوشێوەی مانگەکانی رابردوو بێت، ئەوا سبەینێ خانەنشینی شارستانی، زیندانیانی سیاسی، کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان، بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان موچە وەردەگرن.
کۆتا موچە دوای تێپەڕینی 50 رۆژ بەسەر دابەشکردنی موچەی مانگی ئازار، لە رۆژی 14ی ئایار دەست بە دابەشکردنی کرا و لەماوەی سێ رۆژدا موچەی سەرجەم موچەخۆران دابەشکرا، کە لیستی موچە بەم جۆرە بوو:
14ی ئایار: خانەنشینی شارستانی، خاوەنپێداویستی تایبەت، زیندانییە سیاسییەکان، بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی و کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان.
15ی ئایار: کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان، پەروەردە، خانەنشینی پێشمەرگە، دارایی و ئابوری، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دەستەی ژینگە، دەزگای مین، ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم، کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان، دیوانی چاودێری دارایی، مافی مرۆڤ، ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن، تەندروستی، ناوخۆ، داد، ئەنجومەنی دادوەریی، پلاندانان، بازرگانی و پیشەسازی، سامانە سروشتییەکان، گواستنەوە و گەیاندن، کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، شارەوانی و گەشتوگوزار.
18ی ئایار: کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری و لاوان، کارەبا، ئەوقاف و کاروباری ئایینی، خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، سەرۆکایەتی پەرلەمان، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران، سەرۆکایەتی هەرێم، پێشمەرگە 'دیوان، لیواکان'، یەکەی 70 و 80، ب. پۆلیسی دامودەزگا نەوتییەکان، ئەنجومەنی ئاسایش و دەزگای ئاسایش، هێزی زێرەڤانی و فەرماندەیی بەرگریی فریاکەوتن.
لەبارەی خانەنشینانی نوێ:
رۆژی 26ی ئایار، وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم لەبارەی موچەی خانەنشینانەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و داوای لە سەرجەم وەزارەت و فەرمانگەکانی نەبەستراو بە وەزارەت کرد، لەسەر بنەمای فۆڕمی زانیاری بەڕێوەبەرایەتی گشتی خانەنشین دۆسیەی ئەو فەرمانبەرانە رەوانە بکەن کە تەمەنی یاساییان لە خزمەت تەواو بووە و بەپێی یاسای خانەنشینی یەکگرتووی عێراق رەوانەی خانەنشینی دەکرێن.
لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتبوو، لە دوو مانگی رابردوو توانراوە پێنج هەزار و 261 خانەنشینی نوێ بۆ لیستی موچەی مانگی ئایار زیاد بکرێن و ناوەکانیان رەوانەی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کراوە، تا بەپێی ئەو تەرخانەی لە ساڵی 2025 بۆیان جێگیر کراوە، لەگەڵ موچەی مانگی ئایار موچەی مانگەکانی رابردووشیان بۆ خەرج بکرێتەوە.
دوای 52 ساڵ، سەرۆک کۆماری تورکیا کۆتایی بە رێککەوتنێکی تایبەت بە بواری نەوت لەنێوان وڵاتەکەی و عیراق هێنا.
میدیاکانی تورکیا بڵاویانکردەوە، رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆک کۆماری تورکیا بڕیارێکی تایبەت بووە بە راگرتنی بۆری نەوتی خاو لەنێوان تورکیا و عیراق ئیمزا کردووە، کە لە ساڵی 1973وە کار بەو رێککەوتنە دەکرێت.
رێککەوتنەکە 52 ساڵەییەکە، یەکێکە لە دیارترین لێکتێگەیشتنە ئابورییەکانی نێوان تورکیا و عیراق.
بەپێی هەواڵی میدیاکان، رێککەوتنەکە بە رەسمی لە رۆژی 27ی مانگی تەمموزی ساڵی داهاتوودا کۆتایی پێدەهات، بەڵام ئەردۆغان ئیزامی هەڵوەشاندنەوەی کردووە و لە رۆژنامەی رەسمی تورکیاشدا بڵاوکراوەتەوە.
ئەو رێککەوتنەی ئەردۆغان هەڵی وەشاندووەتەوە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1973 لە نێوان تورکیا و عیراقدا ئیمزاکرا کە تایبەت بوو بە دەستەبەرکردنی هەناردەی نەوتی خاو لە عیراقەوە بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا.
لەماوەی ساڵانی رابردوودا چەندین جار رێککەوتننامەکە نوێ کراوەتەوە، کە دوایین جار لە ساڵی 2010دا نوێ کرایەوە.
وەک میدیاکان باسی دەکەن، هەڵوەشاندنەوەی ئەو رێککەوتنە گۆڕانکارییەکی گەورە لە پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان عێراق و تورکیادا دێنێتە ئاراوە.
چاوەڕوان دەكرێت ئەمڕۆ حكومەتی هەرێم داهاتی ناوخۆی مانگی پێنج رادەستی عیراق بكات
بڕیارە ئەمڕۆ حكومەتی هەرێم داهاتی ناوخۆی مانگی ئایار رادەستی حكومەتی عیراق دەكات، بریاریشە رۆژی دووشەممە وەزارەتی عیراق پارەی مووچەی مانگی هەمان مانگ رەوانەی هەرێم بكات.
بەپێی زانیارییەكانی پەیامنێری كوردسات نیوز لە بەغداد، چاوەڕوان دەكرێت ئەمڕۆ یەكشەممە وەزارەتی دارایی هەرێمی كوردستان بڕی ١٢٠ ملیار دینار وەكو داهاتی ناوخۆ بۆ مانگی پێنج، رادەستی حكومەتی فیدڕاڵ بكات.
سەرچاوەیەكیش لە وەزارەتی دارایی عیراق بە كوردسات نیوزی راگەیاند، لە دوای گەیشتنی بڕی داهاتی ناوخۆی مانگی پێنج، چاوەڕوان دەكرێت رۆژی دووشەممە وەزارەتی دارایی عیراق، تەمویلی وەزارەتی دارایی هەرێمی كوردستان بكات و پارەی موچەی مانگی پێنجی فەرمانبەران رەوانە بكات.
پەیامنێری کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، محەمەد شیاع سودانی ئیمزای لەسەر نووسراوی خەرجکردنی موچەی مانگی پێنجی موچەخۆرانی هەرێم کرد.
پەیامنێری کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، لە کۆبوونەوە نائاساییەکەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، محەمەد شیاع سودانی سەرۆکوەزیرانی عیراق بڕیاریدا بە خەرجکردنی موچەی مانگی پێنجی موچەخۆرانی هەرێم.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، بەهۆی تەواوبوونی دەوام لەمڕۆدا، چاوەڕوان دەکرێت رۆژی یەکشەممەی داهاتوو 20ی ئەم مانگە، پارەی موچە خەرج بکرێت و بەوپێیەش لە رۆژی دووشەممەی داهاتووەوە دەست بە دابەشکردنی موچە دەکرێت لە هەرێم.
لەبارەی موچەی مانگی شەشەوە پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەی خستە روو، لەماوەیەکی نزیکدا بڕیار لەسەر خەرجکردنی موچەی مانگی شەشیش دەدرێت.
دوێنێ حکومەتی هەرێم کۆبوونەوەی ئاسایی هەفتانەی خۆی ئەنجامدا و رایگەیاند، ناوەڕۆکی لێکتێگەیشتنی نێوان هەرێم و بەغداد تایبەت بە موچەی موچەخۆران و پابەندییەکانی هەرێم جێبەجێ دەکەن.
ئەمڕۆ ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق کۆبوونەوەیەکی نائاسایی ئەنجام دەدات و تیایدا گفتوگۆ لەبارەی پرسی موچەی موچەخۆران و نەوتی هەرێم دەکەن.
دوێنێ حکومەتی هەرێم کۆبوونەوەی ئاسایی هەفتانەی خۆی ئەنجامدا و رایگەیاند، ناوەڕۆکی لێکتێگەیشتنی نێوان هەرێم و بەغداد تایبەت بە موچەی موچەخۆران و پابەندییەکانی هەرێم جێبەجێ دەکەن.
بڕیارە سەعات 1:00ی پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ، ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق کۆبوونەوەیەکی نائاسایی و بەدەر لە کۆبوونەوەی ئاسایی هەفتانەی خۆی ئەنجام بدات.
لە کۆبوونەوەکەدا باس لە پرسی موچەی موچەخۆرانی هەرێم و خەرجکردنی موچە دەکرێت و هەروەها بابەتی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمیش یەکێکی دیکە دەبێت لە تەوەرەکانی کۆبوونەوەکە.
بەپێی راگەیەنراوەکەی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، دوای جێبەجێکردنی ناوەڕۆکی ئەو لێکتێگەیشتنە، چاوەڕوان دەکرێت حکومەتی عیراق موچە و شایستە داراییەکانی هەرێم بنێرێت.
لە ئێستادا موچەخۆرانی هەرێم لە مانگی ئاب نزیک دەبنەوە، بەڵام بەهۆی ناکۆکییەکانی نێوان حکومەتی هەرێم و عیراق لەبارەی پرسی هەناردەکردنەوەی نەوت، هێشتا موچەی مانگی ئایاریان وەرنەگرتووە و زیاتر لە 70 رۆژە هیچ موچەیەک دابەش نەکراوە.
رۆژی 7ی ئەم مانگە، وەدفێکی باڵای هەرێم چوونە بەغداد و وەڵامی ئەو رەشنووسەیان گەیاندە حکومەتی عیراق، کە پێشتر خستبوویانە بەردەستی بەرپرسانی هەرێم.
پێشتر کوردسات نیوز ئەوەی ئاشکرا کردبوو کە، بەپێی رەشنووسەکە پرسی نەوت بەمجۆرەی ئێستا دەمێنێتەوە تاوەکو لەماوەی داهاتوودا وەفدێکی تەکنیکی دێتە هەرێم و لە نزیکەوە ئەوە چارەسەر دەکەن ئاخۆ هەرێم بۆ پێداویستی ناوخۆ بڕی چەند نەوتی پێویستە.
پێشتر هەرێم داوای زیاتر لە 115 هەزار بەرمیل نەوتی رۆژانەی دەکرد بۆ پێداویستی ناوخۆ و دواتر داوای 65 هەزار بەرمیل نەوتی دەکرد، بەڵام بەغداد ئامادە بوو تەنها 46 هەزار بەرمیل نەوتی بدات.
لەبارەی داهاتی نانەوتی و ناوخۆشەوە رێککەوتنێکی سەرەتایی باسدەکرا کە هەرێم مانگانە 115 ملیار دینار رادەستی بەغداد بکات و کرێی کۆمپانیاکانی نەوتیش یان بە پارەی کاش بدرێت یان بە پێدانی نەوت.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم ئیدانەی هێرشەکانی سەر کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم دەکات و رایگەیاندووە، داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەکان و حکومەتی عیراق و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات بێنە سەر خەت بۆ پاراستنی گیانی کارمەندانی مەدەنی و ئەمنیەتی وزە و رێگریکردن لە هێرشی دیکە بۆ سەر کەرتی وزەی کوردستان.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم راگەیەنراوێکی لەبارەی هێرشە درۆنییەکان بۆسەر کێڵگە نەوتییەکانی هەرێم بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، سەر لەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەمە، لە رێگای درۆنی بۆمبرێژکراوەوە ژمارەیەک هێرشی تیرۆریستی کرایە سەر کێڵگەکانی نەوتی تاوکێ و پێشخابور و عین سفنی لە ئیدارەی سەربەخوی زاخۆ و قەزای شێخانی سەر بە پارێزگای دهۆک. هەر چەندە هێرشەکان زیانی گیانی نەبووە، بەڵام زیانێکی زۆر بە ژێرخانی کێڵگەکان کەوتووە.
وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردووە، بە تووندی ئەم هێرشە تیرویستیانە ئیدانە و شەرمەزار دەکەن، کە وەک سامانە سروشتییەکان دەڵێت: مەبەست لێی، لێدانی ژێرخانی ئابوری هەرێمی کوردستان و دروستکردنی مەترسییە لەسەر سەلامەتی کارمەندانی مەدەنی کەرتی وزە.
داواش لە لایەنە پەیوەندیدارەکان و حکومەتی فیدراڵی و کومەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات، "بە زووترین کات بێنە سەر خەت بۆ پاراستنی گیانی کارمەندانی مەدەنی و ئەمنیەتی وزە و رێگریکردن لە هێرشی دیکە بۆ سەر کەرتی وزەی کوردستان".
دەشڵێت: هەموو هەوڵێکی خۆمان دەدەین بۆ پاراستنی گیانی کارمەندانی کەرتی وزە و پێگەی ستراتیجیمان لە دابینکردنی سەقامگیری وزە لە ناوچەکە و جیهان.
ئەمەش دوای ئەوە دێت، سەعات 6:00 و 6:15ی بەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە، لە رێگەی دوو درۆنی بۆمبڕێژکراوەوە هێرش کرایە سەر کێڵگەی نەوتی DNO لە پێشخابور لە ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ.
هەر بەیانی ئەمڕۆ کاتژمێر 7:00، لە رێگەی درۆنێکی بۆمبڕێژکراوەوە هێرش کرایە سەر کێڵگەی نەوتی DNO لە تاوکێ لە سنوری ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ، جگە لە زیانی ماددی کە بە کێڵگەکان کەوتن، هیچ زیانی گیانییان لێ نەکەوتەوە.