عیراق
میدیاکانی عێراق بڵاویانکردەوە، "حامد حوسەینی" فەرماندەی ھێزەکانی سنور دەستپێکردنی ئۆپراسیۆنێکی ئەمنی لە سێ میحوەرەوە لەگەڵ سنوری سوریا ڕاگەیاند، وتیشی ئۆپراسیۆنەکە ناوچەی سنوری عێراق و سوریا دەگرێتەوە و ھێزەکانی سنور و حەشدی شەعبی و سوپای عێراق بە ھاوکاری فڕۆکەکانی سوپا، بەشدار دەبن.
سنوری عێراق و سوریا زۆرترین شانە نوستووەکانی تیرۆریستانی داعشی تێدایە و مەترسی ئەوەیان لێدەکرێت دزە بکەنە ناو ئەو دوو وڵاتەوە و پەلاماری تیرۆریستی ئەنجام بدەن.
غانمی لە میانی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندی ڕافیدەین ڕایگەیاند، حکومەت سورە لەسەر ئەوەی پڕۆسەی ھەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەران لە وادەی دیاریکراودا بەڕێوەبچێت و وەزارەتی ناوخۆش پلانی پێویستی بۆ گرەنتیکردنی ئاسایشی پرۆسەکە داڕشتووە، لیژنەی ئەمنی وەزارەتەکەش بەردەوام دەبێت لە کۆبوونەوەکانی بۆ ئەوەی لە ڕێی پلانەکانەوە ڕێگری بکرێت لە دەستوەردانی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ناوەندەکانی دەنگدان و دروستکردنی کەشێکی ئارام تا ھاوڵاتیان بە دڵنیاییەوە ڕوو لە بنکەکانی دەنگدان بکەن.
دووپاتیشیکردووەتەوە کە ھێزە ئەمنییەکان لە کاتی ھەڵبژاردندا لەسەر یەک ھێڵ و لە یەک ئاستدا لە لایەنە سیاسیەکانەوە نزیک دەبن بە بێ ئەوەی لایەنگری ھیچ لایەنێک بکەن.
سەرۆک وەزیرانی عێراق راشیگەیاند، رێگە نادەن عێراق لە رووی ناوچەیی و نێودەوڵەتیەوە داببڕێت و کاردەکەن بۆ ئەوەی پەیوەندی و ھاریکارییەکانی عێراق بەھێز بکرێن و رێز لە سەروەری خاکەکەی بگیرێت.
بەشیر حەداد جێگری دووەمی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە لێدوانێکدا بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەپێی لێدوانەکانی وەزیری دارایی عێراق، لە چەند رۆژی رابردوودا عێراق بۆ جاری دووەم ٢٠٠ ملیار دیناری بۆ ھەرێم ناردووە.
جەختیشیکردەوە، ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق بە رەسمی بڕیاری ناردنی ئەو پارەیەی داوە، بەڵام مانگانە تا نوێنەرانی کورد لە بەغداد فشار لە وەزارەتی دارایی عێراق دروست نەکەن، پارەکە نانێرێت، بەو ھۆکارەیە ھەندێکجار ناردنی پارەکە دوادەکەوێت.
عەبادی لە دیداری رافیدەین لە بەغداد لە وەڵامی پرسیارێکی پەیامنێری کوردسات نیوز ئاماژەی بەوەکرد، دەنگدەر ستراتیژییەتی عێراق و ئەو ئاراستەیە یەکلادەکاتەوە کە وڵات دەیگرێتەبەر.
داواشی لەو لایەنانە کرد کە دژی پرۆسەکەن بەشداری بکەن و وتی، بەپێی ھەموو ئاماژەکان ھەڵبژاردن لە وادەی خۆیدا دەکرێت.
لەبارەی مەترسییەکانی داعشیش عەبادی راگەیاند، داعش و گروپەکانی دیکەش مەترسی گەورەن و عێراق لەبەردەم ململانێی مەترسیداردایە، بەڵام پێویستە پشت بە ھێزەکانی عێراق ببەسترێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای لێکۆڵینەوە دەرکەوتووە لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندی بە گروپە تیرۆریستییەکانەوە کردووەو ئەمیری شەرعی سەڵاحەدین بووە و لەگەڵ مەفرەزە تیرۆریستییەکان لە قەزای بێجی ھێزە ئەمنییەکانی کردۆتە ئامانج.
رونیشیکردۆتەوە، تیرۆریستی دەستگیرکراو بەشداری لە دوو ھێرشی تیرۆریستی کردووەو لەگەڵ ٣٠٠ تیرۆریستی تر ٥٠ ئۆتۆمبێلی بۆمبرێژکراویان بردۆتە پاڵاوگەی بێجی و تەقاندویانەتەوە .
ئەو روپێوییە یەکەمین جارە لە عێراق ئەنجام دەدرێت و بە سێ قۆناغ سەرجەم ناوەند و قەزا و پارێزگاکان دەگرێتەوە و شوێنەکانی نیشتەجێبوون بەسەر "بەرز و ناوەند و نزم" لەڕووی نرخەوە دابەش دەکرێن.
دیداری رافیدەین ھاوکاتە لەگەڵ یادی تێپەڕبوونی ١٠٠ ساڵ بەسەر دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق، کە تا ئێستا لە بەردەم چەندین ململانێی ھەرێمی و نێودەوڵەتیدایە.
لە دیدارەکاشدا قەیرانەکانی عێراق و پێشھات و روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی و وەرەقەی سپی و پرسی حەشدی شەعبی و لامەرکەزییەت و پەیوەندییەکان لەگەڵ ھێزە زلھێزەکان و چارەسەر بۆ رووداوەکانی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و چەندین بابەتی تر تاوتوێ دەکرێن.
بەرھەم ساڵح سەرۆک کۆماری عێراق لە پەیامێکدا لە تویتەر پێشوازی لە بڕیارەکەی سەدر کردووە و ڕایگەیاندووە، ڕەوتی سەدر و جەماوەرەکەی بەشێکی سەرەکی کۆمەڵگەن و داواش لەلایەنەکانی تری بایکۆت دەکات بەشداری لەو ھەڵبژاردنە چارەنووسسازەدا بکەن.
مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراقیش لە پەیامێکدا لە تویتەر نوسیوویەتی، پێشوازی دەکەن لە گەڕانەوەی ڕەوتی سەدر بۆ بەشداری لە ھەڵبژاردن و سوپاسی ھەموو ئەو ھێز و سەرکردە سیاسیی و جەماوەرییانەش دەکەن کە ھەوڵیاندا بۆ گەڕاندنەوەی.
کازمی داواشی لە ھەموو بایکۆتکارانی ھەڵبژاردن کردووە، ھەمان ھەنگاوی ڕەوتی سەدر بنێن، ھیواشی خواستووە بە بەشداری فراوانی ڕۆڵەکانی گەل لە ھەڵبژاردندا بچنە سەر ڕێگەی گۆڕانکاری.
بەرپرسێک لە کۆمکاری عەرەبی ڕایگەیاندووە، لەسەر بانگھێشتی حکومەتی عێراق ئەحمەد ئەبو غەیت سەردانی عێراقی کردووە و بەشداری کۆنگرەی بەغداد بۆ ھاوکاری و ھاوبەشی دەکات.
ڕوونیشیکردووەتەوە، کۆمکاری عەرەبی پشتیوانی عێراق دەکات و ھەوڵەکانی بەرز دەنرخێنێت لە پێناو بەھێزکردنی سەروەری و باشکردنی ڕەوشی ئەمنی و ئابوری، پێشوازی لە ھەوڵەکانیشی دەکات لە پێناو سەقامگیری ھەرێمی و نزیککردنەوەی وڵاتانی ناکۆک.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەڕەنسا بۆ بەشداریکردن لە کۆنگرەی وڵاتانی دراوسێی عێراق بۆ ھەماھەنگی و ھاوبەشی گەیشتە بەغداد و لەگەڵ مستەفا کازمی سەرۆک وەزیران و بەرھەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عێراق کۆبووەوە.
دواتریش مستەفا کازمی و ئیمانوێل ماکرۆن، کۆنفراسێکی ڕۆژنامەوانیان بەست و کازمی وتی، ھەوڵ دەدەن ھەماھەنگی و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ فەڕەنسا زیاتر بکەن و ماکرۆنیش ڕایگەیاند، ھەوڵ دەدەن سەرجەم ئاوارەکانی عێراق بگەڕێنەوە بۆ ناوچەکانیان و کار بۆ ئاوەدانکردنەوەی سەرجەم ناوچە زیان لێکەوتووەکانی عێراق دەکەن و جەختیشی کردەوە، فەڕەنسا ھەمیشە ھاوکار و پشتیوانی حکومەتی عێراق دەبێت.
بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆش ماکرۆن سەردانی ھەولێر بکات و دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی ھەرێم، بچێتە موسڵ و دواتر لە فڕۆکەخانەی بەغدادەوە بگەڕێتەوە بۆ فەڕەنسا.
بە پێی ڕاگەیەنراوێکی فەرمانگەی ڕاگەیاندنی ئەنجومەنی نوێنەران ڕۆژی یەکشەممە ئەنجومەنی نوێنەران کۆدەبێتەوە.
بە پێی بەرنامەی کاری کۆبوونەوەکەش، دەنگ لەسەر پڕۆژەیاسای پاراستنی مافی فەرمانبەران دەدرێت و تەواوکردنی پڕۆژەیاسای یانە وەرزشییەکانیش دەخرێتە دەنگدانەوە.
لە تەوەرێکی تری کۆبوونەوەکەشدا دەنگ لەسەر پڕۆژەیاسای ھەمواری یەکەمی یاسای مۆڵەتی مانەوەی ھاووڵاتیانی بیانی لە عێراق دەدرێت.
بە پێی ڕاگەیەنراوێکی شانەی ڕاگەیاندنی ئەمنی عێراق، شەوی ٢٧ی ئەم مانگە ھێزێکی ئەمنی لە ژێر چاودێری فەرماندەی ئۆپراسیۆنەکانی عێراق لە کەرکوک تیرۆریستێکیان کوشتووە، کە ھەوڵی ئەنجامدانی کردەوەی تیرۆریستی داوە.
لە بەشێکی تری ڕاگەیەنراوەکەدا ھاتووە، چالاکی کوشتنی تیرۆریستەکە لەلایەن فەوجی دووی لیوای ١٨ی فیرقەی پێنجی پۆلیسی فیدراڵیەوە لە ناوچەیەکی باشووری کەرکوک ئەنجامدراوە، تیرۆریستەکەش ماتۆڕسکیلێکی بۆمبڕێژکراویی پێبووە و ھەوڵیداوە بیتەقێنێتەوە.
نیوەڕۆی ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی نۆ وڵات کە پێنجییان دراوسێن و چواریان ھەرێمی و ئەوروپین، کۆنگرەی بەغداد بۆ ھاوکاری و پشتیوانی بەڕێوەچوو و تیایدا سەرۆک و میر و نوێنەری وڵاتان جەتیان لە رۆڵی گرنگی عێراق کردەوە لە ناوچەکەدا و رایانگەیاند، بەو پێیەی ئاسایش و ئارامی وڵاتانی ناوچەکە بە یەکەوە بەستراوەتەوە، پێویستە ھەمووان ھاوکار و پشتیوانی سەقامگیری عێراق بکەن.
ئاماژەیان بەوەشکرد، وەک چۆن لە رابردوودا ھاوکار و پشتیوانی عێراق بوون لە سەرجەم بوارەکاندا بەگشتی و بواری ئەمنی و روبەڕوبوونەوەی تیرۆر بە تایبەتی، لە ئێستاش بە دواوە بە ھەمان شێوە بەردەوام دەبن لەسەر ھاوکارییەکانیان.