میدیاکانی عێراق رایانگەیاندووە، "قائانی" سێشەممە عێراقی بەجێھێشتووە و ھەوڵەکانی بۆ نێوەندگیری نێوان رەوتی "سەدر" و چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکان شکستی ھێناوە و نەیتوانیوە "سەدر" قایل بکات بە یەکخستنەوەی ناو ماڵی شیعە.

چەند سەرچاوەیەکیش لە "بەغداد"ەوە باس لەوە دەکەن،"سەدر" لە ماوەی چەند سەعاتێکی کەمدا دووجار لەگەڵ " قائانی" کۆبۆتەوە و سوور بووە لەسەر بەشداری پێنەکردنی " نوری مالکی" سەرۆکی دەوڵەتی یاسا لە حکومەتی داھاتوودا.

بەپێی ھەواڵی میدیاکانی عێراق، پێشبینی دەکرێت بەمنزیکانە "قائانی" جارێکی تر سەردانی "عێراق" بکاتەوە و ھەوڵەکانی بۆ یەکخستنی ماڵی شیعە چڕتر بکاتەوە.

کۆبوونەوەی دادگای فیدراڵی بۆ یەکلاکردنەوەی سکاڵاکان لەسەر یەکەمین دانیشتنی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، بۆ ٢٥ی ئەم مانگە دواخرا. 
پێش نیوەڕۆی ئەمڕۆ یەکەمین دانیشتنی دادگای فیدراڵی بۆ یەکلاکردنەوەی سکاڵاکان لەسەر یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بەڕێوەچوو، لە دەستپێکی دانیشتنەکە، "باسم خەشان" کە یەکێک بوو لەو پەرلەمانتارانەی سکاڵای تۆمارکردبوو رایگەیاند، رەوتی سەدر ھۆکار بووە بۆ بە نایاسایی کردنی دانیشتنەکە و دەستور رێگە بەو جۆرە کۆبوونەوەیە نادات و دەبێت دووبارە بکرێتەوە، چونکە ھەڵبژاردنی سەرۆکی ئەنجومەنەکە و جێگرەکانی بەو شێوەیە رێگەپێدراو نەبوو و پێشێلکاری یاسایی زۆری تێدا بووە. دوای گوێگرتن لە سکاڵاکانیش، دادگای فیدراڵی بڕیاریدا دانیشتنەکە بۆ ٢٥ی ئەم مانگە دوابخات. 
سکاڵاکان لەسەر یەکەم دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران کە لە ٩ی ئەم مانگە بەڕێوەچوو، لەلایەن پەرلەمانتاران "باسم خەشان" و "مەحمود مەشھەدانی" تۆمارکراون و دەڵێن دانیشتنەکە دەستوریی نەبووە، چونکە بە تەمەنترین پەرلەمانتار ئامادە نەبووە. 

دوای ئەوەی کۆمسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنەکانی عێراق لە ٩-١-٢٠٢٢ بڕیاریدا بە دوورخستنەوەی خەمیس خەنجەر لە سەرۆکایەتی ھاوپەیمانیی عەزم، لە جێگەکەشی موسەنا عەبدولسەمەد سامەڕائی دانرا، بەڵام خەمیس خەنجەر دژی ئەو بڕیارەی کۆمیسیۆن لە دادگای باڵای عێراق تانەی لەو بڕیارەدا، بەڵام دادگا سکاڵاکەی ڕەتکردەوە و ئەو بڕیارەی کۆمسیۆنی بە بڕیاری کۆتایی دانا.

 

ھاوڵاتیان ئاماژەیان بەوە کرد، پارێزگاری نەینەوا بەشداری لە ڕزگارکرنەوەی موسڵ کردووە و نزیکەی سێ ساڵە پارێزگاری نەینەوایە و خزمەتی زۆری شارەکەی کردووە.

سەدر لە ڕاگەیەندراوەکەیدا دەڵێت، توندوتیژی و ھێرشەکردنە سەر بارەگا حزبییەکان پێچەوانەی شەرع و ژیری و یاسایە و ئەو کەسانەی عێراقییەکان بە ئامانج دەگرن ڕەوشەکە ئاڵۆزتر دەکەن، بۆیە پێویستە لەسەر حکومەت ڕێوشوێنی ئەمنیی بگرێتە بەر و پەلە بکات لە ئاشکراکردنی  ئەنجامدەری ھێرشەکان.

ڕێبەڕی ڕەوتی سەدر باسی لەوەش کردووە، ئەگەر لە ھەڵبژاردنەکەی ساڵی ڕابردوو سەرکەوتوو نەبوونایە و بێبەش بکرانایە لە پێکھێنانی حکومەتی زۆرینەش پەنایان بۆ توندوتیژی نەدەبرد و وتیشی، قسەکانیان لە ترس و لاوازییەوە نییە و ھەموان دەزانن ئەوان کێن، بەڵام ئاشتیان خۆشدەوێت و عاشقی گەل و نیشتمانن و نایانخەنە مەترسییەوە.

ڕاگەیەندراوەکەی سەدر دوای ئەو زنجیرە ھێرشە دێت کرانە سەر بارەگای ھاوپەیمانەکانی سەدر کە دواترینیان ھێرش کردنە سەر نووسینگەی شاخەوان عەبدوڵا، جێگری سەرۆکی پەرلەمان بوو لە کەرکوک.

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی دادگای فیدراڵی عێراق، لە کۆبوونەوەکەدا پێداچوونەوە بۆ ئەو سکاڵایانە دەکرێت کە لەلایەن ھەردوو پەرلەمانتار باسم خەشان و مەحمود مەشھەدانی سەبارەت بە نادەستوری بوونی یەکەمین کۆبوونەوەی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەران تۆمارکراون و لەو کۆبوونەوەنەیدا بڕیاری یەکلاکەرەوە لەبارەی دەستوری بوونی کۆبوونەوەکە دەدرێت.

ئەوە لە کاتێکدایە ڕۆژی ١٣ی ئەم مانگە ، لەسەر ئەو سکاڵایانەی لەلایەن ھەردوو پەرلەمانتار باسم خەشان و مەحمود مەشھەدانی لەسەر یەکەم دانیشتنی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەران تۆمارکراون، دادگای فیدراڵی عێراق بڕیاریدا بە شێوەیەکی کاتیی کاری دەستەی سەرۆکایەتی ھەڵبژێردراوی ئەنجومەنی نوێنەران ڕابگرێت کە بە پێی سکاڵاکەی ئەو دوو پەرلەمانتارە، یەکەمین کۆبوونەوەی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەران کە تێیدا دەستەی سەرۆکایەتی ئەنجومەنەکە ھەڵبژێدرا، پێشێلکاری یاسایی و دەستوری تێدا بووە.

کۆبوونەوەکەی نێوان (قائانی  و  سەدر) لە "حەنانە" لە "نەجەف" بەڕێوەچووە و دووەمین کۆبوونەوە بووە کە لە ماوەی چەند سەعاتێکدا ئەنجامی بدەن، تێیدا ناکۆکییەکانی نێوان "سەدر" لەگەڵ چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکان لەسەر پێکھێنانی حکومەتی نوێی عێراق تاوتوێ کراوە.

پێشتریش "قائانی" لەگەڵ سەرکردەکانی چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکان لە ماڵی "حەیدەر عەبادی" کۆبووەتەوە و گفتوگۆی چڕ لە بارەی چۆنیەتی پێکھێنانی حکومەتی نوێ کراوە.

"عالیە نوسەیف" ڕایگەیاند، ھەڵوەشاندنەوەی ھیچ پێکھاتەیەکی شیعە و سونە و کورد لە بەرژەوەندی عێراقدا نابێت و زیانی پێدەگەیەنێت، وتیشی ھاوکێشەی سیاسی وڵاتەکە ڕوونە و پەیوەستە بە پێکھاتەکانەوە.

"عالیە نوسەیف" ئەوەشی خستەڕوو، سەردان و کۆبوونەوەکانی "ھادی عامری" سەرۆکی ھاوپەیمانی فەتح بۆ یەکخستنەوەی ماڵی شیعەیە نەک بۆ پشتگوێ خستن و دوور خستنەوەی چەند لایەنێکی دیاری کراو، بۆیە بەمنزیکانە ڕەوشی سیاسی وڵات بەرەو چارەسەر دەچێت.

دکتۆر ھەیسەم عوبێدی بەرێوەبەری پتەوکردنی تەندروستی لە وەزارەتی تەندروستی ڕایگەیاندووە، ئۆمیکرۆن ھاوشێوەی جۆرەکانی تری کۆرۆنایە، بەڵام زۆر خێراتر بڵاودەبێتەوە و لە ماوەیەکی کەمدا ژمارەیەکی زۆر حاڵەتی تووشبوون تۆمار دەکرێت، ئەمەش فشار لەسەر کەرتی تەندروستی دروست دەکات، باشترین ڕێگەش بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسەکە پابەندبوونە بە ڕێکارە تەندروستیەکان و بەکارھێنانی ڤاکسین.

لایخۆشیەوە سەیف بەدر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی عێراق ڕایگەیاند، لە دوای بڵاوبوونەوەی کۆرۆنای ئۆمیکرۆنەوە، گەورەترین ئاستەنگ لە بەردەم کەرتی تەندروستیدا ئەوەیە کە لە ماوەیەکی سنورداردا ھەزاران حاڵەتی تووشبوون تۆمار دەکرێت و ھەموو تەمەنەکانیش تووشی ئەو جۆرەی کۆرۆنا دەبن. 

ئاماژە بۆ ئەوەشکراوە کە ئەو ئاوارەیە خەڵکی شاری ڕوومادیە و لە کەمپی ھۆل کاری دانانی خێمەی کردووە. 

بە پێی ئامارەکانی ڕوانگەی سوریا، لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا ٤ کەس لەو کەمپە کوژراون کە دووانیان عێراقی و یەکێکیان سوری بوون و یەکێکی تریش لە کوژراوەکان کارمەندی خۆبەخشی ڕێکخراوی مانگی سور بووە.

"ئەحمەد سەحاف" وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی عێراق ڕایگەیاند، ئەمریکا دوو پارچە ئاسەواری ڕادەستی عێراق کردووەتەوە، کە تابلۆی نوسراوی مێخی دەگمەنن و مێژووەکەیان بۆ شاری "بابل" بۆ ٤ ھەزار ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە، لە ھەموو جیھانیشدا تەنھا ئەو دوو پارچەیە ھەیە. 

عێراق لەگەڵ ئەمریکا لە ھەماھەنگی بەردەوامدایە بۆ گەڕانەوەی ئاسەوار و پارچە دێرینەکانی و تا ئێستا دەیان پارچەی لەو وڵاتە وەرگرتووەتەوە.

لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ەوە، ئاسەوار و شوێنەوارە مێژووییەکانی عێراق ڕووبەڕووی ھێرش و پەلامار بوونەتەوە و زۆرینەیان شکێندراون و بە تاڵان براون. 

دیلان غەفوور ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ڕایگەیاند، ئەو پۆستە پشکی کوردە و کەسی شایستە بۆ پۆستی بەڕێوەبەری دابەشکردنی بەرھەمە نەوتیەکان دادەنرێت.