هەواڵەکان
حاکم زاملی، جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ ژمارەیەک لە راوێژکارانی ئەنجوومەنی نوێنەران، رایگەیاند، لەم خولەی ئەنجوومەنی نوێنەران، ھەوڵ دەدەن یاسا بۆ تەرخانکردنی بەشێکی داھاتی نەوت وەک دەرماڵ بۆ کەسانی بێکار و دەرچووانی زانکۆ و پەیمانگاکان و نەخۆش و خاوەن پێداویستیە تایبەتەکان دەربکەن، دەشڵێت، کاردەکەن یاسای تایبەت بە گەشەپێدانی پیشەسازی و کشتوکاڵی نیشتمانی و کۆنتڕۆڵکردنی دەروازە سنوورییەکان دەربکەن و لیژنەیەک بۆ بەرەنگاربوونەوەی ماددە ھۆشبەرەکان پێکبھێنن و یاساکانی ئەو بوارەش ھەمووار بکەنەوە.
ھیوا عەلی بەرێوەبەری ئاسایشی کفری رایگەیاند، ھێزەکانیان باندێکی دزیکردنیان دەستگیرکردوە کە لە سێ کەس پێکھاتوون.
ئاشکراشیکرد، یەکێک لە دزەکان لە نوسینگەیەکی ئاڵوگۆڕی دراوی قەزای کفری ٣٠ ھەزار دۆلاری ئەمریکی دزیوە.
بەرێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی رایگەیاندوە، ئەو شۆفێرانەی میوە و ھەرجۆرە خۆراک و کاڵایەک دەفرۆشن و بە ئۆتومبیلەکانیان قەراغی شەقامی بازنەیی"مەلیک مەحمود"یان بەربەستکردووە، خۆیان بەدوور بگرن لەو سەرپێچییە، چونکە پێویستە ئەوە بزانن شەقامەکان موڵکی گشتین و بۆ کەس نییە بۆ بەرژەوەندی خۆی قۆرخی بکات.
جەختی لەوەشکردوەتەوە، لە رۆژی دوو شەممەوە ٣١/١/٢٠٢٢ ھەر جۆرە ئۆتۆمبێلێک بۆ ئەو مەبەستە بەدی بکرێت دەستی بەسەرا دەگیرێت و رەوانەی گەراجی دەست بەسەرداگرتنی ھاتووچۆی سلێمانی دەکرێت و رێکاری یاسایی بەرامبەر بەخاوەنەکەی دەگیرێتەبەر.
لە چەند ڕۆژی ڕابردوو ڕیزبەندی پێشکەوتنی زانکۆکانی ھەرێم بڵاوکرایەوە و زانکۆی ھەڵەبجەش لە پلەکانی کۆتایی ڕیزبەندەکە بوو.
بە گوێرەی ڕاپۆرتێکی روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ، لە ڕۆژی ٢٠ی ئەم مانگە تا ئێستا لە ڕوداوی پەلامارەکەی تیرۆریستانی داعش بۆ سەر گرتوخانەی سناعە لە گەڕەکی غوێران لە حەسەکە، ٣٣٢ کەس کوژراون، کە ٢٤٦یان داعش بوون و ٧٩ کەسیشیان لە ھێزەکانی ئاسایش و دژەتیرۆر و پاسەوانی گرتوخانەکە بوون لەگەڵ حەوت ھاوڵاتی مەدەنیش.
ھێزەکانی سوریای دیموکرات (ھەسەدەش) لەراگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، ئۆپراسیۆنی پاککردنەوەی گرتووخانەی غوێران کۆتایی ھاتووە و سەرجەم تیرۆریستانی داعش خۆیان رادەستکردوە.
بەرێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردووەتەوە، بەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی تەندروستی جیھانی (WHO) ئەو ھەڵمەتە نیشتیمانییەی دیاری کرابوو بۆ پێدانی ڤاکسین، ١ - ١١ تا ٣١ - ١٢ - ٢٠٢١ پارێزگای سلێمانی لە سەر ئاستی سەرجەم پارێزگاکانی عیراق لەلایەن ڕێکخراوی تەندروستی جیھانییەوە بە پلەی یەکەم دەستنیشانکرا لە زۆری بە کارھێنانی ڕێژەی ڤاکسین بە ھاوڵاتیان.
راشیگەیاندووە، وەک ڕێکخراوەکە ئاماژەی پێ کردووە خودی بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی و بەرپرسیارێتی کەناڵەکانی ڕاگەیاندن و ئاستی ھۆشیاری تاک و خەمخۆری تیمەکانی پێدانی ڤاکسین بە ھاوڵاتیان دەرئەنجامی ڕێژەی وەرگرتنی ڤاکسینە لە پارێزگای سلێمانی.
تەندروستی سلێمانی ئاژەی بەوەشکردووە، لای خۆیەوە بەڕێوبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی سوپاس و دەستخۆشی ئاراستەی سەرجەم ھاوڵاتیان و بەتایبەت سنوری بەڕێوبەرایەتییەکەی دەکات ھیوا خوازە ھاوڵاتیان پارێزراو تەندروست باشبن و بەردەوام بن لە وەرگرتنی ڤاکسین تا ھەوڵبدەین کۆمەڵگایەکی تەندروست بەرھەم بھێنین و ھەمووان پارێزراو بین لە نیشانە و ھۆکار و دەرئەنجامەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا.
میدحەت سانجار ھاوسەرۆکی پارتی دیموکراتی گەلان "ھەدەپە" لەوتارێکدا بۆ سەرکردایەتی پارتەکەی لەبارەی بانگەشەی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا و قەسەکانی تایبەت بە کێشەی نێوان "سەڵاحەدین دەمیرتاش" ھاوسەرۆکی پێشووتری "ھەدەپە"و "عەبدوڵا ئۆجالان" رێبەری زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان "پەکەکە" رایگەیاند، پێویست ناکات کەس بەناوی "ئۆجالان"ەوە قسە بکات و وتەکانی ئەردۆغانیش دورن لە راستییەوە.
جەختیشیکردەوە، ھیچ کێشەیەک لەنێوان دەمیرتاش و ئۆجالاندا نییە وەک سەرۆکی تورکیا بانگەشەی بۆ دەکات، داواشیکرد دەرگای ئیمراڵی بەڕووی "عەبدولا ئۆجالان"دا بکرێتەوە بۆئەوەی بتوانێت بۆچونی خۆی لەسەر پرسەکان بۆ رایگشتی بخاتەڕوو.
بەپێی ئەو زانیارییانەی ھێزە ئەمنییەکانی عێراق بڵاویانکردووەتەوە، لە نزیک گوندی ئەحمەد تەیار سەر بە ناحیەی رەشاد لە پارێزگای کەرکوک، تیرۆریستانی داعش پەلاماری خاڵێکی ھێزەکانی پۆلیسی فیدراڵی عێراقیان داوە و بەھۆیەوە دوو پۆلیس کوژراون و سێ پۆلیسی تریش برینداربوون.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمانی ھەرێم لە نێوان ھەور و نیمچە ھەور دەبێت لەگەڵ نمەبارانی کەمی پچڕ پچڕ لە ناوچە جیاجیاکاندا، لەگەڵ بارینی بەفرێکی کەم لە ناوچە شاخاوییەکان.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، نزمترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو ١ پلە دەبێت، مەودای بینینیش لە نێوان ٦ بۆ ٨ کیلۆمەتر دەبێت.
دەستەی کەشناسی عێراقیش ڕایگەیاندووە، ئەمڕۆ لە پارێزگاکانی خوار و ناوەڕاستی عێراق بارانبارین بە شێوەی پچڕپچڕ بەردەوام دەبێت.
لە ڕاگەیەندراوێکدا پۆلیسی فیدراڵی عێراق بڵاویکردەوە، دوای چاودێری و ھەوڵی ھەواڵگری چڕ، لە ناوچەی (بابلشەرقی) ناوەڕاستی بەغداد، دوو تۆمەتبار بە بڕی ٦ ملیۆن دیناری ساختەی جۆری ١٠ ھەزار دینارییەوە دەستگیر کراون.
ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای لێکۆڵینەوەی ورد لەگەڵ تۆمەتبارەکاندا، دانیان بە بوونی چاپخانەیەکی ساختەکردنی پارەدا ناوە لە ناوچەی سەعدون شوێنی نیشتەجێبوونیان، دەستبەجێ دەستبەسەر چاپخانەکەشدا گیراوە. لە ئێستاشدا ھەردوو تۆمەتبارەکە ڕەوانەی دادگای تایبەت کراون بۆ تەواوکردنی لێکۆڵینەوەکان.
فەرمانگەی میدیا و زانیاری ھەرێم ڕایگەیاند، ساڵی ڕابردوو دەزگای گشتی کاروباری مین لە ھەرێم ٦٠١ ھەزار و ١٥١ مەتر دووجا زەوی لە مین و تەقەمەنی پاککردووەتەوە، کە ٢١ کێڵگە و ٧ شەڕگە بووە، دوای پاککردنەوەشیان ڕادەستی خاوەنەکانیان کراونەتەوە و دەتوانرێت بۆ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری و پڕۆژەی ئابووری و وەبەرھێنان بەکاربھێندرێنەوە.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، لەو کێڵگانەدا ھەزار و ٨٩٤ مینی دژەکەسی و دژە تانک و زیاتر لە ٢٢ ھەزار و ٩١٨ پارچە تەقەمەنی پاشماوەی جەنگ ھەبووە.
میدیای ئێران بڵاویکردەوە، بڕیارە مانگی داھاتوو لێپرسراوانی ئێران و کۆریای باشور لە سیئۆل کۆببنەوە و لە بارەی چۆنیەتی ئازادکردنی پارە بلۆک کراوەکانی تاران دوای ھەڵگرتنی گەمارۆکانی ئەمریکا، گفتوگۆ بکەن.
دوای کشانەوەی ئەمریکا لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی لە ساڵی ٢٠١٨ و گەڕانەوەی گەمارۆکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران، زیاتر لە ٧ ملیاری دۆلاری ئەو وڵاتە لە دوو بانکی کۆریای باشور بلۆک کرا.
حەشدی شەعبی بڵاویکردەوە، لیوای ١٢ی ھێزەکانیان توانیوویانە، دزەکردنی ژمارەیەک چەکداری گروپی تیرۆریستی داعش لە باخ و ناوچە سەوزاییەکانی قەزای تارمیە لە باکوری بەغداد پوچەڵ بکەنەوە.
بە گوێرەی ڕاگەیەندراوەکەی حەشدی شەعبی دوای ئاشکرابوونی ئەو تیۆرۆریستانە بە توندی بەرپەرچ دراونەتەوە و ناوچەکەیان بەجێھێشتووە و بەرەو شوێنێکی نادیار ھەڵاتوون.
ژمارەی داعشەکان بە ١٣ تیرۆریست مەزەندە کراون و، توانیوویانە تا نزیکەی چەند سەد مەترێک لە ھێزێکی حەشدی شەعبی لە سنورەکە نزیک ببنەوە.
ئەرسەلان شوکری بەڕێوەبەری گواستنەوە و ڕێگەوبانی ورمێ ڕایگەیاند، بەھۆی بەفربارین و کڕێوەی دوو ڕۆژی ڕابردوو، ڕێگەی ٩٠ گوندی شارەکانی سەردەشت و پیرانشار و بۆکان داخراون. وتیشی، ھەوڵ دەدەن لە چەند ڕۆژی داھاتوودا ڕێگەی سەرجەم ئەو گوندانە پاک بکەنەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، جگە لە ڕێگەکانی نێوان تکاب–ئێرانخا و مھاباد–بۆکان کە بەھۆی بارینی بەفرێکی زۆرە داخراون، ڕێگەی نێوان سەرجەم شارەکانی سەر بە پارێزگای ورمێ کراونەتەوە و ھاتوچۆ تیایاندا ئاساییە.
ھەر بەھۆی بەفربارین و سەرما، ئەمڕۆ لە خوێندنگەکانی سەردەشت و چاڵداران لە پارێزگای ورمێ و خوێندنگەکانی مەریوان و سەقز و سەروئاوا لە پارێزگای سنە پشوو ڕاگەیەندراوە.
میدیاکانی تورکیا بڵاویانکردەوە، عەبدولحەمید گیول وەزیری دادی تورکیا دوای ڕەزامەندی سەرۆک کۆمار دەستی لە کارکێشاوەتەوە کە لە ١٩ی تەمموزی ٢٠١٧ کراوە بە وەزیر، لە ئێستاشدا بەکر بۆزداغ لە شوێنەکەی دەستبەکاربووە، ئەوەش سێھەمین جارە بۆزداغ ئەو پۆستە وەردەگرێت.
بە پێی زانیارییەکانی بەشێک لە سەرچاوەکانی تورکیاش دەست لە کار کێشانەوەی وەزیری داد لە ژێر فشار و بە فەرمانی ئەردۆغان بووە.
عەبدولحەمید گیول لە ساڵی ١٩٧٧ لە باکووری کوردستان لەدایکبووە و کۆلێژی یاسای لە زانکۆی ئەنقەرە تەواو کردووە، بۆ ماوەی سێ خول پەرلەمانتار بووە و لە ١٩ی تەمموزی ٢٠١٧ەوە پۆستی وەزیری دادی وەرگرتووە.
دادگای تورکیا لە ٢٢ھەمین دادگای سزا قورسەکانی ناوچەی چاغلایان لە ئیستەنبوڵ، بە تۆمەتی بەشداریکردن لە ڕێپێوانی ١٥ی شوباتی ٢٠١٥، سزای ساڵێک زیندانی سەپاند بەسەر "فیگەن یوکسەکداغ" ھاوسەرۆکی پێشووی پارتی دیموکراتی گەلان "ھەدەپە".
"فیگەن یوکسەکداغ" لەلایەن داواکاری گشتیی تورکیاوە، بە بیانوی پڕوپاگەندە بۆ ڕێکخستنی تیرۆر و دژایەتیکردنی یاسای خۆپیشاندان، لە ١١ی نیسانی ٢٠١٧ سکاڵای لە دژ تۆمارکرابوو و لەبەر ئەوەش دادگای تورکیا داوای سزای ساڵێک زیندانیکردنی بەسەر "یوکسەداغ"دا پەسندکرد، پارێزەرانی یوکسەکداغیش ناڕەزاییان دەربڕی بەرامبەر بە سزای زیندانیکردنەکەی.