وەزارەتی بازرگانی عێراق رایگەیاند، ئامادەکارییان کردووە بۆ دروستکردنی ئەپلیکەشنێک، بۆ ئەوەی ھاووڵاتیان لە بەشەخۆراکی مانگانە و ئەو ماددانەی دابەش دەکرێت ئاگادار بکاتەوە.

رونیشیکردوەتەو، بەشی پلاندانان لە وەزارەتی بازرگانی بە ھاوکاریی پرۆگرامی خۆراکی جیھانیی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەپلیکەیشنی ئەلیکترۆنیی تایبەت بە پڕۆژەی بەشەخۆراک رادەگەیەنێت، ھاووڵاتیان دەتوانن لەو رێگەیەوە ئاگاداری چۆنێتیی دابەشکردنی بەشەخۆراکی مانگانەببن، ھەروەھا ھاووڵاتیان دەشتوانن ھەر ماددەیەکی خۆراکی مانگانەیان نەوێت، لە رێگەی ئەپلیکەیشنەکەوە رەتیبکەنەوە.

حەیدەر نوری کەرعاوی، بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای بازرگانی دانەوێڵە لە وەزارەتی بازرگانی، لەمیانی وەرگرتنی یەکەم بڕە گەنم لە پارێزگای کەربەلا رایگەیاند، لە پارێزگاکانی دیوانیە، کەربەلا، بابل و سایلۆکان بۆ وەرگرتنی دانەوێڵەی ئەمساڵ کراونەتەوە.

وتیشی، دوای کۆتایی ھاتنی پرۆسەی وەرگرتن و بەتاڵکردنی دانەوێلە لە سایلۆی کەربەلا، کارمەندانی ژمێریاری دەستیانکردووە بە ھەژمارکردن و رێکخستنی شایستەی دارایی جوتیاران و چەکی پارە دراوەتە جوتیاران.

پێشتریش وەزارەتی بازرگانی عێراق رایگەیاندبوو، بەرھەمی گەنمی ئەمساڵ دەگاتە چوار ملیۆن تۆن و بەشی ٨٥%ی پێداویستییەکانی وڵات دەکات.

خالید شەمال وتەبێژی وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوی عێراق رایگەیاند، ھاوکاری و پشتیوانیکردنی دۆسێی ئاو ئەرکی ھەمووانە نەک تەنھا لایەنێکی دیاریکراو، وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاویش ساڵانە پێویستی بە لانی کەم تریلیۆنێک و ٥٠٠ ملیار دینار ھەیە بۆ جێبەجێکردنی پرۆژە ستراتیژی و گرنگەکانی تایبەت بە ئاو وەک دروستکردنی بەنداو و نۆژەنکردنەوە و گۆڕینی سیستمی ئاودێری کراوە بۆ داخراو.

وتیشی، بەھۆی زۆری بارانبارینەوە گلدانەوەی ئاو لە عێراق بەراورد بە سەرەتای وەرزی زستان بە رێژەی ٣٠٪ بەرزبووەتەوە و ئاوی خواردنەوە و بەکارھێنانیشی بۆ ھەر بوارێکی تر مەترسی لەسەر نییە و گرەنتی کراوە.

محەمەد کازم ئال سادق  باڵیۆزی کۆماری ئیسلامی ئێران لە بەغداد لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند، بوونی رەوتی سەدر لە پڕۆسەی سیاسی عێراق گرنگە، کشانەوەشیان بۆشای سیاسی دروستدەکات. 

وتیشی، ئاگاداری ئەوەیە کە بەشێک لەلایەنەکان دەیانەوێت لەگەڵ موقتەدا سەدر رێبەری رەوتی سەدر قسە بکەن و قایلی بکەن بۆ گەڕانەوە بۆ پڕۆسەی سیاسی، تاوەکو ھاوسەنگی پڕۆسەی سیاسی رابگیرێت. 

ئاماژەی بەوەشکرد کە، موقتەدا سەدر ئازادە لە بڕیارەکانی سەبارەت بە داخستنی نوسینگەکانی بۆ ماوەی ساڵێک و ھەڵپەساردنی کارەکانی رەوتەکەی. 

دەقی پەیەمەکە... 

لەگەڵ ھاتنی جەژنی رەمەزانی پیرۆزدا، پیرۆزبایەکی گەرم لە سەرجەم عێراقیەکان و مسوڵمانان دەکەم.

 ھەموو ساڵێک وڵاتەکەمان و ھاووڵاتییەکانمان جەژن بەبێ جیاوازی و بە ئاشتی و گەشەسەندن بەڕێبکەن، خوای گەورە بەبیکاتە مایەی خێرو خۆشی و بەرەکەت و ئاشتی و ئەمنی و سەقامگیری بۆ ھەموو

"مەزھەر محەمەد ساڵح" راوێژکاری دارایی "محەمەد شیاع سودانی" سەرۆک وەزیرانی عێراق رایگەیاند، پێشبینیدەکەن بەمنزیکانە بەھای دۆلار لە نرخی رەسمی کە ١٣٢ ھەزار دینارە بۆ ھەر ١٠٠ دۆلارێک، نزیک ببێتەوە.

وتیشی، بانکە ئەھلییەکان پابەندبوون بە حەواڵە و حکومەتی ئەلکترۆنیش کۆنترۆڵی حەواڵەی دەرەکی کردووە، ھەموو ئەوانەش ھۆکار دەبن بۆ بەرزبوونەوەی بەھای دینار بەرامبەر بە دۆلاری ئەمریکی.

 

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا راگەیەندراوێکی لەبارەی ناوەڕۆکی پەیوەندییە تەلەفونییەکەی ئەنتۆنی بلینکن و محەمەد شیاع سودانی بڵاوکردەوە و دەڵێت، ھەردوولا باسیان لە پەیوەندییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن کردووە.

ھەروەھا گفتوگۆشیان لەسەر ھەوڵەکانی حکومەتی عێراق کردووە لە بواری چاکسازی ئابووری و ھەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی گەشەپێدان و ئەدای ھێزە ئەمنیەکانی عێراق لە راوەدونانی تیرۆریستان و رۆڵی ئەمریکاش لە ھاوکاریکردنی عێراق لە بواری راوێژکاری و راھێنانی سەربازیی باسکراوە.

ھەروەھا سەرۆک وەزیرانی عێراقیش باسی لە ھەڵوێستی نەگۆڕی وڵاتەکەی کردووە لەبارەی کێشە و گرفتە ئەمنی و ئابوورییەکان لەسەر ئاستی ھەرێمیی و نێودەوڵەتیی، لەگەڵ پشتگیریکردنی ھەوڵەکان بۆ ئارامی و بەھێزکردنی سیاسەتی دیالۆگ لەپێناو چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان.

ھاوکات بلینکن لە توتێکدا ستایشی ھەوڵەکانی سودانی دەکات بۆ رێککەوتن لەگەڵ حکومەتی عێراق سەبارەت بە ھەناردەکردنی نەوتی ھەرێم.

 

ھەیسەم شەمەری بەڕێوەبەری راگەیاندن و پەیوەندییەکانی فەرماندەیی پۆلیسی دیالە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە گەڕەکی تەحریری قەزای بەعقوبە کەسێکی نەناسراو بە دەمانچە ھێرشی کردووەتە سەر ماڵێک.

راشیگەیاند، بەھۆی ھێرشەکەوە ژنێک کوژراوە و مێردەکەشی برینداربووە.

ھەیسەم شەمەری ئاماژەی بەوەشکرد، پۆلیس لێکۆڵینەوەی لەرووداوەکە دەستپێکردووە و رێوشوێنی یاسایی پێویستی گرتووەتەبەر.

سودانی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ژمارەیەک میدیاکار ئاماژەی بە دوا پێشھاتەکانی رەوشی سیاسی و ئەمنی و ئابوری عێراق کرد و سەبارەت بە رێککەوتنەکەیان لەگەڵ ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، رێککەوتنی ٤ی نیسان رێککەوتنێکی گرنگە بۆ رێکخستنی پەیوەندییەکان و لە پرۆژەیاسای بودجەدا جێگیرکراوە.

سەبارەت بە ھەناردەکردنەوەی نەوتی ھەرێمیش سودانی رایگەیاند، کەمبوونەوەی ھەناردەی ٤٧٥ ھەزار بەرمیلی رۆژانە ژمارەیەکی گەورەیە و زیان بە ھەموو لایەک دەگەیەنێت، لەچەند رۆژی داھاتووشدا کۆمپانیای سۆمۆ و کۆمپانیاکانی دەرھێنانی نەوت رێککەوتن ئیمزا دەکەن و داوا لە تورکیا دەکەن ھەناردەی نەوتی ھەرێم دەستپێبکاتەوە.

سودانی جەختیشیکردەوە، دابینکردنی مووچە بۆ فەرمانبەرانی ھەرێم و ھەموو پارێزگاکانی عێراق ئەرکی حکومەتەو خەڵات نییە، وتیشی، پشکی ھەرێمی کوردستان لە بودجەدا بە لەسەدا ١٢.٦٧ جێگیرکراوە و گۆڕانکاری تێدا نەکراوە.

 

سەرچاوەیەكی ئەمنی لە بەغداد رایگەیاند، سەعد كەمبش كە لە مانگی ئاداری رابردوو لەسەر دۆسییەكانی گەندەڵی و چەند تۆمەتێكی یاسایی بە فەرمانی دەستەی دەستپاكی لە بنكەیەكی پۆلیس لە ناوچەی كەڕادە مریەم دەستبەسەربوو شەوی سێشەممە بە ئۆتۆمبێلێكی مەدەنی هەڵهاتووە و هێشتا چۆنیەتی هەڵهاتنەكەی ناڕوونە.

بە وتەی سەرچاوەكە، هێزە ئەمنییەكان لە ناوچەكەدا بڵاوكراونەتەوە و دەستیانكردووە بە هەڵمەتی گەڕان و پشكنین و دووبارە دەستگیركردنەوەی.

لای خۆشییەوە، عەبدولئەمیر شەمەری وەزیری ناوخۆ فەرمانیكردووە بە راگرتنی ئەفسەری بنكەی پۆلیسی ساڵحیە و لیژنەیەكی لێكۆڵینەوەی بۆ هۆكاری هەڵهاتنی سەعد كەمبش پێكهێناوە.

 

شانەی راگەیاندنی ئەمنی سەربە نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەداوە، پشتبەستن بە زانیارییە ھەواڵگرییەکان، فڕۆکە جەنگییەکانی "ئێف ١٦"ی عێراق، حەشارگەیەکی تیرۆریستانی داعشیان لە ناوچەی "دۆڵی چا" لە باشووری پارێزگای کەرکووک بۆردومان کردووە.

راشیگەیاندووە، لەئاکامی بۆردومانەکەدا چوار تیرۆریستی داعش کوژراون، ھەروەھا حەشارگەکەیش خاپوور کراوە.

لە راگەیەندراوێکدا عەلی فەیسەڵ دەحام ئەمینداری ئەنجومەنی کۆمیسیاران، بڕیاری دەستلەکارکێشانەوەی دادوەر جەلیل عەدنان خەڵەفی لە پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیسیارانی کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکان بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، ھەلومەرجەکان رێگربوون لەوەی کارەکانی تەواوبکات.

راشیگەیاندوە، دادوەر خەڵەف کەسێکی پیشەیی و دەستپاک و ئازابووە و بەرژەوەندی عێراق و گەلەکەی و دامەزراوەکەی لە پێش ھەموو بەرژەوەندییانییەوە بووە.

ئەوەش لەکاتێکدایە کە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، لە رۆژی شەشی تشرینی دووەمی بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاگان دیاریکردووە.

جۆزێپ بۆرێل رێکخەری سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا، لە وتارێکیدا کە لە پەرلەمانی ئەوروپا پێشکەشیکرد رایگەیاند، یەکێتی ئەوروپا پلان و بەرنامەی داڕشتووە بە مەبەستی گەشەپێدانی ھاوبەشیی و پێکەوە کارکردن لەگەڵ عێراق بە بواری جیۆسیاسیشەوە، بە لەبەرچاوگرتنی شەڕی نێوان روسیا و ئۆکراین و ئەوەش کاریگەری زۆری دەبێت لەسەر سەقامگیری و گەشەسەندن لە ناوچەکەدا.

وتیشی، سەقامگیری عێراق لە رووی ئابوورییەوە لەناوچەکەدا گرنگییەکی ستراتیژی بۆ یەکێتی ئەوروپا و خۆرھەڵاتی ناوەڕاستیش ھەیە، داواشی لە وڵاتانی دەرەوبەری عێراق رێز لە سەروەریی و یەکپارچەیی خاکی عێراق بگرن.

بەپێی نووسراوێک کە ئیمزای ئیحسان عەوادی بەڕێوەبەری نووسینگەی محەمەد شیاع سودانی سەرۆکوەزیرانی عێراقی عێراقی لەسەرە، وەک پێزانین و سوپاسکردنیان لەبەرامبەر کارکردنی بەردەوام و دڵسۆزییان بۆ کارەکەیان، بە بڕیاری سەرۆکوەزیرانی عێراق بڕی ١٠٠ ھەزار دینار دەدرێتە سەرجەم کارمەندانی ژینگەپارێز و پاککرەوەکان.

نووسراوەکەش ئاراستەی سەرۆکایەتی کۆمار، ئەنجومەنی باڵای دادوەری، ھەردوو ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی وەزیران و نوێنەران و سەرجەم وەزارەتەکان کراوە بۆئەوەی بڕیارەکە جێبەجێ بکەن.

وەزارەتی بازرگانی عێراق رایگەیاند، تائێستا بەرھەمی ناوخۆ نەیتوانیوە پێداویستی چل ملیۆن ھاووڵاتی عێراقی پڕ بکاتەوە و لەبەر ئەو ھۆکارە لەگەڵ چەند کۆمپانیایەکی جیھانی رێککەوتن کراوە تا پێداویستی ناوخۆیی عێراق پڕ بکرێتەوە، لەم وەرزەشدا چوار ملیۆن تۆن گەنمی ناوخۆیی دەگاتە بازاڕەکان، شەش کەشتی گەنمی ھاوردەکراویش گەیشتوونەتە بەندەری مینای عێراق.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، بەشی سێ مانگی داھاتوو خۆراک لە کۆگاکان عەمبارکراون و ئامادەن، بەسەر ھاووڵاتیاندا دابەش بکرێن.