پەرلەمانی کوردستان لەسەر بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی رایگەیاند، جارێکی دیکە دادگای فیدڕاڵی عێراق بڕیاری لە دژی مافەکانی خەڵکی کوردستان دەرکرد و ئومێدی رێککەوتن و ھەماھەنگی زیاتری نێوان حکومەتی ھەرێم و حکومەتی فیدراڵی زۆر کەمکردەوە و بووە سەرەتای گرژکردنەوەی ناکۆکییەکان. 

راشیگەیاند، ئەو بڕیارەی دادگای فیدڕاڵی کاریگەریی راستەوخۆی دەبێت لەسەر ژیان و قووتی فەرمانبەران و سەرجەم خەڵکی کوردستان و خزمەتگوزارییە گشتییەکان. دەشڵێت، کاریگەریی خراپیش دەکاتە سەر ئەو نزیکبوونەوە و لیکتێگەیشتنانەی لەنێوان ھەولێر و بەغداد ھاتبوونە ئاراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو بڕیارە دەبێتە ھۆکارێک بۆ فرانبوونی درزی نێوان رێککەوتن و پێکھاتنی سەرجەم پێکھاتەکانی عێراق و لەبری نزیککردنەوەی ھاووڵاتیان و ھێزە سیاسییەکان، زیاتر لە یەکیان دووردەخاتەوە و کێشە و ناکۆکی و ئاستەنگەکانی عێراقیش زیاد دەکات. 

عەبدولجەبار عەزیز سەرۆکی ئەنجومەنی دادوەری ھەرێم لە روونکردەوەیەکدا بڵاویکردەوە، بڕیاری دادگای فیدراڵی خزمەت بە سەقامگیری و ئارامی عێراق ناکات، بە پێچەوانەوە دژی ئەو ھەوڵ و کۆششانەیە کە لە ساڵی رابردوو، عێراقی لە قەیرانێکی سەخت دەرباز کرد بۆ پێکھێنانی حکومەتی نوێ و لەکاتێکیشدایە کە بەرەوپێشچوونی باش لەنێوان ھەرێم و حکومەتی فیدراڵیدا ھەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشە و گرفتەکانی رابردوو.

راشیگەیاند، دادگای فیدراڵی ئێستای عێراق نادەستورییە و پێویستە پێداچوونەوە بە پێکھاتەکەیدا بکرێت، ئاماژەی بەوەشدا ناکرێت لە قۆناغێکی ھەستیاری وەک ئێستا، دادگای فیدراڵی بە چاوی زۆرینە و کەمینە بڕیاربدات و جیاوازی لەنێوان پێکھاتەکانی عێراقدا بکات بە تایبەت بابەتی موچە و قوتی خەڵک.

ئەنجومەنی دادوەری ھەرێم داواشی لە ھەموو لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد بە دوای چارەسەریی دەستوری و یاساییدا بگەڕێن و یاسایەکی نوێ بۆ پێکھێنانی دادگای فیدراڵی دابڕێژرێت، کە مافی ھەموو لایەنێک بەبێ رەچاوکردنی زۆرینە یان کەمینە پارێزراو بێت.
 

نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عێراق بڵاویکردەوە، سەرۆک وەزیران لە سەردانەکەیدا بۆ پاریس لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا و سەرۆک وەزیران و بەرپرسانی باڵای حکومەت و نوێنەری ژمارەیەک لە کۆمپانیاکان کەرتی کاری فەرەنسا کۆدەبێتەوە.

لە چوارچێوەی پەرەپێدانی ھەماھەنگییەکان، سودانی رێککەوتنی ھاوبەشی ستراتیژی لە بوارەکانی ئابوری و وەبەرھێنان و ئاسایش و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و ئاڵوگۆڕی رۆشنبیری ئیمزا دەکات.

ھەروەھا ھەردوو وڵات یاداشتنامەیەکی دوو قۆڵی لە بواری بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و گەڕاندنەوەی پارە دزراوەکان و رادەستکردنی داواکراوان ئیمزا دەکەن، جگە لەوەش سەردانەکە ئیمزاکردنی ژمارەیەک یاداشتنامەی تر لە بواری وەبەرھێنان و وزە و کەرتی نەوت و وزەی پاک و وەبەرھێنان لە گازی سروشتی لەخۆدەگرێت.

د. سۆران جەمال تاھیر وتەبێژی یەکێتی لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ کوردسات نیوز ئاشکرایکرد، رۆژی شەممە وەفدی یەکێتی و پارتی کۆدەبنەوە بۆ ئەوەی بتوانن ھەنگاو بەھەنگاو چارەسەر بۆ کێشە و گرفتەکان بدۆزنەوەو ئەو جیاوازی بیروبۆچوونەوەی لە نێوان ھەردوولادا ھەیە بتوانن لەسەر مێزی گفتوگۆ چارەسەریان بکەن.

سەبارەت بە بڕیارەکەی دادگای فیدراڵیش وتەبێژی یەکێتی رایگەیاند ئەوان ھەمیشە جەختیانکردۆتەوە لەسەر ئەوەی نابێت مووچە و قوتی خەڵک بە کێشە سیاسیەکانەوە ببەسترێتەوەو دادگای فیدراڵی نابێت بە بڕیارێکی یاسایی کۆتایی بە مووچەو ژیانی ھاوڵاتیانی کوردستان بھێنێت.

د. سۆران جەمال تاھیر سەبارەت لەبارەی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانیش جەختی لە ھەڵوێستی یەکێتی کردەوە کە ھەموو کاتێک ئامادەیە بەمەرجێک یاسای ھەڵبژاردن ھەموار بکرێتەوە.

رێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو بڵاویکردەوە، بەپێی زانیارییەکانیان بەرەبەیانی رۆژی دووشەممە سزای لەسێدارەدانی سامان نەبی گەڕووسی، تەمەن ٣٠ ساڵ و دانیشتووی کەرەج، لە بەندیخانەی ناوەندیی کەرەج جێبەجێکراوە.

رێکخراوی ھەنگاو راشیگەیاند، ئەو ھاووڵاتییە خەڵکی کەنگاوەری سەر بە پارێزگای کرماشانە و دوو ساڵ پێش ئێستا بە تۆمەتی پەیوەندیدار بە ماددەی ھۆشبەر دەستبەسەرکراوە و سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندراوە.

راشیگەیاند، بەپشتبەستن بە ئاماری تۆمارکراو، لە ماوەی سێ ھەفتەی رابردوودا لانیکەم سزای لەسێدارەدانی ھەشت ھاووڵاتی کورد لە گرتووخانەکانی کەرەج جێبەجێکراوە.

ھەرێم کەمال ئاغا سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، یاساکە پێویستی بە ھەندێ گۆڕانکارییە بەتایبەت لەسەر مەسەلەی ژمارەی بازنەکان و پشت بەستن بە کارتی دەنگدان.

وتیشی، تائێستا پڕۆژەی ھەمواری یاساکە رەوانەی پەرلەمان نەکراوە، بەڵام ھەر ھەوڵێک بۆ ھەموارکردن یان نوێکردنەوەی یاساکەی ئێستا پێویستە لەپەرلەمان دەنگی لەسەر بدرێت.

جەمال کۆچەر بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بۆ ئەوەی بەھای دینار بەرامبەر دۆلار بەرزببێتەوە، پێویستە حکومەتی عێراقی کۆمەڵێک رێکار و ھەنگاو بگرێتەبەر، یەکێک لەو ھەنگاوانە ناردنی پڕۆژەیاسای بودجەیە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران.

وتیشی، دەبێت حکومەتی عێراق خاڵە سنوورییەکان کۆنترۆڵبکات و رێگری لە چوونەدەرەوەی دۆلار بۆ تورکیا و ئێران بگرێت.

جەمال کۆچەر لەبارەی سیستمی سوێفتەوە رایگەیاند، ھیچ مەجالێکی تێدا نییە و دەبێت حکومەتی عێراق پابەندی ئەو سیستمە بێت.

محەمەد رەزا عەباسی جێگری بەڕێوەبەری گەشەپێدانی بازرگانی لە پارێزگای کرماشان رایگەیاند، بەوپێیەی ھەرێمی کوردستان لە ئێستادا پێویستی بە خۆراک و بە تایبەتیش مریشک و ھێلکە ھەیە و ھەناردەکردنی ئەو کاڵایانەش لە وڵاتانی دیکەوە تێچوویەکی زیاتری دەوێت، ئامادەن لە دەروازەی نێودەوڵەتی پەروێزخانەوە ئەو کاڵایانە ھەناردەی ھەرێم بکەن.

وتیشی، پارێزگای کرماشان خاوەنی ٦٠٠ کێڵگەی پەلەوەرییە کە رۆژانە ٢٠٠ تۆن مریشک بەرھەمدەھێنن، لەو رێژەیەش کرماشان رۆژانە تەنھا پێویستی بە ٨٠ بۆ ١٠٠ تۆنە و ئەوەی تری دەتوانرێت ھەناردە بکرێت.

ھاوکات قاسم موتەلیبی بەڕێوەبەری گشتی گومرگی پەروێزخانیش رایگەیاند، لە ٢١ی٣ی ٢٠٢٢ەوە، بە بەھای ٧٢٤ ملیۆن دۆلار کاڵا لە پەروێزخانەوە ھەناردەی ھەرێمی کوردستان و عێراق کراوە کە زۆربەیان میوە و کەرەستەی بیناسازی بوون.

 

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کارەبای سلێمانی رایگەیاند، ئەمڕۆ چوارشەممە ٢٥/١/٢٠٢٣ لیژنەی باڵای دیاریکردنی نرخی کیلۆواتی سیتییەکان کۆبوونەوەیەکی سازکرد و تیایدا نرخی کیلۆواتی کارەبای موەلیدەی بۆ مانگی کانوونی دووەم دیاریکرد کە بریتیە لە ٤٠٠ دینار بۆ ھەر کیلۆواتێک.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە کۆبوونەوەکەدا کە نوێنەری ئەنجومەنی سیتییەکان ئامادەی بوون و بەگوێرەی نرخی گازوایل لەبازاڕ و ئەو توێژینەوەیەی بۆ خەرجی موەلیدەی سیتییەکان ئامادەکراوە نرخەکە دیاریکراوە. 

کارەبای سلێمانی دەڵێت، پێویستیشە سەرجەم کۆمەڵگا نیشتەجێبووەکان (سیتییەکان)ی سنووری پارێزگای سلێمانی پابەندبن بەنرخەکەوە بەپێچەوانەوە ئەگەر زیاتر لەو نرخە وەربگرن رووبەڕووی رێکاری یاسایی دەکرێنەوەو سزادەدرێن. 

د.پشدەر عەبدوڵا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، رێژەی لەدایکبوونی منداڵ بە نەشتەرگەری زیاترە لە ٩٥% و منداڵی نەبەکامیش زیادیکردووە، ھەروەھا ھۆشداریدا لە مەترسیداری دەرکردنی منداڵ لە نەخۆشخانە لەسەر بەرپرسیارێتی دایک و باوک. 

د.پشدەر عەبدوڵا نیگەرانیشی دەربڕی لە بەکارھێنانی دەرمانی دژە بەکتریا کە پێنجەم ھۆکاری گیانلەدەستدانە لە جیھاندا و رەنگە لە ھەرێم ببێتە ھۆکاری یەکەمی گیانلەدەستدان، وتیشی داوایانکردووە لە نەخۆشخانە تایبەتەکان چاودێری ورد ھەبێت سەبارەت بە نەشتەرگەری منداڵبوون و نەشتەرگەری تر کە بۆ منداڵ دەکرێت و رێگەپێدراو نین.

دیلان رەشاد وتەبێژی وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن رایگەیاند، سەرەتا کاریگەری ئەو شەپۆلە لەسەر ناوچە شاخاوییەکان دەبێت و لە ڕۆژی دووشەممە و سێشەممەوە کاریگەری شەپۆلەکە بەھێزدەبێت و بارانبارین تەواوی ناوچەکە دەگرێتەوە و بەفریش لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکان دەبارێت، ھەروەھا پلەکانی گەرما دادەبەزن و رۆژی چوارشەممە کۆتایی بە کاریگەری ئەو شەپۆلە دێت. 

ھاوکات ئاسۆ کەمال بەڕێوەبەری کەشناسی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو شەپۆلی سەرما و بایەی چەند رۆژێکە سلێمانی گرتووەتەوە لە درەنگانی شەودا کۆتایی دێت.

وتیشی، رێژەی بارانبارینی ئەمساڵ لە سلێمانی ٢٠٩.٥ ملم بووە، ساڵی رابردوو تا ئەمکاتە ٢٥١ ملم بارانباری بوو.

بەپێی فەرمانێکی وەزاری وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لۆگۆی تەکسی دەدرێت بەو شۆفێرانەی دانیشتووی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێمی کوردستانن و لە نێوان گواستنەوەی ئەو ناوچانە و شارەکانی ھەرێمی کوردستان کاردەکەن بەو مەرجەی بەر لەم فەرمانە خاوەن ھێڵی گواستنەوە بن.

لە فەرمانەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە، ھەر مووچەخۆرێکی کەرتی گشتی، کە کۆی گشتی مووچەکەی لە یەک ملیۆن دینار کەمتر بێت، رێگەی پێدەدرێت لۆگۆی تەکسی وەربگرێت و پێویستە ساڵانە لە کاتی نوێکردنەوەی لۆگۆی تەکسی پشتگیری فەرمانگەکەی، کە کۆی مووچەکەی تێدا روونکراوەتەوە بباتە بەرێوەبەرایەتی گواستنەوەی تایبەتمەند.

وەزارەتی ناوخۆ ئاشکراشیکردووە، لە دوای دەرچوونی ئەو فەرمانە تا رێکەوتی ١٥ی ٧ی ٢٠٢٣ مۆڵەت دەرێتە ئەو شۆفێرانەی تەکسی کە رێکارەکانی لۆگۆی تەکسییان تەواو نەکردووە بۆ تەواوکردنی رێکارەکان، بەپێچەوانەوە دەستدەگرن بەسەر ھەر تەکسییەک کە بێ لۆگۆ کاربکات.

ئارێز عەبدوڵلا لێپرسراوی مەکتەبی گەشەپێدانی بیروھۆشیاری پێشوازیکرد لە  د. فەریاد فازڵ عومەر سەرۆکی ئینستیوتی خوێندنی کوردی لە بەرلین و مامۆستا رەفیق ساڵح بەڕێوەبەری بنکەی ژین و گفتوگۆیان لە بارەی خزمەتکردنی زیاتری ئەدەب و رۆشنیبیری کوردی کرد . 

لە بەرامبەردا د. فەریاد فازڵ، وێڕای سوپاسگوزاری بۆ ئەو پێشوازییە گەرم و بەسەرکردنەوەیە باسی لە ھەوڵەکانی خۆی وەک ئەکادیمستێکی کورد و ئینستیوتی خوێندنی کوردی لە بەرلین کرد و رایگەیاند: ئامانجی ئێمە ئەوەیە ئەدەبیاتی رەسەنی کوردی بۆ زمانی ئەڵمانی و ئینگلیزی و زمانەکانی دیکە وەربگێڕین، چونکە ئەو گواستنەوەیە بۆ کورد گرنگە و دەبێت کارێکی وابکەین کە نەتەوەکانی دیکە ئێمە لەڕێی ئەدەبیات و شارستانیەتە رەسەنەکەمانەوە بناسن. بۆیە ئەوەندەی بۆمان بکرێت لەسەر ئەم شێوازی ئیشکردنەمان بەردەوام دەبین و لە داھاتووشدا چەندین بەرھەمی ئەدەبیاتی کوردی وەردەگێڕین.

محەمەد حەسیب بەڕێوەبەری نەوت و کانزاکانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رۆژانە پێنج بۆ شەش تانکەر نەوتی سپی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە رەوانەی پارێزگای سلێمانی دەکرێت، وتیشی، چاوەڕێن بڕێکی زیاتر لە عەمبارەکاندا کۆببێتەوە و پاشان لە ئایندەیەکی نزیکدا دەست بە دابەشکردنی دەکەن.

محەمەد حەسیب لەبارەی ئەوەی کە سەرۆک وەزیرانی عێراق کە بڕیاریداوە بڕێک نەوتی سپی بۆ پارێزگاکانی ھەرێم بنێردرێت، وتی، تائێستا لەو بارەیەوە ھیچ نوسراوێکی رەسمیان بەدەست نەگەیشتووە، بەڵام ھەرکاتێک نەوتی تر لە بەغدادەوە گەیشت دەستبەجێ دابەشی دەکەن.

 

وەفدێکی لیژنەی ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجومەنە خۆجێییەکانی پەرلەمانی کوردستان، سەردانی بەغدادیان کرد و لەگەڵ سەرۆک کۆماری عێراق و لیژنەی ئاسایش و بەرگریی ئەنجومەنی نوێنەران کۆبوونەوە. 
وەفدەکە دوای گەڕانەوەیان لە بەغداد، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانییدا ناوەڕۆکی سەردان و کۆبوونەوەکانیان لە بەغداد روونکردەوە.

باڵانبۆ محەمەد جێگری سەرۆکی لیژنەی ناوخۆی پەرلەمان رایگەیاند، باسیان لە پرسی سنوورەکان و بەپارێزگابوونی ھەڵەبجە و پڕکردنەوەی بۆشایی ئەمنی نێوان پێشمەرگە و سوپای عێراق کردووە و داوایانکردووە، سەرۆک کۆمار و ئەنجومەنی نوێنەران پاڵپشتی بکەن لە کردنەوەی دەروازەیەکی سنووریی لە ھەڵەبجە، ھەروەھا داواشیانکردووە، بۆشایی ئەمنی نێوان پێشمەرگە و سوپای عێراق بە ھەماھەنگی پڕبکرێتەوە و پشکی ھەرێمی کوردستانیش لە ھاوکارییەکانی ھاوپەیمانان زیاتر بکرێن.