ئابووری
دادگای باڵای فیدڕاڵی عیراق روونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە و چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ بڕیار لەبارەی موچەی موچەخۆرانی هەرێمەوە بدات.
دادگای باڵای فیدڕاڵی عیراق راگەیەنراوێکی لەبارەی موچەی موچەخۆرانی هەرێم بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، لەسەر راگرتنی موچەی هەرێم سکاڵا لە دادگاکە تۆمار کراوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، بە زووترین کات وەڵامی سکاڵاکە دەدەنەوە، کە لەلایەن ژمارەیەک فەرمانبەری هەرێمەوە تۆمار کراوە.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، پێدەچێت دادگا بە بڕیارێک، بڕیارەکەی دادگای عیراق رابگرێت و دوای ئەوەش دەست بە ناردنی پارەی موچەی مانگی پێنج بکرێت.
عیراق هاوشێوەی هەموو مانگێک، ئەمڕۆ 1ی حوزەیران دەستی بە دابەشکردنی موچەی خانەنشینان کرد.
دەستەی خانەنشینی عیراق رایگەیاندووە، رێکارەکانیدابەشکردنی موچەی خانەنشینانیان تەواو کردووە و ئەمڕۆ خانەنشیان دەتوانن موچەکانیان وەربگرن.
لە عیراق دابەشکردنی موچەی خانەنشینان لەرێگای کارتی بانکییەوەیە و داوا لە خانەنشینان دەکەن، ئاگایان لە مۆبایلەکانیان بێت، چونکە ئەمڕۆ لە رێگای کورتەنامەیەکەوە پێیان رادەگەنرێت موچەکانیان خراوەتە سەر هەژمارەکانیان.
عیراق مانگانە لە 1ی مانگدا دەست بە دابەشکردنی موچەی سەرجەم خانەنشینانی دەکات و لە 25ی هەموو مانگێکیش موچەی موچەخۆرانی دیکەی دابەش دەکات.
هێشتا خانەنشینان و موچەخۆرانی هەرێم موچەی مانگی رابردوویان وەرنەگرتووە، لەکاتێکدا تەنها پێنج رۆژی دیکە جەژنی قوربانە و هاووڵاتیانی هەرێمیش لە چاوەڕوانی دابەشکردنی موچەدان بۆ ئەوەی بتوانن پێداویستییەکانی جەژنی پێ بکڕن.
لە ئێستادا بەهۆی هەبوونی گرفت لەنێوان حکومەتی هەرێم و عیراقدا گرفت بۆ موچەی مانگی ئایار دروست بووە و عیراق ئامادە نییە پارەی موچە بنێریت، بیانووەکەشی ئەوەیە کە حکومەتی هەرێم پابەند نییە بە ناردنی داهاتی نەوتی و نیوەی داهاتی نانەوتی؛ وەک ئەوەی لەسەری رێککەوتوون.
دوایین زانیارییەکانیش کە لەبارەی موچەوە هەیە ئەوەیە، پێدەچێت هەرێم بە قەرز موچەی مانگی ئایار لە بەغدا وەربگرێت تاوەکو پێش جەژن موچەی سەرجەم موچەخۆرانی پێ دابەش بکەن.
سكرتێری ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم ئاشكرایكرد، بەپێی بڕیاری دادگای فیدراڵی دەبێت مامەڵەی هەموو فەرمانبەران و خانەنشینان و سوودمەندانی تۆڕی كۆمەڵایەتی، لە هەرێم بە هەمان شێوەی دامەزراوەكانی حكومەتی فیدراڵ مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت.
ئامانج رەحیم سكرتێری ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم دەقی بڕگەی دووەمی لە بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی سەبارەت بە موچەی موچەخۆرانی هەرێم بڵاوكردووەتەوە، كە بڕیارەكەی دادگای فیدراڵی دەبێت لەلایەن هەموو دەسەڵاتەكانەوە جێبەجێ بكرێت و نابێت هیچ یاسا و بڕیار و نووسراوێك پێچەوانەی ئەوە دەربچێت.
لە بڕیارەكەی دادگادا هاتووە، پتەوكردنی دادپەروەریی وا دەخوازێت یەكسانی بەرپا بكرێت لە نێوان ئەندامانی كۆمەڵگە لە سەرجەم ماف و ئەركەكاندا، ماددەی 14 لە دەستوری كۆماری عیراق ساڵی 2005 حوكمی داوە بە بەرجەستەكردنی یەكسانی لە نێوان عیراقییەكان بەبێ جیاوازی.
ئاماژەی بەوەشكردووە، بۆ جێبەجێكردنی دادپەروەریی لە نێوان هەموو هاووڵاتییان بە تایبەتیش ئەوەی پەیوەندیدارە بە مووچەی هەرێم بە جۆرێك دەبێت حكومەتی فیدراڵی و حكومەتی هەرێم توانای خۆیان بخەنەگەڕ بۆ جێبەجێكردن و لابردنی بەربەست و بیانووەكان كە ببێتە هۆی ڕێگریی لە خەرجكردنی موچە یان دواكەوتنی.
دادگای تێهەڵچوونەوەی ئەمریكا، بڕیاری دا بە هێشتنەوەی باجی گومرگی كە لەلایەن سەرۆكی ئەمریكاوە بڕیاری لەسەر درابوو.
دادگای تێهەڵچوونەوەی فیدراڵی ئەمریكا بڕیاریدا، لەسەر بەردەوامی باجی گومرگ بەڕێژەی 10٪ لەسەر كاڵای هاوردە، كە لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە بڕیاری لەسەر درابوو .
ئەوەش لە دوای ئەوە دێت، ئیدارەی ترەمپ تانەی لە بڕیارەكەی دادگای بازرگانی نێودەوڵەتی ئەمریكا داوە، داوەشی لە دادگای تێهەڵچوونەوە كرد ئەو بڕیارە رابگرێت و رێگە بەبەردەوامی باجی گومرگی لەسەر كالای هاوردە بەرێژەی 10٪ بدات كە لەلایەن ترەمپەوە بڕیاری لەسەر درابوو.
دوو رۆژ لەمەوبەر،دادگای تایبەت بە بازرگانی نێودەوڵەتی سەر بە دادگای فیدراڵی ئەمریكا، بریاری ئیدارەی ترەمپی بۆ دانانی باجی گومرگی بەرێژەی ٪10 لەسەر كاڵای هاوردە بۆ ئەمریكا هەڵوەشاندەوە.
دادگاكە لە بڕیارەكەیدا جەختی لەوە كردبووەوە، كە تەنها كۆنگرێس دەسەڵاتی سەپاندنی ئەو جۆرە باجە گومرگییانەی هەیە.
ئەندامێكی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، نووسراوەكەی وەزیری دارایی عیراق بۆ نەناردنی موچەی هەرێم، هیچ بنەمایەكی یاسایی نییە.
د. نەرمین مەعروف لە فەیسبوك نوسیویەتی، "رۆژی چوارشەممە بۆ بەدواداچوونی چەند پرسێك سەردانی وەزارەتی دارایی عیراقی كردوە و تەیف سامی وەزیری دارایی عیراقیی بینیوە و لەسەر پرسی نەناردنی موچەی هەرێم مشتومڕێكی زۆری لەگەڵ وەزیری دارایی كردووە، لەبەرئەوەی هەڵوێستەكەی وەزارەتی دارایی پێچەوانەی بڕیاری ژمارە 224ی دادگای فیدڕاڵییە.
دەشڵێت ئەو شێوازەی پشكی هەرێمی پێ ئەژمار كراوە لە نووسراوەكەی وەزارەتی دارایی هیچ بنەمایەكی یاسایی و ژمێریاری نییە، حكومەتی فیدڕاڵیش هێشتا خشتەی داهات و خەرجی ساڵی 2025ی نەناردووە بۆ ئەنجومەنی نوێنەران كە پێچەوانەی مادەی 77ـە لە یاسای بودجە سێ ساڵییەكە.
رۆژی چوارشەممە تەیف سامی وەزیری دارایی عێراق نووسراوێكی ئاڕاستەی حكومەتی هەرێمی كوردستان كردووە كە تیایدا هاتووە، بەگوێرەی یاسای بودجەی ساڵەكانی 2023، 2024، 2025، هەرێمی كوردستان رێژەی 12.67٪ی پشكی خۆی لە بودجە وەرگرتووە و هیچ تەرخانێكی دارایی بۆ مووچە نەماوە.
بەرێوەبەری گومرگی دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ رایگەیاندووە، لە سەرەتای ئەمساڵەوە تاوەکو ئێستا زیاتر لە 14 هەزار ئۆتۆمبێل هاوردە کراوە و هیچ باجێکی گومرگیش لە ئۆتۆمبێلی کارەبایی و هایبرد وەرناگیرێت.
شاخەوان بەکر بەڕێوەبەری گومرگی دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ بە ترافیک ئێف ئێمی سەر بە هاتوچۆی سلێمانی رایگەیاندووە، گۆڕانکاری بەسەر باج و رسوماتی ھاوردەکردنی ئۆتۆمبێلدا نەھاتووە و لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا 14 هەزار و 522 ئۆتۆمبێل لە دەروازەکەوە هاوردە کراوە.
ئاماژەی بەوەشكرد، لە ژمارە ئۆتۆمبێلەی هاوردە کراون، 23 ئۆتۆمبێلیان بەھۆی نەبوونی مەرجەکانی توندوتۆڵی و سەلامەتی، رێگە بە داغڵبوونیان نەدراوە.
ئەوەشی خستە روو، هیچ باجێک لە ئۆتۆمبێلی کارەبایی و ھایبرید وەرناگیرێت، بەڵکو تەنها رسوماتیان لێ وەردەگیرێت.
لەبارەی پشکنینی ئۆتۆمبێلەکانیشەوە بەڕێوەبەری گومرگی دەروازەی نێودەوڵەتی باشماخ روونیکردەوە، لە ساڵی داهاتووەوە پشکنینەکان بۆ ئەو ئۆتۆمبێلانەی ھاوردەدەکرێن زیاتر دەکرێن.
وەزارەتی دارایی هەرێم لەبارەی موچەی خانەنشینانەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، لە دوو مانگی رابردوودا توانیویانە پێنج هەزار و 261 خانەنشین بۆ لیستی موچە زیاد بکەن، تا لەگەڵ موچەی مانگی ئایاردا موچەی مانگەکانی دیکەشیان بۆ خەرج بکرێتەوە.
وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم لەبارەی موچەی خانەنشینانەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و داوا لە سەرجەم وەزارەت و فەرمانگەکانی نەبەستراو بە وەزارەت دەکات، لەسەر بنەمای فۆڕمی زانیاری بەڕێوەبەرایەتی گشتی خانەنشین دۆسیەی ئەو فەرمانبەرانە رەوانە بکەن کە تەمەنی یاساییان لە خزمەت تەواو بووە و بەپێی یاسای خانەنشینی یەکگرتووی عێراق رەوانەی خانەنشینی دەکرێن.
لە راگەیەنراوەکەشدا هاتووە، لە دوو مانگی رابردوو توانراوە پێنج هەزار و 261 خانەنشینی نوێ بۆ لیستی موچەی مانگی ئایار زیاد بکرێن و ناوەکانیان رەوانەی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کراوە، تا بەپێی ئەو تەرخانەی لە ساڵی ٢٠٢٥ بۆیان جێگیر کراوە، لەگەڵ موچەی مانگی ئایار موچەی مانگەکانی رابردووشیان بۆ خەرج بکرێتەوە.
ئەوەش لە کاتێکدایە، لە نیوەی دووەمی ساڵی رابردووەوە یاسای خانەنشینی عیراق لە هەرێمی کوردستانیش جێبەجێ دەکرێت و لەدوای ئەوەشەوە بە هەزاران موچەخۆری حکومی خانەنشین بوون، کە بەهۆی زۆری ژمارەی خانەنشینان و رێکارەکانەوە، بەشێکیان لە مانگی 10ی ساڵی رابردووەوە موچەیان وەرنەگرتووە.
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، لیستی موچەی مانگی ئایاریان رادەستی وەزارەتی دارایی عیراق کردووە.
وەزارەتی دارایی حکومەتی هەرێم رایگەیاند، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەک شەممە 25ی ئایار، لیستی موچەی مانگی ئایاری موچەخۆران لەلایەن تیمی تەکنیکییەوە رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ کرا.
بەپێی رێکارەکانی مانگی رابردوو، دەبێت لەمڕۆوە عیراق دەست بکات بە وردبینیکردن لە لیستی موچە و ئەگەر هیچ گرفتێک لە لیستەکەدا نەبێت، ئەوا بڕیاری خەرجکردنی پارەی موچەی مانگی ئایار دەدرێت.
دوای نزیکەی 50 رۆژ، رۆژی 14ی ئەم مانگە، دەستکرا بە دابەشکردنی موچەی مانگی نیسانی موچەخۆران.
بەهۆی ئەگەری لێدان لە پێگە ئەتۆمییەكانی ئیران، نرخی نەوت و زێڕ لە بازارەكانی جیهاندا بەرزبوونەوە.
دوای كردنەوەی بازارەكانی ئاسیا، ئەمڕۆ نرخی نەوت بە رێژەی لە 1% بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە بینی و نرخی بەرمیلێك نەوتی برێنت گەیشتە 66 دۆلار و 17 سەنت، هاوكات نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی تەكساسیش بە 62 دۆلار و 68 سەنت مامەڵەی پێوە دەكرێت.
شارەزایانی بواری نەوتیش دەڵێن، بڵاوبوونەوەی هەواڵی ئەگەری هێرشی ئیسرائیل بۆسەر پێگە ئەتۆمییەكانی ئیران، هۆكارە بۆ بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە جیهاندا.
لە هەمانكاتدا، لە دوای چەندین رۆژ لە دابەزینی نرخەكەی، ئەمڕۆ بەهۆی وەستانی بەرزبوونەوەی نرخی پێنوێنەكانی ئەمریكا، نرخی زێڕ جارێكی دیكە رووی لە بەرزبوونەوەكرد و بە رێژەی 2% بەرزبوویەوە، نرخی ئۆنسەیەك گەیشتە سێ هەزار و 300 دۆلار و پێشبینیش دەكرێت ئەگەر نرخی پێنوێنەكانی ئەمریكا بەوشێوەیە بەردەوامبێت، نرخی ئۆنسەیەك زێڕ بگاتە سێ هەزار و 500 دۆلار.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، ئەو دوو گرێبەستەی حکومەتی هەرێم کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا باسدەکرێت و بەهاکەی دەیان ملیار دۆلارە، نایاساییە و سەرپێچییەکی روونی یاسایە.
وەزارەتی نەوتی عیراق راگەیەنراوێکی لەبارەی ئەو دوو گرێبەستەوە بڵاوکردەوە کە حکومەتی هەرێم لە بواری وزەدا ئەنجامی داوە و ئاماژەی بەوەکردووە، سەرچاوەکانی هەواڵ باس لە دو گرێبەست دەکەن کە بەهاکەیان دەیان ملیار دۆلارە.
لە راگەیەنراوەکەدا هاتووە، ئەو دوو گرێبەستەی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان ئەنجامی داوە لەبارەی کێڵگەی میران و تۆپخانە لە سلێمانی، پێچەوانەی بڕیاری دادگای فیدڕاڵین.
وەزارەتەکە دەشڵێت، سەرەڕای پێویستی عیراق بۆ ئەنجامدانی گرێبەستی وەبەرهێنان لەبواری غاز و پڕکردنەوەی پێداویستی ناوخۆ بۆ کارپێکردنی وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا، بەڵام هێشتا ئەو رێکارانەی حکومەتی هەرێم گرتوونیەتە بەر پێشێلکارییەکی روونی یاسایە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، سامانە سروشتییەکان موڵکی سەرجەم تاکێکی عیراقە و هەر وەبەرهێنانێک لەو سامانەدا، پێویستە لەرێگای حکومەتی عیراقەوە بێت.
وەزارەتەکە جەختی لەوەشکردووەتەوە، بە پشتبەستن بە دەستووری عیراق و بڕیارەکانی دادگای فیدڕاڵی، ناوەڕۆکی ئەو گرێبەستانە "پوچەڵن".
ئەمڕۆ موچەی مانگی چواری مامۆستایانی گرێبەستی سەر بە وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا دابەشدەکرێت.
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ دووشەممە، موچەی مانگی چواری مامۆستایانی گرێبەستی سەر بە وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا لە سەرتاسەری هەرێمی کوردستان دابەش دەکرێت.
بەپێی راگەیەنراوەکەی وەزارەتی دارایی، پارەی موچەی وانەبێژان لە داهاتی ناوخۆ خەرجدەکرێت.
ژمارەی مامۆستایانی گرێبەست لە هەرێم نزیکەی 38 هەزار مامۆستایە و لە مانگی ٨ی ساڵی رابردوو بڕیاری بەگرێبەستبوونیان بۆ دەرچوو.
راوێژکاری خامنەیی رایگەیاندووە، ئامادەن دەستبەرداری پیتاندنی یۆرانیۆم لە ئاستێکی بەرزدا ببن ئەگەر سزاکانی سەر ئێران لاببرێت.
عەلی شەمخانی راوێژکاری ئەتۆمی عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئیران لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەڕی ئێن بی سی نیوز باسی لەوەکردووە، ئێران ئامادەیە هەرگیز چەکی ئەتۆمی دروست نەکات، هەروەها دەستبەرداری پیتاندنی یۆرانیۆم ببێت بە رێژەیەکی بەرز، بەڵکو تەنها لەو ئاستەدا یۆرانیۆم بپیتێنێت کە تەنها بۆ بەکارهێنانی ئاسایی و مەدەنی دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، "رێگە بە پشکنەرە نێودەوڵەتییەکانیش دەدەین کە چاودێری و سەرپەرشتی پرۆسەکە بکەن، بەو مەرجەی ئەگەر بە زوویی سەرجەم سزاکانی سەر ئێران هەڵبگیرێت".
وتیشی، "ئەگەر ئەو مەرجەکان جێبەجێبکرێن، ئەوا هەر ئەمڕۆ ئامادەین رێککەوتن ئیمزا بکەین".
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەگەر ئەمریکییەکان وەک ئەوە رەفتار بکەن کە دەیڵێن، ئەوا هێشتا دەکرێت. بۆیە دەکرێت پەیوەندییەکی باشترمان هەبێت، دەکرێت لە داهاتوویەکی نزیکیشدا باشتر ببێت.
ئێمە تەنها دڕکوداڵ لە ترەمپ دەبینین
دوای ئەوەی دوێنێ دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد، ئەگەر لەگەڵ ئێراندا رێکنەکەون سزای ئابوری و قورستر دەخەنە سەر ئەو وڵاتە، شەمخانی وتی، ئەو هەمیشە هەڕەشە دەکات، باسی چڵی زەیتون دەکات، کە ئێمە نایبینین، هەمووی دڕک و داڵە".
ناتانیاهۆ گفتوگۆکان بە لاڕێدا دەبات
لەبارەی رۆڵی ئیسرائیلیشەوە لە گفتوگۆکانی نێوان ئێران و ئەمریکا باسی لەوەکرد، بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، هەمیشە لە پشتی پەردەوە دەتوانێت هەوڵ بۆ بەلاڕێدابردنی پرۆسەکە بدات، بۆیە ئەگەر ئەمریکییەکان کاریگەریی ئەو لەسەر گفتوگۆکان نەهێڵن، ئەوان بە ئاسانی دەتوانن بگەنە رێککەوتن.
دوای حەوت ساڵ لە کشانەوەی ئەمریکا لە رێککەوتنی ئەتۆمی ئێران، دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران لەبارەی بەرنامەی ئەتۆمی ئێرانەوە دەستی پێ کردووەتەوە و ئێران دان بەوەدا دەنێت بەردەوامە لە پیتاندنی یۆرانیۆم و نزیکە لەوەی بەشی شەش بۆمبی ئەتۆمی یۆرانیۆمی پیتێنراوی هەبێت. ئەمریکاش سورە لەسەر ئەوەی نابێت ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
ئێستاش، ترەمپ دوای تەنها چوار مانگ لە بوونەوە بە سەرۆکی ئەمریکا، دەستی بە دانوستانەکان لەسەر ئەو پرسە کردووەتەوە و بەدەر لەوەش، تاوەکو ئێستا چەندین بڕیاری گەورەی داوە کە کاریگەریی لەسەر ئابوری و پەیوەندییەکان و پرسە سەربازی و ئەمنییەکان دروست کردووە.
دوای نزیکەی 50 رۆژ، دوێنێ دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی چوار کرا و بەپێی لیستی موچە بە سێ رۆژ موچەی سەرجەم موچەخۆران دابەش دەکرێت.
دوای تێپەڕینی نزیکەی 50 رۆژ بەسەر دابەشکردنی موچەی مانگی 3دا، دوێنێ چوارشەممە، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی چواری موچەخۆران کرا و رۆژی یەکشەممە 18ی مانگ کۆتایی بە دابەشکردنی موچە دێت.
یەکەم شوێن موچەی، خانەنشینی شارستانی، خاوەنپێداویستی تایبەت، زیندانییە سیاسییەکان، بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی و کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان دابەش کرا.
بەپێی لیستی موچە، رۆژی هەینی و شەممە موچە دابەشناکرێت، تەنها ئەمڕۆ پێنجشەممە لەگەڵ یەکشەممەی هەفتەی داهاتوو موچە دابەشدەکرێت کە لیستەکە بەم جۆرەیە:
ئەمڕۆ 15ی مانگ 23 دەستە و وەزارەت موچە وەردەگرن:
"کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان، پەروەردە، خانەنشینی پێشمەرگە، دارایی و ئابوری، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دەستەی ژینگە، دەزگای مین، ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم، کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان، دیوانی چاودێری دارایی، مافی مرۆڤ، ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن، تەندروستی، ناوخۆ، داد، ئەنجومەنی دادوەریی، پلاندانان، بازرگانی و پیشەسازی، سامانە سروشتییەکان، گواستنەوە و گەیاندن، کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، شارەوانی و گەشتوگوزار".
رۆژی یەکشەممە 18ی 5، ئەم شوێنانە موچە وەردەگرن:
"کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری و لاوان، کارەبا، ئەوقاف و کاروباری ئایینی، خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، سەرۆکایەتی پەرلەمان، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران، سەرۆکایەتی هەرێم، پێشمەرگە 'دیوان، لیواکان'، یەکەی 70 و 80، ب. پۆلیسی دامودەزگا نەوتییەکان، ئەنجومەنی ئاسایش و دەزگای ئاسایش، هێزی زێرەڤانی و فەرماندەیی بەرگریی فریاکەوتن".
ئەمەش دوای ئەوەدێت، دوێنێ بەغدا بڕیاریدا بە خەرجکردنی موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم و راستەوخۆ دوای بڕیارەکەش پارەی موچە خرایە سەر هەژماریی بانکیی وەزارەتی دارایی هەرێم.
دوای نزیکەی 50 رۆژ، ئەمڕۆ دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی چوار دەکرێت و لەماوەی چوار رۆژدا موچەی سەرجەم موچەخۆران دابەش دەکرێت.
دوای تێپەڕینی نزیکەی 50 رۆژ بەسەر دابەشکردنی موچەی مانگی 3دا، ئەمڕۆ چوارشەممە، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی چواری موچەخۆران دەکرێت و رۆژی یەکشەممە 18ی مانگ کۆتایی بە دابەشکردنی موچە دێت.
وەک یەکەم شوێن ئەمڕۆ، خانەنشینی شارستانی، خاوەنپێداویستی تایبەت، زیندانییە سیاسییەکان، بەرکەوتووانی چەکی کیمیایی و کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان موچە وەردەگرن.
بەپێی لیستی موچە، رۆژی هەینی و شەممە موچە دابەشناکرێت، تەنها سبەینێ پێنجشەممە لەگەڵ یەکشەممەی هەفتەی داهاتوو موچە دابەشدەکرێت کە لیستەکە بەم جۆرەیە:
سبەینێ 15ی مانگ ئەم شوێنانە موچە وەردەگرن:
"کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان، پەروەردە، خانەنشینی پێشمەرگە، دارایی و ئابوری، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دەستەی ژینگە، دەزگای مین، ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم، کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان، دیوانی چاودێری دارایی، مافی مرۆڤ، ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن، تەندروستی، ناوخۆ، داد، ئەنجومەنی دادوەریی، پلاندانان، بازرگانی و پیشەسازی، سامانە سروشتییەکان، گواستنەوە و گەیاندن، کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، شارەوانی و گەشتوگوزار".
رۆژی یەکشەممە 18ی 5، ئەم شوێنانە موچە وەردەگرن:
"کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری و لاوان، کارەبا، ئەوقاف و کاروباری ئایینی، خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، سەرۆکایەتی پەرلەمان، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیران، سەرۆکایەتی هەرێم، پێشمەرگە 'دیوان، لیواکان'، یەکەی 70 و 80، ب. پۆلیسی دامودەزگا نەوتییەکان، ئەنجومەنی ئاسایش و دەزگای ئاسایش، هێزی زێرەڤانی و فەرماندەیی بەرگریی فریاکەوتن".
ئەمەش دوای ئەوەدێت، دوێنێ بەغدا بڕیاریدا بە خەرجکردنی موچەی مانگی چواری موچەخۆرانی هەرێم و راستەوخۆ دوای بڕیارەکەش پارەی موچە خرایە سەر هەژماریی بانکیی وەزارەتی دارایی هەرێم.
بەهۆی پێشكەوتنی دانوستانە بازرگانییەكانی ئەمریكا و چین، نرخی نەوت بەرزبووەوە و هەر بەرمیلێك نەوتی خاو لەسەروو 64 دۆلار مامەڵەی پێوەكرا.
لەگەڵ كردنەوەی بازاڕەكانی ئاسیا، نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی برێنت بەرزبووەوە و نرخی یەك بەرمیل گەیشتە 64 دۆلار و 23 سەنت، نرخی یەك بەرمیل نەوتی تەكساسیش گەیشتە 61 دۆلار و 37 سەنت.
لە لایەكی تریشەوە، نرخی زێڕ 1.1% دابەزی و هەر ئۆنسێك گەیشتە سێ هەزار و 278 دۆلار.
چاودێرانیش پێیان وایە، هۆكاری بەرزبوونەوەی نرخی نەوت لە جیهاندا بەرەوپێشچوونی كۆبوونەوەكانی نێوان و چین و ئەمریكایە.
ئەمریكا و چین رۆژی یەكشەممە بە شێوەیەكی ئەرێنی كۆتاییان بە دانوستانە بازرگانییەكان هێنا، لێپرسراوانی ئەمریكاش باسیان لە رێككەوتن كرد بۆ كەمكردنەوەی كورتهێنانی بازرگانی وڵاتەكەیان، لێپرسراوانی چینیش دەڵێن، هەردوولا گەیشتوونەتە كۆدەنگییەكی گرنگ.
سەرچاوەیەک لە ئەنجومەنی وەزیرانەوە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، گرفتی موچە نزیکە لە چارەسەر و بە ئەگەری زۆرەوە سبەینێ یان دوو سبەی پارەی موچەی مانگی چوار رەوانەی هەرێم دەکرێت.
سەرچاوەیەکی تایبەت لە ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقەوە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، گفتوگۆ و رێککەوتن لەگەڵ محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیرانی عیراق و تەیف سامی وەزیری دارایی کراوە بۆ چارەسەرکردنی پرسی موچەی مانگی چوار.
ئاماژەی بەوەشکرد، بە ئەگەرێکی زۆرەوە سبەینێ گرفتەکان چارسەر دەکرێن و پارەی موچەی مانگی چواری فەرمانبەران رەوانەی هەرێم دەکرێت.
بەوپێیەش بێت، کە مانگانە حکومەتی هەرێم لەگەڵ ناردنی پارەکەی بەغدا دەست بە دابەشکردنی موچە دەکات، لە کۆتایی ئەم هەفتەیەدا موچەی مانگی چواری موچەخۆران دابەشدەکرێت.
بە پشتبەستن بە لیستی مانگەکانی رابردووش، تاوەکو سەرەتای هەفتەی داهاتوو، سەرجەم موچەخۆران موچەی مانگی چوار وەردەگرن.
ئەوەش لە کاتێکدایە، نزیکەی 50 رۆژ بەسەر دابەشکردنی موچەی مانگی سێی موچەخۆراندا رۆیشتووە، کە حکومەتی هەرێم لە رۆژی 27ی مانگی ئازاردا موچەی مانگی سێی دابەشکرد.