جیهان
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، پێویستە ھەریەک لە"سەلاحەدین دەمیرتاش" ھاوسەرۆکی پێشووتری ھەدەپە و عوسمان کاڤالای بازرگان"کە تا ئێستا لە زینداندان ئازاد بکرێن
"سەلاحەدین دەمیرتاش" لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ەوە دەستگیرکراوە، ھەروەھا عوسمان کاڤالا لە مانگی نیسانی ٢٠٢٢ بە تۆمەتی بەشداربونی لە کودەتاکەی ساڵی ٢٠١٦ بڕیاری زیندانیکردنی ھەتاھەتایەی بۆ دەرچوو.
ئانالینا بیربوک وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا رایگەیاند، بەھەموو شێوەیەک ئامادەن ھاوکاری حکومەتی پۆڵەندا بکەن بۆئەوەی بتوانێت ژمارەیەک زۆر تانک لە جۆری لیۆپارد بداتە ئۆکراین.
وتیشی، بەو پێیەی ئەو جۆرە تانکە دروستکراوی ئەڵمانیایە، راوێژکاری وڵاتەکەی لەدژی بڕیارەکەیە و نایەوێت ئەو جۆرە تانکە بدرێتە ئۆکراین، بەڵام لایەنەکانی ناو ھاوپەیمانی پێکھێنانی حکومەتی ئەڵمانیا فشارێکی زۆریان لەسەری دروستکردووە بۆئەوەی رازی بێت و بڕیارەکە ئیمزا بکات.
وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا ئاماژەی بەوەشکرد، تائێستا پۆڵەندا داوای رێگەپێدان یان ھاوکاری لە ئەڵمانیا نەکردووە بۆئەوەی تانکی لیۆپارد بداتە ئۆکراین، بەڵام ئەگەر ئەو داوایەشی ھەبێت رێگری لێناکەن و ھاوکاریشی دەکەن.
فەرماندەیی ناوەندی سوپای ئەمریکا(سێنتکۆم) لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرای کرد، لە ھەڵمەتێکی زەمینی و ئاسمانییدا لە خۆرھەڵاتی سوریا سێ تیرۆریستیان دەستگیر کردوە کە دوانیان سەرکردەی داعشن، یەکێکیان ناوی عەبدوڵا حامید موسڵیحە کە ناسراوە بە ئەبوحەمزەی سووری و سەرکردەیەکی داعشە.
لە ھەڵمەتەکەدا ھاوڵاتییەکیش بریندار بووە، بە چاودێری کەسوکارەکەی لەلایەن سوپای ئەمریکاوە چارەسەر دەکرێت.
فەرماندەیی ھێزەکانی ئەمریکا دەڵێت، بەھەموو شێوەیەک رووبەرووی تیرۆریستانی داعش دەبنەوە کە مەترسییان بۆ سەر ناوچەکە دروست کردوە.
بەپێی زانیارییەکانی پۆلیس ئەو چەکدارەی بەرپرسیارە لە کوژرانی ١٠ کەس لە بەشداربوانی ئاھەنگەکە، تەرمەکەی دۆزراوەتەوە و روداوی کوشتنەکەشی خۆکوژی بوە.
ھەر بە پێی زانیارییەکان کاتێک پۆلیس نزیکبووەتەوە لە شوێنەکەی و لە ھەوڵی دەستگیرکردنیدا بوە گوێیان لە دەنگی یەک فیشەک بوە، تۆمەتبارەکە تەمەنی ٧٢ ساڵ بوە و لە بنەچەدا خەڵکی ئاسیایە و تا ئێستاش ھۆکاری ھێرشەکەی نازانرێت.
دوێنێ لە شاری مۆنتیری پارک لە باشوری ویلایەتی کالیفۆرنیا کەسێکی چەکدار لە نزیک ئاھەنگی سەری ساڵی نوێی مانگی چینی کە سەدان کەس بەشداربوون تێیدا ١٠ کەسی کوشت و ژمارەیەکی تریشی بریندارکرد.
لیژنەکە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، کۆنترۆڵکردنی بازاڕی دراو لە عێراق بەتایبەتیش بەھای دۆلار پێویستی بە گرتنەبەری رێکارو رێوشوێنی بە پەلە ھەیە لە سەروی ھەمووشیانەوە پێدانی دۆلار بە بازرگانە رەسمییەکان بە نرخی بانکی ناوەندی بۆئەوەی بتوانن ھاوسەنگی بۆ بازاڕ بگەڕێننەوە و رێگریش بکرێت لە سپیکردنەوەی پارە.
راشیگەیاندووە، داوایان لە حکومەتی عێراق کردووە دانوستان و گفتوگۆ لەگەڵ وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا بکات بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ئەو کۆتوبەندانەی لەسەر فرۆشتنی نەوتی عێراق دانراون لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوەی ئەو سزایانەی ئەمریکا کە خراونەتە سەر ژمارەیەک بانکی عێراقی.
لیژنەی دارایی جەختیشیکردوەتەوە، مایەی سەرسوڕمانە کە حکومەتی عێراق ھیچ ھەنگاوێکی کرداریی بۆ کۆنترۆڵکردنی بازاڕی دراو نەناوە.
شەوی رابردوو لە تارانی پایتەخت و کەرەج و دێھگولان و چەند شارێکی تر خەڵک جارێکتر رژانەوە سەر شەقامەکان و بە کردنەوەی ئاگر و داخستنی شەقامەکان، ناڕەزایی خۆیان دژی گیان لەدەستدانی ژینا ئەمینی و رەوشی وڵاتەکە دەربڕی و دروشمەکانی دژی حکومەت و دەسەڵاتدارانی ئێرانیان وتەوە.
بە پێی میدیاکانی ئۆپۆزسیۆنی ئێران، لە کەمتر لە ٤٨ سەعاتی رابردوودا سێ ژنە رۆژنامەنوسی دیکە بەناوەکانی (سەعیدە شەفیعی) و (مێلیکا ھاشمی) و (مێھرنوش زارعی) دەستگیر کراون و ژمارەی رۆژنامەنوسە دەستگیرکراوەکان لە ئێران بۆ ٧٩ کەس بەرزبووەتەوە کە تا ئێستا لانیکەم ٣٠ کەسیان لە زیندان ماون و ئازاد نەکراون.
ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرز لەزاری دوو سەرچاوەی ئاگادار بڵاویکردووەتەوە، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا کە لە برۆکسڵ بەڕێودەچێت، پرسی بە تیرۆریست ناساندنی سوپای پاسداران و سەپاندنی سزا بەسەر ٣٧ کەسایەتی و قەوارەی ئێران تاوتوێ دەکرێت.
ئاماژە بەوەشکراوە، بڕیارە یەکێتی ئەوروپا تاوتوێی ئەوە بکات کە سەرجەم پارە بلۆکە کراوەکانی روسیا لە بانکە نێودەوڵەتییەکان بداتە ئۆکراین.
١٩ی ئەم مانگە پەرلەمانی ئەوروپا داوای لە یەکێتی ئەوروپا کرد، سوپای پاسداران بخاتە ناو لیستی تیرۆرەوە، ئەوەش ناڕەزایەتی لێپرسراوانی ئێرانی لێکەوتەوە و رایانگەیاند، لە ئەگەری جێبەجێکردنی ئەو بڕیارە وەڵامی گونجاو و یەکلاکەرەوەیان دەبێت و لە پەیاننامەی رێگری لە بڵاوکردنەوەی چەکە ئەتۆمییەکان دەکشێنەوە.
جۆزێپ بۆرێل لێپرسراوی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپاش رایگەیاند، بۆ ئەوەی سوپای پاسداران بخرێتە لیستی تیرۆرەوە، پێویستە یەکێک لە ئەندامانی یەکێتی ئەوروپا سکاڵا لە دادگای نێودەوڵەتی دژی سوپای پاسداران تۆمار بکات.
ناسر کەنعانی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنفرانسی رۆژنامەنوسی ھەفتانەیدا و لە وەڵامی پرسیارێکی پەیامنێری کوردسات نیوز لەبارەی ئەو راپۆرتانەی کە نزمبوونەوەی بەھای دیناری عێراقی بەرانبەر دۆلار دەبەستنەوە بە بەقاچاخبردنی ئەو دراوە بۆ ئێران رایگەیاند، پەیوەندی نێوان ئێران و عێراق بە پێی بەرژەوەندی و سوودی ھاوبەش و دوولایەنە بووە.
وتیشی ئێران بەردەوام یارمەتی حکومەتی عێراقی داوە بەتایبەت لە بواری دابینکردنی وزەو سەقامگیری سیاسی و گەشەی ئابووری عێراق، دەستوەردان لەو پەیوەندییانەش لە سیاسەتی ئەمریکادا شتیکی نوێ نییە و ئاساییە.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختیکردەوە، ئەوان بەردەوامن لە گەشەپێدان بە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ عێراق.
پێشتریش ئاژانسەکە لە زاری دوو سەرچاوەی ئاگادار بڵاویکردەوە، لە کۆبوونەوەی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا لە برۆکسڵ ، پرسی بە تیرۆریست ناساندنی سوپای پاسداران و سەپاندنی سزا بەسەر ٣٧ کەسایەتی و قەوارەی ئێران تاوتوێ دەکرێت.
١٩ی ئەم مانگە پەرلەمانی ئەوروپا داوای لە یەکێتی ئەوروپا کرد، سوپای پاسداران بخاتە ناو لیستی تیرۆرەوە، ئەوەش ناڕەزایەتی لێپرسراوانی ئێرانی لێکەوتەوە و رایانگەیاند، لە ئەگەری جێبەجێکردنی ئەو بڕیارە وەڵامی گونجاو و یەکلاکەرەوەیان دەبێت و لە پەیاننامەی رێگری لە بڵاوکردنەوەی چەکە ئەتۆمییەکان دەکشێنەوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، جگە لە (تاریق نامیق) چوار ئەندامی دیکەی باندەکە دەستگیر کراون و سەرجەمیان لە دادگا دانیان بە تاوانەکەیاندا ناوە،.
ئەو چوار کەسە بەپێی ئاستی تاوانەکەیان، لە نێوان ١٦ مانگ بۆ نزیکەی پێنج ساڵ زیندانی سزا دراون.
ئاژانسی نیشتمانی تاوانەکان (NCA) لە بەریتانیا دەڵێت، (تاریق نامیق) سەرۆکایەتی باندێکی تاوانکاری کردووە کە بە قاچاخ و لە پشتی بارھەڵگرەکانەوە کۆچبەرە عێراقی و ئێرانییەکانیان بۆ بەریتانیا گوازتۆتەوە، (نامیق) لە کاتی گەڕانەوەی لە ئەستەنبوڵەوە بۆ بەریتانیا، لە فڕۆکەخانەی مانچێستەر دەستگیر کراوە.
پۆلیسی ناوچەی لانکشر لە باکوری بەریتانیا رایگەیاند، دوای بڵاوبوونەوەی گرتەیەکی ڤیدیۆیی ریشی سوناک سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا لەکاتی شۆفێریکردندا، دەرکەوتووە پشتێنی سەلامەتی نەبەستووە و ئەوەش پێشێلکردنی یاساکانی ھاتوچۆیە، بۆیە سزای دارایی دراوە بەبڕی (٦٢٠) دۆلار و پێویستە لەماوەی ٢٨ رۆژیشدا سزا داراییەکەی بدات.
لە بەرامبەریشدا نووسینگەی تایبەتی سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا رایگەیاند، ریشی سوناک دانی بەھەڵەکەیدا ناوە و داوای لێبوردنیشی کردووە و پابەندیش دەبێت بەو ماوەیەی بۆی دیاریکراوە بۆئەوەی سزا داراییەکەی بداتە پۆلیسی ھاتووچۆ.
خلوسی ئاکار وەزیری بەرگری تورکیا لە دوای کۆبوونەوەی گروپی پەیوەندی بەرگری ئۆکراین کەلە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو بە رۆژنامەنوسانی رایگەیاند، سەردانی ( بال جۆنسون) وەزیری بەرگری سویدی بۆ وڵاتەکەی ھەڵوەشاندۆتەوە کە بڕیاربوو ٢٧ی ئەم مانگە ئەنجامی بدات.
ئاکار رەخنەی لە سستی نواندی سوید گرت لەگرتنەبەری رێوشوێن دژی لایەنگرانی پارتی کرێکارانی کوردستان و رێگەدان بە توندڕەوەکان بۆ سوتاندنی وێنەیەک لە قورئانی پیرۆز لە بەردەم باڵیۆزخانەی تورکیا ستۆکھۆڵم.
جەختیشی کردەوە، سەردانی وەزیری بەرگری سوید بۆ وڵاتەکەی ھیچ بایەخ و واتایەکی نەماوە لەبەر ئەوە ھەڵیانوەشاندۆتەوە.
لەلایەکی تریشەوە، سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا سەردانی ھاوتا سویدییەکەی بۆ ئەنقەرە ھەڵوەشاندەوە کە بڕیاربوو ١٧ی ئەم مانگە ئەنجامبدرێت.
ئاژانسەکانی ھەواڵ بڵاویانکردەوە، کریس ھیبکینزی تەمەن ٤٤ ساڵ پێویستە رۆژی یەکشەممە وەک رێکارێکی رۆتینی متمانەی پەرلەمانتارانی فراکسیۆنی پارتی کار بەدەستبھێنێت.
جاسیندا ئەردیرن رۆژی پێنج شەممەی رابردوو لە میانەی کۆبوونەوەی نارەسمی ساڵانەی پارتی کاری دەسەڵاتدار بڕیاری دەستلەکارکێشانەوەی ئاشکراکردوو رایگەیاند، چیتر لەتوانایدا نیە سەرکردایەتی وڵات بکات .
ئەردیرن راشیگەیاند، دوای زیاتر لە پێنج ساڵ و نیو لە پۆستی سەرۆک وەزیران ٧ی مانگی داھاتوو دەستلەکارکێشانەوەکەی دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوەو تا ٢٢ی مانگ سەرکردەیەکی نوێ ھەڵدەبژێردرێت .
ئاژانسی فرانس پرێس لە زاری چەند دیبلۆماتکارێکی ئەوروپییەوە گواستییەوە، بڕیارە وەزیرانی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا رۆژی دووشەممەی داھاتوو لەکۆبوونەوەیەکدا لە برۆکسل قۆناغی چوارەمی سزاکانی سەر ئێران پەسەند بکەن.
ئاماژە بەوەشکراوە، بەڵام یەکێتی ئەوروپا تا ئێستا تاوتوێی ئەوە دەکات کە ئایا سوپای پاسداران بخاتە لیستی تیرۆرەوە یاخود نا، دوای ئەوەی ئەڵمانیا و چەند وڵاتێکی دیکەی ئەوروپی داوایەکیان پێشکەشکرد لەو بارەیەوە.
دەسەڵاتدارانی ئێران پێشتر ھۆشداریاندایە یەکێتی ئەوروپا کە ھەنگاوی ھاوشێوە دەگرنە بەر ئەگەر بڕیارێکی لەو شێوەیە بدات، بەرپرسانی یەکێتی ئەوروپاش ترسی ئەوەیان ھەیە ھەنگاوی لەو جۆرە ھەوڵەکانی زیندووکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی پەکبخات.
بەپێی ئامارەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان، تا ئێستا لانی کەم ١٤ ھەزار کەس بەھۆی خۆپیشاندانەکانەوە لە ئێران دەستبەسەرکراون، چوار کەسیش لە سێدارەدراون، سزای لەسێدارەدانیش بۆ ١٨ کەسی دیکە دەرکراوە.
ئەنجومەنی سوریای دیموکرات مەسەدە گەیەنراوێکی سەبارەت بە تێپەڕبوونی ٥ ساڵ بەسەر ھێرشی تورکیا بۆ سەر عەفرین بڵاوکردەوە و ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، ئەنقەرە تۆمەتبارە بە ئەنجامدانی پێشێلکاری مرۆیی لەو ناوچانەدا، چونکە بە سەدان پێشێلکاری لەلایەن ھێزەکانی تورکیا و گروپە چەکدارییەکانی سەر بە ئۆپۆزسیۆن بەرامبەر ھاووڵاتیانی ناوچەکە ئەنجام دراون.
ھاوکات داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات کۆتایی بەبونی سەربازی تورکیا لە سوریا بھێنن، لەبەرئەوەی تورکیا لە ھەوڵی گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکانی باکوری سوریایە.
پەرلەمانی ئەوروپا لە نوسراوێکدا داوای لە یەکێتی ئەوروپا کرد، لەسەر پێشێلکردنی مافی مرۆڤ و سزادانی خۆپیشاندەران و رەوشی ئێران بەگشتی، "عەلی خامنەیی" رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی و "ئیبراھیم رەئیسی" سەرۆک کۆمار و سەرجەم پەرلەمانتارانی ئەو وڵاتە بخرێنە لیستی سزاکانەوە. ھاوکات داوایانکرد، سوپای پاسداران و فەیلەقی قودسیش سزاکان بیانگرێتەوە.
لە بەرامبەردا، "حسێن ئەمیر عەبدوڵاھیان" وەزیری دەرەوەی ئێران ھۆشداریدا لە بەتیرۆرناساندنی سوپای پاسداران. "رەسوڵ موسەوی" یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئێرانیش رایگەیاند، ئەو ھەنگاوە ھێندەی کێشە بۆ وڵاتان دروست دەکات کێشە بۆ تاران دروست ناکات.
ھەر لەو چوارچێوەیەدا، ئەنجومەنی مافی مرۆڤی نێودەوڵەتی داوایکردووە دۆسیەی ئێران بخرێتە بەردەم ئەنجومەنی ئاسایش و بەخێرایی سەرجەم دەستگیرکراوە بیانییەکان ئازاد بکرێن.