تاران دەستپێکردنەوەی هاتوچۆی ئاسایی لە گەروی هورمز دەبەستێتەوە بە قبووڵکردنی مەرجەکانی و قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی جەنگ لەلایەن واشنتۆنەوە.

سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، دەستپێکردنەوەی هاتووچۆ لە گەروی هورمز بەستراوەتەوە بە قبووڵکردنی سەرجەم مەرجەکانی تاران لەلایەن ئەمریکاوە، لێپرسراوانی ئێرانیش جەخت دەکەنەوە، یەکێک لە مەرجە سەرەکییەکانیان، قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی جەنگە لەلایەن واشنتنۆەوە.

لە سەرەتای هەڵگیرسانی جەنگەکەوە، ئێران دەستەڵاتی کرداریی بەسەر گەروی هورمزدا سەپاندووە و سەرجەم کەشتییەکانی ناچار کردووە تەنها لە رێگەی هاوئاهەنگیپێشوەختە و لە رێڕەوێکی دیاریکراوی نزیک کەناراوەکانی خۆییەوە تێپەڕ ببن.

لە بەرانبەردا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ ماڵپەڕی 'ئەکسیۆس' سەبارەت بە داواکارییەکانی ئێران رایگەیاند: "ئێمە بە هێمنییەوە مامەڵە لەگەڵ بابەتەکەدا دەکەین و دانوستاندنێکی سنووردارمان لەگەڵدا دەکەن. تەنها چاودێری ئێران دەکەین لە سایەی ئەو هەڵاوسانە ئابورییە گەورەیەی تێیکەوتووە و نەبوونی هیچ داراییەک لە بەردەستیاندا."

ترەمپ ئاماژەی بەوەشکرد، بەهۆی ئەو گۆشەگیری و گەمارۆیەی لە تەمموزی رابردووەوە ئەمریکا خستوویەتییە سەر بەندەرەکانی ئێران، قەیرانی ئابوریی تاران قوڵتر بووەتەوە. وتیشی: "بابەتەکە چارەسەر دەبێت، هەروەها ئەمەی رودەدات زۆر لە یاری شەترەنج دەچێت."

پەمپەکانی پڕۆژەی ئاویی دوکان-سلێمانی بەستراون و دوای تێستکردنیان دەکەونە کارو بە زوترین کات ئاو رەوشی دابەشکردنی ئاو لە سلێمانی ئاسایی دەبێتەوە.

بەختیار تاهیر بەڕێوەبەری ئاویی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، سەرجەم پەمپەکانی پڕۆژەی ئاویی دوکان-سلێمانی بەستراون و لە ئێستادا تیمە تەکنیکییەکان سەرقاڵی تێست کردنی پەمپەکانن.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لەنزیکترین کاتدا دەکەونەکارو ئاو دەگوازنەوە بۆ خەزانەکان و دابەشکردنی ئاو لە سلێمانی بەتەواوەتی دەگەڕێتەوە رەوشی ئاسایی.

ئەمە لە کاتێکدایە، رۆژی 8ـی8ـی2026 بەڕێوەبەرایەتی ئاوی سلێمانی رایگەیاند، هێڵی دووی بۆریی ئاویی دوکان - سلێمانی لە ناوچەی قولەرەیسی بەهۆی کارکردنی ئامێرێکی شۆفڵ لەو ناوچەیە شکاوە و بەهۆیەوە ژمارەیک گەڕەکی سلێمانی و قەزا و ناحییە بێ ئاو دەبن.

میدیاکانی ئێران بڵاویان کردوەتەوە، لێژنەی ئاسایشی نیشتمانی لە پەرلەمانی ئێران پڕۆژەیاسایەکی بۆ رێکخستنی کەشتیوانی لە گەروی هورمز پەسەند کرد، کە تێیدا  رەتبوونی کەشتییە سەربازی و بازرگانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل و وڵاتانی دوژمن لە گەروەکە قەدەغە دەکات.

بەپێی دەستەی رادیۆ و تەلەڤزیۆنی رەسمی ئێران، لە پەرلەمانی ئێران  پڕۆژەیاسایەکیان پەسەند کردوە دژی تێپەربونی  کەشتییە سەربازی و بازرگانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل و وڵاتانی دوژمن بە گەروی هورمزدا.

پڕۆژەکە گواستنەوەی هەر بارێکی سەربازی یان مەدەنی پەیوەندیدار بە ئیسرائیل و ئەمریکا لە رێگەی گەروی هورمزەوە قەدەغە دەکات، بە شێوەیەک کە سزای دارایی بەسەر سەرپێچیکاراندا دەسەپێندرێت کە دەگاتە 20٪ی کۆی بەهای بارەکان.

پڕۆژەیاساکە جەخت لەوە دەکاتەوە، حکومەتی ئێران، بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزە چەکدارەکان، بەرپرسیارێتیی بەڕێوەبردن، رێکخستنی هاتوچۆی کەشتیوانی، چاودێریکردنی کەشتییەکان و دابینکردنی ئاسایشی گەروەکە و کەنداو دەگرێتە ئەستۆ.

بڕیاریشە پڕۆژەکە لە چوارچێوەی رێکارە یاساییەکاندا تێپەڕێنرێت تاوەکو بە تەواوی دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

پەرلەمانی توركیا بۆ دەنگدان لەسەر پرۆژەیاسای چوارچێوە كۆدەبێتەوە و تەڤگەری ئازادیش دەڵێت، دەبێت پرۆژەیاساكە ببێتە دەستپێك بۆ دەركردنی یاسای نوێی دیموكراتی.

بڕیارە سبەینێ‌ پەرلەمانی توركیا بۆ دەنگدان و پەسەندكردنی پرۆژەیاسای پتەوكردنی یەكگرتنی نەتەوەیی و یەكپارچەیی كۆمەڵایەتی كۆببێتەوە، كە بە پرۆژەیاسای چوارچێوە ناسراوە بۆ دەستەبەركردنی ئاشتی لە توركیا و باكوری كوردستان، ئەوەش دەبێتە یەكەم هەنگاوی یاسایی بۆ پرۆسەی ئاشتی.

سەركردایەتی تەڤگەری ئازادیش لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، پرۆژەیاسای چوارچێوە كەموكوڕی جددی تێدایە و دەبێت ئاشتی لەلایەن عەبدوڵا ئۆجەلانەوە بەڕێوەببرێت و زەمینەسازیی بەدیموكراسیكردن بكرێتە بنەمای سەرەكی پرۆژەیاساكە.

راشیگەیاندووە، ئەگەر خواستێكی جددی بۆ ئاشتی لەئارادابێت، دەبێت پرۆژەیاساكە ببێتە دەستپێكێك بۆ دەركردنی یاسای نوێی دیموكراتی، ئازادیی بیروڕا و رێكخستنی سیاسیش بۆ ئەندامان و سیاستمەدارانی پەكەكە لە ناوخۆی توركیادا مسۆگەر بكات.

سەرهات ئەرەن پەرلەمانتاری دەم پارتیش لە ئامەد رایگەیاند، لە ئێستادا چوار هەزار و 800 كەس بە تاوانی ئەندامبوون لە "پەكەكە" و بەشداریی لە چالاكیی چەكداریدا لە زیندانەكانی توركیادان، لەو ژمارەیەش سێ‌ هەزار و 900 كەس ماددەكانی پرۆژەیاسای چوارچێوە دەیانگرێتەوە، 900 زیندانیش بەهۆی سزادانیان بە زیندانیی هەتاهەتایی و تاوانباربوونیان بە كوشتنی هێزەكانی ئاسایشی توركیا سودمەند نابن.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند هێمنی و دور لە گرژی مامەڵە لەگەڵ ئێراندا دەکەن و تاران لە رەوشێکی زۆر خراپی ئابوریدایە، کە ناتوانێت موچە سەربازەکانیشی بدات.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بە پێگەی ئەکسیۆسی راگەیاندوە، بەردەوامن لە چاودێریکردنی تاران و گەمارۆی دەریایی قەیرانە ئابورییەکانی ئێرانی قووڵتر کردووەتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکردوە، بەهۆی گەمارۆکانی ئەمریکاوە ئێران لە رەوشێکی زۆر خراپی ئابوریدایە، کە ناتوانێت موچەی سەربازەکانی بدات.

دۆناڵد ترەمپ جەختیکردوەتەوە، پەیوەندییەکان و کێشەکان لەگەڵ تاراندا چارەسەر دەکرێن وەک چۆن هەمیشە چارەسەر کراون و رەوشەکەی بە ياری شەتڕەنج وەسف کردوە.

سەرۆکی ئەمریکا وتوشیەتی؛ ئەگەر پێویست بکات دەتوانن فشارە ئابورییەکان لە سەر ئێران زیاتر بکەن.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی عیراق (CMC)  راگەیەندراوێکی  سەبارەت بە کۆتاییهاتنی گرێبەستەکەی و راگرتنی سەرجەم چالاکییەکانی کۆمپانیای كۆڕەك تیلیكۆم بڵاوکردەوە.

دەستەکە ئاماژەی بەوە کردووە بەهۆی پابەندنەبوونی کۆمپانیاکە بە جێبەجێکردنە دارایی و یاساییەکانی و هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستی پێکهاتنەوە، تەواوی رێکارە یاسایی و کارگێڕییەکانی گرتووەتە بەر، لەوانەش دەستبەسەرداگرتنی سەرمایە گوازراوە و نەگوازراوەکانی کۆڕەک.

وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ راگرتنی تەواوەتی تۆڕەکە و تەواوی ئامێر و سیستەمەکانی کۆڕەک بەردەوام دەبێت.

دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی عیراق  داوا لە بەشداربوانی کۆرەک دەکات، کە راستەوخۆ بەکارهێنانی خزمەتگوزارییەکان، پڕکردنەوەی باڵانس و نوێکردنەوەی هاوبەشییەکانیان رابگرن تاوەکو توشی زیانی دارایی نەبنەوە.

دەشڵێت؛ بەشداربوان با سیمکارتەکانیان لای خۆیان بپارێزن و فڕێی نەدەن، تا ئەو کاتەی رێنمایی نوێ لە رێگەی کەناڵە رەسمییەکانی دەستەکەوە بڵاودەکرێتەوە.

هەروەها داوای لە خاوەن ئەو زەوی و خانوانە کردووە، کە تاوەرەکانی کۆڕەکیان لەسەرە، رێگە بە کارمەندانی کۆڕەک نەدەن دەستکاری ئامێرەکان بڕەخسێنن یان بیگوازنەوە، بە پێچەوانەوە خاوەن موڵکەکە بەرپرسیارێتی یاسایی دەگرێتە ئەستۆ، ئەمەش بە ئامانجی پاراستنی ماڵی گشتی و جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگا.

لە مانگی رابردودا لە مانگی رابردودا، نەخۆشخانەی شار زیاتر لە 31 هەزار هاووڵاتی و نەخۆش سەردانیان کردوە، جگە لە خزمەتگوزاریی تەندروستی و چارەسەرییە پێویستییەکانیان زیاتر لە هەزار و 100 نەشتەرگەری جۆراوجۆریش ئەنجامدراوە.

بەڕێوەبەرایەتی تەندروستیی سلێمانی بڵاویکردوەتەوە، لە مانگی رابردودا و لە رۆژی (1 بۆ31ـی7ـی 2026)دا 31 هەزار و 311 هاووڵاتی و نەخۆش سەردانی نەخۆشخانەی شاریان کردوە و زیاتر لە هەزار و100 نەشتەرگەریشیان ئەنجامداوە.

تەندروستیی سلێمانی دەڵێت؛ لە کۆی ئەو سەردانیکەرانە، 24,438 نەخۆش رویان لە بەشی فریاکەوتن کردووە، لە کاتێکدا 5,884 کەس سەردانی بەشی راوێژکاری (ئۆپی دی)یان کردووە، و 943 نەخۆشیش لە بەشی گورچیلەی دەستکرد چارەسەری پێویستیان بۆ کراوە.

هەر لە هەمان مانگدا، 6,100 نەخۆش لە بەشە جیاوازەکانی نەخۆشخانەکە داخڵ کراون؛ لەوانە 1,925 نەخۆش لە بەشی فریاکەوتن، 918 لە بەشی گورچیلەی دەستکرد، 809 لە بەشی هەناوی، 745 لە بەشی نەشتەرگەری، 577 لە بەشی شکاوی، و 363 نەخۆشیش لە بەشی هەناوی مێشک و دەمار وەرگیراون.

سەبارەت بە نەشتەرگەرییەکان، تەندروستی سلێمانی ئاشکرای کردوە،  تیمە پزیشکییەکانی نەخۆشخانەی شار لەو ماوەیەدا 1,171 نەشتەرگەری جۆراوجۆریان ئەنجام داوە، کە 408یان نەشتەرگەری فریاکەوتن بوون.

نەشتەرگەرییەکانی تریش، بریتی بوون لە 140 نەشتەرگەری قەستەرە، 88 پرۆسەی شەبەکە و باڵۆن، و 58 نەشتەرگەریی تایبەت بە منداڵان.

هاوکات لە بەشی دەستنیشانکردن و پشکنینەکاندا، 68,601 شیکاری تاقیگەیی، 11,397 تیشک، 3,952 سۆنەر، 3,032 هێڵکاری دڵ، 327 ئیکۆ، و 660 ڕاهێنانی چارەسەری سروشتی بۆ سەردانیکەران و نەخۆشە داخڵبووەکان ئەنجام دراون.

ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم دامەزراندنی بە شێوازی لە جێگە دانان راگرت.

پێشتر وەزارەتی خوێندنی باڵای حکومەتی هەرێم رایگەیاندبوو: پرۆسەی لەجیاتی دانان بۆ گرێبەستەکانی وەزارەتی خوێندنی باڵا کە دەست بەکارنەبون ئەنجام دەدرێت، کە نزیکەی هەزار کەس سودمەند دەبن.

بەڵام ئەمڕۆ، بەپێی نووسراوێکی رەسمی سەرۆکایەتیی دیوانی ئەنجوومەنی وەزیران کە ئاڕاستەی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی کراوە، کارکردن بە بڕگەی دووی نووسراوێکی پێشوویان راگیراوە، نووسراوەکە تایبەتە بە پرسی لەجێگەی دانانی ئەو فەرمانبەر و مامۆستا وانەبێژانەی کە بە گرێبەست لەسەر داهاتی ناوخۆ دامەزراون.

 

لێپرسراوێکی باڵای ئێران بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاندوە، بەم زوانە وێنەی نوێی موجتەبا خامنەیی بڵاودەبێتەوە، کە لەناو خەڵک و لەسەر شەقامەکاندایە، هەروەها وێنەکان کۆبونەوەکانیشی تێدایە کە لەگەڵ فەرماندە کاندایە.

قاسم قورەیشی، جێگری رێکخراوی بەسیجی ئێران رایگەیاند، بەم زوانە وێنەی نوێی موجتەبا خامنەیی، سێیەمین رێبەری باڵای ئێران بڵاودەکرێتەوە، کە لە ناو خەڵک و لەگەڵ فەرماندەکاندایە.

قسەکانی قاسم قورەیشی، کە لەلایەن ئاژانسی هەواڵی "میزان"ی سەر بە دەسەڵاتی دادوەریی ئێران بڵاوکراوەتەوە، ئاماژەی بەوە کردووە کە دیمەنەکان موجتەبا خامنەیی لەناو خەڵک و لە شەقامەکاندا و هەروەها لە کاتی کۆبونەوەدا لەگەڵ فەرماندەکانی هێزە چەکدارەکاندا نیشان دەدەن.

ئەم لێدوانانەی قاسم قورەیشی لە کاتێکدایە، لە چەند مانگکە، هیچ وێنە  و دەنگێکی موجتەبا خامنەیی بڵاونەکراوەتەوە و باس لەوە دەکرێت لە بۆردومانەکەی ئیسرائیل و ئەمریکا بۆسەر خانوەکەی باوکی، بە سەختی بریندار بووە.

پێش بڵآوبونەوەی ئەم هەواڵەش، ئاژانسی ئێرنا رایگەیاندبوو، موجتەبا خامنەیی لەگەڵ مەسعود پزیشکیان کۆبووەتەوە و تاوتوێی پرسە سەربازی و ئابورییەکانی وڵاتیان کردووە.

حکومەتی سوریا رایگەیاند، لەگەڵ مۆسکۆ لسەر داهاتووی دوو بنکە سەربازیەکەیان لەناو خاکی سوریادا گەیشتونەتە رێککەوتن، ئاماژە بەوەشکراوە ناوی هەردوو بنکەکە دەگۆڕدرێت.

ئەمڕۆ یەکشەممە، ئاژانسی هەواڵی رەسمی سوریا (سانا) بە پشتبەستن بە وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەکەی بڵاویکردوەتەوە، بەپێی ئەو لێکتێگەیشتنە، بنکە و دامەزراوە سەربازییەکانی روسیا لە فڕۆکەخانەی حومەیمیم و بەندەری تەرتوس لە ماوەی سێ مانگدا دەگۆڕدرێن بۆ ناوەندی هاوبەشی مەشق و چاکسازی.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەو گۆڕانکاریانە لە چوارچێوەی  رێکخستنە نوێیەکاندا دەکرێت، کە بەرژەوەندی هەردوو وڵاتەکە دەپارێزێت.

جۆ وێڵسۆن، ئەندامی كۆنگرێسی ئەمریكا دەڵێت، رێككەوتنی سعودیە، توركیا و پاكستان دەستكەوتێكە بۆ ترەمپ.

جۆ ویڵسۆن ئیمزاكردنی رێككەوتنی بەرگریی هاوبەشی نێوان سعودیە، توركیا و پاكستانی بە دەستكەوتێك بۆ دۆناڵد ترەمپ لەپێناو بەهێزكردنی سەقامگیری، ئاشتی و خۆشگوزەرانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

وێڵسۆن ئاماژەی بەوەش كردووە، لە سایەی بوونی هاوپەیمانە كەنداوەییە گەشەسەندووەكانیان، سووریای رزگاركراو و دانوستانەكانی نێوان لوبنان و ئیسرائیل بەردەوامەودەسەڵاتی ئێرانیش لە دابڕاندایە

 

دادگای دەستپێشخەریی بەغدا / کەرخ، فەرمانی دەستگیرکردن و پشکنینی بۆ ئەحمەد ئەسەدی، وەزیری پێشووی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی عیراق دەرکرد، بە تۆمەتی گەندەڵی و خراپبەکارهێنانی دەسەڵاتەکانی لە تێپەڕاندنی گرێبەستە حکومییەکاندا.

بەپێی ئەو بەڵگەنامەیەی بڵاوکراونەتەوە فەرمانەکە ئاڕاستەی ئەندامانی دادوەری و هێزەکانی پۆلیس کراوە بۆ دەستگیرکردنی  (ئەحمەد جاسم صابر ئەسەدی).

لە فەرمانی دادگاکەدا ئاماژە بەوە کراوە، تۆمەتی ئاڕاستەکراو بریتییە لە کەڵکوەرگرتنی راستەوخۆ لە رێککەوتن و پڕۆژە سەرەکییەکانی وەزارەتی کار لە رێگەی تێپەڕاندنی گرێبەستی پێچەوانەی یاسا، بە مەبەستی بەدەستهێنانی قازانجی کەسی بۆ خۆی و لایەنی تر.

دادگا رایگەیاندووە کە ئەم رێکارە یاساییانە بەپێی ئەحکامی ماددەی (319) لە یاسای سزادانی عیراقی ژمارە 111ی ساڵی 1969ی هەموارکراو گیراونەتە بەر.

بەندەری ستراتیژیی موخا لە رۆژئاوای یەمەن رووبەڕووی شەپۆلێکی توندی هێرشی مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان لەلایەن حوسییەوەکانەوە بووەوە، بەهۆیەوە چەندین کارمەندی بەندەرەکە بریندار بوون.

بەپێی سەرچاوە سەربازییەکانی یەمەن و میدیا ناوخۆییەکان، حوسییەکان بە زیاتر لە 20 فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و چەندین مووشەک هێرشیان کردووەتە سەر دامەزراوە مەدەنییەکانی ناو بەندەرەکە و ناوچەکانی دەوروبەری، هێرشە مووشەکییەکانیش لە ناوچەکانی (حوبان و مەقبەنە)وە ئاڕاستە کرابوون.

میدیا ناوخۆییەکانی یەمەن رایگەیاند: لانی کەم چوار تەقینەوەی بەهێز شاری موخای هەژاندووە و هێرشەکان شوێنەکانی وەک (جەبەل نار) و (دوورگەی زوقەر)ی نزیک بەندەرەکەیان ئامانج گرتووە.

لە بەرانبەردا، بەرگریی ئاسمانیی سوپای یەمەن رووبەڕووی هێرشەکان بووەتەوە و توانیویەتی چەندین درۆنی حوسییەکان بخاتە خوارەوە.

 

بەهۆی ئاگركەوتنەوەوە لە كەنەدا، زیاتر لە 20 هەزار هاووڵاتی بە ناچاری ماڵەكانیان جێهێشتووە، باری لە ناكاو راگەیەنراوە.

بەهۆی كەوتنەوەی ئاگرێكی بەهێزەوە لە هەرێمی بریتیش كۆڵۆمبیا لە وڵاتی كەنەدا، باری نائاسایی راگەیەندرا و داوا لە 20 هەزار كەس كراوە كە ماڵەكانیان چۆڵبكەن، ئاگرەكە تا ئێستا كۆنتڕۆڵ نەكراوە و رووبەری  9 هەزار و 500 هێكتار زەوی گرتوەتەوە.

دەیڤید ئێبی سەرۆكی حكومەتی خۆجێی هەرێمی بریتیش كۆڵۆمبیا رایگەیاند، كە ئاگرەكە ئەگەر هەیە بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێكەوە بووبێت، وتیشیك ئاگرەكە هێندە بەهێزە كە كاریگەری لەسەركەشوهەوای ناوچەكە كردووە.

راشیگەیاند، چەندەها ماڵ سوتاون و چەندین كەس بەهۆی نالەباری رەوشەكەوە گیریان خواردووە و پێویستیان بە یارمەتی بووە بۆ ئەوەی ناوچەكە جێبهێڵن. 

بەپێی ئامارەكانی سەنتەری هاوبەشی ئاگركەوتنەوەی دارستانەكانی كەنەدا، بە تەنها لەمساڵدا، زیاد لە چوار ملیۆن هێكتار زەوی لە كەنەدا سووتاوە.

 

لە شاری ریۆ دی جانیرۆی بەڕازیل، گۆڕستانێک هەیە کە لە ساڵی 1770 تا ساڵی 1830، نزیکەی 40 هەزار کۆیلەی ئەفریقی تێدا بەخاکسپێردراون.

ویستی چاکسازی بکات، بەڵام مێژوویەکی رەشی بینی

چیرۆکەکە ساڵی 1996 دەستپێدەکات، کاتێک ژنێک بەناوی 'مێرسێد گێماراس دۆس ئەنجۆس'، لە شاری ریۆ دی جانیرۆی بەڕازیل بڕیار دەدات چاکسازی لە ماڵەکەیدا بکات، کاتێک دەست بە کارەکانی دەکات، هەندێک ئێست دەدۆزێتەوە، سەرەتا وادەزانێت هی ئاژەڵە، دواتر هەندێک ددان دەدۆزێتەوە کە هی مرۆڤی پێگەشتووە، دواتریش ددانی منداڵ دەدۆزێتەوە.

مێرسێد گێماراس کە خاوەنی ماڵەکەیە دەڵێت، سەرەتا زۆر ترسام، کە ددانی منداڵەکانیشم بینی دەستم بە گریان کرد، بیری خراپ بە مێشکمدا هات و پێم وابوو کە خاوەنی پێشتری ماڵەکە کەسێکی کوشتووە، بەڵام زوو وەڵامەکەم پەیدا کرد، دراوسێیەکمان کە شارەزای مێژووی ناوچەکە بوو، هات و بە نەخشەیەک بۆی روونکردمەوە کە ماڵەکەی ئێمە و سێ ماڵی دیکەش لەسەر گۆڕستانێک دروستکراون کە لە پێشتردا بۆ بەخاکسپاردنی کۆیلە نوێیە ئەفریقییەکان بەکارهاتووە.

"هۆڵۆکۆستی رەش پێستەکان"

گۆڕستانەکە ناوی ' Pretos Novos'ـە، واتە کۆیلە نوێیەکان، ساڵی 1770 تا 1830 ئەو کۆیلانەی تێدا بەخاکسپێردراوە کە لە ئەفریقاوە گوازراونەتەوە بۆ بەڕازیل، بەڵام ماوەیەکی کەم دوای گەیشتنیان بە هۆکاری نەخۆشی یاخود هەر هۆکارێکی تر بێت گیانیان لەدەستداوە.

خاوەنی ماڵەکە ئاماژە بەوەشدەدات، من هۆڵۆکۆستی رەشپێستەکانم بینی، کەس بە منی نەوتبوو کە لەم ناوچەیە شتێکی وا بوونی هەیە.

ماڵەکە کراوە بە مۆزەخانە

ماڵەکە لە ساڵی 1866ـەوە دروستکراوە، لە ئێستادا کراوە بە مۆزەخانە و هاووڵتیان رۆژانە سەردانی دەکەن.

پێنج ملیۆن کۆیلە گوازراونەتەوە بۆ بەڕازیل

بەپێی زانیارییەکانی زانکۆی هارڤارد، لە ماوەی 300 ساڵی رابردوودا، نزیکەی پێنج ملیۆن کەس لە ئەفریقاوە وەک کۆیلە گوازراونەتەوە بۆ بەڕازیل، 300 هەزار کەسیان پێش گەیشتنیان گیانیان لەدەستداوە و فڕێدراونەتە دەریا، بەشێکی زۆری ئەوانەشی دوای گەیشتنیان گیانیان لەدەستداوە لە گۆڕستانی 'کۆیلە نوێیەکان'ـی ریۆ دی جانیرۆ بەخاک سپێردراون.

قەدەغەکردنی کۆیلایەتی لە بەڕازیل

ساڵی 1888، بەڕازیل بە یاسا کۆیلایەتی قەدەغەکرد و ماڵەکەی مێرسێد گێماراسیش وەک بەشێک لە مێژووی رەشی بازرگانیی بە مرۆڤەوە ماوەتەوە.

رۆژنامەی مەدای عیراقی وردەكاریی نوێی سەبارەت بەو پلانە بڵاوكردەوە كە چاوەڕوان دەكرا لە لایەن گرووپە چەكدارەكانی عیراقەوە هێرش بكرێتە سەر سعودیەو دەڵێت، فشاری سیاسی و ئەمنی، لەنێویاندا دەستوەردانی راستەوخۆی ئێران، بووەتە هۆی دواخستنی وەڵامدانەوەكە لە دواساتەكاندا.

رۆژنامەكە شەوی پلانەكەی بە تاقیكردنەوە وەسف كردووە كە تیایدا جووڵەیەكی چڕی سیاسی و ئەمنی بەخۆیەوە بینیوە بۆ رێگری كردنی عیراق لە راكێشانی بۆ ناو رووبەڕووبوونەوەیەكی هەرێمی كراوە.

بەپێی مەدا، كاتی ئەنجامدانی هێرشەكە پێشوەختە دیاریكرابوو، بەڵام پەیامەكەی هادی عامری، سەرۆكی رێكخراوی بەدر، كە داوای لە مقاوەمەی ئیسلامیی كرد هێرشكردنە سەر سعودیە دواخەن.

لای خۆیەوە ئەبو ئالا وەلائی، ئەمینداری گشتیی كەتیبەكانی سەیدو شوهەدا رایگەیاندووە، بڕیاری دواخستنەكە لەسەر داوای سەركردەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی بووە نەك هادی عامری.

سەرچاوەیەكی نزیك لە گرووپە چەكدارەكان ئاشكرایكردووە، هێرشەكە هەڵنەوەشێنراوەتەوە، بەڵكو دواخراوە و دیاریكردنی كات و قەبارەی هێرشەكە لە داهاتوودا تاوتوێ دەكرێت.