جیهانجیهان

پۆلیسی ئیندۆنیزیا رایگەیاند، شەوی رابردوو دوای کۆتاییھاتنی یارییەکی تۆپی پێ لە یارییەکانی دێربی لە دورگەی جاوای ئیندۆنیزیا ، لایەنگرانی ھەردوو یانەکە رژاونەتە ناو یاریگاکەوە و لە ئەنجامی پێکدادانێکی توندی نێوانیاندا، ١٧٤ کەس گیانیان لەدەستداوە و ١٨٠ کەسیش برینداربوون، لە نێو قوربانییەکانیشدا منداڵ ھەیە .

لە ئێستاشدا پۆلیسی ئەو وڵاتە لێکۆڵینەوەی لە رووداوەکە دەستپێکردووە و ، جۆکۆ ویدۆدۆ سەرۆکی ئیندۆنیزیاش داوای لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد، لێکۆڵینەوەی ورد لە روداوەکە دەستپێبکەن و لە داھاتووشدا لە ڕێی پلانی پێشوەختەوە رێگری لە دوبارەبونەوەی ئەو جۆرە روداوانە بکەن، لە ئێستاشدا بەھۆی ئەو رووداوەوە یارییەکانی  خولی ناوخۆی وڵاتەکە بۆ ماوەی ھەفتەیەک راگیراوە .


بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزارەتی بەرگریی روسیا بڵاویکردەوە، رۆژی شەممە ھێزەکانیان بەھۆی مەترسی گەمارۆدان، لە شاری لیمان کشاونەتەوە، چونکە سوپای ئۆکراین ھێزێکی زۆری بە ئاڕاستەی ئەو ناوچەیە جوڵاندووە، لە بەرامبەردا وەزارەتی بەرگری ئۆکراین رایگەیاند، ھێزەکانیان چوونەتە ناو شاری لیمانی سەر بە ھەرێمی دۆنێتسک لە رۆژھەڵاتی وڵات و شارەکەیان کۆنترۆڵکردووەتەوە.

ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکراین لە کاردانەوە بەرامبەر کۆنترۆڵکردنەوەی شاری لیمان رایگەیاند، جەنگ  بەردەوامە و سوپای ئۆکراین ئامادەیە لە ھەفتەکانی داھاتوو ناوچەکانی تری ھەرێمی دۆنێتسک کۆنتڕۆڵ بکاتەوە، زیلینسکی بەڵێنیشیدا، ناوچەکانی ھەرێمی دۆنباس کۆنترۆڵ بکەنەوە.

شاری "لیمان" لە ھەرێمی دۆنێتسک بە ناوچەیەکی ستراتیژیی دادەنرێت، رۆژی ھەینی رابردوو و لە چوارچێوەی ئەنجامی راپرسییەکان بۆ لکاندنی چوار ھەرێمی ئۆکراین بە خاکی روسیا، شارەکە وەک بەشێک لە خاکی روسیا ناسێندرا.

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
لە کۆبونەوەی کۆمەڵەی گشتی ئەنجومەنی ئاژانسی فرۆکەوانی سەر بەنەتەوە یەکگرتوەکان، روسیا لە ئەندامێتی ئەنجومەنەکە دورخرایەوە، ئەوەش بەھۆی ئەوەی لە کۆی ٣٦ ئەندامی ئەنجومەنەکە، روسیا نەیتوانی دەنگی ٢٨ یان بەدەستبھێنێت بۆ ئەوەی ئەندامێتی ئەنجومەنەکە لەدەست نەدات، لە بەرامبەر ئەم پێشھاتەشدا، روسیا تانەی پێشکەش کردووە و چاوەڕوان دەکات پێداچونەوە بە بڕیارەکەدا بکرێت، بەتایبەت کە لە رابردوودا پێگەیەکی گرنگی لە ئەنجومەنەکەدا ھەبووە، نوێنەری روسیاش رایگەیاندووە، نیگەرانن لە ئەنجامی دەنگدانەکە و بە ھەنگاوێکی سیاسی دەبینن کە ھیچ پەیوەندی بە پێگەی روسیاوە نیە لە بواری فرۆکەوانی شارستانیدا.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ئاژانسی ھەواڵی نور نیوزی ئێرانی بڵاویکردووەتەوە، بە نێوەندگیریی وڵاتێکی ناوچەکە، ئێران و ئەمریکا ژمارەیەک زیندانی ئاڵوگۆڕ دەکەن و لە چەند ھەفتەی رابردووشدا، دانوستانی چڕ بە نێوەندگیریی وڵاتێکی ناوچەکە لە نێوان ئەو دوو وڵاتە بۆ ئازادکردنی دەستگیرکراوەکان بەڕێوەچووە، ئاماژە بەوەشکراوە، ملیاران دۆلاری ئێرانی، کە بەھۆی سزاکانی ئەمریکاوە بلۆککراون، نزیکن لەوەی ئازاد بکرێن.

رۆژی شەممە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، "سیامەک نەمازی" سەرمایەداری ئەمریکی بە رەگەز ئێرانی، کە نزیکەی حەوت ساڵە لە ئێران دەستبەسەرکراوە، بڕیاری ئازادکردنی کاتی بۆ دەرچووە و حکومەتی ئێران بڕیاریداوە بۆ ماوەی یەک ھەفتە ئازاد بکرێت.

سیامەک نەمازی سەرمایەدارێکی ئەمریکیە و لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٥ لە ئێران دەستگیرکرا و بەتۆمەتی ھاوکاریکردنی وڵاتانی تر، سزای ١٠ ساڵ زیندانیکردنی بۆ دەرچوو.
                            

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ئەمینداری ناتۆ  ئاماژەی بەوەکرد، ناتۆ بەشێک نیە لە ململانێکە ، بەڵام ھاوکاریکردنی ئۆکراین وەک دەوڵەتێکی خاوەن سەرەکی ئەولەویەتی سەرەکییانە .

وتیشی، بە روونی بە ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی روسیایان وتووە، ھەر بەکارھێنانێکی چەکی ئەتۆمی لێکەوتەی بێھیواکەری بۆ روسیا دەبێت و سروشتی ململانێکە دەگۆڕێت.

لەلایەکی ترەوە میخائیل بۆلودیاک راوێژکاری سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند،١٠ ئەندامی ھاوپەیمانی ناتۆ بە کردەوە پشتیوانییان بۆ بە ئەندامبوونی وڵاتەکەیان لە ناتۆ راگەیاندووە.

رۆژی ھەینی دوای ئیمزاکردنی پەیماننامەی لکاندنی چوار ھەرێمی ئۆکراین بە روسیاوە، سەرۆکی ئۆکراین بە رەسمی  داواکاری بە ئەندامبوونی وڵاتەکەی لە ناتۆ پێشکەش کرد.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزارەتی بەرگریی تورکیا رایگەیاند، سەربازێکیان کە پلەبەرزە و فەرماندەیی پییادەیە بە ناوی "یوسف ئاتاش"، لە ناوچەیی زاپی ‌ھەرێمی کوردستان بریندار بووە و سەرباری ھەموو ھەوڵەکان بۆ رزگارکردنی ژیانی، بەڵام گیانی لەدەستداوە.

 ئەوەش لە کاتێکدایە رۆژی شەممە ھێزەکانی پاراستنی گەل "ھەپەگە" رایانگەیاند، لە ھەڵمەتێکی نوێی ھێزەکانیاندا چوار سەربازی تری سوپای تورکیا لە سنوری پارێزگای دھۆک کوژران و سەربازێکی تریش بریندار بووە.

ھاوکات وەزارەتی بەرگری تورکیا ڕایگەیاند، لە ئەنجامی ھێرشکی مووشەکی لە ناوچەی عەفرین لە بنکەی سەربازی "ئەل باب" ئەفسەرێکی پلەبەرزی پۆلیسیان کوژراوە.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، بە پشتیوانی ھاوپەیمانەکانیان زۆر بە وردی و لە نزیکەوە چاودێری رەوشی عێراق و بۆردومانەکانی ئێران دەکەن بەتایبەتی بۆردومانەکەی چەند رۆژی رابردوو بۆ سەر ھەرێمی کوردستان کە ژمارەیەک قوربانی لێکەوتەوە، وتیشی، ئەوەی ئێران دەیکات بە دڵنیاییەوە پێشێلکردنی سەروەری خاکی عێراق و ھەرێمی کوردستانە و رێزنەگرتنە لە بنەماکانی دراوسێیەتی و بەھەموو شێوەیەکیش ئامادەن ھاوکاری عێراق و ھەرێمی کوردستان بکەن بۆ رێگرتن لە دووبارەبوونەوەی ئەو بۆردومان و ھێرشانەی ئێران.

یەکێتی ئەوروپاش لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، چەندین جارە ئێران سەروەری عێراق و ھەرێمی کوردستان پێشێل دەکات و لە بۆردومانەکانیشیدا ھاوڵاتی مەدەنی دەکاتە ئامانج، ئەوەش پێشێلکردنی پەیاماننامە نێودەوڵەتییەکان و مافەکانی مرۆڤە.


 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

جۆن بیتس دادوەری دادگای تاوانەکان لە شاری کۆلۆمبیای ئەمریکا فەرمانیکرد ئێران ١٧ ملیۆن و ٤٠٠ ھەزار دۆلار وەک قەرەبوو بدات و ھەمان بڕە پارەش وەک  قەرەبووی زیانەکانی سزادان بداتە ھاوسەر و منداڵەکانی سیامەک پورزاد رۆژنامەنوس و رەخنەگر، کە دوای ١١ ساڵ مانەوەی لە زیندان گیانی لەدەستدا.

سیامەک پورزاد ساڵی ٢٠٠٢  لەلایەن دادگای تارانەوە بە تۆمەتی سیخوڕی و ھاندان بۆ کاری گەندەڵی، سزای ١١ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنرا و لە ساڵی ٢٠١١ ھەواڵی خۆکوشتنی راگەیەنرا، بەڵام خێزانەکەی  رەتیانکردەوە خۆی کوشتبێت.


بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ڤلادیمیر پوتن سەرۆکی روسیا سەرکەوتنی راپرسییەکانی لە ئۆکراین راگەیاند و وتی لەئێستا بەدواوە ھەرێمەکانی دۆنیتسک و لۆھانسک و خیرسۆن و زاپۆریژیا بەشێکن لە خاکی روسیا و دانیشتوانەکانیشیان بە ھاوڵاتی روسی ئەژمار دەکرێن، جەختیشیکردەوە، پێویستیان بەوە نییە وڵاتانی جیھان دان بەو راپرسییانەدا بنێن یاخود نا.

لە بەرامبەریشدا وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ھۆشداری داوەتە ئەو وڵاتانەی دان بەو راپرسییانەی روسیادا دەنێن و رایگەیاندووە، ھەر کەسایەتی و وڵاتێک دان بەوەدا بنێت کە ئەو چوار ھەرێمەی ئۆکراین بوونەتە بەشێک لە روسیا، لەلایەن ئەمریکاوە توندترین سزایان بەسەردا دەسەپێنرێت.



بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزارەتی دەرەوەی تورکیا لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەنقەرە ھەرگیز دان بە راپرسییەکانی روسیا بۆ لکاندانی چوار ھەرێمی "لۆھانسک و دۆنێتسک و زاپۆریژیا و خیرسوون" بە خاکی روسیاوە نانێت و بە بڕیارێکی نایاسایی لەقەڵەمی دەدات، ھەروەک ئەو راپرسییەی کە ساڵی ٢٠١٤ لە کریما ئەنجامدرا.

وەزارەتی دەرەوەی تورکیا پشتیوانی بۆ یەکپارچەیی خاک و سەروەری ئۆکراین دووپاتکردووەتەوە و رایگەیاندووە، پشتگیری ھەوڵەکان بۆ چارەسەری قەیرانی ئۆکراین دەکەن لەسەر بنەمای ئاشتی و دادپەروەرانە.


بەردەوامبە لە خوێندنەوە
پوتن لە نامەکەیدا بۆ شین جینپینگ  سەرۆکی چین ئاماژەی بەوەکردوە، پەیوەندییەکانی چین و روسیا لە سایەی ھەماھەنگی ستراتیژی نێوانیان لە بەرەو پێشچوونی بەردەوامدایە و ئامادەن بەردەوامی بدەن بە دیالۆگ  و کاری ھاوبەش لەپێناو بەرژەوەندی گەلی ھەردوو وڵات .
پوتن جەختیشی کردۆتەوە لەسەر پێویستی یەکخستنی تواناکانی روسیا و چین لەپێناو بونیادنانی  سیستمێکی جیھانی کە زیاتر دیموکراتی و دادپەروەرتر بێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی ھەڕەشەکان و ئاڵنگارییە نوێکان.


بەردەوامبە لە خوێندنەوە

(سێرھی شیریفاتی) سەرۆکی ئیدارەی سەربازی ئۆکراین لە ھەرێمی لۆھانسک رایگەیاند، ھێزەکانیان نزیکەی ٥ ھەزار و ٥٠٠ سەربازی روسیایان لە دەوروبەری شاری لیمانی ستراتیژی لە ھەرێمی دۆنێتسک گەمارۆداوە، وتیشی، ژمارەیەک لە سەربازەکانی روسیا خۆیان رادەستکردووە و باسیان لەوەکردووە ژمارەیەکی زۆر کوژراو و بریندار لە نێو گەمارۆدراوەکانن.

ئاماژەی بەوەشکرد، ھێزە گەمارۆدراوەکەی روسیا چەند ھەوڵێکیان داوە بۆ شکاندنی گەمارۆکە بەڵام شکستیان ھێناوە.

لەلایەکی ترەوە، (پیترۆ کۆتین) سەرۆکی کۆمپانیای نیشتمانی وزەی ئەتۆم لە ئۆکراین ئاشکرایکرد، ھێزێکی روسیا (ئیگۆر مۆراشۆڤ) بەڕێوەبەری وێستگەی ئەتۆمی زاپۆریژیایان دەستگیرکردووە و ئەوەش سەلامەتی گەورەترین وێستگەی ئەتۆمی لە ئۆکراین و ئەوروپا دەخاتە مەترسییەوە.

ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمیش داوای لە روسیا کرد لەبارەی ھۆکاری دەستگیرکردنی بەڕێوەبەری وێستگەی ئەتۆمی زاپۆریژیا روونکردنەوە بدات.


بەردەوامبە لە خوێندنەوە

رێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو بڵاویکردەوە، رۆژی شەممە لە شارەکانی "ئورمیە و شنۆ و نەغەدە و بۆکان و مەھاباد و پیرانشار و سەردەشت و سەقز و مەریوان و سنە و بانە و چەندین شاری تر"، مانگرتنی گشتی راگەیەندراوە و بەشێکی زۆری ھاووڵاتیان و کاسبکاران پەیوەستبوون بە مانگرتنی گشتی و دوکان و بازاڕەکان داخراون.

مانگرتنی گشتیی ھاووڵاتیان لە رۆژھەڵاتی کوردستان، لەسەر داوای ناوەندی ھاوکاریی حزبەکانی رۆژھەڵاتی کوردستانە، کە داوای لە خەڵک کرد مانگرتنی گشتی رابگەیەنن، بۆ پشتیوانی لە خۆپیشاندانەکان و دەربڕینی ناڕەزایی لە دژی ھێرشە مووشەکی و درۆنییەکانی ئێران، بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی حزبەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان لە ھەرێمی کوردستان.

مانگرتنی گشتیی لە رۆژھەڵاتی کوردستان، ھاوکاتە لەگەڵ خۆپیشاندانەکانی شارەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان و ئێران، دژی رووداوی گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی، کە نزیکەی دوو ھەفتەیە دەستیان پێکردووە و بەردەوامن.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

رەجەب تەیب ئەردۆغان رایگەیاند، تورکیا چاودێری جێبەجێکردنی ئەو بەڵێنانە دەکات، کە سوید و فینلەندا لە بەرامبەر رازیبوون بە بەئەندامبوون لە ناتۆ، بە تورکیایان داوە و ئەگەر ئەو بەڵێنانە جێبەجێنەکرێن، تورکیا داوای ئەندامێتیی سوید و فینلەندا لە ناتۆ پەسەند ناکات.

سوید و فینلەندا دوای ھێرشی روسیا بۆ سەر ئۆکراین، داوای ئەندامێتیان پێشکەشی ناتۆ کرد، کە لە سەرەتادا تورکیا رازی نەبوو، بەڵام دواتر تورکیا بە مەرجی رادەستکردنەوەی داواکراوەکان و ئەو کەسانەی لە تورکیا تۆمەتی تیرۆریان لەسەرە، پڕۆتۆکۆڵی بەئەندامبوونی سوید و فینلەندا لە ناتۆ ئیمزا کرد، بەڵام لەو کاتەوە تورکیا ناو بە ناو ئاگاداریی بەو دوو وڵاتە دەدات، بۆ جێبەجێکردنی بەڵێنەکانیان.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

پۆلیسی ئەفغانستان بڵاویکردەوە، تەقینەوەیەکی خۆکوژی لە ناو ناوەندی ( کاج)ی فێرکاری لە گەڕەکی ( دەشت بارشی) رۆژئاوای کابوڵ کە زۆرینەی دانیشتوانەکەی شیعە مەزھەبن روویداوە و بە پێی ئامارە سەرەتاییەکان ٢٠ کەس کوژراون و ٣٥ی تریش برینداربوون.

لە دوای گرتنەوەدەستی دەسەڵات لە لایەن بزوتنەوەی تاڵیبانەوە زنجیرەیەک ھێرش و تەقینەوەی خۆکوژی گەڕەک و ناوچە شیعەنشینەکانی گرتۆتەوە و دەیان کەس بوونەتە قوربانی.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
لە رێوڕەسمێکدا لە مۆسکۆی پایتەخت بە ئامادەبوونی لێپرسراوانی باڵای روسیا و حاکمی چوار ھەرێمەکە، ڤلادیمیر پوتن پەیماننامەی لکاندنی ھەرێمەکانی "لۆھانسک و دۆنێتسک و زاپۆریژیا وخێرسۆن"ی بۆ سەر روسیا ئیمزا کرد، ئەوەش لەبەر رۆشنایی ئەنجامەکانی ئەو راپرسییەی کە لە رۆژانی ٢٣ بۆ ٢٧ی ئەم مانگە لەو چوار ھەرێمەی ئۆکراین بەڕێوەچوون.

سەرۆکی روسیا وتارێکی پێشکەش کرد و رایگەیاند، ھەرێمەکانی"لۆھانسک و دۆنێتسک و زاپۆریژیا و خێرسۆن،" بوون بە بەشێک لە روسیای فیدڕاڵ، و چوونی ئەو ناوچانە بۆ سەر خاکی روسیا گوزارشت لە بڕوای ملیۆنان کەس دەکات، چونکە دانیشتووانی ئەو ناوچانە بڕیاری گەڕانەوەیان داوە  بۆ سەر خاکی روسیا و مۆسکۆش ھەرچی پێبکرێت بۆ پاراستنی خاکەکەی دەیکات.
 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە
1...409410411412413...610