کوردستان
لە روونکردنەوەیەکدا، رێبوار تەھا سەرۆکی فراکسیۆنی ھاوپەیمانی کەرکوک ھێز و ئیرادەمانە لە ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک دەڵێت، بۆ ھەموو لایەکی روون دەکەنەوە کە پاش پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئیڤان فایەق وەزیری کۆچ و کۆچبەرانی عێراق و پارێزگاری بەوەکالەتی کەرکوک، ئەو بڕیارە راگیراوە و کاری پێی ناکرێت.
وتیشی، ئەوە بەھەموو لایەک رادەگەیەنن، کە بڕیاری لەو جۆرە پێویستی بە راوێژ و گفتوگۆ و بەپێی رێکارە یاسایی و دەستوورییەکان دەبێت، ئەگەرنا بە دڵنیاییەوە بەھیچ جۆرێک کاری پێناکرێت و نا یاسایی و نا دەستوورییە.
ئەوەش لە کاتێکدایە کە راکان جبوری لە نوسراوێکدا بڕیاریدا، ئەو ئاوارانەی لە ساڵانی رابردوودا ئاوارەی سنوری کەرکوک بوون، وەک ھاووڵاتی نیشتەجێی ھەمیشەیی کەرکوک بناسێنێت.
وەزارەتی دارایی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، لەسەر راسپاردەی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و وەزیری دارایی عێراق و نوسراوی دادگای فیدڕاڵی، دەستیان کردووە بە خەرجکردنی مووچەی مانگی شوباتی فەرمانبەرانی مەدەنی و خانەنشینانی سەربازی و مەدەنی و تۆڕی چاودێری کۆمەڵایەتی و فەرمانگەکانی حکومەتی ھەرێم.
دەشڵێت، دادگای فیدراڵیان ئاگادارکردووەتەوە کە خەرجکردنی مووچەی مانگی شوباتی فەرمانبەران دەستیپێکردووە، بەوپێیەی جێگرکردنی مووچە پێویستی بەکاتە، بۆیە تەنھا بۆ مانگی شوبات بەم شێوەیە خەرجدەکرێت، بەڵام بۆ مووچەی مانگی ئادار بەم شیوەیە خەرج ناکرێت، تا ئەوکاتەی ھەژماری بانکی بۆ فەرمانبەرانی ھەرێم نەکرێتەوە.
وەزارەتی دارایی عێراق جەختی لەوەشکردووەتەوە، حکومەتی ھەرێم بەرپرسیارێتی یاسایی لە راستی و دروستی ئەو زانیاریانە دەگرێتە ئەستۆ کە پێشکەشیکردوون، ھەروەھا بە بەرپرسیاریشی دەزانێت لە خەرجکردنی مووچە بۆ مووچەخۆرانی شایستە و راستەقینە.
ھاوکات، سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی ھەرێم بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، بڕیاروایە سبەینێ بەغداد پارەکە بخاتەسەر ھەژماری بانکی وەزارەت و دوای گەیشتی پارەکە خشتەی مووچە رابگەیەنێت و لە ماوەی ھەفتەیەکدا مووچە دابەشبکرێت.
سۆران عومەر ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، بە چوار لیست نزیکەی ٥٦٨ ملیار دینار لەلایەن وەزارەتی دارایی عێراقەوە، خراوەتە سەر ھەژماری بانکی وەزارەتی دارایی ھەرێم.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، لیستی یەکەم مووچەی خانەنشینی مەدەنی و سەربازییە و لیستی دووەمیش مووچەی خاوەن پێداویستی تایبەتە و لیستی سێیەمیش مووچەی کەسوکاری شەھیدان و ئەنفالکراوانە، ھەروەھا لیستی چوارەمیش، مووچەی ٣٧ وەزارت و دەستە و سەرۆکایەتییەکان و ئەنجومەنی دادوەرییە.
سۆران عومەر راشیگەیاند، بەغداد مووچەی لیستی وەزارەتی پێشمەرگە و ناوخۆ و ئاسایش و ئەنجومەنی ئاسایش نەنیاردووە کە بڕی ٣٠٠ ملیار دینارە و پێویستە ھەرێم لە داھاتی ناوخۆ دابینی بکات.
ناردنی پارەکە لەکاتێکدایە کە وەزارەتی دارایی عێراق ئێوارەی رۆژی دووشەممە رایگەیاند، دەستیان بە خەرجکردنی مووچەی مانگی شوباتی فەرمانبەرانی ھەرێم کردووە، راشیگەیاند، بۆ مووچەی مانگی ئادار ئەگەر ھەژماری بانکی بۆ فەرمانبەرانی ھەرێم نەکرێتەوە، ئەوا مووچە نانێرێت.
سۆران عومەرئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە پێگەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک بڵاویکردووەتەوە، پێویستە ھەرێم بەڕەسمی پابەندیی خۆی بە بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی رابگەیەنێت بۆ جێگیرکردنی مووچە لە رێگەی بانکە فیدراڵییە حکومییەکان، بۆ ئەوەش کات بەفیڕۆدان لە زیانی خەڵکی کوردستانە، کردنەوەی ھەژماری بانکی لەڕێگەی بانکە فیدراڵیەکانەوە کاتی پێویستە.
دەشڵێت، داواکردنی مووچەی مانگی ئادار لەرێگەی ھەژماری بانکی، بۆ ئەوەیە وەزارەتی دارایی ھەرێم بێتە بەغداد بۆ لێکگەشتن و رێککەوتن لەسەر ئەو بابەتە.
سۆران عومەر ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ٢٠ رۆژ تێدەپەڕێت بەسەر بڕیارەکەدا ھێشتا حکومەتی ھەرێم ھیچ ھەنگاوێکی نەناوە ئەوەش ئاماژەی باش نابەخشێت، ئەو بێدەنگیە وادەکات ناردنی مووچە بوەستێت، ناکرێت پێداگریش لەسەر "ھەژماری من" و بێدەنگی حکومەتی ھەرێم ببێتە ھۆی نەناردنی مووچە.
کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق، رۆژی پێنجی ئادار کە دوایین وادەی نوێکردنەوە و دەرھێنانی کارتی بایۆمەتری بوو، ماوەکەی تا رۆژی ١٠ی ئادار درێژکردەوە و ئاشکرایکرد کە چیتر وادەکەی درێژناکرێتەوە.
ھاووڵاتیان و دەنگدەرانی ھەرێم ئەوانەی تائێستا کارتی بایۆمەترییان نوێنەکردووەتەوە و کارتەکانیان وێنەی لەسەر نییە، تا سەعات ٣:٠٠ـی دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ دەرفەتیان ھەیە بۆ ئەوەی سەردانی ناوەندەکانی دەنگدان بکەن، بەپێچەوانەوە لە مافی دەنگدان بێ بەش دەبن.
بەگوێرەی ئامارەکانی کۆمیسیۆن، تا پێنجی ئادار نزیکەی ٧٤%ـی دەنگدەرانی ھەرێمی کوردستان کارتی بایۆمەترییان نوێکردووەتەوە و لە ١٠ی حوزەیران دەتوانن دەنگ بدەن.
د. نەرمین مەعروف ئەندامی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لەبارەی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێم پەیوەندیکردووە بە وەزارەتی دارایی فیدڕاڵەوە و پێیان راگەیاندووە کە لیستی موچەی ھەرێم زۆر بەباشی ئامادەکراوە وەک ئەو خشتەیەی داواکرابوو.
دەشڵێت، وەزارەتی دارایی عێراق دوای تەواوبوونی ووردبینی دەستدەکات بە خەرجکردنی مووچە، بەڵام ھەر توێژەو بەجیا، واتا موچەی فەرمانبەران، خانەنشینان، تۆڕی چاودێری کۆمەڵایەتی بە گوژمەی جیاجیا خەرج دەکرێن.
سەبارەت بە موچەی مەدەنی و پێشمەرگە، د.نەرمین مەعروف باسی لەوەکرد، وەزارەتی دارایی پێیان راگەیاندووە کە میلاکی پێشمەرگە و ھێزە ئەمنیەکان بە وردەکارییەوە بۆیان رەوانە نەکراوە، بەڵام میلاکی مەدەنی بە باشی ئامادەکراوە و دوای تەواوبوونی وردبینی بە زویی خەرج دەکرێت.
وتیشی وەزارەتی دارایی فیدراڵی جەختیکردووەتەوە، وردبینی زۆری پێناچێت و ھەر کاتێک موچەی ھەر توێژێک تەواوکرا رەوانە دەکرێت.
لای خۆیەوە، د. بڕیار ڕەشید ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رەنگە لەگەڵ یەکەم ڕۆژی مانگی پیرۆزی رەمەزان، بەغداد موچەی فەرمانبەران رەوانەی ھەرێم بکات.
وتیشی بەشێکی ھێزە ئەمنیەکان کە تەنھا کۆی ئەو پارەیەی کە بۆ موچەیان تەرخان کراوە نێردراوە بۆ بەغداد نەبووەتە گرفت.
شەشی ئەم مانگە وەزارەتی دارایی ھەرێم لیستی موچەی مانگی شوباتی بە زمانی عەرەبی رەوانەی وەزارەتی دارایی عێراق کرد، بەڵام تائێستا وادەی دابەشکردنی موچە نادیارە.
پێشتر تەیف سامی وەزیری دارایی عێراق ناردنی مووچەی مانگی شوباتی فەرمانبەرانی ھەرێمی بەستەوە بە ناردنی لیستی مووچە بە زمانی عەرەبی، ھەروەھا بە ئەلیکترۆنیکردنی موچەی کردووەتە مەرج بۆ دابینکردنی موچەی مانگی ئادار.
دەقی پەیامەکە...
بەبۆنەی ھاتنەوەی مانگی پیرۆزی رەمەزانەوە، پیرۆزبایی گەرم ئاراستەی سەرجەم موسڵمانانی کوردستان و عیراق بە تایبەتی و جیھان بەگشتی دەکەین .
ئومێد دەکەین ئەم مانگە ببێتە مایەی خێر و خۆشی و قووڵبوونەوەی گیانی لێبوردەیی و ئۆقرەیی بۆ ھەموان، کە تێیدا داوا ڕەواکانی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بۆ باشکردنی ژیان و گوزەرانیان بێنەدی .
مەکتەبی سیاسی
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
راکان جبوری پارێزگاری کەرکوک بە وەکالەت نووسراوێکی ئاراستەی قایمقامیەت و پۆلیس و لقی کەرکوکی فەرمانگەی کۆچ و کۆچبەران و رێکخراوە بیانی و ناوخۆییەکانی کردووە کە لە کەرکوک کار دەکەن، ئاماژەی بەوە کردووە، لەسەر راسپاردەی سەرۆک وەزیران و بەرنامەی حکومەت بۆ داخستنی دۆسێی ئاوارەکان لە عێراق و ئاماژە بە کۆبوونەوەی ٥ی ئەم مانگەی دیوانی پارێزگای کەرکوک بۆ گفتوگۆ لەبارەی پلانی نیشتیمانی تایبەت بە داخستنی دۆسێی ئاوارەکان، بڕیاریانداوە لە ئێستا بەدواوە ئاوارەکانی ناو سەنتەری شار و قەزا و ناحیە و گوندەکانی دەوروبەری، وەک خەڵکی رەسەنی کەرکوک ھەژمار بکرێن.
راشیگەیاندووە، ئەو ئاوارانە ھەموو بەڵگەنامەیەکی رەسمییان لە فەرمانگە رەسمییەکانی کەرکوک بۆ دەرکراوە و لەئێستا بە دواوە وەک ئاوارە مامەڵەیان لەگەڵ ناکرێت.
د.ئەحمەد کەرکوکی ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکوک لە فراکسیۆنی یەکێتی لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، نوسراوەکەی پارێزگاری بەوەکالەت، کە فەرمانی بە دامەزراوەکان کردووە سەرجەم ئاوارەکان وەک خەڵکی ڕەسەنی کەرکوک بناسێنرێن و چیتر ناوی کۆچبەریان لێنەنرێ پوچەڵدەکرێتەوە.
وتیشی، بەپێی دواین ئامار ٩٢ ھەزار و ٦٤٠ ئاوارەی خوارووی عێراق لە کەرکوک ھەیە و بۆ ئەو مەبەستەش پەوەندییان بە وەزیری کۆچ و کۆچبەرانی عێراقەوە کردووە و بڕیاریشە بە زوترین کات نووسراوی پوچەڵکردنەوەی نووسراوەکەی پارێزگاری کەرکوک بە وەکالەت بڵاوبکرێتەوە.
بەپێی نوسراوەکەی راکان جبوری پارێزگاری کەرکوک بە وەکالەت، لە ئێستا بەدواوە ئاوارەکانی ناو سەنتەری شار و قەزا و ناحیە و گوندەکانی دەوروبەر، وەک خەڵکی رەسەنی کەرکوک ھەژمار دەکرێن چونکە ھەموو بەڵگەنامەیەکی رەسمییان لە فەرمانگە رەسمییەکانی کەرکوک بۆ دەرکراوە و لەئێستا بە دواوە وەک ئاوارە مامەڵەیان لەگەڵ ناکرێت.
سۆران عومەر ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، دوای ئەوەی وەزارەتی دارایی ھەرێم لیستی مووچەی بە زمانی عەرەبی رەوانەی بەغداد کرد، دەرکەوتووە، کە تەنیا موچەخۆری مەدەنی تێدایە و موچەی سەربازی تەنھا کۆی موچەی ناردوە.
وتیشی، ئەگەر عێراق داوای لیستی تەواوی مووچەخۆرانی سەربازی بکات ئەوا گرفت بۆ دابەشکردنی مووچە دروست دەبێت، بەڵام ئەگەر داوای لیستەکە نەکات ئەوا بۆ مانگ شوبات کێشە و گرفت دروست نابێت.
سۆران عومەر راشیگەیاند، دەبێت بۆ مانگەکانی داھاتوو، ھەردوو وەزارەتی دارایی عێراق و ھەرێم کۆببنەوە و بەتەواوی رێکبکەون لەسەر دانانی میکانیزمێکی گونجاو بۆ دابەشکردنی مووچە، چونکە بەپێی بڕیاری دادگای فیدراڵی دەبێت دابەشکردنی مووچە تەنیا لە رێگەی بانکە فیدراڵییەکانەوە بێت.
نەبەز ئیسماعیل وتەبێژی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی ھەرێم بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ئێوارەی رۆژی یەکشەممە لیژنەی باڵای بینینی مانگ لە دیوانی وەزارەتی ئەوقاف، بە ھەماھەنگی لەگەڵ لیژنە لاوەکییەکانی بینینی مانگ لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان کۆدەبێتەوە و چاودێری بینینی مانگ دەکەن.
وتیشی، ئەگەر ھاتو بە بەڵگەی تەواو مانگ بینرا، ئەوا رۆژی دووشەممە دەبێتە یەکەم رۆژی مانگی رەمەزان، بەڵام ئەگەر بە بەڵگە مانگ نەبینرا، ئەوا رۆژی دووشەممە تەواوکاری مانگی شەعبان دەبێت و رۆژی سێشەممە دەبێتە یەکەم رۆژی مانگی رەمەزان.
جومانە غەلای وتەبێژی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند، بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆی ھەرێم لیژنەی باڵای ئەمنی بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان پێکھێنراوە کە بڕیارە ١٠ی حوزەیرانی ئەمساڵ بەڕێوەبچێت، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراقیش ئەندامە تیایدا.
وتیشی، ئەرکی لیژنەکە پاراستنی ئاسایشی و ئارامی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانە بۆئەوەی بە ئاسانترین شێوە بەڕێوەبچێت لەگەڵ پاراستنی ناوەندەکانی دەنگدان و تۆمارکردن و گەنجینەکانی تایبەت بە کەرەستەکانی دەنگدان بە پاراستنی ئاسایشی دەنگدەرانیشەوە لە رۆژی ھەڵبژاردندا لەگەڵ گواستنەوەی سەرجەم کەرەستە و پێدویستییەکانی دەنگدان.
یەکێک لە مانگرتووانی گەڕەکی عەرەفە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، نوێنەری دانیشتووانی گەڕەکەکەیان لەسەر سکاڵای کۆمپانیای نەوتی باکور لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی بازگەی چیمەن دەستگیرکراوە، داواشی لە لایەنەکان کرد، ھەوڵەکانیان بۆ چارەسەری کێشەکانیان چڕتر بکەنەوە.
لە گەڕەکی عەرەفەی کەرکوک زیاتر لە ٢٥٠ خێزانی کورد دەژین و لەو ئاوارانەن کە لە دوای پڕۆسەی ئازادی عیراقەوە بۆ شارەکەیان گەڕاونەتەوە و لە سنوری ئەو گەڕەکەدا نیشتەجێبوون، وەزارەتی نەوتی عیراق بە موڵکی خۆی دەزانێت.
بەڕێز رائید فەھمی، سکرتێری کۆمیتەی ناوەندیی حزبی شیوعی عیراقی
ھاوڕێیان ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی، کادران و لایەنگرانی حزب
بەبۆنەی یادی ٩٠ ساڵەی دامەزراندنی حزبی شیوعیی عیراقیی تێکۆشەر، پیرۆزبایی گەرمی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانتان ئاڕاستە دەکەم و ھیوای بەردەوامی و سەرکەوتن بۆ ئێوە و ھێزە خەباتگێڕەکەتان دەخوازم.
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ھەمیشە بە رێز و پێزانینەوە لە رۆڵ و پێگەی حزبی شیوعیی عیراقی دەڕوانێت و ھەڵوێستە نیشتمانی و مێژووییەکانی لە قۆناغە جیاوازەکاندا بەرز دەنرخێنێت، ھاوسۆزی و ھاوخەباتیتان لەگەڵ گەل و پێکھاتەکانی وڵاتدا شەرەفمەندییەکی گەورە بوو ئێوە و قوربانیدانەکانتان مایەی رێز و ستایشی ئێمەیە.
ئەم رووانینەشمان لە دیدی رابەر و سەرکردەی کۆچکردوومان سەرۆک مام جەلالەوە وەرگرتووە کە بەردەوام جەختی لە پتەوکردنی پەیوەندی نێوان ھەردوو حزب دەکردەوە لە خەباتی ھاوبەش دژی دیکتاتۆریەت و پاشان لە عیراقی فیدراڵیشدا.
پیرۆزبێت ساڵیادی دامەزراندی حیزبەکەتان.. سڵاو بۆ گیانی شەھیدانتان لە رێگای ئازادی و دیموکراسی
براتان
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
یەکێتی بەدواداچوون بۆ ئازادکردنی چالاکوانە دەستگیرکراوەکەی گەڕەکی عەرەفە دەکات
یەکێتیی نیشتیمانیی کوردساتن بەدواداچوون بۆ ئازادکردنی چالاکوانە دەستگیراوەکەی گەڕەکی عەرەفەی شاری کەرکوک دەکات و لێپرسراوانی یەکێتیش لە کەرکوک دەڵێن، لێکۆڵینەوە لە ھۆکاری دەستگیرکردنەکەی دەکەن.
رەوەند مەلا مەحمود، ئەندامی سەرکردایەتی و لێپرسراوی مەڵبەندی دووی کەرکوکی یەکێتی، بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەدواداچوون بۆ دۆسییەی دەستگیرکردنی فەرھاد باییز چالاکوانی مەدەنی و نوێنەری دانیشتووانی گەڕەکی عەرەفە دەکەن بە مەبەستی ئازادکردنی.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان و خێزان ئاماری مانگێکی سەرجەم توندوتیژییەکانی لە ھەرێمی کوردستان بڵاوکردووەتەوە و رایگەیاندووە، لەماوەی نێوان ٢٣/١ی تا ٢٢/٢ی ئەمساڵ کە دەکاتە یەک مانگ ، لە پارێزگای ھەولێر ٢٦٨ حاڵەت و لە پارێزگای دھۆک ٢٨٧ حاڵەت و لە پارێزگای سلێمانی ٢٣٦ حاڵەتی سەرجەم جۆرەکانی توندوتیژی تۆمارکراون.
بەپێی ئامارەکەی بەڕێوەبەرایەتی گشتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان و خێزان لەماوەی ئەو مانگەدا لەسەر ئاستی ھەرێمی کوردستان زۆرترین توندوتیژی لە پارێزگای دھۆک تۆمارکراوە و لە پارێزگای ھەڵەبجەش ھیچ حاڵەتێکی توندوتیژی رووی نەداوە.