ڕاگەیەندراوێک لەسەر پرسی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق:

بەناوی خوای گەورەی میھرەبان
پۆستی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ئیستیحقاقێکی نەتەوەی کوردە و تەنھا مافی لایەنێکی دیاری کراو نییە، پێیمان باش بوو، پێشتر ھەموو لایەنە کوردستانییەکان لەسەر تەنھا یەک کاندید ڕێک بکەوتنایە.

ھیچ لایەنێک مافی ئەوەی نییە بە ناوی کوردەوە ڕێککەوتن لەگەڵ لایەنەکانی عێراق بکات لەسەر ئەو پرسە، یان ھەر پرسێکی دیکە.

ئێمە چاوەڕوانین تاکو کۆتا کۆبوونەوەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ دیاریکردنی سەرۆککۆمار لایەنە کوردییەکان لەسەر یەک کاندید یەکلا ببنەوە و ئەویش دواتر وەک نوێنەری نەتەوەیەک مامەڵە بکات و مافە دەستورییەکانی خەڵکی کوردستان لە ئەجێندای سەرەکی کاراکانی بێت، لەسەروو ھەموویانەوە جێبەجێکردنی ماددەی ١٤٠.

ئەنجومەنی باڵای کۆمەڵی دادگەریی کوردستان

دوای بانگەوازی شورای ھەماھەنگی یەکێتی مامۆستایانی ئێران، مامۆستایانی بەشێکی زۆر لە شارەکانی خۆرھەڵاتی کوردستان و ئێران نەچوونە ھۆڵەکانی خوێندن و خوێندنی ئۆنلاینیشیان راگرت، وەک ناڕەزاییەک بەرامبەر کەمی موچەکانیان و جێبەجێ نەبونی ئەو داواکارییانەی لە چەند مانگی رابردوودا داوایان کردووە.

محەمەد حەبیبی وتەبێژی یەکێتی مامۆستایانی ئێران رایگەیاند، لانیکەم لە ٢٠٠ شار و قەزا و ناحیەی ئێران مانگرتن بەڕێوەچووە و بڕیاریشە لە رۆژانی داھاتوودا بەردەوام بێت.

دوای چەندین جار لە گردبوونەوەی مامۆستایان لە ساڵی ٢٠٢١، کانونی یەکەمی رابردوو پەرلەمانی ئێران پڕۆژەیاسای پلەبەندی مامۆستایانی پەسەند کرد، بەڵام مامۆستایان پێیانوایە پڕۆژەیاساکە کەموکوڕی تێدایە، چونکە بەپێی یەکێک لە بەندەکانی، جێبەجێکردنی پرۆژەیاساکە بەندە بە دابینکردنی بودجە لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە.

ئاژانسەکانی ھەواڵ بڵاویانکردەوە، بەھۆی ئەو شەپۆلی سەرماوسۆڵە و بەفربارینەی باکووری کوردستانی گرتووەتەوە، رێگای ٥٨ ناوچەی نیشتەجێبوون لە پارێزگای وان و رێگای ٨٢ گوند لە جۆلەمێرگ و رێگای ٥١ گوند لە مووش و ٧٠ گوندیش لە بەدلیس داخراون و ئاستەنگ بۆ ژیانی دانیشتوانەکانیان دروست بووە. 

لە ئێستاشدا تیمە پەیوەندیدارەکان لەو چوار پارێزگایەی باکووری کوردستان بە بەکارھێنانی چەندین ئامێری تایبەت، بەردەوامن لە ھەوڵەکانیان بۆ ڕاماڵینی بەفری کەڵەکەبووی سەر شەقامەکان و کردنەوەی رێگاکان بە رووی ھاتووچۆدا.

دەزگا ئەمنییەکانی عێراق بەرپرسیاری ھێرشە مووشەکییەکەی سەر فرۆکەخانەی بەغداد دەستگیردەکەن.

سەرچاوەیەک بە میدیاکانی عێراقی وتوە، خاڵێکی پشکنینی وەزارەتی ناوخۆ کەسێکی دانیشتووی قەزای ئەبوغرێبی بەتۆمەتی ئەنجامدانی ھێرشە مووشەکییەکەی سەر فرۆکەخانەی بەغداد دەستگیرکردووە.
ئێوارەی رۆژی ھەینی فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد بە ژمارەیەک مووشەک کرایە ئامانج و زیان بە فرۆکەیەک گەیشت.

ماڵپەڕی (ھێڵس لاین) تایبەت بە بواری تەندروستی ئاماژەی بە چەند سودێکی گرنگی خواردنەوەی قاوە کردووە لە دیارترینیان:

بەرزکردنەوەی ئاستی وزە: قاوە یەکێکە لەو خواردنەوانەی دەوڵەمەندە بە مادەی کافایین، کە ھاوکارییەکی باشی مرۆڤ دەکات بۆ بەرگەگرتنی ھیلاکی و زیادکردنی ئاستی وزەی لەش.

کەمکردنەوەی تووشبوون بە جۆری دووەمی نەخۆشی شەکرە: خواردنەوەی کوپێک قاوە لە ڕۆژێکدا، کاریگەریی بەرچاوی ھەیە لە کەمکردنەوەی مەترسییەکانی تووشبوون بە نەخۆشی شەکرە لە جۆری دووەم.

پارێزگاری لە تەندروستی ژیری: توێژینەوەکان دەریانخستووە قاوە پارێزگاری دەکات لە تەندروستی مێشک و پارێزگاری کەسەکان لە دووچاربوون بە نەخۆشی لەبیرچوونەوە و پارکینسن و شڵەژانی دەروونی.

کەمکردنەوەی کێش: قاوە یەکێکە لەو خواردنەوانەی کاریگەریی ھەیە لەسەر سوتاندنی چەوری  لە جەستەدا، پارێزگاریکردن لە تەندروستی گەدە، ئەوەش ھاوکار دەبێت بۆ کەمکردنەوەی کێش و پاراستنی لە ئاستێکی گونجاودا.

کەمکردنەوەی ئاستی دوودڵی: توێژینەوەکان سەلماندوویانە خواردنەوەی قاوە کاریگەریی ھەیە لەسەر کەمکردنەوەی دوودڵی و ڕاڕایی و خەمۆکی، ئەو کەسانەی ڕۆژانە قاوە دەخۆنەوە چووست و چالاکترن لە ڕووی جەستەییەوە.

 پارێزگاریکردن لە تەندروستی جگەر: بە خواردنەوەی قاوە دەتوانین پارێزگاری بکەین لە تەندروستی جگەر و خۆ بە دوور گرتن لەو نەخۆشیانەی دووچاری جگەر دەبن، بە تایبەتی چەوری جگەر و بە مۆمبوونی جگەر.

پارێزگاریکردن لە تەندروستی دڵ: خواردنەوەی قاوە بە بڕی پێویست مەترسی دووچاربوون بە نەخۆشییەکانی دڵ و جەڵتەی مێشک و دڵ کەمدەکاتەوە.

سەرجەم توێژینەوەکانی ئەو بوارە جەخت لەوە دەکەنەوە، سەرەڕای ئەو ھەموو سودە زۆرانەی کە قاوە ھەیەتی بۆ جەستەی مرۆڤ، بەڵام دەبێت خواردنەوەی بە پێی پێویست بێت و زیادەڕەوی تێدا نەکرێت.

سەرچاوەکە ئاشکرایکردووە، سەعات چواری بەرەبەیانی ئەمڕۆ بە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان ھێرشکراوەتە سەر بنکەی ھێزەکانی ئەمریکا لەناو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد، بەڵام بەر لەوەی بگاتە ئامانجەکەی بە سیستمی بەرگری ئاسمانی (سی-ڕام) خراوەتە خوارەوە و ھیچ زیانێکی نەبووە.

لەماوەی ئەم مانگەدا ئەوە سێیەم ھێرشە دەکرێتە سەر بنکەی ڤیکتۆریای سەربازیی ھێزەکانی ئەمریکا لەناو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد لە ڕێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە.

موحسن خادمی بەڕێوەبەری گواستنەوە و رێگەوبانی مھاباد رایگەیاند، بەھۆی ئەو شەپۆلی بەفربارینەی ماوەی دوو رۆژە رووی لە ناوچەکە کردووە، رێگەی نێوان مھاباد-بۆکان کە بە رێگەی بورھان ناسراوە داخراوە، وتیشی، لە رێگەکانی تری نێوان مھاباد و پەسوە و پیرانشار و سەردەشت ئاستەنگی ھاتوچۆ دروستبووە و شۆفێران تەنھا دەتوانن بە زنجیر و کەلوپەلی ناوبەفر ھاتوچۆ بکەن.

ئەمیر یۆد بەیزا بەڕێوەبەری رێگەوبانی تکاب رایگەیاند، بەھۆی کڕێوە و باوبۆرانەوە رێگەی نێوان تکاب-ئێرانخا بەتەواوەتی داخراوە، داواشی لە شۆفێران کرد، تا ھێوربونەوەی رەوشەکە و ئاگادارکردنەوەیان، لەو رێگەیە ھاتوچۆ نەکەن.

ھەفتەی رابردووش بەھۆی بەفربارینی زۆر لە زۆربەی ناوچەکانی خۆرھەڵاتی کوردستان ئاستەنگی ھاتوچۆ دروستبوو و رێگەی ھەزاران گوند داخران کە تا ئێستاش بەشێکیان نەکراونەتەوە.

سەرچاوەیەکی ئەمنی عێراق ڕایگەیاند، بە شەش موشەکی کاتیۆشا ھێرشکراوەتە سەر بنکەی سەربازیی ڤیکتۆریای ھێزەکانی ئەمریکا لە ناو فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا.

بە گوێرەی ھەواڵ ھێرشەکە بەشی سەربازیی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغدادی کردوەتە ئامانج و زیانی بە فڕۆکەیەکی مەدەنی گەیاندووە، بەڵام تا ئێستا نازانرێت ھیچ زیانێکی گیانی بەدواوە یاخود نا.

ئەوەش لە کاتێکدایە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ بنکەی سەربازی ڤیکتۆریا لە ناو فڕۆکەخانەی بەغدا، بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان ھێرشی کرایە سەر، بەڵام بەر لەوەی بگاتە ئامانجەیەکەی لە لایەن سیستمی دژە ئاسمانی ئەمریکاوە خرایە خوارەوە.

کۆشکی سپی ئاماژەی بەوەکردووە، جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا جەختیکردووەتەوە، ئەمریکا پشتیوانی چارەسەرکردنی قەیرانی ئۆکراین دەکات بەشێوازی نۆرماندی، وەک ئاماژەیەک بۆ ھێرشی ھاوپەیمانان بۆ سەر فەڕەنسا لە جەنگی جیھانی دووەمدا لە دژی نازییەکانی ئەڵمانیا.

ھەرچەندە مۆسکۆ بەردەوام ئەو تۆمەتانە ڕەتدەکاتەوە، بەڵام ڕۆژی دووشەممەی داھاتوو ئەنجومەنی ئاسایش کۆدەبێتەوە بۆ تاوتوێکردنی کێشەکە.

گریڤیس لە وتەیەکدا سەبارەت بە دۆسیەی سوریا ڕایگەیاند، تەواو دوودڵن لە گەمارۆدانی سەدان منداڵ لە گرتووخانەی غویران، بۆیە پێویستە سەرجەمیان بگوازرێنەوە بۆ ناوچەیەکی ئارام و کۆمەک بکرێن. 
وتیشی، تەنانەت  ئەگەر بشگوازرێنەوە، ھێشتا چارەنووسیان نادیارە و بەدوورنین لە مەترسی.

جەختیشیکردەوە، پێویستە ئەو منداڵانە دووبارە تێکەڵ بە کۆمەڵگە بکرێنەوە و ژیانیان بنیات بنرێتەوە.

ئەو داوایەی یاریدەدەری سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کاتێکدایە، تا ئێستا چەندین جار دەسەڵاتدارانی ڕۆژئاڤا داوایان لە کۆمەڵی نێودەوڵەتی کردووە، ئەو زیندانیانەی داعش و منداڵەکانیان لە لایەن وڵاتەکانیانەوە وەربگیرێنەوە و چارەنووسیان یەکلایی بکرێتەوە، بەڵام تا ئێستا کۆمەڵی نێودەوڵەتی بە دەنگیانەوە نەھاتووە.

وەزارەتی کارەبای ھەرێم لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە، لە چەند پەیج و ئەکاونتێکی ساختەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، ھەواڵێک بڵاوکراوەتەوە گوایە وەزارەتی کارەبا بۆ فیوزکردنی پێوەری زیرەک ھەزار دینار وەردەگیرێت.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو ھەواڵە دوورە لە راستییەوە و ھاوبەشانی کارەبا ئاگادار دەکەنەوە کە بوونی خانەیەک لە پسووڵەی کارەبا بەناوی کرێی فیوز، ھیچ پەیوەندییەکی بە پێوەری زیرەکەوە نییە و بوونی ئەو خانەیە بۆ چەند ھاوبەشێکی کارگە گەورەکان دەگەڕێتەوە کە گۆڕەری تایبەت بە خۆیان ھەیە و لە چاپکردنی پسووڵەی نوێ، ئەو خانەیە لادەبرێت.

بینیت بە میدیای وڵاتەکەی ڕاگەیاندووە، ستراتیژیەتی بەرگری ئەوان پشت نابەستێت بەوەی ڕێککەوتن دەبێت یان نا، بەڵکو خۆیان بەرگری لە خۆیان دەکەن.

ئاماژەی بەوەشکردوو، تەنانەت ئەگەر ڕێککەوتنیش ببێت ئەوان پابەند نابن پێوەی و، پارێزگاری دەکەن لە ئازادی مامەڵەکردنی خۆیان لەگەڵ دۆسیەکەدا.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل جەختیشیکردەوە، ئەوان دژی سوککردنی سزاکانی سەر ئێرانن، ئەوان و ئەمریکییەکان لەسەر ھەموو شتێک ڕێکنەکەوتوون و ھاو بۆچوون نین.

لە کۆتایی وتەکانیدا سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل باسی لەوەکردووە، بوونی ئێرانیان ناوێت لە ناوچەکەدا و نایەوێت ئێران بوونی ھەبێت لەسنورەکانی سوریا لەگەڵ وڵاتەکەیدا.

وەزارەتی پەروەردەی عێراق رایگەیاند، لە ئێستادا عێراق پێویستی بە دروستکردنی ٨ھەشت ھەزار خوێندنگەیە و بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی قەرەباڵغیش بە تێکڕا لە ساڵێکدا پێویستیان بە ھەزار خوێندنگە ھەیە، بۆ پێنج ساڵی داھاتووش پێویستیان بە ١٥ ھەزار خوێندنگە دەبێت.

رونیشیکردەوە، پلانیان پێشکەشکردوە بۆ دروستکردنی سێ ھەزار خوێندنگە، بەڵام دروستکردنیان پێویستی بە پارە و زەوی و ھەماھەنگی لەگەڵ چەند وەزارەتێک ھەیە و ھیچ ڕێگەپێدراو نییە خوێندنگە لەسەر زەوی کشتوکاڵی دروستبکرێت. 

وەزارەتی پەروەردەی عێراق ئاشکراشیکردووە، ھەزار خوێندنگە لەناو بینای کەرەڤانەدان و بۆ قەدەغەکردنیشی گشتاندن دەرکراوە.

هونەر فەخرەدین بەڕێوەبەری ئۆفیسی رێكخراوی هاوكاری ئەڵمانی لە كفری رایگەیاند، لەلایەن پۆلیسەوە ئاگاداركراونەتەوە كە ئۆفیسەكەیان سوتێنراوە و نازانن ئەنجامدەرانی ئەو كارە كێن، وتیشی، لایەنە ئەمنییەكانی شارەكە لێكۆڵینەوەیان دەستپێكردوە و سەرەداویان دۆزیوەتەوە.
رێكخراوی هاوكاری ئەڵمانی رێكخراوی ناحكومییە و چەند ساڵێكە لە هەرێمی كوردستان و بەتایبەتی لە سنوری گەرمیان لەبواری رۆشنبیری و خزمەتكردنی گەنجان كار دەكات.

 خۆپیشاندەران رایانگەیاند، پێویستە پۆستی سەرۆك كۆمار بە كەسێكی شیاو و پاك و دڵسۆز پڕبكرێتەوە و نابێت كەسی گەندەڵ پێشڕەوی گەلی عێراق بكات، وتیشیان هۆشیار زێباری بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار رەتدەكەنەوە چونكە تۆمەتبارە بە گەندەڵی و چەندین كەیسی تری یاسایی.