عیراق
سەرۆك كۆماری عیراق دەڵێت، چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان بەغداد و هەولێر پێویستی بە دەركردنی یاسای نەوت و غاز هەیە.
د.لەتیف رەشید سەرۆك كۆماری عیراق لە چاوپێكەوتنێكی رۆژنامەوانیدا لەگەڵ رۆژنامەی مۆندۆی ئیسپانی رایگەیاند، رۆژانە لە نێوان هەردوو حكومەتی عیراق و هەرێم پەیوەندی و گفتوگۆ هەیە بۆ چارەسەركردنی كێشە هەڵپەسێردراوەكانی نێوانیان، بە دیاریكراویش ئەو كێشانەی پەیوەندییان بە داهات و بەڕێوەبردنەوە هەیە
وتیشی، بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان عیراق و هەرێمی كوردستان، پێویستە پرۆژەیاسای نەوت و غاز لە ئەنجومەنی نوێنەران پەسەند بكرێت.
لە بەشێكیتری چاوپێكەوتنەكەشدا، سەرۆك كۆماری عیراق داوای لە سەرجەم هێز و لایەنە سیاسییەكان كرد بەشداری هەڵبژاردنی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەران بكەن و بەتایبەتیش ئەوانەی بڕیاریانداوە بایكۆتی هەڵبژاردن بكەن، جەختیشیكردەوە، دەبێت هەمووان پێكەوە كار بكەن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و پرسەكانی تر.
رێكخراوێكی بواری ژینگە لە عێراق ئاشكرایدەكات، عیراقیەكان لە پێشەنگی بەفیڕۆدانی ئاودان لە جیهان.
لە توێژینەوەیەكدا روانگەی سەوزی ژینگەیی رایگەیاندووە، رێژەی بەكارهێنانی ئاوی رۆژانەی عیراقییەكان لە سەر ئاستی جیهانی عەرەبی و جیهانیدا بەرزترینە، بەجۆرێك هاوڵاتیەكی ئاسایی عیراقی ڕۆژانە 400 لیتر ئاو بەكاردەهێنێت، ئەوەش پشتڕاستیدەكاتەوە كە زۆرترین بەكارهێنەرە لە جیهاندا.
ئاماژەی بەوەشكردووە، هاوڵاتیانی عیراق هۆكاری زۆریان هەیە بۆ بەفیڕۆدانی ئاو، كە لە شتنی شەقام و باڵەخانەو ماڵەكانەوە دەستپێدەكات بۆ ئاودانی هەڕەمەكی باخچە گەورەو بچوكەكان، بەبێ ئەوەی لایەنی بەرپرسیار لە بەرامبەر ئەو جۆرە ڕەفتارانەدا هیچ سزاو لێپێچینەوەیەكی هەبێت.
ڕوانگەكە هەروەها داوای گرتنەبەری ڕێوشوێنی گونجاو بەرامبەر بەو كەسانە دەكات كە ئەم سامانە بەفیڕۆ دەدەن بەتایبەتی كە عیراق بەدەست قەیرانێكی سەختی ئاوەوە گرفتارە و بووەتەهۆی وشكەساڵی لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باشوور و تەنانەت باكور.
وەزارەتی تەندروستیی عیراق رایگەیاند، تەنها لە هەفتەی رابردوودا 17 توشبووی نوێی تای خوێنبەربوون تۆمارکراو و کەسێکیش بەهۆی پەتاکەوە گیانی لەدەستداوە.
سەیف بەدر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی عیراق رایگەیاند، هەفتەی رابردوو 17 توشبووی نوێی پەتای تای خوێنبەربوون تۆمارکراون، کە بەوەش ژمارەی ئەو کەسانەی لە سەرەتای ئەمساڵەوە توشی پەتاکە بوون گەیشتە 184 کەس.
باسی لەوەشکرد، لەو 17 کەسەی هەفتەی رابردوو کەسێکیان گیانی لەدەستداوە و بەوەش ژمارەی ئەو کەسانەی گیانیان لەدەستداوە گەیشتە 24 کەس.
ژمارەی توشبوون و گیانلەدەستدان بە پەتاکە لە عیراق بەم جۆرەیە:
زیقار: 60 توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
بەغداد: 34 توشبوو، شەش گیانلەدەستدان
واست: 17 توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
بەسڕە: 13 توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
موسەنا: 11 توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
میسان: 11 توشبوو
دیالە: هەشت توشبوو، سێ گیانلەدەستدان
نەینەوا: حەوت توشبوو
کەرکوک: پێنج توشبوو، چوار گیانلەدەستدان
دیوانیە: چوار توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
دهۆک: سێ توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
نەجەف و بابل: هەریەکێکیان دوو توشبوو، یەک گیانلەدەستدان
سلێمانی و هەولێر: هەر یەکێکیان دوو توشبوو
کەربەلا و ئەنبار و سەڵاحەدین: یەک توشبوو
ئەمڕۆ 1ی تەممووز؛ یادی لەدایکبوونی بەشێکی زۆری عیراقییەکانە، کە چیرۆکەکەی بۆ 68 ساڵ بەر لە ئێستا دەگەڕێتەوە.
لە ساڵی 1957دا، بە دیاریکراوی 68 ساڵ بەر لە ئێستا، بەڕێوەبەرایەتی رەگەزنامەی عیراق بڕیاریدا بە سەرژمێرییکردنی دانیشتووان بەتایبەت بۆ ئەو کەسانەی کە ناویان لە بەڕێوەبەرایەتییەکەدا تۆمارنەکراوە.
بەهۆی بارودۆخی عیراق لەو ساڵانەدا، بەشێکی زۆری خێزانەکان لە ماڵەوە منداڵیان ببوو و ناوی منداڵەکانیان چەند ساڵێک بوو تۆمار نەکردبوو، تەنانەت بەشێکی زۆریان بەڵگەنامەی لەدایکبوونیان نەبوو.
بەشێکی خێزانەکان بەهۆی تۆمارنەکردنی ناوی منداڵەکانیان گرفتیان لە مامەڵەکانیاندا بۆ دروست دەبوو کاتێک دەگەیشتنە تەمەنی قوتابخانە، بەشێکی دیکەیان لە مامەڵەکانی دیکەی رۆژانەدا رووبەڕووی کێشە دەبوونەوە.
ئەوەی گرفت بوو لێرەدا ئەوە بوو، بەشێ زۆری ئەو خێزانانە بەهۆی تێپەڕینی کات بەسەر لەدایکبوونی منداڵەکانیاندا بە دیاریکراوی رۆژەکەیان بیرنەبوو، تەنانەت هەندێکیان ساڵەکەشیان بە تەواوی بیر نەمابوو.
زۆر جار لە گەورەکانی خێزان ئەوە بیستراوە کە وتوویەتی، "کچەکەم لە بەهاردا لەدایک بوو؛ کوڕەکەم رۆژێک لە دایکبوو کە بەفرێکی زۆر دەباری؛ کچەکەم ناوناوە رێزان چونکە لە پاییزدا لەدایکبوو" و دەیان چێرۆکی دیکەی هاوشێوە.
یەکێکی دیکە لە هۆکارەکانی تۆمارنەکردنی ناوی منداڵەکان لەو سەردەمەدا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو هۆکارەی کە، هەندێک لە خێزانەکان بە مەبەست ناوی کوڕەکانیان تۆمار نەدەکرد بۆئەوەی لە تەمەنگی 18 ساڵیدا نەینێرن بۆ سەربازی.
باشترین بڕیار بۆ بەڕێوەبەرایەتی رەگەزنامە لەو ساڵەدا ئەوە بوو، کە 1ی تەممووز بە رۆژی لەدایکبوونی ئەو کەسانە دیاریکرد کە بەرواری لەدایکبوونیان روون نەبوو.
بۆچی 1ی تەمموز؟
بەهۆی ئەوەی 1ی تەمموز بە تەواوەی نیوەی ساڵە و لەو رۆژەدا نیوەی یەکەمی ساڵەکە رۆیشتووە و دەست بە نیوەی دووەمی دەکرێت، ئەمەش بۆ ئەوەی منداڵەکان رێگەیان بدرێت بچنە خوێندنگە و مافی خوێندنی ئەو ساڵەیان لەدەست نەچێت.
روداوێکی سەرنجڕاکێش
1ی تەمموز بەدەر لەوەی یادی لەدایکبوونی بەشێکی زۆری عێراقییەکانە چیرۆکی سەرنجڕاکێشیشی بەدوای خۆیدا هێناوە، کە بەشێکیان راستن و بەشێکیشیان وەک گێڕانەوەیەکی گاڵتەوگەپ بۆ ئەو بەروارە رێکخراون، تەنانەت بووە بە وێردێکی سەر زمان و هەندێک جار دەوترێت: 1ی تەممووز یادی لەدایکبوونی ملیۆنان عیراقییە.
لە گێڕانەوە عیراقییەکاندا باس لەوەدەکەن، لە ساڵانی 90کاندا وەفدێکی عیراقی سەردانی شوێنێکیان کردووە، بەڵام بەهۆی ئەوەی سەرجەم ئەندامانی وەفدەکە لەسەر پاسپۆرتەکانیان نووسراوە لەدایکبووی 1ی تەمووزن، پاسپۆرتەکانیان بە ساختە دانراوە و رێگەیان نەدراوە لە فڕۆکەخانەوە بچنە ئەو شارەی سەردانیان کردووە، تاوەکو باڵیۆزخانەی عیراق لەو وڵاتەدا گرفتەکەی چارەسەر کردووە.
شەوی رابردوو سێ کاتیۆشا ئاراستەی فڕۆکەخانەی کەرکوک کران، کە دووانیان لە فڕۆکەخانە و یەکێکیشیان لە ماڵی هاووڵاتییەکی مەدەنی لە گەڕەکی عروبە کەوتە خوارەوە. لەلایەکی دیکەوە بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان هێرشکرایە سەر پاڵاوگەی بێجی لە سەڵاحەدین.
کەمپی دەرکاری زاخۆ:
شەوی رابردوو دوای ئەوەی قوتابخانەیەک لەناو کەمپی دەرکار لە نزیک زاخۆ بە درۆن کرایە ئامانج، سێ کاتیۆشا ئاراستەی فڕۆکەخانەی کەرکوک کران، کە دووانیان لە فڕۆکەخانەکە ولەنێوان فڕۆکەخانەی شارستانی و سەربازی کەوتنە کەوتە خوارەوە.
لەبارەی کەپمی دەرکاری زاخۆ، دژەتیرۆری کوردستان رایگەیاند، "سەعات 12:30 خولەکی بەرەبەیانی ئەمڕۆ سێشەممە 1ی تەممووز، درۆنێکی بۆمبڕێژکراو لە کەمپی دەرکار لە سنوری ناحیەی دەرکاری سەر بە ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ کەوتە خوارەوە، کە جگە لە زیانی ماددی، هیچ زیانێکی گیانیی لێ نەکەوتەوە."
کەمپی دەرکا تایبەتە بە کوردانی ئێزدی، کە ساڵی 2014 دوای چوونە ناوەوەی تیرۆرستانی داعش بۆ شنگال؛ ئاوارە بوون.
فڕۆکەخانەی کەرکوک:
لەبارەی کاتیۆشاکانی فڕۆکەخانەی کەرکوکیشەوە، بەپێی راگەیەنراوی فڕۆکەخانەکە، بۆردومانەکە زیانی ماددی هەبووە و یەک کارمەندی فڕۆکەخانەش بە سوکی بریندار بووە.
یەکێکی دیکە لە کاتیۆشاکانیش بەر ماڵی هاووڵاتیەک کەوت لە گەڕەکی عروبەی کەرکوک، کە زیانی گیانی لێنەکەوتەوە، بەڵام زیانی ماددی بەر ماڵەکە کەوت و بەشێکی دیوار و بنمیچەکانی رووخان.
بەپێی لێدوانی رێبوار تەها پارێزگاری کەرکوک، گوماندەکرێت ئەو کاتیۆشایانە لەلایەن تیرۆرستانی داعشەوە هەڵدرابن، ئەوەش دوای ئەوەی بەرپرسێکی باڵای داعش لە سنوری کەرکوک کوژرا.
پاڵاوگەی بێجی:
لەلایەکی دیکەوە لەدوای سەعات 2:00ی بەرەبەیان، لەرێگەی چەند درۆنێکەوە کە بەپێی لێدوانی عادل ئەحمەد قائیمقامی قەزای بێجی؛ ژمارەیان زیاتر لە 10 درۆن دەبوو، هێرشکرایە سەر پاڵاوگەی بێجی لە پارێزگای سەڵاحەدین.
قائیمقامی قەزای بێجی باسی لەوەشکرد، ئەوە یەکەمجارە بەو جۆرە هیرش بکرێتە سەر پاڵاوگەی بێجی.
ئەوەشی خستە روو، سیستمی بەرگریی ئاسمانی پاڵاوگەکە توانیویەتی درۆنەکان بخاتە خوارەوە و زیان بە پاڵاوگەکە نەکەوتووە.
راشیگەیاند، لە هێرشەکەدا هیچ زیانێکی گیانی و مادی نەکەوتووەتەوە.
سەرۆک کۆمار چۆنیەتی پتەوکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان لەگەڵ سەرۆک کۆماری سودان تاوتوێ کرد.
لە میانەی بەشداریکردنی لە چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان کە لە شاری سیڤیلیای ئیسپانیا بەڕێوەچوو، ئەمڕۆ ، د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق چاویکەوت بە عەبدولفەتاح بورهان سەرۆک کۆماری سودان.
لە میانی دیدارەکەدا پەیوەندیی دووقۆڵیی نێوان عیراق و سودان و چۆنیەتی پەرەپێدانیان لە بوارە جیاجیاکانی جێی بەرژەوەندی هەردولا تاوتوێ کرا.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوو لە پێویستی کۆتاییهێنان بە جەنگ کێشەکان لە سودان و داوای لە سەرۆکی سودانکرد کار بکات بۆ چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری لە سودان، هەروەها پتەوکردن و فراوانکردنی ئاسۆی پەیوەندییەکان بە پێویست زانی، بە شێوەیەک کە گەشەپێدان و خۆشگوزەرانی لە هەردوو وڵاتی دۆستدا بەرەوپێش ببات.
سەرۆک کۆمار ئاماژەیکرد بەو سەقامگیرییە کە عیراق لەسەر ئاستی ئەمنی و سیاسی بەخۆیەوە بینیوە، هەروەها پەیوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و جیهان، کە یارمەتیدەرە بۆ فراوانکردنی ئاسۆی هاریکاری لە هەموو بوارەکاندا.
هەر لە دیدارەکەدا باس لە کارەکانی چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان و ئامانجەکانی بە مەبەستی جێبەجێکردنی پلانی گەشەپێدانی بەردەوام و کەمکردنەوەی هەژاری.
لە بەرانبەردا سەرۆکی سودان، پەرۆشی وڵاتەکەی دووپاتکردەوە بۆ پتەوکردنی پەیوەندییەکان لەگەڵ عیراق لە بوارە جیاجیاکاندا و هەماهەنگی لە سەر هەموو مەسەلەکانی کە بایەخی هەردولان.
پارێزگاری بەسرە رایدەگەیەنێت، كەمبوونەوەی ئاو لە پارێزگاكە گەیشتووەتە ئاستێكی مەترسیدار و تا ئێستا لە مێژووی عیراقدا تۆمار نەكراوە.
ئەسعەد عێدانی، پارێزگاری بەسرە رایگەیاند، بڕی ئاوی گەیشتوو بە شارەكە كەمترین رێژەیە لە مێژووی عیراقدا كە تۆمار كراوە، ئەوەش بەهۆی كەمبوونەوەی ئاوی دیجلە و فورات و گرتنەوەی ئاوی روباری كاروون لەلایەن ئێرانەوە كە دەڕژێتە ناو شەتولعەرەب.
لێدوانەكەی پارێزگاری بەسرە دوای ئەوە دێت كە ماوەی چەند رۆژێكە چین و توێژەكانی ئەو پارێزگایە لەدژی كەمی ئاوی پاك دەستیان بە خۆپیشاندان كردووەو داوای چارەسەری بەپەلە دەكەن، ئیدارەی پارێزگاكەش بڕیاریداوە لەڕێی تانكەرەوە ئاو بگەیەننە هەموو ناوچە بێ ئاوەكان.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، لە کاتی بەشداریکردنی لە گفتوگۆی گشتی چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان کە لەسیڤیلیای ئیسپانیا بەڕێوەچوو، بەیاننامەی گروپی 77 و چینی پێشکەش کرد و تێیدا جەختی لەسەر گرنگی بەستنی کۆنفرانس لەم قۆناغە هەستیارەدا کردەوە کە جیهان پێیدا تێدەپەڕێت و ئاماژەی بەوەدا کە گروپی 77 و چین پێشوازی لە پەسەندکردنی بەڵگەنامەی ئەنجامەکانی ئەم کۆنفرانسە دەکەن.
لە بەیاننامەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لەسەر پشتیوانی گروپەکە بۆ بەڵگەنامەکە کردەوە وەک چوارچێوەیەکی هاوسەنگ و بنیاتنەر و پێشبینیکەر کە رەنگدانەوەی خواستی چڕکردنەوەی هەوڵەکان بۆ کۆکردنەوەی دارایی بێت بۆ گەشەپێدانی بەردەوام بەتایبەتی بۆ بەرژەوەندی وڵاتانی تازە گەشەسەندوو.
دەقی بەیاننامەی گروپی 77 و چین کە لەلایەن د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراقەوە خوێندرایەوە.
بەڕێز سەرۆک......
خۆشحاڵم کە بەناوی گروپی 77 و چینەوە قسە دەکەم.
سەرەتا دەمەوێت سوپاسی دڵسۆزی خۆم بۆ حکومەت و گەلی شانشینی ئیسپانیا دەرببڕم بۆ میوانداریکردنی ئەم کۆنفرانسە مێژووییە لە سیڤیلیا و ئەو میواندارییەی پێشکەشی وەفدەکانمانیان کرد.
شەرەفێکی گەورەیە کە لێرە کۆبووینەوە بۆ نوێکردنەوەی پابەندبوونمان بە فرە لایەنی و هاوبەشی جیهانی، بەتایبەتی لەسەر ئەم بابەتە سەرەکییەی دابینکردنی سەرچاوەی دارایی بۆ پەرەپێدانی بەردەوام.
جەنابی سەرۆک
ئێمە لە گروپی٧٧ و چین لە ڕێگەی ئێوەوە سوپاس و پێزانینی خۆمان ئاراستەی کۆمیتەی ئامادەکاری و سازکارانی بەڵگەنامەی ئەنجامەکان دەکەین بۆ سەرکردایەتی و دانایی لەم پرۆسە ئاڵۆز و گرنگەدا.
هەروەها هەوڵەکانیان بەرز دەنرخێنین بۆ دڵنیابوون لەوەی ئەم پرۆسەیە بە تەواوی گشتگیر و شەفاف بمێنێتەوە.
بەڕێز سەرۆک
ئەم کۆنفرانسە لە کاتێکی گرنگی ئەجێندای گەشەپێدانی جیهانیدا بەڕێوە دەچێت. کەمتر لە پێنج ساڵ ماوە بۆ بەدیهێنانی ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام ، جیهان هێشتا زۆر دوورە لە گەیشتن بەو ئەجێندایەی کە لە ساڵی 2015 داڕێژراوە ،بۆشایی دارایی بەردەوام فراوانتر دەبێت و ئەو تەحەدایانەی ڕووبەڕووی وڵاتانی باشوور دەبنەوە ئاڵۆزتر و بەیەکەوە گرێدراوتر و بەپەلەتر دەبن و پێویستی بە وەڵامدانەوەی نێودەوڵەتی هەماهەنگی و ئیرادەی سیاسی نوێیە.
لەم چوارچێوەیەدا، گروپی ٧٧ و چین پێشوازی لە پەسەندکردنی بەڵگەنامەی ئەنجامەکانی ئەم کۆنفرانسە دەکەن کە ئێمە بە هەنگاوێکی گرنگی دەزانیین بۆ بوژاندنەوەی هاوبەشی جیهانی بۆ گەشەپێدان.
ئێمە پشتگیری ئەم بەڵگەنامەیە دەکەین وەک چوارچێوەیەکی هاوسەنگ و بنیاتنەر و سەرپەرشتیکار کە ڕەنگدانەوەی خواستی کۆمەڵەکەمانە بۆ چڕکردنەوەی هەوڵەکانمان بۆ کۆکردنەوەی دارایی بۆ گەشەپێدانی بەردەوام بەتایبەتی بۆ وڵاتانی گەشەسەندوو.
گرووپەکە ئەم بەڵگەنامەیە بە دووپاتکردنەوەی پابەندبوونی هاوبەشمان بە فرەلایەنی، هاوسۆزی و هاوکاری دەبینێت.
ئەم جۆرە بەڵگەنامەیە دەبێت بنەمایەک بێت بۆ چارەسەرکردنی ناهاوسەنگیەکانی پێکهاتەیی لە سیستەمی دارایی و ئابووری جیهانیدا و دڵنیابوون لەوەی کە دەنگی وڵاتانی گەشەسەندوو بە شێوەیەکی کاریگەر دەبیسترێت و پێداویستی و ئەولەویەتەکانیان بە مانای چارەسەر دەکرێت.
بەڕێز سەرۆک ..
ئێمە لەگروپی ٧٧ و چین جەخت دەکەینەوە لە سەرخستنی ناوەندێتی لە نیوان باکورو باشور بەو پێیەی بەردی گۆشەی هەماهەنگیە لە هاریکاری گەشەپیدانی نێودەولەتی ، جەخت دەکەینەوە لەسەر پێویستی جێبەجێکردنی هەموو پابەندییەکانی پەیوەست بە یارمەتی پەرەپێدانی فەرمی و دابینکردنی دارایی پێویست، پێشبینیکراو، لەکاتی خۆیدا و ئاسانکاری بۆ وڵاتانی گەشەسەندوو دەکەین.
لەهەمان کاتدا جەخت دەکەینەوە لەسەر گرنگی هەماهەنگی نێوان ولاتانی باشور بە شێوەی تەواوکاری نەک ئەلتەرناتیڤ بۆ هاریکاری باکورو باشور .
پابەندین بە هەماهەنگی بنەمای هەماهەنگی و ڕیزگرتنی بەرامبەر دور لە سەپاندنی مەرج .
هەروەها تیشک دەخەینە سەر پێویستی بەهێزکردنی بەگەڕخستنی سەرچاوە ناوخۆییەکان کە پێویستە ژینگەیەکی ئابووری نێودەوڵەتی گونجاو و ئامرازی جێبەجێکردنی کاریگەر پاڵپشتی بکرێت.
سیستەمی باجی جیهانی باشتر بکەین و قەبارەی وەبەرهێنانی راستەوخۆی بیانی لە وڵاتانی گەشەسەندوو زیاد بکەین و تێچووی ناردنی پارە کەم بکەینەوە و سەرچاوە تایبەتەکان ئاراستە بکەین بەرەو گەشەپێدانی بەردەوام چاکسازی بکەین لە پێکهاتەی دارایی جیهانی چاکسازی بکەین و نوێنەرایەتی دادپەروەرانەی وڵاتانی گەشەسەندوو لە دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییەکاندا دەستەبەر بکەین و هەموو ڕێوشوێنەکانی ئابووری و دارایی و بازرگانی یەک لایەنە بەسەر وڵاتانی گەشەسەندوودا نەهێڵرێت و دەستگەیشتن بە سەرچاوە داراییەکان فراوان بکرێت. تەکنەلۆژیا، بنیاتنانی توانا و دارایی درێژخایەن بڕەخسێنرێ .
بەڕێز سەرۆک...
سەرەڕای ئەو کەموکورتییانەی کە لەوانەیە هەبن، ئێمە لەو باوەڕەداین کە ڕێککەوتنی ئیشبیلیا بنەمایەکی زۆر باشە بۆ دابینکردنی جۆریەتی و قەبارەی پارەی پێویست بۆ خێراکردنی گەشەپێدانی بەردەوام.
پێویستە ئێمە تەرکیز لەسەر ئەوانە بکەین کە لە دواوە ماونەتەوە و پابەند بین بە پابەندبوونمان بە بەجێنەهێشتنی هیچ کەس و وڵاتێک، چونکە شکستی هیچ یەکێک لە ئێمە لە بەدیهێنانی ئەجێندای کارەکە شکستی هەموومانە.
بۆیە بۆ بەرەوپێشچوون، ئێمە لە قۆناغی داهاتوودا ناچارین دڵنیابین لە جێبەجێکردنی کاریگەری ئەو بەڵێنانەی لەم بەڵگەنامەیەدا جێبەجێمان کردووە. هەروەها دەبێت ڕۆڵی نەتەوە یەکگرتووەکان لە پرۆسەی بەدواداچوون و پێداچوونەوە بەهێز بکەین بۆ ئەوەی دڵنیایی بدەین کە سەرمایەی گەشەپێدان ئەجێندای فرەلایەنی و گشتگیرانە دەمێنێتەوە .
بەڕێز سەرۆک....
با ئەم کۆنفرانسە بقۆزینەوە لە نوێکردنەوەی پابەندبوونمان بە فرەلایەنی وەک ڕێگایەک بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام تا ساڵی 2030 ، ئەو تەحەدایانەی ڕووبەڕووی جیهان دەبنەوە سنووری نیشتیمانی ناناسێنن و هیچ وڵاتێک ناتوانێت گەشەپێدانی بەردەوام بەدەست بهێنێت، بەڵکو پێویستی بە دیدێکی هاوبەش، کاری بەکۆمەڵ و هاوکاری جیهانی هەیە.
با بەڵێنەکان بکەینە کردار و دووپاتی بکەینەوە کە نابێت هیچ وڵاتێک و هیچ کەسێک پشتگوێ بخرێت.
با پێکەوە کار بکەین بۆ گەشەپێدانی تەلارێکی دارایی جیهانی دادپەروەرانە کە خزمەت بە بەرژەوەندیی هەمووان بکات نەک بەشێکی .
گروپی ٧٧ و چین لە ئامادەگی تەواو داین لەگەڵ سەرجەم هابەشەکانمان بۆ گرەنتی کردنی سەرچاوەی دارایی لەپێناو گەشەپیدان کە ببێتە داینەمۆی راستەقینە بۆ گەشەپێدان و پێشکەوتن .
سوپاستان دەکەم
ئەو دادوەرانەی دادگای فیدراڵی کە نامەی دەست لەکارکێشانەوەیان پێشکەشکردبوو، دەگەڕێنەوە دادگا و ئەرکەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن.
محەمەد عەبدولرەحمان پەیامنێری کوردسات نیوز، لە سەرچاوەیەکی باڵای نێو دادگای فیدراڵی ئاشکرایکردووە، هەر نۆ دادوەرەکەی دادگای فیدراڵی کە پێشتر نامەی دەستلەکارکێشانەوەیان پێشکەشکردبوو، دەگەڕێنەوە دادگا و ئەرکەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن.
ئاماژەی بەوەشکرد،، هەر نۆ دادوەرەکە ئامادەییان نیشانداوە بگەڕينەوە سەر ئەرکەکانی خۆیان.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئەو زانیاریەش دەخاتە روو. کە مەرسومی کۆماری بۆ دەستبەکاربوونی مونزر ئیبراهیم حەسەن وەک سەرۆکی نوێی دادگای باڵای فیدراڵی دەرچوە، ئەوەی ماوەتەوە سوێندی یاساییەکەی دەبێت کە لە چەند رۆژی داهاتوودا و لەبەردەم سەرۆک کۆماری عیراق سوێندی یاسایی دەخوات و وەکو سەرۆکی نوێی دادگای باڵای فیدراڵی دەستبەکار دەبێت.
بە تۆمەتی گەندەڵی کردن و بەهەدەردانی 36 ملیار دینار، فەرمانی دەستگیرکردن بۆ شەش فەرمانبەر لە شارەوانی سەماوە دەرچوو.
دەستەی دەستپاکی عیراق رایگەیاندووە، ئەو فەرمانبەرانە بەشێوەیەکی نایاسایی بڕی 36 ملیار دینار بەهەدەرداوە و تێوەگلاون بە گەندەڵی.
ئاماژەی بەوەشکردووە، تۆمەتباران، بەڕێوەبەری ژمێریاری و لێپرسراوی بەشی وردبینی و ئەرشیفن لە شارەوانی، کە دەستکاری خەرجکردنی پسوڵەی کۆکردنەوەی داهات و خەرجییەکانیان لە ماوەی ساڵی 2020 تا 2023 کردووە، هەروەها گەندەڵی لەو بڕە پارەیان کردووە، کە لەو پسوڵانە بەدەستیان هێناوە بەبێ گەڕانەوەیان بۆ دەوڵەت.
سەرۆک کۆماری عیراق و خانمی یەکەم لە ئیسپانیا و لە میانی بەشداریکردن لە چوارەم کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان؛ چاویان بە پاشا و شاژنی ئیسپانیا کەوت و لەبارەی چەند پرسێکەوە گفتوگۆیان کرد.
لە میانەی ئاهەنگی پێشوازیکردنی وەفدەکانی بەشداربووی چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان، د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق لە سیڤیلیا لەگەڵ پاشا فیلیپی شەشەم و شاژن لێسیای هاوسەری کۆبوونەوە.
سەرۆک کۆمار و خانمی یەکەم ستایشی هەڵوێستی ئیسپانیایان کرد لە پشتیوانیکردن لە دۆزی دادپەروەرانەی گەلی فەلەستین و کۆتاییهێنان بە شەڕ و بەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین.
لە کۆبوونەوەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لە پەرۆشی خۆی بۆ پێشخستنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان هەردوو وڵات کردەوە و پیشخستنی هاریکاری بە شێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندی هاوبەشی هەردوولا بکات، هیواشی خواست، کۆنفرانسەکە راسپاردەیەک بەرهەم بهێنێت کە خزمەت بە خواستەکانی گەلان بکات بۆ گەیشتن بە ئاسایش و سەقامگیری و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی.
لە پارێزگاكانی بەسرە و میسان و زیقار پلەی گەرما گەیشتە 50 پلەی سیلیزی، بەڵام پێشبینی دەكرێت پلەكانی گەرما روو لە نزمبونەوە بكەن.
دەستەی كەشناسیی عیراق لەبارەی گۆڕانی كەشوهەوا بەرزبوونەوەی پلەكانی گەرما رایگەیاندووە، لە پارێزگاكانی بەسرە و میسان و زیقار بەرزترین پلەی گەرما تۆماركراوە كە گەیشتووەتە 50 پلە، لە 10 پارێزگاش پلەكانی گەرما 45 پلەیان تێپەڕاندووە.
راشیگەیاندوە، بەپێی پێشبینییەكان پلەكانی گەرما روو لە دابەزین دەكەن.
سەرۆک کۆمار بەشداری لەچوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان له سڤیلیای وڵاتی ئیسپانیا دەکات
د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەم، ئەمڕۆ یەکشەممە 29ـی 6ـی 2025، گەیشتنە ئیسپانیا بەمەبەستی بەشداریکردن لە چوارەمین کۆنفرانسی نێودەوڵەتی دارایی بۆ گەشەپێدان کە لە شاری سیڤیلیای ئیسپانیا بەڕێوەدەچێت، جیگای ئاماژەیە ژمارەیەک راوێژکار و بەرپرسی حکومی یاوەری دەکەن.
لەلایەکی دیکەوە رۆژی 9ـی 6ـی 2025، سەرۆک کۆمار و خانمی یەکەمی عیراق، لە رۆژانی 9 تا 13ـی 6ـی 2025 بەشدارییان له سێھەمین کۆنفرانسی نەتەوە یەکگرتووەکان لەسەر ئۆقیانووسەکان کرد کە لە فەرەنسا بەڕێوەچوو.
لە فەرەنسا، سەرۆک کۆمار سەرۆکایەتی لوتکەی دەلتای جیهانی کرد، هەروەها سەرۆک کۆماری عیراق و سەرۆکی فەرەنسا کۆبوونەوە و لە کۆبوونەوەکەدا د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق ئاماژەی بە گرنگی هەماهەنگی و کاری هاوبەش کرد بۆ پتەوکردنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.
دەسەڵاتی دادوەری عیراق كاندیدێكی نوێی بۆ پۆستی سەرۆكی دادگای باڵای فیدراڵی پێشكەش كرد.
میدیاكانی عیراق بڵاویانكردەوە، دەسەڵاتی داوەری عیراق، مونزر ئیبراهیم حسێن جێگیری سەرۆكی دادگای پێداچوونەوەی بۆ پۆستی سەرۆكی دادگای فیدراڵی كاندید كردووە.
راشیگەیاند، دوای كۆبوونەوەی لیژنەیەك لە دادگای فیدراڵی عیراق، بڕیار دراوە بە پەسەندكردن و رەوانەكردنی سەرۆكی ئێستای دادگای فیدراڵی، دادوەر جاسم محمد عەبود، بۆ خانەنشینبوون بە هۆكاری تەندروستی.
ئاماژەی بەوەشكراوە، لە ئێستادا داوا لە سەرۆكایەتی كۆمار كراوە بۆ دەركردنی مەرسومی سەرۆكایەتی بۆ دەستنیشانكردنی جێگیری سەرۆكی دادگای پێداچوونەوە وەك سەرۆكی دادگای فیدراڵی، بۆ ئەوەی وڵاتەكە نەكەوێتە بۆشایی یاساییەوە.
ئەو رێكارانەی دەسەڵاتی دادوەری عیراق لە كاتێكدایە، كە پێشتر بەهۆی فشاری حكومەت لەسەر ئەندامانی ئەنجومەنی دادگای باڵای فیدراڵی لەبارەی كەیسی خور عەبدوڵاوە، نۆ ئەندامی ئەو ئەنجومەنە دەستیانلەكاركێشایەوە، پاشان سەرۆكی ئەنجومەنەكەش داوای خانەنشینبوونی پێشكە شكرد.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ شێخ محەمەد بن زاید ئال نهیان سەرۆکی ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا هەردوولا پەرەسەندنەکانی گۆڕەپانی ناوچەکە و چۆنیەتی پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانیان تاوتوێکرد کە مەبەست لێی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی هەر دوو گەلی برا و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیرییە لە ناوچەکەدا.
لەمیانی پەیوەندییە تەلەفونیەکەدا، جەختکرایەوە لەسەر گرنگی هێورکردنەوە و کەمکردنەوەی گرژییەکان، هەروەها بەکارهێنانی دیالۆگ و رێگەی ئاشتیانە وەک ئامرازێک بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان، کە دەبێتە مایەی چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری، هاوکات گرنگ دەبێت بۆ درێژەدان بە هەماهەنگی و چڕکردنی هەوڵەکان بە ئامانجی پتەوکردنی ئاشتیی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی.
هەر لەو پەیوەندییە تەلەفونیەدا تیشک خرایە سەر پێشهاتەکان و دۆخی کارەساتباری مرۆیی لە کەرتی غەززە، لەوبارەیەوە هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستی چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتی و ئیقلیمیەکان بۆ راگرتنی دەستدرێژیی ئیسرائیل و گەیاندنی یارمەتیی مرۆیی بەپەلە و کۆتاییهێنان بە گەمارۆ و کەمکردنەوەی ئازارەکانی خەڵکی مەدەنی.