سەرۆکی بەرازیل رایدەگەیەنێت: دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە پەیوەندییە کەسییەکاندا بە تەواوی جیاوازە، وەک لەوەی لە تەلەڤزیۆن بۆ خەڵک دەردەکەوێت.

لویز ئیناسیۆ لولا دا سیلڤا سەرۆکی بەرازیل رایگەیاند، بە شێوەیەکی ئاسایی ترەمپ لەسەر شاشەی تەلەڤزیۆن بە زۆر نیگەران دەبینرێت، بەڵام لە راستیدا ئەو کەسێکی جیاوازە.

وتیشی، دوو ترەمپ هەیە یەکێکیان لەسەر شاشەی تەلەڤزیۆن، ئەوی دیکەیان لە راستیدا.

جێگەی ئاماژەیە، لە سەرەتای تشرینی یەکەمی رابردوودا، هەردوو سەرۆکی ئەمریکا و بەرزایل پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا، کە تێیدا گفتوگۆیان لەبارەی گرژییەکانی نێوانیان کرد، کەپێشتر بەهۆی سەپاندنی باجی گومرگی لەلایەن ترەمپەوە بەسەر بەرهەمەکانی بەڕازیل و دانانی سنوردارکردن بۆ سەر لێپرسراوانی بەڕازیلی گرژی لە نێوانیان دروست ببوو، هەردووکیان رێککەوتن لەسەر کۆبوونەوەی رووبەڕوو لە داهاتوویەکی نزیکدا.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت: لە گفتوگۆکانیان لەگەڵ روسیا پێشکەوتنی زۆریان بەدەستهێناوە سەبارەت بە کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراین.

مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز رایگەیاند، ئەوەی لەدەستیان دەیکەن بۆ کۆتاییهێنان بەجەنگی ئۆکراین، لە ئێستاشدا هەندێک پێشکەوتن بەدەستهاتووە.

وتیشی، پێویستە ئۆکراینەکان لە ژیانێکی شایستەدا بژین و گەرەنتی ئەمنییان بۆ داهاتوو دابینبکرێت.

ئێوارەی ئەمڕۆ 3ی 12ی 2025، بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی حكومەتی هەرێم و مایكڵ ریگاس، جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریكا و ژمارەیەكی زۆر لە لێپرسراوانی حكومی و حزبی، ئەمریكا باڵەخانەی نوێی كونسوڵخانەی وڵاتەكەی لە هەولێری پایتەختی هەرێم كردەوە كە گەورەترین كونسوڵخانەی ئەو وڵاتەیە لە جیهاندا.

لەبارەی کردنەوەی کوسوڵخانە نوێیەکە، قوباد تاڵەبانی لەگەڵ مایکڵ ریگاس، جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە و رایگەیاند، کردنەوەی باڵەخانە نوێیەکەی کونسوڵخانەی ئەمریکای لە هەرێمی کوردستان بە "رووداوێکی گرنگ" و نیشانەی بەهێزیی پەیوەندییەکانە.
وتیشی، دەرگای هەموو شار و ناوچەکانی کوردستان کراوەیە بەروی ئەمریکادا، چ بۆ کاری ئەمنی بێت یان ئابووری، بازرگانی و کولتووری.

نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستانیش لە وتارێكدا رایگەیاند، كردنەوەی ئەو ناوەندە دیپلۆماسییە، پەیامێكی سیاسیی روونە لەبارەی گرنگی هەرێمی كوردستان و دەرخەری ئەو هاوبەشییە قووڵەیە كە عیراق و هەرێمی كوردستان لەگەڵ ئەمریكا هەیانە و پێكەوە دەیانبەستێتەوە.

مایكڵ ریگاس جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریكاش رایگەیاند، بەدوای هەلی نوێدا دەگەڕێن بۆ بەهێزكردن و پتەوكردنی پەیوەندییە ئابورییەكان بۆ بەدیهێنانی بەرژەوەندی راستەقینەی ئەمریكا و عیراقییەكان.

کونسوڵخانەی نوێی ئەمریکا گەورەترین كونسوڵخانەی ئەو وڵاتەیە لە هەولێر كە تێچووەكەی زیاتر لە 795 ملیۆن دۆلارە و رووبەرەكەی 206 هەزار مەترە و توانای لە خۆگرتنی هەزار كارمەندی هەیە.

بەردی بناغەی باڵەخانەی كونسوڵخانەكە لە ساڵی 2018 ەوە دانراوە و بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆناوە نەتوانراوە لە كاتی خۆیدا تەواو بكرێت.

ئەمریكا لەساڵی 2007 یەكەم نوسینگەی نوێنەرایەتی خۆی لە هەولێر كردەوە، پاشان لە ساڵی 2011 ئەو نوسینگەیە بە رەسمی گۆڕا بۆ كونسوڵخانەی ئەمریكا.

لە شاری سلێمانی و بە بەشداریی هەردوو حکومەتی هەرێم و عیراق، سێیەمین خولی پێشانگای "صنع في العراق" دەستیپێکرد، کە ئامانجی سەرەکی گۆڕینی ئاراستەی بازاڕە لە هاوردەکردنەوە بۆ هەناردەکردن.

ئەمڕۆ چوارشەممە، لە پێشانگای نێودەوڵەتی سلێمانی، سێیەمین خولی پێشانگای تایبەت بە بەرهەمە ناوخۆییەکان بە چاودێری وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی حکومەتی هەرێم و وەزارەتی پیشەسازی و کانزاکانی حکومەتی عیراق و بە سەرپەرشتی کۆمپانیای ئەتڵەس ئەسیل کرایەوە.

بەپێی ئامارەکانی پێشانگاکە، پارێزگای سلێمانی خاوەنی زیاتر لە 30%ی کۆی پیشەسازیی عیراقە، هەر بۆیە کردنەوەی ئەم پێشانگایە لەم شارەدا گرنگییەکی ستراتیژی هەیە بۆ ناساندنی براندە ناوخۆییەکان بە بازرگانان و هاووڵاتیان.

ئامانجەکان؛ لە خوێندکارەوە بۆ بازرگان:

پێشانگاکە کە تا رۆژی 6ـی ئەم مانگە بەردەوام دەبێت، چەند ئامانجێکی سەرەکی هەیە:

• رەخساندنی هەلی کار بۆ دەرچووانی زانکۆ و پەیمانگاکان.

• واژۆکردنی گرێبەستی بازرگانی لەنێوان خاوەن کارگەکان و بازرگانەکاندا.

• دۆزینەوەی بازاڕی دەرەکی بۆ بەرهەمە ناوخۆییەکان و هاندانی هەناردەکردن.

• ناساندنی تواناکانی کەرتی تایبەت بە کەرتی گشتی.

مێژوویەک لە گەشەکردن:

ئەمە سێیەمین جارە ئەم پێشانگایە ساز دەکرێت؛ خولی یەکەم لە ساڵی 2021 و خولی دووەم لە حوزەیرانی 2024 بەڕێوەچوون. چاوەڕوان دەکرێت لەم خولەدا ژمارەیەکی زۆر لە کارگەکان و کۆمپانیاکان بەرهەمەکانیان نمایش بکەن کە توانای رکابەریی کاڵای بیانییان هەیە.

بەڕێوەبەرانی پێشانگاکە ئومێدیان وایە، ئەم هەنگاوە ببێتە پردێک بۆ ئەوەی لە ساڵانی داهاتوودا عیراق و هەرێمی کوردستان ببنە یەکێک لەو وڵاتانەی زۆرترین کاڵا هەناردەی دەرەوە دەکەن و متمانەی هاووڵاتی بۆ بەرهەمی ناوخۆ بگەڕێننەوە.

دزێکی "دەموچاو داپۆشراو" لە ڤێرجینیا دەستگیر دەکرێت؛ هەموو ویسکییەکانی خواردەوە و لە دەستشۆرەکە خەوی لێکەوت

بەرەبەیانی شەممە، کاتێک کارمەندێکی فرۆشگای مەیفرۆشی لە ڤێرجینیا دەرگای دوکانەکەی کردەوە، تووشی شۆک بوو؛ شوێنەکە وەک ئەوە وابوو جەنگی تێدا روویدابێت، بوتڵە شکاوەکان، شلەی رژاو بەسەر زەوییەکەدا و سەقفێکی رووخاو، بەڵام "تاوانبارەکە" لە شوێنێکی چاوەڕواننەکراودا دۆزرایەوە.

دزەکە کە دەموچاوێکی داپۆشراوی هەبوو، مرۆڤ نەبوو، بەڵکو "راکۆن"ـێک بوو کە بەهۆی زۆری خواردنەوەی کحولەوە لەناو دەستشۆری فرۆشگاکەدا لە هۆش خۆی چوبوو

بەپێی راپۆرتەکان، راکۆنەکە لە سەقفی دوکانەکەوە کەوتووەتە خوارەوە و راستەوخۆ پەلاماری رەفەی خوارەوەی داوە کە تایبەت بووە بە "سکۆچ و ویسکی". دوای شکاندنی شووشەکان و خواردنەوەی بڕێکی زۆر، سەرخۆش بووە و نەیتوانیوە هەڵبێت.

سامانسا مارتن، ئەفسەری کۆنتڕۆڵکردنی ئاژەڵان کە گەیشتە شوێنی رووداوەکە، بە پێکەنینەوە دەڵێت: "من خۆم حەزم لە راکۆنە، بوونەوەرێکی بچووک و کۆمیدین. دیارە ئەمەیان لە سەقفەکەوە کەوتووەتە خوارەوە و دەستی کردووە بە تێکدان و خواردنەوەی هەموو شتێک."

ناوەندی پاراستنی ئاژەڵان لە ناوچەی هانۆڤەر ستایشی ئەفسەرەکەیان کرد بۆ مامەڵکردن لەگەڵ دۆخەکە و پشتڕاستیان کردەوە کە راکۆنەکە دوای خەوێکی باش، هۆشی خۆی هاتۆتەوە.

ناوەندەکە لە راگەیەندراوێکدا بە تەنزەوە نووسیویەتی: "دوای چەند سەعاتێک خەوتن و نەبوونی هیچ نیشانەیەکی برینداربوون (جگە لە سەرئێشەی دوای مەستی و بڕیارە هەڵەکانی ژیان)، بە سەلامەتی ئازاد کرا و گەڕێنرایەوە بۆ سروشت، هیوادارین تێگەیشتبێت کە شکاندن و چوونەژوورەوەی ماڵان چارەسەر نییە."

وێنەی دوکانەکە:

قوباد تاڵەبانی لە دیداری جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکادا، کردنەوەی گەورەترین کونسوڵخانەی ئەو وڵاتە لە هەولێر بە پەیامێکی گرنگ دەزانێت و داوای هەماهەنگی زیاتر دەکات بۆ پاراستنی کێڵگەی کۆرمۆر.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران، ئەمڕۆ چوارشەممە، پێشوازی کرد لە مایکڵ ریگاس، جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا. تەوەرە سەرەکییەکان بریتی بوون لە کردنەوەی کونسوڵخانە نوێیەکە، هەڕەشە ئەمنییەکان و پێکهێنانی کابینەی نوێ.

لە دەستپێکدا، قوباد تاڵەبانی کردنەوەی باڵەخانە نوێیەکەی کونسوڵخانەی ئەمریکای لە هەرێمی کوردستان بە "رووداوێکی گرنگ" و نیشانەی بەهێزیی پەیوەندییەکان وەسف کرد.
پەیامی جێگری سەرۆک وەزیران بۆ وەفدە ئەمریکییەکە روون بوو: "دەرگای هەموو شار و ناوچەکانی کوردستان کراوەیە بەروی ئەمریکادا، چ بۆ کاری ئەمنی بێت یان ئابووری، بازرگانی و کلتووری."

پرسی هێرشەکانی سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر بەشێکی گرنگی کۆبوونەوەکە بوو. قوباد تاڵەبانی هێرشەکەی بە "تیرۆریستی" و لێدان لە ژێرخانی ئابووری و وزە ناوبرد و وتی: "چەندبارەبوونەوەی ئەم هێرشانە سەلمێنەری ئەو راستییەن کە دەبێت ئاستی هەماهەنگی نێوان هەرێم و ئەمریکا.

سەبارەت بە دۆسیەی پێکهێنانی حکومەت، قوباد تاڵەبانی هێڵە گشتییەکانی خستەڕوو و جەختی کردەوە کە ئامادەن بۆ پێکهێنانی حکومەتێک لەسەر بنەمای "هاوسەنگی و هاوبەشیی راستەقینە".
وتیشی: "دەبێت حکومەتەکە بەبێ جیاوازی خزمەتی هەموو هاووڵاتییان و ناوچەکانی هەرێمی کوردستان بکات."

لە کۆتایی دیدارەکەدا، پرسی چاکسازییەکانی وەزارەتی پێشمەرگە تاوتوێ کرا. قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، پرۆسەکە قۆناغی باشی بڕیوە و ئامانجەکە ئەوەیە هەرێمی کوردستان ببێتە خاوەنی هێزێکی راهێنراوی پیشەیی و نیشتمانی کە "دوور بێت لە هەر چەشنە دەستێوەردان و ئینتمایەکی حیزبی."

بەڕێوەبەرایەتیی هاتووچۆی سلێمانی کردنەوەی قۆناغی یەکەمی شەقامی 100 مەتریی راگەیاند و رێنمایی تایبەت دەداتە ئەو شۆفێرانەی لە تانجەرۆوە دێن، هاوکات رێگە بە بارهەڵگرەکان دەدرێت شەقامەکە بەکاربهێنن.

موقەدەم بەهمەن عەبدوڵا، وتەبێژی هاتووچۆی سلێمانی رایدەگەیەنێت، لە ئێستادا شەقامەکە بە هەردوو ئاراستە لە رێگەی کەرکوکەوە بۆ قەرەداغ و تانجەرۆ و بە پێچەوانەشەوە بەڕووی شۆفێراندا کراوەتەوە.

وتەبێژی هاتووچۆ روونکردنەوەیەکی گرنگی بۆ ئەو شۆفێرانە بڵاوکردەوە کە لە ئاراستەی تانجەرۆوە دێن؛ بەو پێیەی هێشتا کارکردن لە "پردی تاسڵوجە" تەواو نەبووە، ئەو ئۆتۆمبێلانە لە کۆتایی شەقامی 100 مەترییەکەدا دەبێت بچنە سەر شەقامی کەرکوک-سلێمانی و دواتر ئاراستەی دەرچوون لە سلێمانی وەربگرن.

بەپێی راگەیەندراوەکە، لەمەودوا شۆفێرانی ئۆتۆمبێلی بارهەڵگر دەتوانن شەقامی 100 مەتری بەکاربهێنن لەو ئاڕاستانەی دیاری کراوە، ئەم هەنگاوەش فشار و قەرەباڵغی لەسەر شەقامی راپەڕین و شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود کەم دەکاتەوە.

هاتووچۆی سلێمانی داوا لە شۆفێران دەکات بە "وریاییەوە" شەقامەکە بەکاربهێنن، چونکە هێشتا تیمەکان بە شەو و رۆژ سەرقاڵی کارکردنن تێیدا و پرۆژەکە بە تەواوی کۆتایی نەهاتووە.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، خانمی یەکەمی عیراق، پەیامێکی هاوخەمی ئاراستەی دکتۆر رێواز فایەق دەکات و دەڵێت، هەواڵی کۆچی دوایی باوکی لە ناخەوە نیگەرانی کردووە.

لە پەیامەکەدا خانمی یەکەمی عیراق ئاماژەی بەوە کردووە، بە بیستنی هەواڵی ماڵئاوایی یەکجارەکی فایەق حسێن، "زۆر غەمبار" بووە، بۆ ئەو کۆستەش پرسە و سەرەخۆشی ئاراستەی دکتۆر رێواز و تەواوی خێزان و کەسوکارەکەی دەکات.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد لە پەیامەکەیدا نووسیویەتی: "هاوبەشی خەم و پەژارەیانم، داواکارم لە خوای گەورە کۆچکردوو بە بەهەشت شاد بکات و سەبر و ئارامی بە هەمووان ببەخشێت و ئەوە دوایین ناخۆشی بێت."

 

دەمپارتی وردەکاریی دیدارە چوار سەعاتییەکەی ئیمڕاڵی بڵاوکردەوە

وەفدی ئیمڕاڵی سەر بە دەم پارتی، ناوەڕۆکی دیدارەکەی ڕۆژی ڕابردووی خۆیان لەگەڵ عەبدوڵڵا ئۆجەلان بڵاوکردەوە و ڕایانگەیاند، ناوبراو هۆشداریداوە لە هەوڵەکان بۆ تێکدانی قۆناغی چارەسەری و داوای دەرکردنی "یاسای ئاشتی" کردووە.

بەپێی ڕاگەیەندراوەکەی دەم پارتی، دیدارەکە لە ڕۆژی 2ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ لە ئیمڕاڵی ئەنجامدراوە و نزیکەی چوار کاتژمێری خایاندووە. لە کۆبوونەوەکەدا هەڵسەنگاندن بۆ ئەنجامە ئەرێنییەکانی کۆبوونەوەی هەفتەی ڕابردووی لیژنەی پەرلەمانی تورکیا کراوە.

هۆشداری لە "میکانیزمی کودەتا"

لەبارەی دژایەتیکردنی قۆناغی ئێستا، ئۆجەلان ئاماژەی بەوە کردووە کە "هەوڵی سابۆتاژ" هەیە و ئەمەی بە "میکانیزمی کودەتا" ناوبردووە. ئۆجەلان وتوویەتی: "ئەمە تەنها کودەتایەکی کلاسیکی نییە، بەڵکو هەوڵێکە بۆ دروستکردنی ژینگەیەکی مەترسیدار و ناسک دژی هەر هەنگاوێک کە بۆ پێشخستنی پرۆسەکە دەنرێت."

پێشنیاری "یاسای ئاشتی"

عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دیدارەکەدا چارەسەری دۆخەکەی بە دەرکردنی یاسایەک بەستووەتەوە و وتوویەتی: "لە ڕێگەی دەرکردنی یاسایەکی ئاشتی کە پشت بە یاسایەکی تایبەت و گشتگیر ببەستێت، توندوتیژی سیاسی و دەستێوەردانی نا-دیموکراتی لە ڕۆژەڤی تورکیا نامێنێت. دەتوانین ناوی ئەمە بنێین 'یاسای پەڕینەوە بۆ سەدەی ئاشتی'."

بەشداریکردنی کورد لە کۆماردا

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، ئۆجەلان جەختی کردووەتەوە کە ئەم قۆناغە بریتییە لە "بەشداریکردنی کورد لە کۆماردا لە ڕێگەی یاساوە و بونیادنانی کۆمارێکی دیموکراتیک بە بەرفراوانترین یەکێتیی کۆمەڵایەتی."

لە کۆتاییدا ئۆجەلان پەیامی ئەوەی داوە کە خاوەنی ئیرادەیەکی بەهێز و هەڵوێستێکی پێداگرە بۆ سەرخستنی ئەو قۆناغەی کە لە ئارادایە و داوای لە هەموو لایەنە سیاسییەکان کردووە بە شێوەیەکی یەکگرتوو مامەڵە لەگەڵ کێشە سیاسییەکاندا بکەن.

بزوتنەوەی حەماس لە راگەیەندراوێکی بەپەلەدا هۆشداری دەدات لە بەردەوامیی پێشێلکارییەکان و دەڵێت، سوپای ئیسرائیل بەردەوامە لە بەزاندنی رێککەوتنی ئاگربەست و تەنانەت ئەو ئاوارانەش دەکاتە ئامانج کە لە دەرەوەی "هێڵی زەرد" جێگیر بوون.

حەماس داوا لە وڵاتانی نێوەندگیر و لایەنە گرەنتیکەرەکان دەکات، بە جددی بێنە سەر هێڵ بۆ راگرتنی ئەو پێشێلکارییانە و ناچارکردنی ئیسرائیل بۆ ئەوەی پابەندی ئەو رێککەوتنە بێت کە واژوو کراوە.

 

لە کاتێکدا مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا باسی "بەرەوپێشچوون" دەکات، کۆشکی کرملین ساردتر دەڕوانێتە دۆخەکە؛ کۆبوونەوەی پێنچ سەعاتی وەفدی ئەمریکا لەگەڵ پوتن بەبێ رێککەوتنی کۆتایی تەواو بوو، ئەمەش لە کاتێکدایە سەرۆکی روسیا بەر لە دانیشتنەکە هەڕەشەی لە ئەوروپا کرد.

رۆژی 2ـی کانونى یەکەم، ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا و جارید کوشنەر، زاوا و راوێژکاری دۆناڵد ترەمپ، گەیشتنە مۆسکۆ. ئامانجەکە روون بوو: دۆزینەوەی رێگەچارەیەک بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆکراین.

چاوەڕوانییەکی سێ سەعاتی:

بەپێی پلانەکە دەبوو کۆبوونەوەکە سەعات 5ـی ئێوارە دەستپێبکات، بەڵام ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا نزیکەی سێ سەعات وەفدەکەی لە چاوەڕوانیدا هێشتەوە، چونکە بەشداریی لە کۆڕبەندێکی وەبەرهێنان دەکرد و لەوێوە پەیامی توندی ئاراستەی ئەوروپا و کیێڤ دەکرد.

کاتێک دواجار کۆبوونەوەکە دەستیپێکرد، پێنچ سەعاتی خایاند. یوری ئوشاکۆڤ، یاریدەدەری پوتن کە بەشداربوو، دانیشتنەکەی بە "بەسوود و بنیاتنەر" وەسفکرد، بەڵام ئاوی کرد بە ئاگری گەشبینییەکاندا و وتی: "تا ئێستا هیچ رێگەیەک بۆ سازش و رێککەوتن نەدۆزراوەتەوە، هەرچەندە هەندێک لە پێشنیازەکانی ئەمریکا تاڕادەیەک جێی قبوڵن."

ناکۆکییەکە لەسەر چییە؟
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بە تۆڕی (فۆکس نیوز)ـی راگەیاندووە کە "هەندێک پێشکەوتن" بەدیهاتووە بۆ ئەوەی بزانن ئۆکراینییەکان دەتوانن لەگەڵ چی هەڵبکەن. بەڵام پوتن پێشوەختە مەرجەکانی قورس کردووە؛ ئەو داوای کشانەوەی هێزەکانی ئۆکراین دەکات لەو ناوچانەی کە روسیا داگیری نەکردوون، مەرجێک کە بۆ کیێڤ قبوڵنەکراوە.

بەپێی زانیارییەکان، ئەو پلانەی وەفدی ئەمریکا (ویتکۆف و کوشنەر) کاری لەسەر دەکەن، رەشنووسێکی 28 خاڵییە کە مانگی رابردوو ئاشکرا کرا، تێیدا داوا لە ئۆکراین دەکات سنورێک بۆ قەبارەی سوپاکەی دابنێت و دەستبەرداری ئەندامبوون بێت لە هاوپەیمانیی ناتۆ.

نیگەرانییەکانی زێلێنسکی و هەڵوێستی ئەوروپا:

لەلایەکی دیکەوە، ڤۆلۆدیمێر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکراین بە وریايیەوە چاودێری دۆخەکە دەکات. ئەو رایگەیاندووە ئامادەیە لەگەڵ ترەمپ کۆببێتەوە ئەگەر گفتوگۆکان بە باشی بڕۆن، بەڵام نیگەرانە لەوەی مۆسکۆ دانوستانەکان تەنیا بۆ لاوازکردنی سزاکان بەکاربهێنێت نەک بۆ ئاشتییەکی راستەقینە.
زێلێنسکی وتی: "ئەوان دەیانەوێت راستەوخۆ دوای کۆبوونەوەکە راپۆرتمان بدەنێ، هەموو شتێک لەسەر ئەوە دەوەستێت".

لەم نێوەندەدا، ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا پشتیوانی خۆی بۆ کیێڤ دووپاتکردەوە و هۆشداریدا لەوەی "هیچ پلانێک بەبێ بوونی ئەوروپییەکان لەسەر مێزی گفتوگۆ سەرکەوتوو نابێت".

شەشەمین دیدار لە ئاستی باڵا:

سەردانەکەی ویتکۆف بۆ مۆسکۆ یەکەمجار نییە، ئەمە شەشەمین کۆبوونەوەی ئاستی باڵایەتی لەگەڵ پوتن لەمساڵدا. ئێستا واشنتۆن و کیێڤ چاوەڕوانن ببینن ئایا پوتن دوایین وەشانی چوارچێوەی رێککەوتنەکە پەسەند دەکات یان نا، هەرچەندە شارەزایان ئاستی چاوەڕوانییەکانیان نزم کردووەتەوە.

 

بڕیارێکی کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان دۆسیەی بەرزاییەکانی جۆلانی وروژاندەوە؛ لەکاتێکدا دیمەشق جەخت دەکاتەوە سازش لەسەر خاکەکەی ناکات، تەل ئەبیب بە راشکاوی دەڵێت "نە ئێستا و نە هیچ کاتێک" ناگەڕێنەوە بۆ سنورەکانی پێش نیو سەدە.

وەزارەتی دەرەوەی سوریا پێشوازی لە بڕیارەکەی ئەمڕۆی کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد، کە داوای لە ئیسرائیل کردووە لە بەرزاییەکانی جۆلان بکشێتەوە و داگیرکارییەکەی بە "نایاسایی" وەسف کردووە.

لە بەیاننامەکەدا سوریا ئاماژەی بەوە کردووە، زیادبوونی ژمارەی ئەو وڵاتانەی دەنگیان بە بڕیارەکە داوە لە 97 وڵاتەوە لە ساڵی رابردوودا بۆ 123 وڵات لەمساڵدا، پەیامێکی رونی پشتیوانییە بۆ سوریا و پێداگرییە لەسەر ئەوەی جۆلان خاکێکی داگیرکراوە.

وەزارەتی دەرەوەی سوریا خاڵێکی گرنگی روونکردەوەتەوە و دەڵێت: "چوونە ناو گفتوگۆی جددی سەبارەت بە پرسە تەکنیکییەکان و ئەوانەی پەیوەستن بە ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکە، بەو مانایە نییە کە ئێمە دەستبەرداری ئەوە بووبین جۆلان خاکێکی سورییە."

لە بەرامبەردا، دانی دانۆن، نوێنەری ئیسرائیل لە نەتەوە یەکگرتووەکان، بە توندی بڕیارەکەی رەتکردەوە و جۆلانی بە "هێڵێکی بەرگریی زیندوو" وەسفکرد بۆ پاراستنی هاووڵاتیانی ئیسرائیل.
دانۆن نەتەوە یەکگرتووەکانی تۆمەتبار کرد بەوەی "لە واقیع دابڕاون"، چونکە داوای کشانەوە دەکەن لەکاتێکدا بە وتەی ئەو "میحوەری ئێران" و گروپە چەکدارەکان لە سوریا هەڕەشەن.

نوێنەرەکەی ئیسرائیل لە پلاتفۆرمی (X) دوا قسەی خۆی کرد و نووسیویەتی: "ئیسرائیل نە دەگەڕێتەوە بۆ سنورەکانی 1967 و نە دەستبەرداری جۆلان دەبێت؛ نە ئێستا و نە هیچ کاتێکی دیکە."

دۆسیەی سودان دەچێتە قۆناغێکی نوێوە؛ دۆناڵد ترەمپ بەڵێن دەدات "بە شەخسی" کۆتایی بە خوێنڕشتن لەو وڵاتە بهێنێت و وەزیرەکەشی دەڵێت، جگە لە ترەمپ هیچ سەرکردەیەک ناتوانێت ئەو گرێیە بکاتەوە.

مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رۆژی سێشەممە رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا "بە شەخسی" سەرپەرشتی دۆسیەی کۆتاییهێنان بە جەنگی سودان دەکات. روبیۆ بە راشکاوی وتی: "ترەمپ تاکە سەرکردەی جیهانە کە توانای ئەوەی هەبێت کۆتایی بە قەیرانی سودان بهێنێت".

هاوکات لەگەڵ هەوڵەکانی ئەمریکا، ئیڤێت کوپەر، وەزیری دەرەوەی بەریتانیا لە پلاتفۆرمی (X) نووسیویەتی، دۆخی سودان پێویستی بە پاڵپشتی و پاڵنەرێکی جیهانی هەیە بۆ چەسپاندنی ئاشتی.

مانگی رابردوو ترەمپ ئاشکرای کردبوو کە کار لەگەڵ ئیمارات، سعودیە و میسر و هاوبەشەکانی دیکەی ناوچەکە دەکات بۆ راگرتنی ئەو جەنگە.

لە کۆنفرانسێکدا لە ئەمریکا، ترەمپ ئاماژەی بەوە کردبوو کە محەمەد بن سەلمان، جێنشینی سعودیە داوای لێکردووە هاوکارییان بکات بۆ وەستاندنی ناکۆکییەکان. ترەمپ بە شانازییەوە وتبووی "پێشتر 8 جەنگم کۆتایی پێهێناوە و ئەمجارەش بەدوای رۆڵێکی یەکلاکەرەوەدا دەگەڕێم".

ترەمپ دۆخی ئێستای سودانی بە "توندوتیژترین شوێن" و گەورەترین قەیرانی مرۆیی لە جیهاندا وەسفکردبوو، جەختیشی کردەوە کە سەرکردە نێودەوڵەتییەکان داوایان لێکردووە نفووزی سەرۆکایەتی ئەمریکا بەکاربهێنێت بۆ وەستاندنی ئەو دۆخە.
مەسەد بولس، گەورە راوێژکاری سەرۆکی ئەمریکا بۆ کاروباری عەرەبی و ئەفریقی، دووپاتی دەکاتەوە کە ترەمپ ئاشتی سودانی کردووەتە ئەولەویەتی کارەکانی.

مەیدانی جەنگ؛ ئاگربەستی یەک لایەنە و رەتکردنەوەی پلان
لەسەر ئاستی مەیدانی، مانگی رابردوو هێزەکانی پشتیوانی خێرا (دعم السریع) ئاگربەستێکی مرۆیی یەک لایەنەیان بۆ ماوەی 3 مانگ راگەیاند، ئەمەش دوای ئەوەی عەبدولفەتاح بورهان، فەرماندەی سوپای سودان پێشنیازێکی نێودەوڵەتی بۆ ئاگربەست رەتکردەوە.

محەمەد حەمدان دەقلو، فەرماندەی هێزەکانی پشتیوانی خێرا لە تۆمارێکی دەنگیدا وتی: "پابەند دەبین بە ئاسانکاری بۆ گەیشتنی تیمە تەندروستی و فریاگوزارییەکان بۆ کەمکردنەوەی ئازاری سودانییەکان". هەروەها ئاماژەی بەوەشکرد کە بەدەر لە "ئیخوان و بزوتنەوەی ئیسلامی"، رازین بە بەشداریکردنی هەموو لایەنەکان لە پرۆسەی سیاسی سوداندا.

ئەم پێشهاتانە دوای ئەوە دێن کە عەبدولفەتاح بورهان، فەرماندەی سوپای سودان نێوەندگیری "وڵاتانی چوارقۆڵی" رەتکردەوە بۆ چارەسەری قەیرانەکە کە لە نیسانی 2023ـەوە دەستیپێکردووە.
بورهان ئەو پلانەی بە "خراپترین پێشنیاز" وەسفکرد، چونکە بە وتەی ئەو "بوونی هێزە چەکدارەکان دەسڕێتەوە و داوای هەڵوەشاندنەوەی دەزگا ئەمنییەکان دەکات، لە بەرامبەردا میلیشیا یاخیبووەکان لە ناوچەکانی خۆیان دەهێڵێتەوە".

 

وەک کاردانەوەیەک بۆ روداوەکەی واشنتۆن، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ بڕیاریدا پرۆسەی پێدانی مافی مانەوەی هەمیشەیی (گرین کارت) و رەگەزنامە بە هاووڵاتیانی 19 وڵات رابگرێت، کە ئێران و چەند وڵاتێکی دیکەی ناوچەکە دەگرێتەوە.

بەپێی راگەیەندراوی فەرمانگەی خزمەتگوزارییەکانی کۆچ و رەگەزنامەی ئەمریکا، کە دوێنێ سێشەممە (2ـی کانونی یەکەم) دەرچووە، راگرتنەکە ئەو وڵاتانە دەگرێتەوە کە پێشتر لە مانگی حوزەیراندا ترەمپ قەدەغەی هاتنە ناوەوەی بۆ دەرکردبوون و بە وڵاتانی "جیهانی سێهەم" ناوی بردوون. لەو لیستەدا جگە لە ئێران؛ وڵاتانی سودان، ئەریتریا، هایتی، سۆماڵ و چەند وڵاتێکی دیکە هەن کە بەشێکیان بە وڵاتانی هەژار و ناسەقامگیر دادەنرێن

ئەم بڕیارە توندەی کۆشکی سپی راستەوخۆ پەیوەندی بە روداوەکەی هەفتەی رابردووی واشنتۆنەوە هەیە، کاتێک پەنابەرێکی ئەفغانی کە پێشتر هاوکاری دەزگای هەواڵگریی ئەمریکا (CIA) بووە، تەقەی لە دوو سەربازی پاسەوانی نیشتمانی کرد.
ترەمپ روداوەکەی بە "هەڕەشەی گەورە بۆ ئاسایشی نیشتمانی" وەسف کرد و بەڵێنیدا هەر بیانییەک کە "سەر بەم وڵاتە نییە" دەربکات. هەر لەو چوارچێوەیەدا بڕیارە پێداچوونەوە بۆ دۆسیەی ئەو کەسانەش بکرێت کە خەڵکی ئەو 19 وڵاتەن (بە تایبەت ئێران و ئەفغانستان) و لە ئێستادا خاوەنی گرین کارتن.

کریستی نۆم، وەزیری ئاسایشی ناوخۆی ئەمریکا رایگەیاندووە، داوای لە ترەمپ کردووە لیستی وڵاتە قەدەغەکراوەکان فراوانتر بکات و لانیکەم 10 وڵاتی دیکەی بۆ زیاد بکات. ئەمەش ئاماژەیە بۆ توندتربوونی سیاسەتی کۆچبەری لە خولی نوێی سەرۆکایەتی ترەمپدا.

داواکاری گشتیی ئەمریکا بە رەسمی تۆمەتی کوشتنی ئاراستەی رەحمانوڵڵا لاکانوال کردووە. رەحمانوڵڵا کە ساڵی 2021 لە ئەفغانستانەوە چووەتە ئەمریکا، لە کاتی دادگاییەکەدا کە بە ئۆنلاین لە نەخۆشخانەوە بەشدار بوو، رەتیکردەوە دان بە تاوانەکەیدا بنێت.
لەو روداوەدا، سەربازێکی پاسەوانی نیشتمانی بەناوی "سارا باکسترۆم" (20 ساڵ) گیانی لەدەستدا و "ئەندرۆ وۆڵف" (24 ساڵ) بە سەختی بریندار بوو. بەپێی سکاڵاکە، تەقەکەرەکە لە کاتی تەقەکردنەکەدا هاواری "الله اکبر"ی کردووە.

کۆمپانیای دانە غاز دەستپێکردنەوەی پرۆسەی بەرهەمهێنانی لە کێڵگەی کۆرمۆر راگەیاند و ئاشکرای دەکات، حکومەتی هەرێم و عیراق رێوشوێنە ئەمنییەکانیان لە دەوروبەری کێڵگەکە توندوتۆڵتر کردووە.

کۆمپانیای دانە غاز، ئەمڕۆ (3ـی کانونى یەکەم) لە راگەیەندراوێکدا بۆ بازاڕی دارایی ئەبوزەبی ئاشکرای کرد، ئاستی بەرهەمهێنان لە دامەزراوەی کۆرمۆر لە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە بۆ دۆخی ئاسایی خۆی، ئەمەش دوای ئەو هێرشەی کە لە ماوەی رابردوودا کرایە سەر کێڵگەکە.

کۆمپانیاکە لەبارەی هۆکاری دەستپێکردنەوەی کارەکانیان دەڵێت: "گەڕانەوەی بەرهەمهێنان دوای ئەوە دێت کە رێوشوێنی ئەمنی لەلایەن حکومەتی هەرێمی کوردستان و دەسەڵاتدارانی حکومەتی عیراقەوە توندوتۆڵتر کراون"، لەو چوارچێوەیەشدا سوپاسی هەوڵەکانی هەردوو حکومەتی کردووە.

دانە غاز و هاوبەشەکانی جەخت دەکەنەوە کە پابەندن بە پاراستنی سەلامەتی کارمەند و دامەزراوەکانیان، هاوکات بەردەوام دەبن لە پشتیوانیکردنی کەرتی بەرهەمهێنانی کارەبا و دابینکردنی غازی شل (LPG) بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان و عیراق.

پاپا لیۆ چواردەهەم کە یەکەم پاپای ئەمریکایە، داوای لە دۆناڵد ترەمپ کردووە، لەبری هێزی سەربازی، دیالۆگ  یان فشاری ئابووری بەکاربهێنێت بۆ لابردنی نیکۆلاس مادۆرۆ لەسەر دەسەڵات.

ئەمڕۆ سێشەممە، پاپای ڤاتیکان کۆتایی بە گەشەتەکەی بۆ تورکیا و تورکیا و لوبنان هێنا و  داوای ئاشتی لە هەموو لایەک کرد و وتی داوا لە لایەنە شەڕکەرەکان دەکەم دەستبەرداری چەک و توندوتیژی بن و پەنا بۆ مێزی دیالۆگ ببەن.

 پاپا پەیامیکی ئاراستەی تەرمپ کرد و رایگەیاند ئەگەر واشنتۆن بیەوێت گۆڕانکاری لە ڤەنزوێلادا بکات، ئەوا دەبێت رێگەی دیکە تاقیبکاتەوە و بەکارهێنانی هێز تەنها ناسەقامگیری زیاتر دروست دەکات.

پاپا لوبنانیشی لەبیرنەکرد و رایگەیاند، پێشنیازی ئەوە دەکات کە حزبوڵای لوبنان دەستبەرداری چەک بن و بەشداری گفتوگۆ بکەن.

ئەم لێدوانانەی پاپا لە کاتێکدایە، ئیدارەی ترەمپ لە چەند هەفتەی رابردوودا بەدوای بژاردەکاندا دەگەڕێت بۆ بەرپەرچدانەوەی مادۆرای سەرۆکی ڤەنزیۆلا و تۆمەتباری دەکات بە رۆڵی لە ناردنی مادە هۆشبەرەکان بۆ ئەمریکا، گەرچی بەردەوام مادۆرا ئەم تۆمەتە رەتدەکاتەوە، بەڵام پێشبینییەکان ئەوەدەخەنەڕوو هێرشکردن بۆ سەر ئەو وڵاتە لە سەعاتی سفردایە.