سولی گەیت ئەجەنسی، لە دووەمین فێستیڤاڵی دەروازەی سلێمانی لە پارکی هەواری شار رێکدەخات، کە بڕیارە لە بەرواری 4ی ئەیلوول دەستپێبکات و بۆ ماوەی 8 رۆژ بەردەوام بێت.

ئەم فێستیڤاڵە وەک دەروازەیەک بۆ براندە ناوخۆیی و بیانییەکان خزمەت دەکات بۆ ناساندن و نمایشکردنی کاڵا و بەرهەمەکانیان بە هاووڵاتییان.

لە فێستیڤاڵەکەدا، زیاتر لە 90 براند و کۆمپانیای هەمەجۆر بەشدارن، کە بوارەکانی خواردنگە و کافێ، کلینیکی پزیشکی، دەرمانخانە، نووسینگەی خانووبەرە، کاری دەستی و چەندین بواری دیکە دەگرێتەوە. هەروەها چەندان براندی ناوازە لە دەرەوەی پارێزگای سلێمانیش بەشدارییان لەم فێستیڤاڵەدا کردووە.

تایبەتمەندییەکی دیکەی فێستیڤاڵی دەروازەی سلێمانی ئەوەیە کە زۆربەی براندە بەشداربووەکان داشکاندنی تایبەتیان لەسەر کاڵاکانیان داناوە یان خەڵات و دیاریی تایبەت پێشکەش بە بەشداربووان و سەردانکەران دەکەن.

ئەمڕۆ چوارشەممە، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجامدا و تیایدا روداوەکانی سلێمانی، پرسی نەوت و داهات و دواکەوتنی موچە تاوتوێ کران.

لە کۆبونەوەکەدا تیشک خرایە سەر وردەكاری روداوەكەی لالەزارو ئاماژە بەوەشدرا کە "هەوڵ هەبووە پشێوی و ئاژاوەیەکی گەورە دروستبکرێت و پیلان هەبوو بۆ تیرۆرکردنی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە چوار کاتی جیاوازدا."

هەر لەسەر روداوەکەی لالەزار، لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ "ئەوەی کرا پووچەڵکردنەوەی ئەو پیلانە ئاژاوەگێڕییە و چەسپاندنی یاسا بووە و ئێستاش رێکاری یاسایی دەگیرێتە بەر بۆ یەکلاکردنەوەی ئەو بابەتە."

سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان نیگەرانی قووڵی خۆی بەرامبەر ڕووداوەکانی ئەم دواییەی شاری سلێمانی دەربڕی، کە بەداخەوە بووە هۆی گیان لەدەستدان و برینداربوونی ژمارەیەک کەس ، سەرۆک وەزیران پرسە و سەرەخۆشی ئاراستەی کەسوکاری قوربانییان کرد و هیوای چاکبوونەوەی بۆ برینداران خواست. هەروەها دووپاتی کردەوە کە پێویستە کێشە و ناکۆکییەکان لە ڕێگەی یاسا چارەسەر بکرێن .

لەم رووەوە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، بەوردی باسی رووداوەکانی لالەزاری کرد، کە بەرەبەیانی رۆژی 22ی ئابی 2025 ڕوویاندا، ئاماژەی بەوەشدا؛ هەوڵ هەبووە پشێوی و ئاژاوەی گەورە دروستبکرێت و پیلان هەبوو بۆ تیرۆرکردنی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە چوار کاتی جیاوازدا، گوتیشی هەر بۆیە ئەوەی کە کرا پووچەڵکردنەوە ئەو پیلانە ئاژاوەگێڕییە و چەسپاندنی یاسا بووە و ئێستاش ڕێکاری یاسایی دەگیرێتە بەر بۆ یەکلا کردنەوە ئەو بابەتە.

دۆسیەی نەوت و داهاتە نانەوتییەکان لەگەڵ بەغدا:

دواتر، رێڕەوی گفتوگۆکانی ئەم دواییەی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵ خرایەڕوو، بەتایبەتی دەربارەی دۆسیەی پۆلێنکردن و دەستنیشانکردنی بەشی گەنجینەی فیدراڵی لە داهاتە نانەوتییەکانی هەرێم، و دۆسیەی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان، لە چوارچێوەی بڕیارەکانی ئەنجومەنی وەزیران و لێکگەیشتن و کۆنووسی هاوبەشی لیژنەکان.

هەریەک لە کەمال محەمەد، وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت، و ئومێد سەباح، سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران، و ئامانج ڕەحیم، سکرتێری ئەنجومەنی وەزیران، ئەنجامی گفتوگۆکانیان لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ، تایبەت بە هەردوو بابەتی هەناردەکردنەوەی نەوت و داهاتە نانەوتییەکان، خستەڕوو.

ڕاسپاردەی ئەنجومەنی وەزیران بۆ وەفدی دانوستانکار و نیگەرانی لە دواکەوتنی موچە:

لە دوای گفتوگۆ، ئەنجومەنی وەزیران وێڕای دەستخۆشی لە لیژنەی دانوستانکاری هەرێم کە "دڵسۆزانە ئەرکی خۆیان بەجێگەیاندووە بۆ داکۆکیی لە مافی موچەخۆران و شایستە داراییەکانی هەرێم،" لە هەمان کاتدا ئەنجومەنی وەزیران، وەفدی دانوستانکاری راسپارد کە لە کۆبوونەوەکانی سبەینێیان کە وا بڕیارە لە بەغدا لەگەڵ هاوتاکانیان لە حکومەتی فیدراڵی ئەنجام بدرێت، "بەردەوام بن لە هەوڵەکانیان و پەلە بکەن لە گەیشتن بە چارەسەرێکی گونجاو لە پێناوی هەرچی زوو دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم لە رێگەی کۆمپانیای سۆمۆ." بەتایبەتی کە هەردوو وەزارەتی نەوت و سامانە سروشتییەکان و کۆمپانیای نەوتی باکوور و کۆمپانیای سۆمۆ، کۆنووسی هاوبەشی پڕۆتۆکۆلی دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتیان ئیمزا کردووە.

ئەوەشی لەسەر هەرێمی کوردستان بووە، "بە زیادەوە کارئاسانی پێویست کراوە بۆ لابردنی بەربەستەکان،" و هەوڵەکانیش بەردەوامن بۆ گەیشتنەوە بە ئاستی بەرهەمهێنانی پێش هێرشە تیرۆریستییەکانی ئەم دواییەی سەر کێڵگە و دامەزراوە نەوتییەکانی هەرێم.

سەبارەت بە بابەتی هاوبەشیپێکردنی داهاتی ناوخۆی هەرێم لەگەڵ حکومەتی فیدراڵ، ئەنجومەنی وەزیران جەختی کردەوە لەوەی ئەم بابەتە بە یاسای بەڕێوەبردنی دارایی فیدراڵی و یاسای بودجەی عیراقی فیدراڵ رێکخراوە کە دادگای فیدراڵیش جەختی لێ کردووەتەوە.

داواشی کرد لە چوارچێوەی ئەم دوو یاسایە، بابەتی داهاتی نانەوتیش چارەسەر بکرێت هەروەک لە دوا بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی فیدراڵیشدا جەختی لەسەرکراوەتەوە و لیژنەیەکی تایبەتمەندی هاوبەش بۆ ئەم مەبەستە پێکهێنراوە، تاوەکوو "چیتر ئەم دوو بابەتە وەک پاساو و بیانوو بۆ خەرجنەکردنی موچە و شایستەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان بەکارنەهێنرێت.

" ئەنجومەنی وەزیران نیگەرانی خۆی دەربڕی کە "بەداخەوە ئێستا لە مانگی ئەیلوولین، کەچی تازە موچەخۆران موچەی مانگی حوزەیرانیان بۆ دەنێردرێت کە پێویست بوو موچە و شایستەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان، تێکەڵی ناکۆکییەکانی نێوان هەردوو حکومەت نەکرێت هەروەک بڕیارەکانی دادگای فیدراڵیش جەختی لێ کردووەتەوە."

لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم هێشتا رێگری دەکرێت لەوەی خوێندکاران بە زمانی کوردی وەڵامی تاقیکردنەوەکان بدەنەوە، دەستەی ناوچە کوردستانیەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم دەڵێت: هەموو هەوڵێک دەدەن بۆ ئەوەی ئەو کێشەیە چارەسەر بکەن.

لەبارەی رێگریکردن لە خوێندکاران کە بەزمانی کوردی وەڵامی تاقیکردنەوەکان بدەنەوە، دەستەی گشتی ناوچە کوردستانیەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، دوای دەرچوونی نوسراوی ژمارە (٨٢٩٨) لە (16-7-2025) ـی وەزارەتی خوێندنی باڵای عیراق کە رێگری ئەکات لە وەڵامدانەوەی خوێندکاران بەزمانی کوردی لە تاقیکردنەوەکان، ئەوکات و دوای هەوڵەکان وەها راگەیەندرا کە کێشەکە چارەسەرکراوە، بەڵام بەداخەوە ئەو کێشەیە کە خەرقێکی روونی مادەی چواری دەستوری عیراقە، هێشتا چارەسەرنەکراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، رێگرییەکان وەک خۆیان ماون، بەتایبەتی بۆ خوێندکارانی بەشی یاسا و ئەو وانانەی کە تاقیکردنەوەی وەزارین، بۆیە وەک دەستەی ناوچە کوردستانیەکان بەردەوام لە هەوڵدادەبن بۆ ئەوەی مادەی چواری دەستور و کێشەی خوێندکاران چارەسەر بکرێت و ئاریشەکانی بەردەم زمانی کوردی وەک دووهەم گەورەترین زمانی بەکارهاتوو لاببرێن.

دەستەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم داوا لە کاربەدەستەکانی  بەغداد دەکات هەوڵەکانیان چڕبکەنەوەو بۆ ئەوەی دەرفەت بدرێت خوێندکاران بەزمانی شیرینی دایک وەڵام بدەنەوە و وەرگێڕی پێویستیش بۆ روونکردنەوەوی وانەکان دابین بکرێت.

ئەوەشی خستەڕوو، لەکاتی دەرچوونی بڕیارەکەدا وەک دەستەی ناوچە کوردستانیەکان رایانگەیاند، بڕیار پێویستە بەبڕیار هەڵبوەشێتەوە نەک بە گفتوگۆی زارەکی، عیراق و دەستورەکەی موڵکی گەلانی عیراقە و لەم چوارچێوەیەشدا مافی رەوای خەڵکی کوردستانە شەڕی زەوتکردنی مافە دەستورییەکانی لە چوارچێوەی یاسا بەرکارەکاندا ئەنجامبدات، بێگومان لە بەردەوامی ئەم کێشەیە و پابەندنەبوون بە مادە چواری دەستور و پێشێلکردنی، رێگەی دادگای فیدڕاڵی ئەگرنەبەر.

رۆژی یەکشەممە 7ـی9ـی2025 هاوکاری دارایی هاوپەیمانان بۆ مانگی هەشت دابەشدەکرێت.

وەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئەمڕۆ هاوکاری دارایی هاوپەیمانان بۆ مانگی هەشت تەمویلی وەزارەتی پێشمەرگە کرا، هاوکات لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتی بودجە و بەرنامەکان (ژمێریاری سەربازی) دەستدەکرێت بە ئەنجامدانی رێکارە دارایی و ژمێریارییەکان بۆ تەواوکردنی ئامادەکارییەکان.

راشیگەیاندووە، رۆژی یەکشەممەی داهاتوو 7ـی9ـی2025 دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.

وەزارەتی پێشمەرگە ئاشکراشیکردووە، لەم مانگەدا، نزیکەی ٪95ـی ئەفسەر و پلەدار و پێشمەرگە بە سیستمی پڕۆژەی هەژماری من هاوکاری هاوپەیمانان وەردەگرن، ئەوانەی تریش لە رێگەی سیستەمی بانکیەوە هاوکارییەکان وەردەگرن.

سبەینی بەبۆنەی یادی لەدایكبوونی پێغەمبەری ئیسلام (د.خ)، لە سەرجەم دامودەزگاکانی هەرێمی کوردستان پشووی رەسمی دەبێت، بەڵام دابەشکردنی موچە بەردەوام دەبێت.

حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاویکردەوە، سبەینێ پێنجشەممە 3ـی9ـی2025 بەبۆنەی یادی لەدایکبوونی پێغەمبەری ئیسلام (د.خ)، لەسەرجەم دامودەزگاکان پشووی رەسمییە.

هاوکات وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێم رایگەیاند، لەگەڵ ئەوەی سبەینێ پێنجشەممە پشووی رەسمییە، بەڵام دابەشکردنی موچە بەپێی خشتەی راگەیەنراو بەردەوام دەبێت.

وەزارەتی دارایی راشیگەیاندووە، سەرجەم ئەو بانکانەی ئەرکی دابەشکردنی موچەیان لە ئەستۆدایە دەوام ئاسایی دەبێت.

مانگی رابردوو زیاتر لە 27 هەزار کەس سەردانی نەخۆشخانەی شاریان کردووە و هەر لەو مانگەدا 910 نەشتەرگەری جۆراوجۆر ئەنجامدراوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی لەراگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، لەرۆژی (1 بۆ 31/8/2025) لەنەخۆشخانەی شار 27 هەزار و 593 نەخۆش سەردانیان كردووەو چارەسەری پێویستیان بۆ كراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، مانگی رابردوو 5هەزار و 506 نەخۆش لە نەخۆشخانەی شار داخڵ كراون ، لەو ژمارەیەش هەزار 820  نەخۆش لەبەشی فریاكەوتن و 624 نەخۆش لەبەشی نەشتەرگەری و 780 نەخۆش لەبەشی هەناوی و 444 نەخۆش لەبەشی شكاوی و 282 نەخۆش لەبەشی هەناوی مێشك و دەمار داخڵ بوون.

تەندروستی سلێمانی ئاشکراشیکردووە، هەر لەو ماوەیەدا لەنەخۆشخانەکە 910 نەشتەرگەری جۆراوجۆر و 132 نەشتەرگەری قەستەرە و 90 نەشتەرگەری شەبەكە و باڵۆن و 28 نەشتەگەری بۆ منداڵان بووە.

ئەوەشی خستەڕوو، مانگی رابردوو زیاتر لە 63 شیكاری تاقیگەیی و هەزار 408 هێڵكاری دڵ كراوە ، هەروەها نزیکەی 6 هەزار تیشك و 231 ئیكۆ و 775 چارەسەری سروشتی ئەنجامدراوە لە نەخۆشخانەکە.

دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ ئیدانەی برینداکردنی رۆژنامەنووس هێمن مامەند دەکات و رایدەگەیەنێت: ئەو کردەوەیە هەوڵێکە بۆ بۆ سنوردارکردنی دەنگی ئازادی و کاری رۆژنامەوانی.

دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە هەرێمی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، نیگەرانی خۆی دەردەبڕێت بۆ ئەوکردەوە نامرۆڤانەی بەرانبەر هێمن مامەند ئەنجامدراوە، پێشیان وایە هەوڵێکە بۆ سنوردارکردنی دەنگی ئازادی و کاری رۆژنامەوانی لەشاری سلێمانی .

ئاماژەی بەوەشکردووە، داواش دەکات هەرچی زووە بکەرانی ئەو کارە بدۆزرێنەوە و رادەستی یاسا بکرێن.

دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ لە کۆتایی راگەیەنراوەکەیدا، هیوای سەلامەتی و تەندورستییەکی باش بۆ هێمن مامەند دەخوازێت.

بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی ئەمڕۆ و سبەینێ ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، هاوکات پلەکانی گەرما زیاتر نزمدەنەوە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ چوارشەممە ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، هەروەها پلەکانی گەرما یەک بۆ دوو پلە دادەبەزن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەینێ پێنجشەممە بەگشتی ئاسمان ساماڵ دەبێت، لەگەڵ بەرزبوونەوەی تۆزێکی کەم و لە ناوچەکانی باشووری هەرێم تۆزەکە زیاتر دەبێت .

کەشناسی هەرێم ئەوەشی خستوەتەڕوو، سبەینێ پلەکانی گەرما تا دوو پلەی دیکە بە بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ زیاتر دادەبەزن.

 

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ 48 کاتژمێری داهاتوو:

هەولێر : 40 پلەی سیلیزی

سلێمانی : 39 پلەی سیلیزی

دهۆک : 39 پلەی سیلیزی

کەرکوک : 41 پلەی سیلیزی

زاخۆ : 40 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە : 39 پلەی سیلیزی

سۆران : 40 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران : 28 پلەی سیلیزی

گەرمیان 42 پلەی سیلیزی

 

ئەمڕۆ ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی ئەنجامدەدات و دۆسیەی داهاتە نانەوتییەكان و هەناردەكردنەوەی نەوتی هەرێمی كوردستان تاوتوێ دەکات.

فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، ئەمڕۆ ئەنجومەنی وەزیران، بە سەرپەرشتیی سەرۆكی حكومەت و بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆكی حكومەت، كۆدەبێتەوە و دوو پرس تاووتوێ دەكات.

راشیگەیاندووە، لە بڕگەی یەكەمدا رێڕەوی گفتوگۆكانی نێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان و حكومەتی فیدراڵی لەبەر رۆشنایی كۆبوونەوەكانی ئەمدواییەی نێوان وەفدی دانوستانكار و لیژنە هاوبەشەكانی هەردوولا، دەربارەی دۆسیەی داهاتە نانەوتییەكان و دۆسیەی هەناردەكردنەوەی نەوتی هەرێمی كوردستان، لەبەر رۆشنایی بڕیارەكانی ئەنجومەنی وەزیران و لەیەكترگەیشتن و كۆبوونەوەی هاوبەشی لیژنەكان دەخرێتە ڕوو.

فەرمانگەی میدیا و زانیاری ئاماژەی بەوەشکردووە، لە بڕگەی دووهەمدا پێشنیازی وەزارەتی ناوخۆ سەبارەت بە پێداویستییەكانی جێبەجێكردنی سیستمی نوێی دەرهێنانی مۆڵەتی شۆفێری لە بەڕێوەبەرایەتییەكانی هاتوچۆ لە هەرێمی كوردستان گفتوگۆی لەبارەوە دەكرێت.

شەوی رابردوو لە قەزای شێخان رووبەڕووبونەوەیەک لەنێوان داواکراوێک و هێزەکانی ئاسایش رویدا و بەهۆیەوە سێ کەس گیانیان لەدەستدا.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، شەوی رابردوو لە لە ئاهەنگێکی بوک و زاوا لە قەزای شێخانی سنوری پارێزگای دهۆک رووبەڕووبونەوەیەک لە نێوان تۆمەتبارێکی بازرگانی مادەی هۆشبەر رویدا و بەهۆیەوە سێ کەس گیانیان لەدەستدا و چەندین برینداریشێ لێکەوتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە رووبەرووبوونەوەکەدا دوو کارمەندی هێزەکانی ئاسایش گیانیان لەدەستداوە و سێ کەسی دیکەش برینداربوون و تۆمەتبارەکەش کوژراوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەشی خستەڕوو، هێزەکانی ئاسایش چونەتە هۆلی ئاهەنگەکە بۆ ئەوەی ئەو تۆمەتبارە دەستگیربکەن کە لە ئاهەنگەکەدا ئامادەبووە، هاوکات تۆمەتبارەکە رووبەڕووی هێزەکان بووەتەوە و شەڕەتەقە لە نێوانیاندا رویداوە.

ئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان دەڵێت: هەرێم و بەغداد لەسەر سیستمی ئەسیکودا رێککەوتن، کە ئەم سیستمە ئاسانکاری بۆ بازرگانانی هەرێم دەکات.

رەوەز ئەحمەد شا ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند، ئەمڕۆ لە کۆبوونەوەیەکی گرنگدا لە نێوان هەرێم و بەغداد بەرێوەچوو، کەتێیدا بریاردرا سیستمی ئەسیکودا لە نێوان هەردوولا کارابکرێت و بەمەش كومپانياكانى كوردستان بەگشتى دەتوانن وەك كومپانياكانى ناوەراست و خوارووى عيراق كارى بازرگانى هاوردە و هەناردەى خويان بەشێوەيەكى ئاسايی و ياسايی بەجێ بگەيەنن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لەرێكەوتنەكەدا برياردراوە  بە بەكارهێنانى ژمارەى بازرگانى كومپانياكان ( UEN ) كەپێكهاتووە لە چواردە ژمارەى بى هاوتا بكرێتە بنەمايەك بۆ وەرگرتن و بەشدارى كردن لە سيستمى ( الاسيكودا )، بۆ لەمەودوا كومپانياكانى هەرێمى كوردستان پێویستیان بە ناسنامەى باج ( هويەى ضريبى ) نابێت.

رەوەز ئەحمەد شا راشیگەیاندووە، لەگەڵ چارەسەركردنى ئەم كێشەيەى ماوەى رابردوو كۆمپانياكانى كوردستان بەگشتى دەتوانن وەك كومپانياكانى ناوەڕاست و خوارووى عيراق كارى بازرگانى هاوردە و هەناردەى خويان بەشێوەيەكى ئاسايی و ياسايی بەجێ بگەيەنن.

ئەو ئەندامەی پەرلەمانی کوردستان ئومێدەواریشە، بڕيارەكە وەك خۆى جێبەجێ بكرێت و ئاستەنگی بۆ دروست نەکرێت .

هاوکات لە کۆبووەنەوەکەدا نوێنەرى وەزارەتى ناوخۆ و بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیاکان و بەڕێوەبەری گشتی گەشەپێدانی پیشەسازی و بەڕێوەبەری گشتى گومرگ و بەڕێوەبەری کونترۆڵی جۆری لەگەڵ هاوتاكانيان و سامى سودانی راوێژكارى سەرۆك وەزيرانى حكومەتى فيدراڵ ئامادەیبوون.

سیستمی ئەسیکودا ( ASYCUDA System ) کورتکراوەی سیستەمی ئۆتۆماتیکی بۆ داتای گومرگیە، سیستمێکە کە بەکاردێت بۆ رێکخستنی کارەکانی گومرگی لە رێگەی ئۆتۆماتیکیکردنی پرۆسەکانی وەک کۆکردنەوەی زانیاری و شیکاری لە خاڵە گومرگییەکان، ئەم جۆرە سیستمە لە زۆرێک لە وڵاتان بەشێوەی هاوشێوە بەکاردەهێنن بۆ بەرزکردنەوەی کارایی و ئاسایشی گومرگی،هەروەها  سیستمی ئەسیکودا دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە بەدواداچوون و شیکردنەوەی سەرچاوەکانی داهاتی حکومەت، بە تایبەت ئەگەر زیادبوون هەبێت، ئاسانکاریش دەکات لە ئۆتۆماتیکیکردنی کۆکردنەوە و شیکردنەوەی زانیاری لە خاڵە گومرگییەکان.

لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان ئیدانی هەوڵی تیرۆرکردنی رۆژنامەنووس هێمن مامەند دەکات و بە کارێکی ترسنۆکانە ناوی دەبات.

لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان لەبارەی تەقەکردن لە هێمن مامەند راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت: تەقەکردن لە رۆژنامەنووس ھێمن مامەند رەفتارێکی ترسنۆکانە و دوورە لە کارو پیشەی خەڵکی ئازا، چونکە رۆژنامەنووس ھەڵگری چەک نیە تا بە چەک تەقەی لێبکرێت و ئەم حاڵەتەش دەچێتە خانەی ھەوڵدان بۆ تیرۆرکردن.

لقی سلێمانی سەندیکای رۆژنامەنووسانی کوردستان لە راگەیەنراوەکەدا، داوا دەزگا بەرپرسەکان لێکۆڵینەوەی ورد لەسەر ئەم بابەتە بکەن و ئەنجامدەران ئاشکرا بکەن، چونکە ژینگەی میدیای سلێمانی رۆژنامەنووسی تێدا تیرۆر نەکراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، با ھەموومان ھاوکار و ھاریکاریی یەکتربین تا پایتەختی رۆشنبیریی ھەرێمەکەمان بە پاکی و بە جوانیی بۆ میدیاکاران بمێنێتەوە.

هەر لە راگەیەنراوەکدا ئەوەشخراوەتەڕوو، لە ئێستاد باری تەندروستی هێمن مامەند زۆر باشە و جێگیرە.

هێمن مامەند رۆژنامەنووس و چالاکوانی مەدەنی لە سلێمانی لەلایەن چەند کەسێکەوە تەقەی لێکرا و برینداربوو.

پەیامنیری کوردسات نیوز رایگەیاند، لەگەڕەکی عەقاری شاری سلێمانی لەلایەن ماتۆڕسکیلێک کە دوو سەرنشینی لەسەربووە،  تەقە لە هێمن مامەند کرا و  گوللـەیەک بەر قۆڵی کەوتووە و برینداربووە.

وتیشی، بە دەمانچە تەقە لەو رۆژنامەنووسە کراوە و گوللـەکیش بە ئۆتۆمبێلەکەی کەوتووە.

پەیامنێری کوردسات نیوز راشیگەیاند، لە ئێستادا رەوانەی نەخۆشخانەی شار کراوە و لەژێر چاودێری پزیشکیدایە.

ئەوەشی خستەڕوو، لە ئێستادا هێزە ئەمنییەکان دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە روداوەکە کردووە و تا ئێستا ئەو کەسانەی تەقەیان لەو رۆژنامەنووسە کردووە، دەستگیرنەکراون

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە موحسین مەندەلاوی، جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق کرد.

موحسین مەندەلاوی پیرۆزبایی لە بافڵ جەلال تاڵەبانی کرد بەبۆنەی هەڵبژاردنی بە سەرۆکی هاوپەیمانیی سۆسیال دیموکرات لە جیهانی عەرەبی. هەروەها لە دیدارەکەدا جەخت لە پەرەپێدانی پەیوەندی نێوان هەردوولا کرایەوە بۆ کارکردنی پێکەوەیی و یەکخستنی هەوڵەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و بەردەوامی هەماهەنگی نێوان سەرجەم لایەنە سیاسییەکان لەپێناو پاراستنی سەقامگیریی وڵات.

تاوتوێکردنی دۆخی سیاسیی عیراق و کێشەی موچەی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان تەوەرێکی دیکەی گفتوگۆکان بوو، هەردوولا لەسەر پابەندبوون بە رێککەوتنی نێوان هەرێمی کوردستان و بەغدا هاوڕابوون.

سەرۆک بافڵ رایگەیاند، هەر هەنگاو و پرۆژەیەک لە خزمەتی خەڵکە خۆشەویستەکەماندا بێت، یەکێتی لەگەڵیدا دەبێت و بە پێکەوەیی و هاوبەشی دەتوانین بەسەر ئاڵنگارییەکاندا زاڵبین.

جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق پشتگیریی بۆ سەرخستنی هەموو ئەو هەوڵ و هەنگاوانە دەربڕی کە بۆ چەسپاندنی یاسا و پاراستنی ئاسایش و ئارامی هاونیشتمانییان لە سلێمانی دەدرێن.

وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەنراوێکی لەسەر دەستبەسەراگرتنی موڵکەکانی نالیا و چاڤی بڵاوکردەووە و رایگەیاندووە: دۆسیەی قەرزەكانی كۆمپانیای نالیا و چاڤی بابەتێكی یاساییە و فرۆشتنی سەرجەم موڵكە دەست بەسەرداگیراوەكان لە پڕۆسەی زیادكردنی ئاشكرا بەڕێوەدەچێت.

وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، پاڵپشت بە بڕیاری دادگا و دوای تەواوکردنی سەرجەم رێکارە یاسایی و کارگێڕییەکان لەلایەن فەرمانگەی تۆمارکردنی خانووبەرەی سلێمانی و فەرمانگەی جێبەجێکردنی سلێمانی دەستگیرا بەسەر موڵکەکانی کۆمپانیای نالیا و چاڤی لەبەرانبەر قەرزەکانی بانکە بازرگانییەکانی سەر بە وەزارەتی دارایی.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لە هەندێک کەناڵی راگەیاندن و دەزگای میدیایی بەبێ هەبوونی زانیاری دروست و بەڵگەی یاسایی هەواڵی ناڕاست بڵاودەکرێتەوە و شیکردنەوەی جیاواز بۆ بابەتەکە دەکرێت ، بۆیە وەزارەتی دارایی لە رێگەی ئەم رونکردنەوەیە بەرچاوڕوونی زیاتر بۆ ڕای گشتی و میدیاکان دەخاتەڕوو.

وەزارەتی داراییئەوەشی خستەڕوو،  بابەتی دۆسیەی قەرزەکانی کۆمپانیای نالیا و چاڤی بابەتێکی یاساییە و پاش یەکلایی بوونەوەی داواکە لە دادگا لەبەرژەوەندی وەزارەتەکەیان و تەواوکردنی سەرجەم رێکارە یاسایی و کارگێڕییەکان لە بەرانبەر کۆمپانیای نالیا و چاڤی، هەروەها دوای بڵاوبوونەوەی ئاگاداری فرۆشتن لە وادەی دیاریکراودا لە رۆژنامە، فرۆشتنی سەرجەم موڵکە دەست بەسەرداگیراوەکان لە پڕۆسەی زیادکردنی ئاشکرا بەڕێوەدەچێت.

راشیگەیاندووە،  ئەو موڵکانەی کۆمپانیای نالیا و چاڤی کە پێشتر دەستی بەسەرداگیراوە بەپێی وێنەی تۆمار بەناوی کۆمپانیای نالیا و کۆمپانیای چاڤییەوە تۆمارن وە لەبەر ئەوەی پێشتر قەرزەکان بەناوی ئەو دوو کۆمپانیایەوە وەرگیراون، بەپێی یاسا هەموو کۆمپانیایەک کەسایەتی واتایی (معنوی) هەیە ، هەر بۆیە رێکاری یاسایی بەرانبەر کۆمپانیا دەگیرێتەبەر نەک تاکەکەس، هاوکات گۆڕینی خاوەندارێتی کۆمپانیا کاریگەری نابێت لەسەر کەسایەتی واتایی کۆمپانیا و ئەو قەرز و پابەندییانەی لە ئەستۆی ماوەتەوە.

لە راگەیەنراوەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، مێژووی وەرگرتنی قەرزەکانی کۆمپانیای نالیا و چاڤی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (2010 ، 2011 ) کە ماوەی گەڕانەوەی قەرزەکە تەنها دوو ساڵ بووە ، دوای چەندین جار ئاگادارکردنەوە هەردوو کۆمپانیای ناوبراو ئامادە نەبوون قەرز و سوودەکانی لەکاتی خۆی بگەڕێننەوە ، لەساڵی 2015 وە ئەم دۆسیەیە لە دادگا كاری لەسەر دەكرێت تاوەکو دواجار لە ساڵی 2021 دۆسیەکە لە بەرژەوەندی وەزارەتی دارایی یەکلایی بووەوە و رێکاری یاسایی پێویست گیرایەبەر .

لە کۆتا خاڵی راگەیەنراوەکەدا، لەبەرانبەر وەرگرتنی قەرزەکانیان کۆمپانیای نالیا و چاڤی بەدەر لەیاسا بارمتەکانیان چەند جارێک گۆڕیبوو، دواین جار چوار پارچە زەویان وەک بارمتەی قەرزەکە دانابوو کەدووجار یاسا شکێنی تیا کرا بوو ، یەکەم ئەو زەویانە لەبنەڕەتدا سەوزایی و خزمەتگوزاری و شەقام بوون لە ناو ئەو پرۆژەیەی قەرزەکەی بۆ وەرگیرابوو، کەئەوەش مافی خاوەندارێتی بۆ شارەوانی دەگەڕێتەوە لەڕووی یاساییەوە بەهیچ جۆرێک نافرۆشرێت و ناخرێتە زیادکردنی ئاشکراوە.

هەروەها ئەو خەمڵاندنەی بۆ نرخی ئەو زەویانە کرابوو چەند هێندەی نرخی بنەرەتی زەویەکان بوو ، دوای هەوڵدانێکی زۆرو کاری چڕو پڕ هەموو ئەو پێشێلکارییە یاساییانە راست کرانەوەو دۆسیەکە لەلایەن دادگاوە پلەی کۆتایی وەرگرت،  نیشانەی گلدانەوە لەسەر موڵکەکان دانراو داوا لەفەرمانگەی جێبەجێکردن کرا رێکاری پێویست بۆ فرۆشتنی موڵکەکان بەشێوەی زیادکردنی ئاشکرا بگرێتەبەر، لەنێو سەدان موڵکی کۆمپانیای نالیا و چاڤی (60 ) موڵک دەستنیشان کران کە سەرجەمیان شایستەی فرۆشتنن بەپێی وێنەی تۆمار .

وەزارەتی دووپاتی دەکاتەوە پاڵپشت بە بڕیاری دادگا و بەپێی بەڵگەنامە یاساییەکان کار لەسەر دۆسیەکان دەکات ، بۆیە بەپێی یاسا و بڕیاری دادگا سەرجەم ئەو لایەن و کۆمپانیایانەی قەرزاری بانکەکانی وەزارەتن و لەکاتی خۆی پابەند نەبوون بەگەڕانەوەی قەرزەکان، سەرجەمیان رێکاری یاسایی و ئیداریان بەرانبەر گیراوەتەبەر و دەست بەسەر ئەو موڵکانە گیراوە کەکاتی خۆی وەک بارمتە لەبری وەرگرتنی قەرزەکە دایان ناوە.

لە کۆتایی راگەیەنراوەکەشدا وەزارەتی دارایی ئاشکرایکردووە، لەماوەی چەند ساڵی رابردوشدا توانراوە بەبەهای زیاتر لە سەد و دە ملیار دینار دەست بەسەر موڵکی خاوەن قەرزەکان بگیرێت و لەسەر وەزارەت تۆمار بکرێت، هەروەها بڕی زیاتر لە بیست و پێنج ملیار دیناریش قەرز بەشێوەی کاش گەڕێنراوەتەوە بۆ خەزێنەی گشتی.

جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم رایدەگەیەنێت، سلێمانی وەک هەمیشە بە شاری ئازادیی کاری سیاسی و ئازادیی رادەربڕین دەمێنێتەوە، بەڵام بە هەمان شێوەی وڵاتانی دیموکراسیش رێگە بە دروستبوونی گرووپی چەکدار لە دەرەوەی یاسا نادرێت.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم بە جیا لەگەڵ هەریەک لە پاتریک دۆرێل، باڵیۆزی فەڕەنسا و ئەندرۆ بیزلی، کونسوڵی گشتیی بەریتانیا لە هەرێم کۆبووەوە.

هاوکات لەمیانی دیدارەکەدا جێگری سەرۆک وەزیران جارێکی دیکە جەختی کردەوە، کە سلێمانی وەک هەمیشە بە شاری ئازادیی کاری سیاسی و ئازادیی رادەربڕین دەمێنێتەوە، بە هەمان شێوەی وڵاتانی دیموکراسیش رێگە بە یاساشکێنی و دروستبوونی گروپی چەکدار لە دەرەوەی یاسا نادرێت.

قوباد تاڵەبانی روونیشیکردەوە، سوورن لەسەر چەسپاندنی سەروەریی یاسا و جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگا و لە هەمانکاتیشدا مافی یاسایی هەموو تۆمەتبارێک پارێزراو دەبێت.