عەدنان جابری پەرلەمانتاری سەربەخۆ لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ڕایگەیاندوە، گفتوگۆ لەسەر کاندیدەکان بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق بەردەوامە و سەرەڕای ئەوەی چەندین ناو پێشنیاز کراون بۆ ئەو پۆستە، بەڵام تائێستا کاندیدی کۆتایی یەکلا نەبووەتەوە.

وتیشی، لەناو ئەو کەسانەی پێشنیازکراون، کەسایەتییەکی سەربەخۆش کاندید کراوە و وەک پەرلەمانتارانی سەربەخۆ لە ئەنجومەنی نوێنەران بەھەموو شێوەیەک پشتیوانی دەکەن.

ئاماژەی بەوەشکرد، سەرجەم ھێز و لایەنەکان پێشنیاز و دەستپێشخەرییەکانی پەرلەمانتارە سەربەخۆکانیان بەھەند وەرنەگرتووە کە بۆ کۆتایی ھێنان بە کێشەکان و چەقبەستوویی سیاسی پێشکەشیان کردووە.

دادوەری یەکەمی دادگای لێکۆڵینەوەی کەرخ ڕایگەیاند،  لەسەر تۆمارە دەنگییە دزەپێکراوەکان، سکاڵا لە دژی نوری مالکی سەرۆکی ھاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا جوڵێنراوە و چەند ھاوڵاتیەکیش سکاڵایان تۆمارکردووە.

وتیشی، دادگا وتەی سکاڵاکارانی وەرگرتووەو بڕیاریداوە داوا لە وەزارەتی ناوخۆ بەڕێوەبەرایەتی تەکنەلۆژیاو زانیارییەکان، بەشی تاوانە ئەلکترۆنییەکان بکات، ئەو تۆمارە دەنگییانەی بۆ ڕەوانە بکات .

دادوەری یەکەمی دادگای لێکۆڵینەوەی کەرخ ڕاشیگەیاند، دادگا بڕیاریداوە وتەی خاوەنی ئەو پێگەیەش وەربگرێت  کە تۆمارە دەنگییەکانی بڵاوکردۆتەوە و چاوەڕێیە ناونیشانەکەی وەربگرێت تاکو ئاگادارکردنەوەی بۆ بنێرێت.

فازڵ فەتلاوی سەرکردەی چوارچێوەی ھەماھەنگی ئاشکرایکرد، سەرکردەکانی چوارچێوەی ھەماھەنگی بەکۆی دەنگ پەرلەمانتار محەمەد شیاع سودانیان بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران کاندید کردووە،
وتیشی، دەنگدانی کۆتایی لەسەر کاندیدکردنی محەمەد شیاع سودانی دوای کشانەوەی قاسم ئەعرەجی ھات لە خۆکاندیدکردن بۆ پۆستی سەرۆک وەزیران.

فەتلاوی راشیگەیاند، سودانی  کەسێکی نزیکە لە چوارچێوەی ھەماھەنگی و پەرلەمانتارانی سەربەخۆ، ھیواشی خواست لایەنە کوردستانییەکانیش کاندیدی سەرۆک کۆمار یەکلابکەنەوە.
محەمەد شیاع سودانی لە ساڵی ١٩٧٠  لە پارێزگای میسان لەدایکبووەو بەکالۆریۆسی لە زانستی کشتوکاڵیدا ھەیە و دواپۆستی وەزیری کاروکاروباری کۆمەڵایەتی بووە .

سەرۆک وەزیرانی عێراق لەگەڵ جینین پلاسخارت نوێنەری تایبەتی ئەمینداری گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان کۆبۆوەو تاوتوێی دەستدرێژییەکانی ئەمدواییەی تورکیایان بۆ سەر پارێزگای دھۆک کرد.

کازمی جەختیکردەوە لەسەر تۆپبارانەکەی ئەم دواییەی تورکیا کە بووە مایەی کوژران و برینداربوونی ژمارەیەک گەشتیار لە زاخۆ، پەیوەندییان بە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کردووەو داواشیان لە نەتەوەیەکگرتوەکان و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کردوە، گوێ لە دیدو تێڕوانینی عێراق لەسەر ئەو پرسە بگرن، بەشێوەیەک کە ببێتە مایەی بەھێزکردنی سەروەری عێراق بەسەر خاکەکەیدا.

لای خۆشییەوە جینین پلاسخارت رایگەیاند، لەدانیشتنی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کە بڕیارە لەسەر ئەو پرسە بەڕێوەبچێت وتەی خۆی دەبێت.

ھادی سەلامی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق یاداشتێکی بە ئیمزای ٣٩ پەرلەمانتار پێشکەش بە سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەران کردووەو رایگەیاندوە، لەسەر بنەمای ئەو زانیارییانەی لە دانیشتنی رۆژی ٢٣ی ئەم مانگە خرایە روو سەبارەت بە پێشێلکارییەکانی تورکیا و ئەو زانیارییە نوێیانەی لەلایەن فەرماندە سەربازییەکان و وەزیری دەرەوە و سەرۆکی لیژنەی ئاسایش و بەرگری ئاشکراکراون داوایانکردووە مستەفا کازمی سەرۆک وەزیران بۆ لێپرسینەوە بانگھێشتی ئەنجومەنی نوێنەران بکرێت، بەھۆی پابەندنەبوون بە ئەرکەکانی و نەگرتنەبەر رێوشوێنی یاسایی و نێودەوڵەتی  پێویست بۆ راگرتنی پێشێلکارییەکانی تورکیا ، سەرەڕای ئەوەی یاسای نێودەوڵەتی بەکارھێنانی ھێزی لە نێوان وڵاتان قەدەغە کردووە.  بڕیاریشە سبەینێ ئەنجومەنی نوێنەران کۆببێتەوەو راپۆرتێک سەبارەت بە پێشێلکارییەکانی تورکیا بخرێتەڕوو.

ھاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا ئاماژەی بەوەکردووە، عێراق یەکێکە لە دیارترین ئەو وڵاتانەی کە ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل ڕەتدەکاتەوە، بۆیە دەبێت حکومەت ھەڵوێستی بەھێزی ھەبێت و ملکەچی بڕیاری سیاسی نەبێت و ناچار نەبێت تەنھا چەک لە ئەمریکا بکڕێت.

ڕوونیشیکردووەتەوە، ئەمریکا، بەردەوام سیاسیەتی قۆرغکاری پەیڕەو دەکات، بۆئەوەی کۆنترۆڵی ھەموو وڵاتانی جیھان بکات و ناچاریان بکات ببنە بازاڕێک بۆ ساغکردنەوەی چەکەکانی.

سەرباری بوونی دەیان راوێژکاری ئەمریکا لە عێراق، بەڵام ھێشتا واشنتۆن چەکی پێشکەوتووی بە عێراق نەفرۆشتووە.

سۆزان مەنسور وتەبێژی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە لێدوانێکی تایبەتدا بە کوردسات نیوزی راگەیاند، تا ئێستا کاندیدی یەکێتی بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار گۆڕانکاری تێدا نەکراوە، وتیشی، چاوەڕوان دەکرێت تا رۆژی پێنجشەممەی داھاتوو، ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار لە ئەنجومەنی نوێنەران یەکلایی بکرێتەوە، بەڵام بەرەسمی وادەی کۆبونەوەی ئەنجومەن بۆ ئەو مەبەستە دەستنیشان نەکراوە.

کەریم نوری، بریکاری وەزارەتی کۆچ و کۆچبەرانی عێراق رایگەیاند، ھەوڵ دەدەن ساڵی داھاتوو لە رێگەی گەڕاندنەوەی ئارەزومەندانەی خێزانە ئاوارەکانی دانیشتووی کەمپەکانی ھەرێمی کوردستان، دۆسێی ئاوارەکان بە تەواوەتی دابخەن، جەختیشیکردەوە کە وەزارەتی کۆچ بەردەوامە لە دابینکردنی ھاوکاریی تەندروستی و خۆراک بۆ ئاوارەکانی ناو کەمپەکان.

حکومەتی عێراق نزیکەی دوو ساڵە بەرنامەی بۆ داخستنی کەمپەکان داڕشتووە، لەو چوارچێوشدا چەندین کەمپی ئاوارەکانی لە ئەنبار و موسڵ داخستووە، بەڵام ھێشتا ٢٦ کەمپی ئاوارەکان لە ھەرێمی کوردستان ھەن، کە دانیشتووانەکانیان نەگەڕاونەتەوە بۆ ناوچەکانی خۆیان.

فەریق ڕوکن مەعن سەعدی فەرماندەی بەرگری ئاسمانی عێراق ڕایگەیاند، دوو سیستمی راداریان کڕیوە و گەیشتونەتە عێراق و لە پارێزگاکانی دیوانیە و ئەنبار دانراون.

وتیشی، دوو سیستمی دیکە بەمزووانە دەگەن و لە نەینەوا و بەسرە دادەنرێن، ھەوەرھا سیستمێکی راداری ئەمریکاش دەگات و لە پارێزگای کەرکوک جێگیر دەکرێت، ئەوەشی خستەڕوو، ئەو سیستمە توانای بەرگری ئاسمانی عێراق زیاد دەکات و عێراق ھەوڵدەدات بگاتە ئاستی وڵاتانی پێشکەوتوو لە بەرگری ئاسمانیدا.

لەبارەی کوبونەوەکەوە زیاد کاکەیی کەسایەتی کاکەییەکانی کەرکوک بەکوردسات نیوزی ڕاگەیاند  کۆبونەەکە بەبەشداری کەسایەتی کاکەیی شاروشارۆچکەکانی کوردستان و  وەفدێکی باڵای حەشدی شەعبی و نوێنەری کۆماری ئیسلامی ئێران بەڕێوەچوو.

ڕایگەیاند وەکو کاکەییەکان ئیدانەی توندی ڕوداوی پەلاماردان و سوکایەتیمان کرد کەھێزێکی حەشد بەرامبەر پێشمەرگەیەک کردوێتی.وتیشی وەفدی حەشد وتیان ئەو قسانەی پێشمەرگەکە کردوێتی شتێکی ڕەوا نەبوە بەڵام لەھەر ھێزێکیشدا کەسانێک دەبێ ھەڵە بکەن.

زیاد کاکەیی ڕاشیگەیاند وەکو ئەنجامی کوبونەوەکە بڕیاردرا حەشدی شەعبی  مەفرەزەکەی خۆی دەستگیر بکات کەئەو کارەی ئەنجامداوەو ھاوکات ئەو کەسەش دەستگیر بکەن کەوێنەی پێشمەرگەکەی گرتوە.وتیشی بڕیاری ئەوەشدرا حەشد لەماوەی دوو تا سێ ڕۆژدا ئەننجامدەرەکان دەستگیر بکات پاشان کۆبونەوەیەک لەنێوان کاکەییەکان و عەشیرەتە عەرەبیەکان بکرێت بۆ یەکلایی کردنەوەی کێشەکە.

موعین کازمی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، لە کۆبوونەوەکەی ئەنجومەنی نوێنەران تایبەت بە ھێرش و بۆردومانەکانی تورکیا، محەمەد حەلبوسی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران لەدژی ھەموو پێشنیاز و بڕیارەکان بووە و تەنھا ئەو پێشنیازەی قبوڵکردووە کە تایبەت بووە بە پێکھێنانی لیژنەی لێکۆڵینەوە.

عەلی فەتلاوی سەرکردە ھاوپەیمانی فەتحیش رایگەیاند، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران لەبارەی بڕیاردانی توند لە دژی تورکیا دەستی دەستی بەسەرجەم کوتلەکان دەکات و رێگە نادات بڕیاری توند لە دژی تورکیا دەربکرێت، ئەوەش کاریگەری خراپی دەبێت و زۆربەی لایەنەکانیش ئەو ھەڵوێستەی حەلبوسی قبوڵ ناکەن.

ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، وەزارەتی دارایی رەزامەندیداوە لەسەر بڕیارێکی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق بۆ گەڕاندنەوەی سەرجەم ئەو کەسانەی لە فەرمانگە و دامەزراوە حکومییەکان بەھۆکاری سیاسی لە خزمەتی کەرتی گشتی دورخراونەتەوە.

راشیگەیاندووە، ئەو کەسانەی بە ھۆکاری سیاسی دورخراونەتەوە، ھەر یەکێکیان گەیشتبێتە تەمەنی خانەنشینی، لە دوای دورخستنەوەی تائێستا بە خزمەت بۆی ھەژمار دەکرێت و ئەوانەشی نەگەیشتبێتنە تەمەنی خانەنشینی، دەتوانن لەو دامەزراوانەی پێشتر خزمەتیان کردووە، جارێکی تر دەستبەکار ببنەوە.

دەستەی کەشناسی و بومەلەرزەزانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، لە چەند رۆژی داھاتوودا شەپۆلێکی دیکەی خۆڵبارین و بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما زۆربەی ناوچەکانی عێراق دەگرێتەوە بەتایبەتی پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشوور.

راشیگەیاندووە، بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما و شەپۆلی خۆڵبارین لە رۆژی سێ شەممەوە دەستپێدەکات و تا رۆژی پێنج شەممە بەردەوام دەبێت، ئاستی بینینیش کەمتر لە کیلۆمەترێک دەبێت.

فیراس ئەلحەمدانی سەرۆکی ژوری بازرگانی بەغداد رایگەیاند، بەھۆی بەردەوامی سوپای تورکیا بۆ ھێرشکردنە سەر ناوچە سنورییەکانی عێراق، ژوری بازرگانی داوا لە کەرتی تایبەتی عێراق دەکات کار لەگەڵ ھەموو کۆمپانیا تورکییەکان بوەستێنن و بایکۆتی کەلوپەلی تورکی بکەن.

ھەروەھا داواش لە سەرۆکی فیدراسیۆنی گشتی ژوری بازرگانی کردووە، رێنمایی دەربکات بۆ ھەموو ژورەکانی بازرگانی لە سەرانسەری پارێزگاکان بۆ بایکۆتکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی لەگەڵ تورکیا.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، ساڵانە قەبارەی بازرگانی لەگەڵ تورکیا دەگاتە ٢٠ ملیار دۆلار،  بایکۆتکردنی کاڵاکان زیانی زۆر بە ئابوری تورکیا دەگەیەنێت.