کوردستان
د.نەرمین مەعروف، ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، وەزارەتی دارایی رێنماییەکانی جێبەجێکردنی یاسایی بودجەی ئامادەکردووە و رەوانەی ئەنجومەی وەزیرانی کردووە بۆ پەسەندکردن، چاوەڕواندەکرێت رۆژی یەکشەممە ئەنجومەنی وەزیران رێنماییەکان بڵاوبکاتەوە، بەوەش یاسای بودجە دەکەوێتە بواری جێبەجێکردنەوە.
سەبارەت بە شایستە داراییەکانی ھەرێم ئاماژەی بۆئەوەکرد، لەئێستادا ھەرێمی کوردستان ھیچ ناڕەزایەتییەکی بەرامبەر بە یاسایی بودجە نییە و بە پێی رێککەوتنەکان نەوت رادەستی بەغداد دەکات، ھەردوو وەزارەتی دارایی ھەرێم و بەغدادیش پاکتاوی دارایی شەش مانگی رابردوو دەکەن، دوای ئەوە شایستە داراییەکان و مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێم رەوانە دەکرێت.
دەقی پەیامەکە...
بەداخەوە ھەواڵی کۆچی دوایی خاتوو ئان کلۆید پەرلەمانتاری پێشوتری بەریتانیا و دۆستێکی گەورەی دۆزی رەوای کورد و گەلی عیراقمان بیست.
خاتوو ئان کلۆید لەسەردەمی رژێمی دیکتاتۆری بەعسەوە شیلگیرانە پێداگری لە پشتیوانیکردنی دۆزی رەوای گەلەکەمان کردوە و دۆستایەتیەکی پتەوی لەگەڵ سەرۆک مامجەلالدا ھەبوو ، بۆیە ھەمیشە جێگەی ڕێزو ستایش بوە .
ئەمڕۆ بەکۆچی دوایی ئەم کەسایەتیە، گەلی کورد و دیموکراسی لە عیراقدا ، دۆستێکی گەورەیان لەدەستدا.
مەکتەبی سیاسی
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
ھاوکات ئەیھان سەعید یەکێک لە چالاکوانانی بادینان لە پەرەی تایبەتی خۆی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان رایگەیاند، ئومێد بەرۆشکی لەبەرامبەر رەخنەگرتنی لە دەسەڵاتداران، لە بەرامبەر سزادانی شێروان شێروانی و وەسفکردنیان بەوەی کە لەسەرووی دەسەڵاتی یاساوەن، ھێزە ئەمنییەکانی دھۆک دەستگیریان کردوە.
ئومێد بەرۆشکی یەکێکە لە زیندانیانی بادینان و لە ٢١ی ٨ی ٢٠٢٠ تا ٢٢ی٢ی ٢٠٢٢ بەھۆی کاری رۆژنامەوانییەوە زیندانیی کرا.
کۆمیتەی پاراستنی رۆژنامەنووسان بەدواداچوونی وردی بۆ دۆسیەکە کردوە و لەگەڵ پارێزەر و کەسوکاری شێروان شێروانی و گۆھدار زێباری کە بەشێکی دۆسیەکە پەیوەندی بەوەوە ھەیە قسەی کردوە و لە راپۆرتێکدا تەواوی راستییەکانی خستوەتە روو. کۆمیتەکە ئاماژەی کردوە بەوەی دادگای تاوانەکانی ھەولێر بەھیچ شێوەیەک گوێی بۆ قسەکانی گۆھدار زێباری نەگرتووە کە وتوویەتی خۆی مۆڵەتی بە شێروان شێروانی داوە لەجێگەی ئەو ئیمزای داواکارییەکی بۆ بکات.
سی پی جیی پەیامی ئاراستەی وەزارەتی دادی ھەرێم کردوە، بەڵام ھیچ وەڵامێکی لەوبارەیەوە دەست نەکەوتوە.
ڕۆژی پێنجشەممە، دادگای تاوانەکانی ھەولێر لەسەر سکاڵایەکی بەڕێوەبەرایەتی چاکسازیی گەورانی ھەرێم بە تۆمەتی ساختەکردنی بەڵگەنامە، سزای چوار ساڵی دیکەی زیندانیکردنی بۆ شێروان شێروانی دەرکرد.
د.ھەڤاڵ ئەبوبەکر، پارێزگاری سلێمانی لە پەیامێکدا کە لە ھەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک بڵاویکردووەتەوە، ئاماژەی بەوەشکردوە، نابێت دەسەڵات و دادگاو حکومڕانان؛ بەگیانی کینە و ڕق و تۆڵە و بە مەیلی تایبەتیی بڕیارەکانیان دەربکەن.
ئەوەشی خستوەتەڕو، ئەوەی دەوڵەت دروستدەکات و دەیپارێزێت و گەشەی پێدەدات ھاووڵاتیانن، بۆیە ھاووڵاتیی بێئیرادە و تێکشکاو و بێمتمانە؛ نەک دەوڵەت دروستناکات بەڵکو دەسەڵاتێکی بێئیرادەو تێکشکاو دروستدەکات.
پارێزگاری سلێمانی دەڵێت، ئازاو ئازادەکان دەوڵەت، ژیانی نوێ، سەروەریی یاسا، دەوڵەتیی یاسا و دادپەروەریی و ئازادیی دەخوڵقێنن، دەسەڵاتدارانیش بزانن یان نەزانن، ویستتانبێت یان نەبێت، لە کەیسی شێروان شێروانیی و ھاوڕێکانیدا لە ھەڵەدان، بۆیە داوایان لێدەکات ھەڵەکانیان راستبکەنەوە و دەڵێت، چەمینەوە لەبەردەم خەڵکدا سەروەرییە.
سالار مەحمود سەرۆکی یەکێتی نوسەرانی جینۆسایدی کوردستان رایگەیاند، بۆ رەتکردنەوەی ستەمی سەد ساڵەی سەر کورد و کوردستان بەگشتی و رەتکردنەوەی پەیمانی لۆزان چاوەڕوان دەکرێت ١٠٠ ھەزار کورد و دۆستەکانی رۆژی ٢٤ی مانگ لەبەردەم ئەو ھۆڵەی پەیماننامەکەی تێدا ئیمزاکرا ئامادە ببن.
ئاماژەی بەوەکردوە، ئاستەنگ لەبەردەم ئەو پرسە نیشتمانیەدا ھەیە و ھەبووە، بەڵام کوردستانیان و دۆستە بیانییەکان و نوێنەرانی ھەرە زۆرینەی پارت و ئۆرگانە سیاسی و مەدەنییە کوردییەکان لە ھەموو شوێنێکی جیھانەوە بەڕێکەوتوون بۆ ئەو وەرچەرخانە گرنگەو بەشداریکردن لە کۆنفرانسی سەد ساڵەی لۆزان، کە سبەینێ دەستپێدەکات و رۆژانی دواتر بەردەوامی دەبێت.
وەزارەتی دەرەوەی سوید دەڵێت، روداوی ھێرشکردنەسەر باڵیۆزخانەی وڵاتەکەی لە بەغداد و سوتاندنی، پێشێلکردنێکی ترسناکە و دەبێت حکومەتی عێراق بەرپرسیاریەتی پاراستنی کارمەندان و دامەزراوە دیپلۆماسییەکان لەئەستۆبگرێت.
وەزارەتی دەرەوەی سوید لە راگەیەنراوێکدا باسی لەوەشکردوە، ستۆکھۆڵم ئیدانەی سوتاندنی باڵیۆزخانەکەی لە بەغداد دەکات و سەرەڕای ئەوەش کە سەرجەم کارمەندانی باڵیۆزخانەکەی پارێزراون، بەڵام باوەڕیان وایە ئەوەی روویداوە پێشێلکردنێکی ترسناکە.
لای خۆیەوە وەزارەتی دەرەوەی عێراق رایگەیاند، سوتاندنی باڵیۆزخانەی سوید دەستدرێژییە و ئەنجامدەرانی سزا دەدرێن، جەختیش لەوە دەکاتەوە کە لێکۆڵینەوە لەبارەی سوتاندنی باڵیۆزخانەکە دەستیپێکردووە.
ھێرشکردنەسەر باڵیۆزخانەی سوید لە بەغداد دوای ئەوە ھات کە ستۆکھۆڵم رەزامەندی دەربڕیوە لەسەر ئەنجامدانی خۆپیشاندانێک لەبەردەم باڵیۆزخانەی عێراق لە سوید بۆ سوتاندنی قورئانی پیرۆز و ئاڵای عێراق کە بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجامبدرێت.
ئەمڕۆ "سیباستیان لوکورنو" وەزیری بەرگری فەڕەنسا دەگاتە ھەرێمی کوردستان و لەگەڵ "نێچیرڤان بارزانی" سەرۆکی ھەرێمی کوردستان کۆدەبێتەوە و پرسە ئەمنییەکان و ھەماھەنگی ھێزەکانی پێشمەرگە و سوپای فەڕەنسا لە شەڕی داعش تاوتوێ دەکەن، ھەروەھا بڕیارە سەربازانی وڵاتەکەی لە ھەرێم بەسەربکاتەوە و جەختدەکاتەوە لەو پەیوەندییە بەھێزەی چەندین ساڵە لەنێوان ھەرێمی کوردستان و فەڕەنسا ھەیە.
دوێنێ وەزیری بەرگری فەڕەنسا لە بەغداد بوو، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانی ھاوبەشیشدا لەگەڵ "سابت محەمەد" وەزیری بەرگری عێراق رایگەیاند، کاردەکات بۆ دابینکردنی فڕۆکەی رافال بۆ عێراق، وتیشی راوێژکاری زۆریان رەوانەی عێراق کردووە بە مەبەستی ھاوکاری سەربازی و مەشق و راھێنان.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، شەوی رابردوو لە ناحیەی بەحرکە چەند چەکدارێکی نەناسراو ھێرش دەکەنە سەر ماڵێک، لە ئەنجامدا پیاوێکی تەمەن ٢٨ ساڵ کە خێزاندارە و خاوەنی دوو منداڵە، بە چەقۆ بریندار دەکرێت و پێش گەیشتنی بۆ نەخۆشخانە گیانلەدەستدەدات.
وتیشی، لە ئێستاشدا ھێزە ئەمنییەکان دەستیان بە لێکۆڵینەوە کردووە و خێزانی کوژراوەکە بۆ لێکۆڵینەوە دەستگیرکراوە.
دەقی پەیامەکەی سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی...
سەری ساڵی نوێی کۆچی لە موسڵمانانی کوردستان، عیراق و جیھان پیرۆزبێت.
ھیوادارم ئەم بۆنە پیرۆزە ئاشتی و تەبایی لەگەڵ خۆیدا بھێنێت و ھەوێنی قووڵکردنەوەی برایەتی و پێکەوەژیان بێت لە وڵاتەکەمان. ھیچ سەقامگیرییەک بەدینایەت ئەگەر ھەمووان پێکەوە لەپێناو چەسپاندنی خۆشەویستی و یەکترقبووڵکردن ھەوڵ نەدەین و لە بیری توندڕەوی دوور نەکەوینەوە.
لە خوای گەورە داواکارم کوردستانمان بپارێزێت و ئاشتی و ئاوەدانی بخاتە وڵاتەکەمانەوە.
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دوو رۆژە وەفدی ھەرێمی کوردستان بۆ بابەتی دارایی و بەشە بودجەی ھەرێم لە بەغدادە، بە پێی راگەیەنراوێکی ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران رۆژی سێشەممە لە نوسینگەی ئەنجومەنی وەزیران درێژەیان بە کۆبوونەوەکانیان داوەو گفتوگۆ لەبارەی بابەتی دارایی و بەشە بودجەی ھەرێم و پێداچوونەوەی مانگەکانی ڕابردو و بابەتی داھاتی نانەوتی و پرسی تەمویلی پێشمەرگە و پتڕۆ دۆلار کراوە.
ئومێد سەباح راشیگەیاندوە، وەفدی ھەرێم سەردانی کۆمپانیای سۆمۆی کردووەو باس لە ئەگەری ھەنادەکردن و ھەناردەنەکردنەوەی نەوتی ھەرێم و پرسی تێچووی کۆمپانیاکانی نەوت کراوە، دواتریش سەردانی وەزارەتی پلاندانیان کردووەو باسیان لە بودجەی وەبەرھێنان و پەرەپێدانی پارێزگاکانی تایبەت بە پشکی ھەرێمی کوردستان کردوە.
ھەروەھا وەفدی ھەرێم سەردانی سەرۆکی دیوانی چاودێری دارایی کردوەو بڕیارە رۆژی پێنج شەممە لیژنەی باڵای ھاوبەش کۆببنەوە.
د. جەمال کۆچەر، ئەندامی لیژنەی دارایی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەپێی ئەو بەدواداچوونانەی کردوویانە بڕیارە ھەفتەی داھاتوو، وەزارەتی دارایی رێنماییەکانی جێبەجێکردنی یاسای بودجە بڵاوبکاتەوە، دوای ئەوەش یاسایی بودجە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.
سەبارەت بە چارەنووسی مووچەی مانگی حوزەیرانی فەرمانبەرانی ھەرێم ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، ئەگەر پێش سەری مانگ بودجەکە جێبەجێبکرێت، ئەوا بەپێی یاساکە راستەوخۆ پشکی ھەرێم و مووچەی فەرمانبەران رەوانە دەکرێت، ئەگەرنا ئەوا دەبێت حکومەتی ھەرێم داوای قەرزی ٤٠٠ ملیار دینار بکات و دواتر لە پشکی ھەرێم دەربکرێت.
د. جەمال کۆچەر وتیشی، ھۆکاری درنگ دەرکردنی رێنماییەکانی جێبەجێکردنی بودجە پەیوەندی بەو تانانەوە نییە کە لەچەند بڕگەیەکی یاسای بودجە دراوە.
یەکێتی و ١٢ حزبی کوردستانی لەسەر بانگھێشتی لیژنەی کاری ھاوبەشی چەپی کوردستانی لەبارەگای حزبی شیوعی کوردستان لە کەرکوک کۆبوونەوە و بڕیاریاندا لەبەر کۆمەڵێک خاڵی ئەرێنی و پێویستی دۆخەکە لیستێکی فراوانی کوردستانی لە ناوچەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم بە بەشداری ھەموو حزبەکان پێکبێت.
ئەو حزبانە لە راگەیەنراوێکی ھاوبەشدا داوایان لە ھەموو حزبە کوردستانییەکان کرد، چ ئەوانەی لە کۆبوونەوەکە بوون و چ ئەوانەشی بەشدار نەبوون بەزووترین کات لیستی کوردستانی پێکبێت، بۆ ئەوەی بتوانن لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان زۆرترین دەنگ بەدەستبھێنن و مافەکانی خەڵکی کوردستان بپارێزرێت.
کاروان خۆشناو، وتەبێژی ناوچەی یەکی پاسەوانی سنوور بە کوردسات نیوزی راگەیاند، نزیکەی دوو ھەزار و ٨٠٠ کەس لە ھەرێمی کوردستان فۆرمی دامەزراندنیان بۆ پاسەوانی سنور پڕکردەوە، بەڵام تەنیا ٩٠٠ کەس ناویان ھاتووەتەوە و لە رێگەی نامەی مۆبایلەوە ئاگادارکراونەتەوە.
وتیشی، لیژنەیەک لە بەغدادەوە ھاتوون و ماوەی سێ رۆژە چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەو کەسانە دەکەن کە ناویان ھاتووەتەوە، بۆیە لە رێگەی کوردسات نیوزیشەوە ئەو کەسانە ئاگاداردەکاتەوە تائێستا نەھاتوون بە دەم مامەڵەکانیانەوە سبەینێ دوا رۆژە و پێویستە سەردانی ناوچەی یەکی پاسەوانی سنوور لە کانی قرژاڵە بکەن و مامەڵەکانیان تەواوبکەن، چونکە لیژنەکە دەگەڕێتەوە بۆ بەغداد.
ئەوەش لەکاتێکدایە کە رۆژی ١٤ـی ئەم مانگە، لە رێگەی کورتەنامەیەکەوە وەزارەتی ناوخۆی عێراق ئەو کەسانەی ئاگادارکردەوە کە ناویان بۆ پاسەوانی سنوور گەڕاوەتەوە.
وەزارەتی بەرگری فەڕەنسا لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ سیباستیان لیکۆرنو وەزیری بەرگری فەڕەنسا بە سەردانێکی رەسمی دەگاتە عێراق و لەگەڵ بەرپرسانی عێراق چەند کۆبوونەوە و دیدارێک ئەنجامدەدات، بۆ تاوتوێکردنی ژمارەیەک پرس تایبەت بە دۆخی ئەمنی لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوەی وڵات و دوایین بەرەوپێشچوونەکان لە بەرەنگاربوونەوەی چەکدارانی داعش لە عێراق و سوریا.
ئەوەشی خستەڕوو، وەزیری بەرگری فەڕەنسا سەردانی سەربازانی وڵاتەکەی لە عێراق دەکات، کە لە لیوا ھاوبەشەکاندا لە ئەرکدان.
وەزارەتی بەرگری فەڕەنسا ئاماژەی بەوەشداوە، رۆژی چوارشەممە، دوای تەواوبوونی سەردانەکەی بۆ عێراق، وەزیری بەرگری فەڕەنسا سەردانی ھەرێمی کوردستان دەکات، بۆ درێژەدان و جەختکردنەوە لەو پەیوەندییە بەھێزەی چەندین ساڵە لەنێوان ھەرێمی کوردستان و فەڕەنسا ھەیە.
ئەمڕۆ وەفدێکی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەسەر ئاستی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی، لە شاری ھەولێر سەردانی حزبی زەحمەتکێشان و حزبی شیوعی دەکات.
رۆژی دووشەممە وەفدێکی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتیی یەکێتی سەردانی بزوتنەوەی گۆڕان و پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستانی کرد، دوای کۆبوونەوەکەش رزگار حاجی حەمە ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی رایگەیاند، یەکێتی لەگەڵ ئەوەدایە ھەموو ھێزە کوردستانییەکان لە ناوچە جێناکۆکەکان بە یەک لیست بەشداری ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق بکەن.