میدیاکانی ئیسرائیڵ بڵاویانکردەوە، بڕیارە بەمنزیکانە ئێلی کۆھین وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە سەردانی تورکمانستان بکات، بۆ ئەوەی بە رەسمی باڵیۆزخانەی ھەمیشەیی ئیسرائیل لە عەشق ئاباد بکاتەوە.

باڵیۆزخانەی ئیسرائیل لە عەشق ئاباد، نزیکترین نوێنەرایەتی رەسمی ئیسرائیل دەبێت لە سنوری ئێران، بەو پێیەی تەنھا نزیکەی ١٢ میل لە ئێرانەوە دوورە.

ئاماژە بەوەشکراوە، سەردانەکەی کۆھین بۆ تورکمانستان بۆ کردنەوەی باڵیۆزخانەکە، ئامانجی ناردنی ئەو پەیامەیە بۆ ئێران، کە ھێشتا ئیسرائیل کاریگەریی و توانای گەشەسەندنی ھەیە لە ناوچەکەدا.

لەوبارەیەشەوە وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل رایگەیاندووە، پەیوەندییەکانی نێوان ئیسرائیل و تورکمانستان گرنگ و ستراتیژین و ئامانجیانە پەرە بە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ سەرجەم وڵاتانی ناوچەکە بدەن.

جەختی لەوەشکردەوە، کردنەوەی باڵیۆزخانەکەیان لە تورکمانستان، ھەنگاوێکی دیکەیە بۆ  پتەوکردنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەو وڵاتە.

ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرز، لەزاری چەند لێپرسراوێکی باڵای ئەمریکا بڵاویکردەوە، پێشبینیدەکرێت بەمنزیکانە واشنتۆن پاکیجێکی تری ھاوکاری سەربازیی بۆ کیێڤ رابگەیەنێت، بە بەھای ٤٠٠ ملیۆن دۆلار، بڕیاریشە لە کۆبوونەوەی جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا و ئۆلاف شۆڵتر راوێژکاری ئەڵمانیا، تاوتوێی ئەو پرسە بکرێت کە لە چەند سەعاتی داھاتوودا لە واشنتۆن ئەنجامدەدرێت.

ئاماژە بەوەشکراوە، ھاوکارییەکان کۆمەڵێک چەک و کەولوپەلی سەربازیی پێشکەوتوو لە خۆ دەگرێت، لەوانەش سیستمی مووشەکی ھیمارس.

بە مەبەستی پشتیوانیکردنی ئۆکراین، لە شەڕی دژ بە روسیا، تا ئێستا ئەمریکا بەبەھای نزیکەی ٣٢ ملیار دۆلا، ھاوکاری سەربازیی داوەتە کێیڤ.

بەپێی میدیاکانی ئەمریکا، وەزارەتی دادی ئەمریکا لەسەر دۆسیەی گەندەڵی لە عێراق، بە زیاتر لە ٢٠٦ ملیۆن دۆلار کۆمپانیای ئەریکسیۆنی سزادەدات و ناچاری دەکات ئەو بڕە پارەیە بدات.

ئەوەش لە کاتێکدایە، کە کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠١٩دا یەک ملیار دۆلاریدا بە دەسەڵاتی دادوەری ئەمریکا، تا لێکۆڵینەوەکان لە دۆسیەی گەندەڵی لە جیبۆتی و چین و ڤێتنام و ئیندۆنیزیا و کوەیت رابگرێت.

فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی لە تورکیا رایگەیاند، لە ١ی ئەم مانگە لەناوچەی ئایڤاچەک سەر بەشاری چەنەکاڵێ ١٢٢ کۆچبەر لەناو بەلەمێکی ماسیگردا، کە بەنیازبوون بڕۆن بەرەو ئیتاڵیا لە رێگەی دەریایی سپی ناوەڕاست، لەلایەن پۆلیسی ئێشکگری دەریایی تورکیا دەستگیرکران، کۆچبەرەکان رەوانەی ناوەندی دیپۆرت کردنەوە کران.

ھەروەھا لەناوچەی کارابورون سەر بەشاری ئزمیر ٤٢ کۆچبەر رزگارکران کە لەلایەن یۆنانەوە دیپۆرت کرابونەوە، لەناوچەی سەفیریھیساریش ١٥ کۆچبەر و لەناوچەی ئایڤالیک سەر بەشاری بالیکسیر شەش کۆچبەر رزگارکران، کە لەلایەن یۆنانەوە دیپۆرت کرابونەوە.

حسێن ئەمیر عەبدوڵاھیان، وەزیری دەرەوەی ئێران لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی سێ ئێن ئێن سەبارەت بە خۆپیشاندانەکانی چەند مانگی رابردووی رۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران رایگەیاند، خۆپیشاندانەکان سەرەتا ئاشتی ئامێز و ھێمنانە بوون، بەڵام بەھۆی دەستوەردانی وڵاتانی دەرەوە ئاڵۆزی تێکەوت و پەلیکێشا بۆ ئاژاوەگێڕی و توندوتێژی، وتیشی ژنان لە ئێران ئازادی تەواوەتیان لە چوارچێوەی یاسادا ھەیە، ئەو دەنگۆیانەی ئاماژە بە زەوتکردنی مافەکانیان دەکرێت، دوورن لە راستییەوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران راشیگەیاند، لە خۆپیشاندانەکاندا پۆلیس و ھێزە ئەمنییەکان بڕیاری تەقەکردنیان پێنەبووە، ھیچ خۆپیشاندەرێک لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە نەکوژراوە. 

ئەوەش لەکاتێکدایە بەپێی ئەو گرتەڤیدیۆیانەی لە خۆپیشاندانەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران بڵاوکراوەنەتەوە، ھێزە ئەمنییەکان بە چەکی جۆراجۆر تەقە لە خۆپیشاندەران دەکەن و بەپێی راپۆرتی رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ، نزیکەی ٥٣٠ خۆپیشاندەر کوژراون و بە ھەزارانی دیکەش برینداربوون.

 رۆژی چوارشەممە، لە شاری لاریسای یۆنان شەمەندنەفەرێکی بارھەڵگر و شەمەندنەفەرێکی گواستنەوە کە ٣٥٠ سەرنشینیان تێدابوو، پێکیاندادا بەھۆیەوە ٤٣ کەس گیانیانلەدەستدا و زیاتر لە ٨٠ کەسی دیکەش برینداربوون.

رووداوەکە بەھۆی دەرچوونی سێ فارگۆنی شەمەندنەفەرێکیانەوە بوو لە ڕێڕەوەکەی، میدیاکانی یۆنانیش، رووداوەکەیان بە خراپترین رووداوی پێکدادانی شەمەندنەفەر لە وڵاتەکەیان ناوبرد.

ھەرچەندە دوای روداوەکە کۆستاس کارامانلیس وەزیری گواستنەوەی یۆنان دەستیلەکارکێشایەوە و حکومەتیش رایگەیاند، لێکۆڵینەوەی ورد لە روداوەکە دەکەن و سەرپێچیکاران روبەڕوی یاسا دەکەنەوە، بەڵام ئەوە خەمی خانەوادەی قوربانیان و خەڵکی یۆنانی نەڕاوەندەوە و لە شاری لاریسا و چەند شارێکی دیکە خۆپیشاندان بەڕێوەچوو، یەکێتی کرێکارانی ھێڵی ئاسنی یۆنانیش رایگەیاند، چەند ساڵێکە سیستمی پاراستنی تۆڕی گواستنەوەی وڵاتەکەیان کێشەی ھەیە و پێشتریش لەوبارەیەوە ھۆشداریان داوەتە لێپرسراوانی وڵاتەکەیان.

فاسیلیس فاسراکویانیسک، وتەبێژی تیمەکانی بەرگری شارستانی یۆنان رایگەیاند، دوو شەمەندەنەفەر لە شاری لاریسا لە ناوەڕاستی وڵات، شەمەندەنەفەرێکی بارھەڵگر و شەمەندەنەفەرێکی گواستنەوە کە ٣٥٠ سەرنشینی تێدابووە، پێکیانداداوە و تائێستا تیمەکانی بەرگری شارستانی تەرمی ٣٢ کەسیان دۆزیووەتەوە و ٨٥ کەسی دیکەش برینداربوون.

ڕاشیگەیاند، رووداوەکە بەھۆی دەرچوونی سێ فارگۆنی شەمەندەنەفەرێکیان بووە لە ڕێڕەوەکەی، تیمەکانیش بەردەوامن لە ھەڵمەکانی فریاگوزاری.

میدیاکانی یۆنانیش رووداوەکەیان بە خراپترین رووداوی پێکدادانی شەمەندەنەفەر، لە وڵاتەکەیان ناوبرد و ئاماژەیان بەوەکردووە،١٥٠  کارمەندی بەرگری شارستانی و ٤٠ ئۆتۆمبێلی فریاگوزاری و ئامێری بەرزکەرەوە بەشدارن، لە ھەڵمەتەکانی گەران و فریاکەوتن.

سەرۆکایەتیی بەڕێوەبردنی کارەسات و دۆخە لەناکاوەکان "ئافاد" رایگەیاند، ژمارەی گیانلەدەستدان بەھۆی ئەو دوو بومەلەرزەیەی رۆژی شەشی شوبات ١٠ پارێزگای تورکیای ھەژاند، بۆ ٤٥ ھەزار و ٨٩ کەس بەرزبووەتەوە.

لە دوای ئەو بومەلەرزانەشەوە، تائێستا زیاتر لە ١١ ھەزار پاشلەرزە لە باکوری کوردستان و تورکیا روویانداوە.

 

 

کۆلن کال، بریکاری وەزارەتی بەرگری بۆ کاروباری سیاسی لە دانیشتنێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا رایگەیاند، لە دوای کشانەوەی واشنتۆن لە رێککەوتنی ئەتۆمی، پڕۆگرامی ئەتۆمی ئێران زۆر پێشکەوتووە، بەشێوەیەک لە ساڵی ٢٠١٨ کە ئیدارەی پێشووی ئەمریکا بڕیاری کشانەوەی رێککەوتنی ئەتۆمیدا، ئێران پێویستی بە نزیکەی ١٢ مانگ ھەبوو بۆ بەرھەمھێنانی بۆمبی ئەتۆمی، بەڵام لەئێستادا تەنھا ١٢ رۆژی بۆ بەرھەمھێنانی بۆمبی ئەتۆمی پێویستە. 

ئەو لێپرسراوەی پنتاگۆن ئاماژەی بەوەشدا، روسیا فشار لەئێران ناکات بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی ئەتۆمی نوێ، ئەوەش بەھۆی پەیوەندییەکانی نێوان ئەو دوو وڵاتە لەدوای سەرھەڵدانی جەنگی ئۆکراینەوە. 

ئەو لێدوانەی پنتاگۆن، لەدوای راپۆرتێکی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمەوە دێت، کە بە پێی ئەو بەڵگە و زانیارییانەی لەچەند سەرچاوەیەکی دیبلۆماتییەوە دەستیکەوتووە تەئکیدیکردەوە لەوەی، ئێران ئاستی پیتاندنی یۆرانیۆمی گەیاندووەتە ٨٣.٧% و گەیشتنی رێژەکە بە ٩٠% بەسە بۆ ئەوەی بۆمبی ئەتۆمی بەرھەمبھێنێت.

سینان ئایگوڵ لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، ھەواڵێکی لەبارەی دەستدرێژکردنەسەر منداڵێک لە ئەژماری خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکردەوە، لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ھەمان ساڵ بە بڕیاری دادگای سزاکانی تاتوان زیندانیکرا، رۆژی سێشەممەش لە دانیشتنی دادگا بە تۆمەتی بە ئاشکرا بڵاوکردنەوەی زانیاریی ھەڵە لەسەر داوای داوکاری گشتی لە لقی یەکی دادگای سزا قورسەکان لە تاتوان سزای ١٠ مانگ زیندانیکردنی بەسەردا دەسەپێندرێت.

میدیاکانی فینلەندا بڵاویانکردووەتەوە، پەرلەمانی وڵاتەکەیان پرۆژەکەی حکومەتی فینلەندایان بۆ بەئەندامبوون لە رێکخراوی پەیمانی باکوری ئەتڵەسی ناتۆ خستووەتە دەنگدانەوە، بە زۆرینەی دەنگی ١٨٤ پەرلەمانتار پرۆژەکە پەسەندکراوە و حەوت پەلەمانتاری پارتەکانی ئۆپۆزسیۆنیش لە دژی وەستاونەتەوە و رایانگەیاندووە، پەسەندکردنی ئەو پرۆژەیە لە زۆر بواردا مەترسی لەسەر فینلەندا دروست دەکات.
ئاماژەیان بەوەشکردووە، بەئەندامبوونی فینلەندا لە ناتۆ پێویستی بە رەزامەندی تورکیا و ھەنگاریا ھەیە و ئەگەر ئەو دوو وڵاتە پەسەندی نەکەن، فینلەندا ناتوانێت ببێتە ئەندامی ناتۆ.

راشیگەیاندوە، لەو ژمارەیە ٣٣ زیندانی کوردبوون ١٥ کەس بەلووچ بوون کە زۆرترین سزای لە سێدارەدراوەکان پێکدەھێنن.

لە بەشێکی تری راپۆرتەکەی ھەنگاودا ھاتووە، ٢٧ سزای لە سێدارەدان لە بەندیخانەی ئەلبۆرز و نۆ لە ئورمیە و حەوت لە کرمان و شەش لە کرماشان تۆمارکراوە.

بۆریس بیستۆریۆس، وەزیری بەرگری ئەڵمانیا لە کۆنگرەی پارتی ئیشتراکی دیموکراتی لە پەرلەمانی وڵاتەکەی بۆندستاگ رایگەیاند، سەرۆک و راوێژکاری ئەڵمانیا لە کاتێکدا بەردەوامن لە ھاوکارییە سەربازییەکان بۆ ئۆکراین کە ئەڵمانیا خۆی لە رووی سەربازییەوە کێشەی زۆری ھەیە، لە ماوەی ٣٠ ساڵی رابردووشدا کەلێنی گەورە لەناو ریزەکانی سوپادا درووستبووە و تائێستاش چارەسەر نەکراوە.

وتیشی، ژمارەی سەربازانی سوپای ئەڵمانیا زۆر کەمە و لە رووی چەک و پێداویستی سەربازیشەوە کێشە و کەموکوڕی زۆری ھەیە، بۆیە لەئێستادا ئەگەر شەڕ رووبدات، سوپای ئەڵمانیا بەھیچ شێوەیەک توانای پاراستنی وڵاتەکەی نییە.

ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنی ھێزەکانی پاراستنی گەل ھەپەگە لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە، میدیای تورکیا ھەواڵێکی بڵاوکردووەتەوە و بانگەشەی ئەوەیکردووە، رەمەزان گونەش ئەندامی پەکەکە  لە سلێمانی لە ئەنجامی ئۆپراسیۆنی میت ڕفێندراوە، بەڵام ئەو ھەواڵە دورە لە راستییەوە.

راشیگەیاندوە، رمەزان گونەش بەرلە سێ ساڵ لە ناو ڕیزەکانی ئەوان ھەڵھاتووە، دواتر ھاوسەرگیریکرد و لە باشوری کوردستان نیشتەجێ بوو، ھیچ پەیوەندییەکی بە ریزەکانی پەکەکەوە نییە.
ھەپەگە دەشڵێت، رەمەزان گونەش پێش دوو مانگ لە شاری دھۆکی باشوری کوردستانەوە خۆی ڕادەستی تورکیا کردوەتەوە.

ژەنراڵ ئیریک کۆرێلا، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ھێزەکانی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، کەمپی ھۆل کە لە ژێر دەسەڵاتی ھێزەکانی سوریای دیموکراتدایە و ھەموو کاتێک ھەڕەشە و مەترسییەکی گەورەیە لەسەر زیندووبوونەوەی گروپی تیرۆریستی داعش و پێویستە سەرجەم وڵاتان ھاوڵاتیانیان لەو کەمپە وەربگرنەوە و لە وڵاتانی خۆیان دادگاییان بکەن.

وتیشی، پشتیوانی لە بڕیارەکەی حکومەتی عێراق دەکەن و پێشوازی لێدەکەن بۆ وەرگرتنەوەی ١٥٤ خێزان و کەسوکاری داعش لە کەمپی ھۆل کە ژمارەیان ٥٨٢ کەسە و جێگیرکردنیان لە کەمپی جەدعەی یەک.