بۆ تاوتێکردنی رەوشی ناوخۆ و ناوچەکە و رێگری لە بەکارهێنانی خاکی وڵات بۆ هێرشکردنە سەر وڵاتانی دراوسێ، چوار سەرۆکایەتییەکەی عیراق لە بەغداد کۆبوونەوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق لە کۆشکی بەغداد میوانداری کۆبوونەوەی سەرۆکایەتییەکانی عیراقی کرد، ئامادەبوونی سەرۆک وەزیران، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران و سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری، لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێی رەوشی ناوخۆ و ناوچەکە کرا.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاردرا پەلە بکرێت لە تەواوکردنی کابینەی وزاری بە مەبەستی باشکردنی بژێوی هاووڵاتیان. لە رووی ئەمنییەوە، جەخت لەسەر هێشتنەوەی چەک تەنها لەدەستی دەوڵەتدا کرایەوە و ستایشی ئەو لایەنانە کرا کە لە حەشدی شەعبی جیابوونەتەوە، ئاماژە بەوەشکرا، بڕیاری سەربازی تەنها لەژێر دەسەڵاتی فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکاندایە.

سەبارەت بە ئابوری، داوای هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات و گەشەپێدانی کەرتی پیشەسازی و کشتوکاڵ کرا بۆ ئەوەی تەنها پشت بە نەوت نەبەسرێت.

لەسەر ئاستی هەرێمیش، سەرۆکایەتییەکان داوای راگرتنی دەستبەجێی شەڕیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرد و بە توندی بەکارهێنانی خاکی عیراقیان بۆ هێرشکردنە سەر وڵاتانی دراوسێ رەتکردەوە.

وتەبێژی سەرۆک وەزیران، حەیدەر عەبودی، ئەمڕۆ چوارشەممە، جەختی کردەوە کە سەردانی داهاتووی سەرۆک وەزیران بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، چەندین دۆسیە و دەستپێشخەریی گرنگ لەخۆدەگرێت.

حەیدەر عەبودی، وتەبێژی سەرۆک وەزیران، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا کە لە ئەنجومەنی وەزیران سازی کرد، رایگەیاند: حکومەت لەسەر بنەمای رێنماییەکانی سەرۆک وەزیران، عەلی زەیدی، بڕیاریداوە بودجەی پڕۆژە و بەرنامەکان بە هەماهەنگی لەگەڵ بانکی نێودەوڵەتی و لیژنەی دارایی پەرلەمان پەسەند بکات، ئەمەش بۆ گواستنەوەی قۆناغ بە قۆناغ بەرەو بەهێزکردنی چاکسازییە ئابوورییەکان.

وتیشی: سەرۆک وەزیران سەرپەرشتی پڕۆژەی (سندووقی گەشەپێدان) دەکات لە رێگەی بەشداریی نێودەوڵەتیی کاراوە، خاڵی دەستپێکی پڕۆژەکە بە 100 ملیار دۆلار دەبێت و پێدەچێت بگاتە 250 ملیار دۆلار.

ئاماژەی بەوەش کرد کە: سندوقی گەشەپێدان دەفرێکی وەبەرهێنانە و بە بەشداریی نێودەوڵەتیی دۆستانی عیراق بەڕێوەدەچێت، ئەم بەشدارییەش پێداویستییەکانی گەشەپێدان دابین دەکات.

عەبوودی رونیکردەوە: حکومەت پشت بە بودجەی پڕۆژە و بەرنامەکان دەبەستێت، سەرۆک وەزیرانیش تێبینی و سەرنجی لەسەر شێوازی ئێستای بودجە هەیە و پێیوایە لەئاستی پێویستدا نییە، بۆیە پێیوایە بودجەی بەرنامەکان بۆ ئەم قۆناغە باشترینە.

لە کۆتاییدا ئاماژەی بەوە کرد کە: سەردانی داهاتووی سەرۆک وەزیران بۆ ئەمریکا، دۆسیە و دەستپێشخەریی زۆر گرنگ لەخۆدەگرێت.

بەپێی پێشبینیەكانی دەستەی كەشناسی عیراق، لە چەند رۆژی داهاتوودا شەپۆلێكی بەهێزی گەرما روو دەكاتە هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی تری عیراق.

دەستەی كەشناسی عیراق  بڵاویكردەوە، لەچەند رۆژی داهاتودا گۆڕانكاری لە پلەكانی گەرمادا رودەدات، سەرەتا بە دابەزینێكی رێژەیی دەستپێدەكات و پاشان پلە بەپلە لە زۆربەی ناوچەكانی وڵات پلەکانی گەرما بەرزدەبنەوە.

بەپێی راگەیەنراوەكەی دەستەی كەشناسی، پێشبینییەكانی بۆ رۆژانی كۆتایی هەفتە و سەرەتای هەفتەی داهاتوو، لە هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی ناوەڕاستی عیراق ئاسمان ساماڵ دەبێت، بەڵام پلەكانی گەرما بە رێژەیەكی بەرچاو روو لە بەرزبوونەوە دەكەن بە تایبەتیش لە پارێزگاكانی باشور پلەكانی گەرما زۆر زیاتر بەرزدەبنەوە.

عەلی فالح زەیدی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عیراق، لە دەیەمین ساڵیادی داگیرکردنی شاری موسڵ لەلایەن رێخراوی تیرۆرستی  داعشەوە راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئەو رۆژەی بە یەکێک لە پڕئازارترین وێستگەکانی مێژوی هاوچەرخی عیراق ناو بردوە.

عەلی زەیدی ئاماژەی بەوەکردوە، ئەو رۆژە پڕۆژەیەکی تاریک و تاوانکاری یەکڕیزی و سەروەریی وڵاتی کردبووە ئامانج.

 زەیدی ئاماژەی بەوە کردوە، کە چۆن گەلی عیراق بە هەموو پێکهاتەکانییەوە، بە قارەمانێتی سوپا، دەزگا ئەمنییەکان، پێشمەرگە و حەشدی شەعبی ، داستانێکی نەمری نیشتمانییان تۆمارکرد و توانییان خاکەکەمان لە تیرۆر پاک بکەنەوە.

سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بەڵێنی نوێکردەوە دەدات بۆ بەردەوامبوونی حکومەتەکەی لەسەر پاراستنی ئەو سەرکەوتنە گەورەیەی بە خوێنی شەهیدان بەدیهاتووە و جەختی لەسەر چەسپاندنی ئاسایش، هێشتنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەت و درێژەدان بە کاروانی چاکسازی و ئاوەدانکردنەوەی گشتگیر کردەوە

لە پێنج مانگی رابردوودا داهاتی گومرگی عیراق ترلیۆنێك و 500 ملیار دیناری تێپەڕاندووە و بەرێژەی 80% زیادیكردووە.

سامر قاسم داود بەڕێوەبەری دەستەی گشتیی گومرگی عیراق بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، لە پێنج مانگی رابردوودا داهاتیان گەیشتووەتە زیاتر لە یەك ترلیۆن و 500 ملیار دینار، كە 80% بەراورد بە هەمان ماوەی ساڵی رابردوو زیادیكردووە.

وتیشی، ئامادەكاری دەكەن بۆ دەستپێكردنی كۆتا قۆناغی جێبەجێكردنی پرۆژەی یەك پەنجەرە، لە سەرەتای مانگی تەممووزی داهاتوودا.

بە وتەی بەڕێوەبەری دەستی گشتی گومرگی عیراق، لە رێی سەكۆی ئەلیكترۆنی یەكگرتوو كار دەكەن بۆ خێراكردنی پێناسی گومرگیی و رێگریكردن لە ساختەكاری و گەندەڵی و كەمكردنەوەی رۆتین.

پێشبینی دەكرێت لە ماوەی دوو رۆژی داهاتوودا هەشت پارێزگای عیراق پلەكانی گەرما بەرزببنەوە و بگەنە 50 پلە.

دەستەی كەشناسی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لە دوو رۆژی داهاتوودا پلەكانی گەرما زیاتر بەرز دەبنەوە و لە هەشت پارێزگای عیراق پلەكانی گەرما دەگەنە 50 پلە، بەڵام لە رۆژی هەینییەوە پلەكانی گەرما لە چەند ناوچەیەكی عیراق كەمێك دادەبەزن.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بۆ رۆژی شەممە جارێكی تر پلەكانی گەرما لە ناوەڕاست و باكور ماناوەند دەبێت و لە ناوچەكانی تر روو لە بەرزبوونەوە دەكات.

فەریق دکتۆر عودەی سەمیر، بەڕێوەبەری گشتیی هاتوچۆی عیراق رایگەیاند، لە پێناو کەمکردنەوەی روداوەکان و بەکارهێنانی توانای خۆیی، هێڵکاریی شەقامەکان و دیاریکردنی "خاڵە رەشەکان" ئەنجامدراون، هەروەها لە ئێستادا راپەڕاندنی مامەڵەی هاووڵاتییان لە نیو سەعات تێپەڕ ناکات.

بەڕێوەبەری هاتوچۆ هۆشداریی دا کە ژمارەی ئۆتۆمبێلەکان لە هەندێک ناوچەدا 300% لە توانای رێگاوبانەکان زیاترە.

 ئاشکرایکرد لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا زیاتر لە 45 هەزار سەرپێچی هاتوچۆ و 157 حاڵەتی شۆفێریکردن لەژێر کاریگەریی کحولدا تۆمارکراون.

 ئاماژەی بەوەشدا کە بەکارهێنانی مۆبایل لە کاتی لێخوڕیندا کەمبووەتەوە، بەڵام "خێرا لێخوڕینی زۆر" هێشتا هۆکاری سەرەکیی روداوەکانە.

عەلی زەیدی فشار دەخاتە سەر گروپە چەكدارەكانی عیراق بۆ رێگریكردن لە تێوەگلانیان لە گرژییەكانی نێوان ئێران و ئیسرائیل.

سەرچاوەیەك لە حكومەتی عیراق رایگەیاند، عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق، لەگەڵ تیمی تایبەتی خۆیدا، جووڵەیەكی چڕوپڕی دەستپێكردووە بە ئامانجی رێگریكردن لە گروپە چەكدارەكانی عیراق لە تێوەگلان لە گرژییە سەربازییەكانی ئەم دواییەی نێوان ئێران و ئیسرائیل.

سەرچاوەكە ئاماژەی بەوەشكردووە، پەیوەندی و فشارەكانی حكومەت لە ئێوارەی دوێنێوە دەستیان پێكردووە و تا ئێستاش بەردەوامن، وتیشی ئەو فشارانە ئاراستەی سەركردەكانی گروپە چەكدارە سەرەكییەكان كراون، هەموو ئەو گروپانەش دەگرێتەوە كە لەژێر ناوی جیاوازدا كار دەكەن.

ئەو سەرچاوەیە راشیگەیاند، سەرۆك وەزیران لە پەیوەندییەكانیدا بۆ ئەو گروپانە جەختی لەوە كردووەتەوە، پێویستە هیچ جووڵەیەكی سەربازی یان ئەمنی نەكرێت كە عیراق بكاتە ناو بازنەی ململانێ هەرێمییەكان.

سەرچاوەكان ئاماژەیان بەوەشكردووە، فشارەكانی حكومەت گەیشتوونەتە ئاستی هەڕەشەكردن بە گرتنەبەری رێكاری یاسایی و ئەمنی توند بەرامبەر بە هەر لایەنێكی چەكدار كە دەست بداتە ئەنجامدانی ئۆپراسیۆن یان جوڵەیەك كە ببێتە هۆی فراوانبوونی مەودای جەنگەكە یان بەكارهێنانی خاكی عیراق لە ململانێكاندا.

كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق ئەركی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی نوێی عیراق  بۆ كۆكردنەوەی چەك لەدەستی دەوڵەت سەخت دەكەن  چونكە ئامادەنین چەكەكانیان رادەست بكەن.

كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق پێداگری لەسەر هێشتنەوەی چەكەكانی دەكات و هەر جۆرە گفتوگۆیەك لەمبارەیەوە ڕەتدەكاتەوە ئەم هەڵوێستە پرسیار و گومانی زۆری لەسەر توانای حكومەتەكەی عەلی زەیدی دروستكردووە؛ بەتایبەت لەم كاتەدا كە واشنتۆن فشارەكانی بۆ سەر بەغداد چڕكردووەتەوە بۆ كۆنترۆڵكردنی چەكی ئەو گرووپانەی كە ئەمریكا وەك ڕێكخراوی تیرۆریستی پۆلێنیان دەكات.

عەلی زەیدی، كە لە ناوەڕاستی مانگی ئایارەوە پۆستەكەی وەرگرتووە، بەڵێنی داوە چەك تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت، بەڵام ئەم دۆسیەیە دوای گۆڕانكارییە هەرێمییەكانی جەنگی غەززە و جەنگی ئێران، هەستیارییەكی زیاتری بەخۆوە بینیوە.

لهێب هیگڵ، گەورە شیكەرەوەی كاروباری عیراق لە گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتیی، ئاماژەی بەوەكرد  عەلی زەیدی  رووبەروی كۆمەڵێك قەیران دەبێتەوە، چونكە عیراق بوەتە شوێنی یەكلایی كردنەوەی ململانێكانی ئەمریكا و ئێران و بەو هۆیەشەوە دەوڵەت ناتوانێت كۆنترۆڵی تەواوی هێزەكان بكات.

شیكەرەوەكانیش پێیانوایە، رۆڵی زەیدی لە نێوان كەسایەتییەكی راگوزەر یان كەسێك كەبتوانێت دەسەلاتەكانی وەك سەرۆك وەزیران بسەپێنێَت پەیوەستە بە قۆستنەوەە ئەو دەرفەتەی كە هاتوەتەبەردەستی و بەهۆیەوە ئەو پۆستە باڵایەی وەرگرتوە  .

چەند بژاردە و سیناریۆیەك لەبەردەم حكومەتی عیراقدا بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ گروپە چەكدارەكان كە هەر یەكەیان لێكەوتەی خۆیان هەیە، لەوانە، رووبەڕووبوونەوەی توند بۆ بەدەستهێنانی رەزامەندی ئەمریكا و گێڕانەوەی شكۆی دەوڵەت، بەڵام مەترسی هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆیی و ناسەقامگیری ئەمنی لێدەكەوێتەوە.

چاوپۆشین  لە گروپە چەكدارەكان و پاراستنی ئارامی كاتی و دووركەوتنەوە لە جەنگی ناوخۆیی، بەڵام رووبەڕوبوونەوەی سزای ئابووری توندی ئەمریكای لێدەكەوێتەوە.

یان تێكەڵكردنی قۆناغ بە قۆناغ ئەو گروپە چەكدارانە و تێكەڵكردنیان بە دامودەزگاكانی دەوڵەت ، بەڵام ئەم پڕۆسەیە زۆر ئاڵۆزە و ر پیچدەچێت گرووپە ئایدۆلۆژییەكان یان واشنتۆن پێی رازی نەبن.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، لەسەر بانگهێشتی رەسمی چین، سەردانی ئەو وڵاتەی کردووە و بەراوردێکی قووڵی نێوان میراتی دەریاچەی 'وێست لەیک' و رووبارەکانی دیجلە و فورات دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە، سەرچاوە ئاوییەکان تەنها بۆ ژیان نین، بەڵکو هێمایەکی نەمرن بۆ ناسنامەی نەتەوەیی.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق لە درێژەی سەردانەکەیدا بۆ وڵاتی چین، رایگەیاند: سەردانیکردنی مۆزەخانەی نیشتمانیی ئاوریشم لە شاری هانگژۆ، بەهۆی پەیوەندییە مێژووییە قووڵەکانی عیراق و رێگەی ئاوریشم، واتایەکی تایبەتی هەبوو.

د. لەتیف رەشید باسی لە سەردانەکەی بۆ شاری هانگژۆ کرد و ئاماژەی بەوەدا، مێژووی عیراق بۆ چەندین سەدە بە رێگەی دێرینی ئاوریشمەوە گرێدراوە و خاکی میزۆپۆتامیا لە مێژوودا وەک پردێک لەنێوان رۆژهەڵات و رۆژئاوادا رۆڵی گێڕاوە، بەغدادیش وەک ناوەندێکی جیهانی بۆ بازرگانی، زانست و ئاڵوگۆڕی کولتووری گەشەی کردووە.

سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق، سەردانەکەی بۆ دەریاچەی وێست لەیکی بە بەشێکی دانەبڕاوی گەشتەکە ناوبرد و وتی: ئەو دەریاچەیە کە وەک میراتێکی جیهانی لەلایەن یونسکۆوە ناسێنراوە، بۆ سەدان ساڵە سەرچاوەی ئیلهام بووە بۆ شاعیران و زانایان.

لە پەراوێزی ئەو سەردانەدا، د. لەتیف ڕەشید جەختی لە گرنگیی پاراستنی سەرچاوە ئاوییەکان کردەوە و وتی: ئەمڕۆ لێرە گرنگیی سەرچاوە ئاوییەکانم بۆ گەلان بیرکەوتەوە، نەک تەنها وەک سەرچاوەی ژیان، بەڵکو وەک هێمایەکی نەمر بۆ کولتوور و ناسنامە. ڕێک بەو شێوەیەی وێست لەیک پێگەیەکی گرنگی لە میراتی چیندا هەیە، دیجلە و فوراتیش بەشێکی دانەبڕاون لە مێژوو و شارستانییەتی عیراق.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، د. لەتیف رەشید بە پەرۆشییەوە چاوەڕوانیی خۆی بۆ بەشداریکردن لە 'کۆڕبەندی حوکمڕانیی جیهانیی مافەکانی مرۆڤ' لە پەکین لە رۆژی 11 و 12ی حوزەیران دەربڕی و ئاماژەی بەوە کرد کە بە هیوای ئەنجامدانی گفتوگۆی بەرهەمدار و ئاڵوگۆڕی بیروڕان لەو کۆڕبەندەدا.

وەزارەتی كارەبای عیراق ئاشکرایکرد، سیستمی كارەبای وڵات لە قەیراندا و پێویستیان بە 62 هەزار مێگاواتە، بەڵام تەنیا 20 هەزار مێگاوات كارەبا بەرهەمدەهێنن.

عەلی سەعدی وەهێب وەزیری كارەبای عیراق هەڵمەتێكی راگەیاند بۆ لابردنی سەرپێچیەكانی تۆڕی كارەبای نیشتمانی لە بەغدادی پایتەخت و سەرجەم پارێزگاكان.

وتیشی، سیستمی كارەبای عیراق لە قەیرانێكی قورسدایە و پێویسیان بە 62 هەزار مێگاوات كارەبا هەیە و لە ئێستادا تەنیا 20 هەزار مێگاوات كارەبا بەرهەمدێت و بەپێی راپۆرتی وەزارەت رێژەی بەفیڕۆچوونی وزە لە تۆڕەكانی دابەشكردندا 55٪ی تێپەڕاندووە بەهۆی سەرپێچی و كێشە تەكنیكییەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بەهۆی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرهەمهێنانی كارەبا نزیكەی حەوت هەزار مێگاوات كەمیكردووە و داوا لە هاووڵاتیان دەكات رێنماییەكان جێبەجێبكەن بە بەستی پێوەر و پێدانی شایستە داراییەكان لە كاتی خۆیدا و هاوكاری تیمە تەكنیكەكان بن.

دەستەی دەروازە سنوورییەکانی عیراق رایگەیاند، ئەمڕۆ هەینی، پڕۆسەی گەڕانەوە و بەڕێکردنی زیاتر لە 18 هەزار حاجی لە رێگەی دەروازەی سنووریی "عەرعەر"ەوە بە ئاسانکاری و رەوتی سادەی باڵا کۆتایی هاتووە.

لە راگەیەندراوێکی دەستەکەدا هاتووە: "لەسەر بنەمای رێنماییەکانی حکومەت بۆ دابینکردنی باشترین خزمەتگوزاری بۆ حاجیانی گەشتی ماڵی خوا، فەریق عومەر عەدنان وائیلی، سەرۆکی دەستەی دەروازە سنوورییەکان، لە رۆژی یەکەمەوە لە مەیداندا سەرپەرشتی پێشوازیکردن و بەڕێکردنی حاجیانی لە رێگەی دەروازەی عەرعەرەوە کردووە، و بەردەوام بووە لە بەدواداچوونی رێکارەکانی گەڕانەوەیان دوای تەواوکردنی فەریزەی حەج، بەجۆرێک کۆی گشتیی ژمارەی گەڕاوەکان گەیشتووەتە (18،746) حاجی، لەگەڵ نزیکەی (600) کەس لە ئەندامانی تیمی پزیشکی، کارگێڕی و ستافی خزمەتگوزاریی هاوڕێی تیمی حەجی عیراقی.

وائیلی رونی کردەوە: پڕۆسەی پێشوازیکردن و بەڕێکردنی حاجیان بە شێوەی شەو و رۆژ (24 کاتژمێری) و بۆ ماوەی چوار رۆژی لەسەریەک بەڕێوەچوو، بەبێ تۆمارکردنی هیچ بەربەست یان دواکەوتنێک، ئەمەش بەهۆی هەماهەنگی هاوبەش و کاری تەواوکاری نێوان سەرجەم فەرمانگە و دامەزراوە پاڵپشتەکانی ناو دەروازەکە.

ئاماژەی بەوەش کرد: ئەم دەستکەوتە رەنگدانەوەی ئاستی ئامادەیی و رێکخستنی باڵای ستافە کاراکانە، هاوکات پێزانینی خۆی بۆ ئەو هەوڵانە دەربڕی کە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و ئاسانکاریی رێکارەکانی هاتنەناوەوەی حاجیان بۆ ناو وڵات بە خێرایی و بەبێ گرێچن بوون دراون.

وائیلی جەختی لەسەر بەردەوامیی دەستەکە کردەوە لە جێبەجێکردنی رێنماییەکانی حکومەت کە ئامانجیان بەرزکردنەوەی کوالێتی ئەو خزمەتگوزارییانەیە پێشکەش بە هاوڵاتیان دەکرێن لە سەرجەم دەروازە سنوورییەکاندا، بە شێوەیەک کە رەوتی هاتوچۆ مسۆگەر بکات و باشترین کەش بۆ پێشوازیکردن لە گەشتیاران دابین بکات.

نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە ئەلێکساندەر لێرفل لێپرسراوی کاروباری نەرویژ لە عیراق و وەفدی یاوەری.

لە میانی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ لە کۆشکی سەلام لە بەغداد بەڕێوەچوو، باس لە چۆنیەتی پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان عیراق و نەرویژ و فراوانکردنی بوارەکانی هاریکاری و هەماهەنگی هاوبەش کرا بە شێوەیەک کە بەرژەوەندیی هاوبەش بەدەستبهێنێت و پەیوەندیی دۆستایەتی نێوان هەردوو وڵات پتەوتر بکات.

سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی دووپاتکردەوە بۆ بەهێزکردنی پەیوەندیی هاریکاری لەگەڵ دۆست و براکانی لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش و رێزگرتنی یەکتر، بەمەش ڕۆڵی خۆی لە پشتیوانیکردن لە سەقامگیری ناوچەکە پەرەپێدەدات و ئاسۆی هاریکاری و یەکگرتن لەنێوان گەلاندا فراوانتر دەکات.

بەهۆی كۆچی دوایی ئایەتوڵا محەمەد ئیسحاق فەیاز، یەكێك لە مەرجەعە گەورەكانی نەجەف، سێ رۆژ ماتەمینی رەسمی لە سەرانسەری عیراق راگەیەندرا و چوارچێوەی هەماهەنگییش سەرجەم ئاهەنگەكانی جەژنی غەدیری هەڵوەشاندەوە.

نوسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، عەلی زەیدی سەرەخۆشی خۆی ئاراستەی مەرجەعیەتی باڵا و گەلی عیراق و هەموو موسڵمانان دەكات بەبۆنەی كۆچی دوایی ئایەتوڵا محەمەد ئیسحاق فەیازەوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، بەم كۆستە گەورەیە، جیهانی ئیسلامی زانایەكی گەورەی بواری زانستە ئیسلامییەكانی لەدەستداوە، بەوبۆنەیەوەش سێ رۆژ ماتەمینی رەسمی لە سەرانسەری عیراق راگەیەند.

نزار ئامێدی سەرۆك كۆماری عیراق لە راگەیەنراوێكدا رەسمیدا سەرەخۆشی خۆی  رایگەیاند و جەختی لەوەكردەوە كە كۆچی دوایی ئەو زانایە خەسارەتێكی گەورەیە بۆ حەوزەی زانستی و تەواوی گەلی عیراق.

چوارچێوەی هەماهەنگییش وەك رێزێك بۆ كۆچی دوایی ئایەتوڵا فەیاز، بڕیاریدا سەرجەم ئەو بۆنە و ئاهەنگانەی كە بڕیار بوو بەبۆنەی جەژنی غەدیرەوە ئەنجام بدرێن، هەڵوەشێنێتەوە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، بەتایبەت کۆمپانیای دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکان، راگەیەنراوێکی لەبارەی هۆکاری دروستبوونی فشار لەسەر بەرهەمە نەوتییەکان و بەنزین بڵاوکردەوە و ئاشکرایکرد، بەهۆی رەوشی ئەمنیی ناوچەکەوە، کێشە بۆ بەرهەمهێنان دروست بووە.

بەپێی راگەیەنراوەکە، کشانەوەی کۆمپانیایەکی بیانی لە جێبەجێکردنی پڕۆژەی یەکەی تێکشکاندنی کارلێککاری (FCC) لە پاڵاوگەکانی باشور، بەهۆی نیگەرانییە ئەمنییەکانەوە، بووەتە هۆی لەدەستدانی چوار بۆ پێنج ملیۆن لیتر لە بەرهەمی بەنزینی ئۆکتان بەرز.

وەزارەتی نەوت ئاماژەی بەوەشکردووە، سەرەڕای ئەوەی توانیویانە ئاستی بەرهەمهێنانی ئاسایی کە 30 ملیۆن لیترە لە رۆژێکدا بپارێزن، بەڵام هاوکات لەگەڵ پشووەکانی جەژن و بۆنە ئاینییەکان، خواست لەسەر بەنزین بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە و گەیشتووەتە 34 ملیۆن لیتر.

بەپێی ئامارەکان، جیاوازی نێوان ئاستی بەرهەمهێنان و خواست، کورتهێنانێکی رۆژانەی بە بڕی چوار ملیۆن لیتر دروستکردووە، هاوکات لە رۆژی چوارشەممە 3ـی6ـی2026، ئاستی بەکاربردن گەیشتووەتە 35 ملیۆن لیتر، کە ئەمەش ئاستێکی پێوانەییە و پێشتر لە کاتی ئاساییدا لە 32 ملیۆن لیتر تێنەپەڕیوە.

ئەوەشی خستەڕوو، پاڵاوگەکان بەوپەڕی توانای خۆیان کاردەکەن و وەزارەتەکەش لە رێگەی بەکارهێنانی یەدەگی نەوتییەوە، هەوڵدەدات ئەو کەلێنە لە دابینکردنی بەنزین پڕ بکاتەوە و پێداویستییەکانی هاوڵاتیان دابین بکات.

سەرۆک وەزیرانی عیراق بڕیاریدا بە دەستپێکردنەوەی کاری کۆمپانیا نەوتییەکان لە هەرێمی کوردستان.

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە پێشوازی لە وەفدێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتیی کەمال محەمەد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان و ژمارەیەک لە نوێنەری کۆمپانیا نەوتییە جیهانییەکان کرد، کە لە کۆبوونەوەکەدا وەزیرانی دەرەوە و نەوت و سەرۆک ئەرکانی سوپا.

لە کۆبوونەوەکەدا، سەرۆک وەزیران لە نزیکەوە گوێبیستی وردەکاریی بارودۆخی کارکردنی کۆمپانیا نەوتییەکان بوو لە سێبەری ئەو رەوشە ئەمنییەی بەهۆی جەنگی ناوچەکەوە دروستبووە، هاوکات وەفدی هەرێم و کۆمپانیاکان دیدگایەکی گشتگیریان بۆ دەستپێکردنەوەی کارەکانیان لە زووترین کاتدا پێشکەش کرد.

عەلی زەیدی جەختی لەوە کردەوە، ئەو زیانانەی بەهۆی راگرتنی هەناردەی نەوت لە رێگەی گەروی هورمزەوە بەر عیراق کەوتووە، زیانێکی گەورەیە و پێویستی بە هەوڵی چڕوپڕ هەیە بۆ قەرەبووکردنەوەی، لەو چوارچێوەیەشدا بڕیاری دا بە دابینکردنی سەرجەم پێداویستییەکان بۆ ئاسانکاریی کارکردنی ئەو کۆمپانیایانە.

سەرۆک وەزیرانی عیراق بڕیاریدا کە لە رۆژی داهاتووەوە، کۆمپانیا نەوتییەکان لە هەرێمی کوردستان دەست بە کارەکانیان بکەنەوە و جەختیشی کردەوە لەسەر گرنگیی کاری هاوبەش و دابینکردنی ژینگەیەکی لەبار و پێداویستییە سەرەکییەکان بۆ سەرخستنی ئەم پرۆسەیە.