ئاژانسی ئەنادۆڵی تورکی بڵاویکردەوە، لە پارێزگای دێرەزووری رۆژھەڵاتی سوریا، جارێکی دیکە گرژی و ئاڵۆزی لەنێوان چەکدارانی یەپەگە و ھۆزە عەرەبەکان دەستیپێکردوەتەوە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، ھۆزە عەرەبەکانی دێڕەزوور لە ژمارەیەک گوندی ناوچەکە لەوانە گوندەکانی درنج و ئەلسور و حەوایج، بە چەکی قورس ھێرشیانکردووەتە سەر ئۆتۆمبێل و بارەگاکانی یەپەگە.

ئەوەش لەکاتێکدایە، پێشتر ئیبراھیم ئەلھفل سەرۆکی ھۆزی عاقیدات کە رێبەرایەتی راپەڕینی ھۆزە عەرەبەکان دەکات دژی چەکدارانی یەپەگە، پەیامێکی دژی چەکدارانی پەکەکە دەرکرد.

فەرمانگەی راگەیاندنی پارێزگای ھەولێر لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، لە ھەولێر پرۆژەیەکی ئاو چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە ئاوی ماڵان پاکدەکاتەوە و دووبارە بۆ ئاودێریکردنی پارک و باخچەکان بەکار دەھێندرێتەوە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، پرۆژەکە لەسەر شەقامی ١٢٠ مەتری ھەولێر بە پاڵپشتی دارایی رێکخراوی یونسێف جێبەجێکراوە و ئاوی ماڵان وەردەگرێت، دواتر لە رێگەی وێستگەیەک پاک دەکرێتەوە و بۆ پارک و باخچەکان بەکاردەھێندرێتەوە.

فەرمانگەی راگەیاندنی پارێزگای ھەولێر ئاماژەی بەوەشداوە، ٣٠٠ ھەزار داری چێندراو بەو ئاوە دێراو دەکرێت، راشیگەیاندووە، وابڕیارە دووەم پڕۆژەی ھاوشێوە لە پارکی سامی عەبدولرەحمان جێبەجێ بکرێت.

کۆشکی سپی بڵاویکردەوە، ئیدارەی جۆ بایدن بڕیاریداوە حاڵەتی باری نائاسایی لە رۆژئاوای کوردستان تا ١٤ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٤ درێژ بکرێتەوە.

لە بارەی ھۆکاری درێژکردنەوەکەش کۆشکی سپی دەڵێت، ھێرشەکەی تورکیا بۆسەر ناوچەکانی رۆژئاوای کوردستان، ئۆپەراسیۆنی لەناوبردنی داعش و ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکە تێکدەدات، ھەڕەشەیەکی نائاسایشە بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانی و سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا.

ساڵی ٢٠١٩ ئیدارەی پێشووی ئەمریکا لەگەڵ دەستپێکی ھێرشەکانی تورکیا بۆ سەر سەرێ کانی و گرێ سپی لە رۆژئاوای کوردستان، باری نائاسایی نیشتیمانی لە سوریا راگەیاند و ھێرشەکەی ئەنقەرەی بە ھەڕەشە بۆسەر سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا ناوبرد، بەھۆی بڕیارەکەی ئەمریکاش ھێرشی زەمینی تورکیا لە رۆژئاوای کوردستان ڕاگیرا.

لە راگەیەندراوێکدا، ئەنجوومەنی سەرتاسەریی مامۆستایانی ناڕازی دەڵێت، بەھۆی بایکۆت و ناڕەزایەتییەکانی مامۆستایانەوە، پرسی مووچەی مووچەخۆرانی ھەرێم، گەیشتووەتە نەتەوەیەکگرتووەکان و ھەموو ناوەندە نێودەوڵەتی و عێراقییەکانیش.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لەئێستادا زۆر گرنگە مامۆستایان بۆ داکۆکیی لە بژێویی خۆیان و ماڵ ‌و منداڵیان، درێژە بە ناڕەزایەتییەکان و بایکۆتی خۆرسکانەیان بدەن، تا ئەو کاتەی پرسی مووچە چارەسەر دەبێت.

مامۆستایانی ناڕازی جەختدەکاتەوە، کە بە ئومێدەوە درێژە بە بایکۆت دەدەن و بەردەوام دەبن لە گەیاندنی دەنگی مووچەخۆران بە سەرجەم ناوەند و دەزگا پەیوەندیدارەکان تا ئەو کاتەی پرسی مووچە چارەسەری ریشەیی بۆ دەکرێت.

ھەڤاڵ ئەبوبەکر پارێزگاری سلێمانی ئاشکرایکرد، لە کۆنفرانسی ساڵانەی شارە داھێنەرە ئەدەبییەکانی یونسکۆ لە جیھاندا، سلێمانی لەگەڵ ھەر یەک لە شارەکانی سیاتڵ لە ئەمریکاو ئیدنبرە لە سکۆتلاندەدا، لە بواری باش بەڕێوەبردن و چالاکییەکاندا، بوونەتە یەکەمی شارە داھێنەرە ئەدەبییەکانی جیھان و لە رۆژی کۆتایی کۆنفرانسەکەدا ئەزموونی خۆیان پێشکەش بە شارە بەشداربووەکان کرد.

وتیشی، ژووری سلێمانی بە یەکێک لە چالاکترین و پڕ پەیوەندیترین ژووری تۆڕەکە ناسێندرا، کە توانیویەتی لەسەر ئاستی ناوخۆو دەرەوە بە شێوەگەلێکی زۆر باش کاربکات و کاری ھاوبەش لەگەڵ زۆربەی ژوورەکانی شارە داھێنەرە ئەدەبییەکانی جیھان رێکبخات.

بەوتەی ھەڤاڵ ئەبوبەکر، سلێمانی تەنھا شاری کوردستان و عێراق و ناوچەکەبووە، کە بەشداریی لەو دیدارە جیھانییەدا کردوەو بەرھەم و کایەی ئەدەب و کولتوری کوردستانی خستوەتە سەر نەخشەو ناو کارنامەی رێکخراوی یونسکۆو ھەموو جیھانەوە.

وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ھەرێم لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، لەپێناو بەرژەوەندی گشتی پێشکەشکارانی خوێندنی باڵا  بۆ تەواوکردنی ڕێکارەکانی خۆتۆمارکردن و وەرگرتنی مۆڵەتی خوێندن لە وەزارەتەکان، ھەروەھا بەھۆی دەرچوونی رێنمایی نوێی ژمارە ١١ی ساڵی ٢٠٢٣، تایبەت بە ناوچە کوردستانیەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم، بڕیاردرا بە دواخستنی دەستپێکردنەوەی دەوامی خوێندنی باڵا.

راشیگەیاند، وەزارەت بڕیاریدا بە دەستپێکردن بە خوێندنی باڵا/ دیپلۆمی باڵای یەک ساڵەی ئەکادیمی و دیپلۆمی باڵای دوو ساڵەی کلینیکی پزیشکی و ماستەر و دکتۆرا لە گشت زانکۆ حکومییەکانی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٣ - ٢٠٢٤، لە ١٥/١٠/٢٠٢٣ وە بۆ ٢٥/١٠/٢٠٢٣ دوابخرێت.

مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی ھەرێم لە ھەولێر لەگەڵ ڤیکتۆریا تەیلەر جێگری یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە و ھەردوولا باسیان لە پێشھاتەکانی دۆخی گشتی عێراق و گرنگی و پێویستی چارەسەرکردنی بنەڕەتی کێشەکانی ھەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵ کرد.

مەسرور بارزانی دەڵێت، لە کۆبوونەوەکەدا ھەردوولا ھاوڕابوون لەسەر ئەوەی مووچەخۆرانی ھەرێم، وەک مووچەخۆرانی دیکەی عێراق، مانگانە بەشێوەیەکی ئاسایی و بێ کێشە، مووچەکانیان لە ڕێگەی حکومەتی ھەرێمەوە وەربگرن.

پەیوەست بە ھەناردەی نەوتی ھەرێمیش، مەسرور بارزانی ئەوەی خستووەتەڕوو، جەخت لە گرنگی دەستپێکردنەوەی ھەناردەکردنی نەوتی ھەرێم لەڕێگەی بەندەری جەیھان بە زووترین کات دەکاتەوە، ھەروەھا دووپاتیدەکاتەوە، پێویستە ڕێز لە سیستەمی فیدراڵی عێراق و قەوارەی دەستووری ھەرێم بگیرێت و مافی گشت پێکھاتەکانی عێراق پارێرزراو بێت.

رەحمان خانی بەڕێوەبەری گشتیی بەنداوەکان لە ھەرێمی کوردستان بە فەرمانگەی میدیا و زانیاریی راگەیاندووە، لە ھەرێمی کوردستان ٢١ بەنداو ھەیە، بەنداوەکانی دوکان و دەربەندیخان بۆ بەرھەمھێنانی کارەبا بەکاردەھێنرێن، بەپێی پلانەکانیش ئەو بەنداوانەی ئێستا دروستدەکرێن، وێستگەی کارۆئاوی بۆ ھەموو بەنداوە گەورەکان دادەنرێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، لە ھەر سێ پارێزگای ھەولێر، سلێمانی، دھۆک و ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان ١٨ بەنداو تەواوکراون، کە توانای گلدانەوەی ٨٠.٧٥٦ ملیۆن مەتر سێجا ئاویان ھەیە کە پێنج بەنداو لە ھەولێر و چوار بەنداو لە سلێمانی و دوو بەنداو لە دھۆک و حەوت بەنداو لە ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان تەواوکراون.

ھەروەھا رەحمان خانی رونیشکردەووە، لە ناوچە جیاوازەکانی ھەرێمدا، ١٣ بەنداو لە دوایین قۆناغەکانی کارکردندان کە بە کۆتاییھاتنیان ٢٦٩ ملیۆن مەتر سێجا ‌ئاوی سەرزەوی لە ھەرێم زیاد دەبێت، لە ھەوڵی ئەوەدان بۆ ئەمساڵ چوار بەنداویان تەواوبکرێت و بتوانرێت ئاویان تێدا گل بدرێتەوە.

نێچیرڤان فەخرەدین بەرپرسی راگەیاندنی بەرێوبەرایەتی تەندروستی ئاکرێ بە کوردسات نیۆزی راگەیاند، پێش ساڵێک و یەک مانگ ھۆڵی نەشتەرگەری لە نەخۆشخانەی گشتی گوڵان لەلایەن رێکخراوی (جی ئای زێت)ی ئەڵمانی نۆژەنکرایەوە، بەڵام دواتر بەھۆی نەبوونی پزیشکی بێھۆشکار کێشەی ئەنجامدانی نەشتەرگەری لە بەیانیاندا دروستبوو، بریارە ١٤ ئەم مانگە دەستپێبکاتەوە.

بەرپرسی راگەیاندنی تەندروستی ئاکرێ ئەوەشی راگەیاند، کە روژانە پزیشکەکان لە بەیانیاندا دەتواننن ١٢-١٦نەشتەرگەری ئەنجامبدەن بە بڕە پارەیەکی کەم کە حکومەت دەستنیشانی کردووە، لە ئێستادا لە سنوری بەرێوبەرایەتی تەندروستی ئاکرێ سەدان کەس خۆیان ناونوسکردووە بە مەبەستی ئەنجامدانی نەشتەرگەری.

ئەحمەد رەمەزان وتەبێژی پۆلیسی زاخۆ لە لێدوانێکدا رایگەیاند، لە ماوەی رابردوودا ژمارەیەکی زۆر تۆمەتبار بەھۆی خراپ بەکارھێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و دزینی ئەکاونتی ھاووڵاتییان و دروستکردنی ئەکاونتی ساختە بۆ بەکارھێنیان دژ بە ھاووڵاتیان.

وتیشی، لەئێستادا دوو تۆمەتباری دیکە بەھەمان تاوان لەلایەن نوسینگەی نەھێشتنی تاوان دەستگیرکراون و لەبەردەم دادوەری لێکۆڵینەوەدا دانیان بە تاوانەکەیاندا ناوە.

ئەحمەد رەمەزان راشیگەیاند، سزای ئەو تۆمەتبارانە زیندانیکردنە لە شەش مانگ تا پێنج ساڵ، یاخود سزای داراییە کە لە ملێۆنێک تا پێنج ملیۆن دیناری عێراقییە.

لەو دیدارەدا بڕیارەدرا رۆژی ٢٠٢٤/٤/٢٨ سێیەمین کۆنفڕانسی نێودەوڵەتیی نەوت لەسەر پاشماوەکانی نەوت و گاز و کاریگەری لەسەر ژینگە، لە شاری کۆیە ببەسرێت و دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی بە شێوەیەکی کارا بەشدار و ئامادەکار دەبێت.

سەرۆکی دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی لە کۆبوونەوەیەکی رۆژنامەوانیدا بە میدیاکانی وت: 'ئەم کۆنفڕانسە لەبارەی ریسایکلکردن و کەمکردنەوەی پاشماوەکان و تەکنەلۆژیای گەڕاندنەوەی پاشماوە و چارەسەرکردنیان و پاشماوەی چالاکییەکانی بیرھەڵکەندن و  بەرھەمێنانی غاز و پاڵاوتنی نەوت دەبێت".

سەرۆکی زانکۆی کۆیەش وتی: 'سوپاسی دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی دەکەین ھاوکار و ھاوبەشمانن لە چالاکییەکاندا و رۆڵی بەرچاو دەگێڕن" و وتیشی: " سێیەمین کۆنفڕانسی نێودەوڵەتیی نەوت چەندین ئامانج لە خۆدەگرێت بۆ باشترکردنی پرۆسەی کۆنتڕۆڵکردن و چارەسەرکردنی پاشماوەکان". 

لایەنە بەشدار و ئامادەکارەکانی بەستنی سێیەمین کۆنفڕانسی نێودەوڵەتیی نەوت دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی، زانکۆی کۆیە، زانکۆی بەسرە، زانکۆی میزۆری بۆ زانست و تەکنەلۆجیا- رۆڵا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.

لە بەشێکی دیکەی دیدارەکە باڵیۆز د. محەمەد سابیر بە گرنگییەوە باسی لە رۆڵی سەرۆک مام جەلال کرد لە دانانی بەردی بناغە و دروستکردنی زانکۆی کۆیە  کە ئەمڕۆ ھاوکات بوو لەگەڵ یادی دانانی بەردی بناغەی زانکۆی کۆیە (٢٠) ساڵ لەمەوبەر.

ئەمڕۆ چوارشەممە، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا رایگەیاند، بە ئومێدی ئەوەین کۆنگرەی یەکێتی ببێتە مایەی برەودان بە دەرفەتی کاری ھاوبەش و پێکەوەیی.

ئەنجومەنی وەزیران راشیگەیاند، بە ئومێدین کۆنگرەی یەکێتی ببێتە مایەی چارەسەرکردنی کێشەکان.

لە کۆتایی مانگی رابردوودا، یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان کۆنگرەی پێنجەمی بەست و سەرۆکی حزبەکە و ئەندامانی سەرکردایەتی هەڵبژارد، دواتریش ئەندامانی مەکتەبی سیاسی هەڵبژێردران.

یونس قادر بەڕێوەبەری بەرگری شارستانی سۆران لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند، رێژەیەکی زۆری بەنزین لە خەزانەکاندا ھەیە، لە ئێستادا کۆنتڕۆڵکردنی ئاگرەکە لە قۆناغی کۆتایدایە، لە ھەوڵی کەمکردنەوەی زیانەکاندان.

ھاوکات رەجەب زوبێر قائیمقامی سۆرانیش رایگەیاند، تائێستا ھۆکاری کەوتنەوەی ئاگرەکە دیار نییە، لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە لە ھۆکاری ئاگرەکە و زیانەکانی پێکدەھێنن.