جیهان
پەرەسەندنی گرژییەکان لە گەروی هورمز بەردەوامە و ئەمریکا گەمارۆ دەریاییەکان بەسەر ئێراندا توندتر دەکاتەوە.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا'سێنتکۆم' ئاشکرایکرد، لە سەرەتای جێبەجێکردنی گەمارۆ دەریاییەکانی سەر ئێران، تا ئەمڕۆ 78 کەشتی بازرگانی رێرەوییەکان گۆڕدراوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، چوار کەشتی بە مەبەستی ناچارکردنیان بە گەمارۆ دەریاییەکان لە کار خراون.
سێنتکۆم راشیگەیاند، هێلیکۆپتەرەکانی سوپای ئەمریکا بە بەردەوامی بەسەر ئاوەکانی ناوچەکەدا دەفڕن بۆ چاودێریکردنی جوڵەی کەشتییە بازرگانییەکان.
ئەوەشی خستەڕوو، ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی واشنتۆندایە بۆ جێبەجێکردنی گەمارۆیەکی توندی دەریایی بەسەر ئێراندا.
ئەم پەرەسەندنانە ئاماژەن بۆ قووڵبوونەوەی زیاتری قەیرانی نێوان واشنتۆن و تاران لە یەکێک لە گرنگترین رێڕەوە ئاوییەکانی جیهاندا، کە کاریگەری راستەوخۆی لەسەر بازاڕی وزە و ئاسایشی دەریایی نێودەوڵەتی دەبێت.
وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا، رایگەیاند کە وەزیری بەرگری، پیت هیگسێت، ئەمرۆ شەممە، پێشوازی لە گەورەترین کەشتیی فڕۆکەهەڵگری جیهان دەکات لە کاتی گەڕانەوەیدا دوای کۆتاییهاتنی ئەرکێکی کورتخایەن کە 11 مانگی خایاندووە.
بەپێی ئەو زانیارییانەی کە ماڵپەڕی هەواڵیی (USNI)ی سەر بە پەیمانگای دەریایی ئەمریکا کۆی کردوونەتەوە، ئەو ماوەیەی کە کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "جێراڵد فۆرد" لە دەریادا بەسەری بردووە و 326 رۆژ بووە، بە درێژترین ماوەی بڵاوەپێکردنی کەشتییە فڕۆکەهەڵگرەکان لە ماوەی 50 ساڵی رابردوودا دادەنرێت، هەروەها سێیەم درێژترین ماوەیە لە دوای جەنگی ڤێتنامەوە.
درێژترین ماوەکانی بڵاوەپێکردن لە مێژوودا لە ساڵی 1973 دابو کاتێک کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "USS Midway" بۆ ماوەی 332 رۆژ لە ئەرکدا بوو، هەروەها لە ساڵی 1965 کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "USS Coral Sea" بۆ ماوەی 329 رۆژ لە ئەرکدا بوو، وکەشتیی "جێراڵد فۆرد" بۆ ماوەی 326 رۆژ لە دەریادا بوو.
کەشتیی فڕۆکەهەڵگری "جێراڵد فۆرد" بەشداریی لەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەدا کرد کە بووە هۆی دەستگیرکردنی نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی ڤەنزوێلا.
دواتر کەشتییەکە رووبەڕووی شەڕی زیاتر بووەوە، کاتێک لەگەڵ بەرزبوونەوەی گرژییەکان لەگەڵ ئێراندا بەرەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەڕێکەوت.
هەروەها لە کاتی جێگیربوونیدا لە دەریای سووردا، کەشتییەکە تووشی روداوێکی ئاگرکەوتنەوە بوو، ئەمەش وایکرد بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک لە دەریای ناوەڕاستدا دووربکەوێتەوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشی هێزەکانی وڵاتەکەی و هێزە چەکدارەکانی نێجیریای ڕاگەیاند، کە تێیدا سەرکەوتووبوون لە لەناوبردنی "ئەبو بیلال ئەلمینۆکی" کە بە پیاوی دووەمی رێکخراوی "داعش" لەسەر ئاستی جیهان دادەنرێت، لە کاتی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی جۆریدا لە ئەفریقا.
ترەمپ لە پۆستێکدا لە رێگەی تروس سۆشیاڵ ەوە رایگەیاند: بە فەرمانی من، هێزە ئازاکانی ئەمریکا بە هاوکاری هێزە چەکدارەکانی نێجیریا، ئۆپەراسیۆنێکی ورد و زۆر ئاڵۆزیان بە سەرکەوتووییەکی تەواوەوە ئەنجامدا، بۆ لەناوبردنی مەترسیدارترین تیرۆریستی چالاک لە جیهاندا».
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد، "ئەلمینۆکی" پێی وابووە دەتوانێت لە ناو کیشوەری ئەفریقادا خۆی حەشار بدات و مانۆڕ بکات، جەختیشی کردەوە کە هەواڵگری ئەمریکا سەرچاوەی وردی هەبووە کە چاودێری جووڵە و چالاکییەکانی کردووە.
وتیشی: ئەلمینۆکی چیتر ناگەڕێتەوە بۆ تیرۆرکردنی گەلانی ئەفریقا یاخود هاوکاریکردن لە پلاندانان بۆ ئەو ئۆپەراسیۆنانەی کە هاووڵاتیانی ئەمریکی دەکەنە ئامانج.
ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە کوشتنی پیاوی دووەمی رێکخراوەکە، بە "گورزێکی گەورە و کوشندە" بۆ سەر چالاکییە جیهانییەکانی داعش دادەنرێت و بە شێوەیەکی بەرچاو توانای سەرکردایەتی و جێبەجێکردنی هێزەکانیان لاواز دەکات.
لە کۆتایی راگەیەندراوەکەیدا، سەرۆکی ئەمریکا سوپاس و پێزانینی خۆی ئاراستەی حکومەتی نێجیریا کرد و ستایشی ئاستی هاوبەشی و هەماهەنگییە باڵاکەیانی کرد لە قۆناغەکانی پلاندانان و جێبەجێکردنی ئەم ئۆپەراسیۆنە ئاڵۆزەدا.
لە رێکارێکی ئەمنیی تونددا، بۆ خۆپاراستن لە ئەگەری سیخوری، دەزگا ئەمنییەکانی ئەمریکا رێگەیان نەدا ئەو رۆژنامەنوس و کەسانەی یاوەری دۆناڵد ترەمپ بوون، هیچ جۆرە دیاری و ئامێرێکی ئەلیکترۆنی لە چینەوە ببەنە ناو فڕۆکەی سەرۆکایەتییەوە.
ئێمیلی گودین، پەیامنێری رۆژنامەی نیویۆرک پۆست، کە لەو گەشتەدا یاوەری دۆناڵد ترەمپی کردبوو رایگەیاند، چەند خولەکێک پێش ئەوەی سەر فرۆکەکەی دۆناڵد ترەمپ بکەون و پەکین جێبهێڵن، فەرمانیان پێکراوە تەواوی ئەو دیارییانەی پێیان بەخشراوە، مۆبایل و لاپتۆپەکانیان و تەنانەت دەرزییەکانی سەر یەخەیان رادەستی تیمە ئەمنییەکان بکەن.
شارەزایانیش ئاماژە بەوە دەکەن، کە ئەم هەنگاوە لە ترسی چاندنی ئامێری سیخوڕی و پرۆگرامی هاککردن بووە لەلایەن حکومەتی چینەوە، بۆیە بڕیاردراوە ئەو کەلوپەلانە بە فڕۆکەیەکی جیاواز بگەڕێندرێنەوە بۆ ئەمریکا بە مەبەستی پشکنین و دواتر رادەستی خاوەنەکانیان دەکرێتەوە.
دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، لاری نییە لەوەی ئێران بەرنامە ئەتۆمییەکانی بۆ ماوەی 20 سآڵ رابگرێت، بەڵام دەبێت بەڵین بدەن راستگۆ بن و پابەندی بەڵێنەکەیان بن.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت؛ سوپای ئێرانیان لەناوبردووە، رەنگە پێویست بێت ئۆپراسیۆنی بچوک دژی ئێران ئەنجام بدەن و جەختیکردەوە ئێران هەرگیز چەکی ئەتۆمی بەدەست ناهێنێت و لە هیچ رەوشێکدا دەرفەتی ئەوەی نابێت.
لەبارەی سەردانەکەی بۆ وڵاتی چین ئەوەی خستەڕوو، سەرۆکی چین دڵنیای کردوەتەوە، پاڵپشتی رێگریکردن لە ئێران دەکات بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی و دەیەوێت گەروی هورمز بکاتەوە.
دۆناڵد ترەمپ وتویەتی؛ سەبارەت بە تایوان هیچ بەڵێنێکی بە سەرۆکی چین نەداوە و داوای هیچ شتێکیشی لە سەرۆکی چین نەکردووە کە پەیوەندی بە ئێرانەوە هەبێت.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لە ماوەی چەند رۆژێکدا بڕیارێک دەدات سەبارەت بە هەڵگرتنی سزاکانی سەر کۆمپانیا نەوتییەکانی چین کە نەوتی ئێران دەکڕن.
ترەمپ: سەرۆکی چین پاڵپشتی ڕێگری لە ئێران دەکات بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی و دەیەوێت گەرووی هورمز بکاتەوە.
رۆژنامەی نیویۆرک پۆست بڵاویکردەوە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ چین مۆبایلە تایبەتەکەی بەکارنەهێناوە، وبە ئەگەرێکی زۆرەوە پۆستەکانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە واشنتنەوە بڵاودەکرانەوە.
ترەمپ و تەواوی ئەندامانی شاندی ئەمریکا رێنمایییان پێدرابوو کە مۆبایلە تایبەتەکانیان بەکارنەهێنن، ئەوەش بەهۆی مەترسیی هاککردن.
کۆشکی سپی بۆ ڕۆژنامەکە پشتڕاستی کردەوە کە ترەمپ لەناو خاکی چیندا دەست بۆ مۆبایلە تایبەتەکەی نەبردوە.
نیویۆرک پۆست ئاماژەی بەوە کردووە کە چالاکییەکانی ترەمپ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە کاتی سەردانەکەیدا بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردبوو.
جەختیشیکردەوە: کارمەندانی ئیدارەی ئەمریکا کە یاوەری سەرۆک بون، مۆبایل و ئەژماری ئیمێڵی کاتیان بەکاهێناوە.
رۆژنامەکە وتیشی: هەموو ئامێرە ئەلیکترۆنییە تایبەتەکانی بەرپرسانی ئەمریکا لەناو "قەفەسی فارادای"دا (Faraday cages) هەڵگیراون، کە دەیانپارێزێت لە شەپۆلە کارۆموگناتیسییە دەرەکییەکان. ئەم ئامێرانە لەناو فڕۆکەی سەرۆکایەتی "ئێر فۆرس وەن"دا پارێزراوبون و تەنها دوای گەڕانەوەیان دەستیان پێیان دەگاتەوە.
جێی ئاماژەیە سەرۆکی ئەمریکا لە ماوەی نێوان 13بۆ 15ی ئایار سەردانی چینی کرد، و ئەمڕۆ هەینی دوایین کۆبوونەوەی لەگەڵ "شی جین بینگ" ئەنجامدا و دواتر خاکی چینی جێهێشت.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا جەخت لەسەر كەمبوونەوەی رێژەی 90٪ی توانا سەربازییەكانی ئێران دەكاتەوە و دەشڵێت: مەترسی ئێران بۆسەر ناوچەكە كەمبووەتەوە.
براد كوپەر فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا 'سێنتكۆم' رایگەیاند: بەهۆی هێرشەكانی ماوەی رابردوو بۆسەر ئێران، توانا سەربازیی و بەرگرییەكانی ئەو وڵاتە بە رێژەی 90٪ كەمی كردووە و ئێستا مەترسی و هەڕەشەكانی ئێران بۆسەر وڵاتانی دراوسێی و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە بە تەواوی كەمبووەتەوە.
براد كوپەر جەختی لەوەشكردەوە، ئێستا ئێران ناتوانێت چەك و هاوكاری بگەیەنێتە گروپە چەكدارەكانی نزیك لە وڵاتەكەی لە ناوچەكەدا و سەرجەم رێگەكانی گواستنەوەی ئەو هاوكاریی و چەكانە لەنێوانیاندا پچڕێنراون.
وەزارەتی دەرەوەی چین، ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند کە هیچ هۆکارێک بۆ بەردەوامبوونی ململانێکان لە ئێراندا نەماوە.
لە بەیاننامەیەکدا کە لە ماڵپەڕی رەسمی وەزارەتی دەرەوەی چین بڵاوکراوەتەوە، هاتووە: ئەم ململانێیەی کە هەرگیز نەدەبوو روبدات، هیچ پاساوێکی بۆ بەردەوامبوون نییە.
لە بەشێکی تری بەیاننامەکەدا هاتووە: گەییشتن بە چارەسەرێکی خێرا بۆ ئەم دۆخە، لە بەرژەوەندی هەریەک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران و وڵاتانی ناوچەکە و تەواوی جیهاندایە.
و جەختیشی کردەوە: چین هەمیشە لەو بڕوایەدا بووە کە دیالۆگ و دانوستان باشترین رێگەن و چارەسەری سەربازی هەرگیز رێگەچارە نییە.
لە کۆتایی بەیاننامەکەدا جەخت کراوەتەوە کە چین بەردەوام دەبێت لە کارکردن لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ پێشکەشکردنی پاڵپشتی زیاتر بۆ گفتوگۆکانی ئاشتی لە نێوان ئێران و ئەمریکا.
ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا بە جیاوازییەکی زۆر کەم لە دەنگەکاندا، پڕۆژەبڕیارێکی دیموکراتەکانی شکست پێهێنا کە ئامانجی رێگریکردن بوو لە بەردەوامبوونی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان دژی ئێران بەبێ مۆڵەتی راشکاوانە لە کۆنگرێسەوە.
بەهۆی یەکسانبوونی دەنگەکان، پڕۆژەبڕیاری "دەسەڵاتەکانی جەنگ" نەیتوانی زۆرینە بەدەستبهێنێت و پەسەند نەکرا، ئەمەش سەرەڕای پاڵپشتی سێ ئەندامی کۆمارییەکان و دژایەتی تەنها یەک نوێنەری دیموکراتەکان کە ئەویش "جارید گۆڵدن" بوو لە ویلایەتی مەین.
ئەمە لە کاتێکدایە کە دیموکراتەکان داوا لە ترەمپ دەکەن بگەڕێتەوە بۆ کۆنگرێس بۆ داواکردنی مۆڵەتی بەکارهێنانی هێز، جەختیش دەکەنەوە کە بەپێی دەستوور، تەنها پەرلەمان (کۆنگرێس) دەسەڵاتی راگەیاندنی جەنگی هەیە.
هەروەها دیموکراتەکان هۆشدارییان دا لە خلیسکانی وڵات بۆ ناو ململانێیەکی درێژخایەن بەبێ ستراتیژییەکی روون.
سەرچاوە: رۆیتەرز
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆک ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز رایگەیاند، واشنتۆن بە وردی چاودێری بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران و ئەو یۆرانیۆمە پیتێنراوە دەکات کە ساڵی رابردوو بۆردومانیان کرد و لەبن زەویدا ماوەتەوە، ئاماژەی بەوەشکرد وڵاتەکی و چین ماوەی 50 ساڵە سیخۆری بەسەریەکەوە دەکەن.
لە میانی چاوپێکەوتنەکەیدا سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دا، کە هەر هەوڵێکی ئێران بۆ گواستنەوەی یۆرانیۆمەکەی بە توندی سەرکوت دەکرێت و لە ژێر چاودێریدان.
دەۆناڵد ترەمپ دەڵێت؛نۆ کامێرایان لە سێ بنکەی جیاوازدا جێگیر کردووە و 24 سەعات چاودێرییان دەکەن؛ ئەگەر ئێران هێز بۆ جوڵاندنی ئەو مادانە بنێرێت، تەنها بە چەند بۆمبێک کۆتاییان پێ دەهێنن.
سەرۆکی ئەمریکا کە ئێستا لە چینە، ئاماژەی بەوەش کرد کە وەرگرتنەوەی "تۆزی ئەتۆمی" ئێران کارێکی لەپێشینەیە و تەنها ئەمریکا و چین توانای ئەنجامدانی ئەو ئەرکە ئاڵۆزەیان هەیە.
هاوکات لەبارەی پەیوەندییە بازرگانییەکانەوە، ترەمپ ئاشکرای کرد کە دەیانەوێت لە رێگەی تێکساس و ئالاسکاوە وزە بۆ چین دابین بکەن، تاوەکو پەکین چیتر تەنها پشت بە گەروی هورمز نەبەستێت.
سەبارەت بە کێشەی سیخوڕی نێوان وڵاتەکەی و چین، ترەمپ بە راشکاوی وتی؛ ئەوان سیخوڕیی بەسەر ئەمریکاوە دەکەن و ئەمریکاش بەهەمانشێوە و ئەوە 50ساڵە بەردەوامە، بەڵام کاتی ئەوە هاتووە کۆتایی بەم ململانێیە بهێنن.
لە بەشێکی دیکەی چاوپیکەوتنەکەدا، سەرۆکی ئەمریکا ستایشی شی جین پینگی سەرۆکی چینی کرد و وەک سەرکردەیەکی بەڕێز ناوی بردو رایگەیاند ئەگەر هۆلیود بەدوای ئەکتەرێکدا بگەڕێت کە رۆڵی سەرکردەی چینی بگێڕێت، کەسێکی وەک ئەویان بۆ نادۆزرێتەوە، چونکە "ئەو باڵا بەرزە، زۆر باڵابەرزە و بە تایبەتی بۆ ئەم وڵاتە، چونکە بەزۆری کەمێک خەڵکەکەی کورتترن."
ئاماژەی بەوەشکرد سەرۆکی چین ماوەیەکی زۆرە توانیویەتی سەرکردایەتی نزیکەی 1.5 ملیار کەس بکات و لە وڵاتەکەیدا رێزێکی زۆری لێدەگیرێت.
بۆ رێگریکردن لە تێکچوونی رەوشی جیهان، سەرۆکی چین جەختی لەسەر پاراستنی سەقامگیری پەیوەندییەکانی لەگەڵ واشنتۆن و پەرەپێدانی هاریکارییەکان کردەوە.
شی جین پینگ، سەرۆکی چین، لە نوێترین پەیامیدا سەبارەت بە ئایندەی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئەمریکا، جەختی لەسەر پێویستی پاراستنی سەقامگیری و پەرەپێدانی هاریکارییە نێودەوڵەتییەکان کردەوە.
شی جین پینگ سەرۆکی چین رایگەیاند، پەیوەندییە ئابورییەکانی نێوان پەکین و واشنتۆن بەرژەوەندی هاوبەشی هەردوولای تێدایە و پێویستە کار بۆ بەهێزترکردنیان بکرێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، پێویستە هەردوو وڵات کار بکەن بۆ پاراستنی ئەو "بەرژەوەندییە گەورەیەی" کە لە پەیوەندییەکانیاندا دروست بووە و دوای ماندوبوونێکی زۆر ئەو بەرژەوەندییە بەدەستهاتووە.
شی جین پینگ ئەوەشی خستەڕوو، چین خوازیارە لە کەرتە جیاوازەکانی وەک بازرگانی، تەندروستی، گەشتیاری، کشتوکاڵ و جێبەجێکردنی یاسا، ئاستی هەماهەنگییەکانی لەگەڵ واشنتۆن بەرز بکاتەوە.
سەرۆکی چین جەختی کردەوە، بونیادنانی پەیوەندییەکی ستراتیژی و سەقامگیر لەگەڵ ئەمریکا، نەک تەنها بۆ هەردوو وڵات، بەڵکو بۆ سەقامگیری جیهانیش گرنگییەکی تایبەتی هەیە.
هاوکات لای خۆشیەوە، دۆناڵد ترەمپ گەشبینی خۆی بۆ ئایندەی پەیوەندییەکانی نێوان واشنتۆن و پەکین نیشان دا و رایگەیاند: "پێکەوە ئایندەیەکی ناوازە و گەورەیان دەبێت."
ئەم لێدوانانەی سەرۆکی چین لە کاتێکدایە کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە وردی چاودێری رکابەرییە ئابووری و سیاسییەکانی نێوان ئەم دوو زلهێزە جیهانییە دەکەن.
پنتاگۆن بڕیارێكی وڵاتەكەی بۆ رەوانەكردنی زیاتر لە چوار هەزار سەربازی ئەمریكا بۆ ئەوروپا راگرت.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی ئاشكرای كردووە، وەزارەتی جەنگی ئەمریكا "پنتاگۆن" بڕیارێكی وڵاتەكەی بۆ بڵاوەپێكردنی زیاتر لە چوار هەزار سەربازی ئەمریكی سەر بە لیوایەكی شەڕكەر لە ئەوروپادا راگرت، لەكاتێكدا بڕیاربوو ئەو سەربازانە بۆ خولێكی نۆ مانگیی لە پۆڵەندا جێگیر بكرێن.
بەپێی هەواڵی رۆژنامەكە، بڕیارەكە لە میانی كۆبوونەوەیەكی هاوبەشی نێوان فەرماندەیی سەربازیی ئەمریكا لە ئەوروپا و یەكە پەیوەندیدارەكانی سوپا راگەیەنراوە و تا ئێستا هۆكاری سەرەكیی پشت راگرتنی بڕیارەكە ئاشكرا نەكراوە.
ئەوەش لەدوای چەند هەنگاوێكی تری دۆناڵد ترەمپ دێت بۆ كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە ئەڵمانیا و ئیتاڵیا.
ترەمپ گەیشتە چین و بڕیارە لەگەڵ هاوتا چینییەكەی چەند بابەتێك تاوتوێ بكات لە ناویاندا دانوستانی ئێران، سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكاش سەردانەكە بەگرنگ وەسف دەكات.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەگەڵ ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوە و پیت هێگسێس وەزیری جەنگی وڵاتەكەی و ئیلۆن مەسك سەرۆكی كۆمپانیای تێسلا و سپەیس ئێسكس و لارا و ئیركی كوڕی گەیشتە بەیجینی پایتەختی چین و لەلایەن هان چیەنگ جێگری سەرۆكی چینەوە پێشوازی لێكرا.
بڕیارە ترەمپ سبەینێ لەگەڵ شی جین بینگ سەرۆكی چین كۆببێتەوە و پێناسی گومرگیی و سزاكانی سەر چین و پەیوەندی نێوان هەردوو وڵات و دۆسێی تایوان و دانوستانی ئێران لەگەڵ لێپرسراوانی چین تاوتوێ بكات.
مایك جۆنسن سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكاش رایگەیاند، ترەمپ سنورێكی دیاریكردووە كە مێژویەكی زۆری بەسەردا تێپەڕی بوو و زۆر گرنگ بوو، چیتر گەلی ئەمریكا لەلایەن نەیارەكان یان هاوپەیمانەكانەوە بەكارناهێنرێت و سەردانەكەشی بۆ چین سیاسەتێكی نوێ دادەڕێژێت.
گەمارۆی دەریایی ئەمریكا بۆ سەر ئێران چوار هەفتەی تێپەڕاند و سێنتكۆمیش دەڵێت، لەو چوار هەفتەیەدا رێگرییان لە تێپەڕبوونی 67 كەشتی بازرگانی لە گەروی هورمز كردووە.
فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، گەمارۆیی دەریایی بۆ سەر ئێران بەردەوامە و لە چوار هەفتەی رابردوودا رێگرییان لە تێپەڕبوونی 67 كەشتی بازرگانی لە گەروی هورمز كردووە و رێگەیان بە تێپەڕبوونی 15 كەشتی هەڵگری هاوكاری مرۆیی داوە، چوار كەشتیشیان بەهۆی پابەندنەبوون بە رێساویاساكانی ئەمریكا لەكارخستووە.
ئەوەشی خستووەتەڕو، فڕۆكەی سەربازی ئێف 35 تایبەت بە هێزی ئاسمانی ئەمریكا بەردەوام بە ئاسمانی گەروی هورمز دەسووڕێتەوە، كە توانای هەڵگرتنی لە هەشت هەزار كیلۆگرام تەقەمەنی هەیە و توانای فڕینی بە خێرایی سەروو خێرایی دەنگ هەیە.
کۆمپانیایەکی ئەمریکی پەیژەی فڕۆکەی سەرۆکایەتی دابین دەکات.
کۆمپانیای "Lift-A-Loft"، کە بارەگاکەی لە ویلایەتی ئیندیانایە، ئەرکی دابینکردنی پەیژە گەڕۆکەکانی فڕۆکەی "Air Force One"ی لە ئەستۆیە.
ئەم کۆمپانیایە لەلایەن خێزانی "بیکتۆل"ـەوە بەڕێوەدەبرێت، کە پسپۆڕە لە دروستکردنی ئامێری بەرزکەرەوەی پیشەسازیی.
لەم دواییانەدا بەهۆی زیادبوونی بەکارهێنانی پەیژە کورتەکان لەلایەن جۆ بایدی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا بۆ ڕێگریی لە خلیسکان، هەستان بە دروستکردنی پەیژەی تایبەت بۆ فرۆکەی سەرۆکایەتی ئەو وڵاتە، ناوی براندەکە لەسەر پەیژەکە بەڕونی نوسراوە و بەردەوام لە شاشەی میدیا جیهانییەکانەوە دەبینرێت.
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، رۆژی سێشەممە، دۆناڵد ترەمپ واشنتۆنی پایتەختی جێهێشتووە و بەرەو کۆماری چین بەرێکەوتووە.
ئەم سەردانە رەسمیە، یەکەم هەنگاوی لەو شێوەیە لە ئاستێکی باڵادا لەلایەن سەرۆکێکی ئەمریکاوە لە ساڵی 2017وە تا ئێستا ئەژمار دەکرێت، کە لەژێر دیدگایەکی ستراتیژیدا بە ناونیشانی: "گەڕانەوە بۆ گۆڕەپانی نێودەوڵەتی" ئەنجام دەدرێت.
سەردانەکە لە کاتێکی هەستیاردا لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دێت، کە تێیدا کۆشکی سپی هەوڵ دەدات لە رێگەیەوە پەیوەندییە ئابووری و سیاسییەکان لەگەڵ پەکین سەرلەنوێ دابڕێژێتەوە، ئەمەش لە ناوەڕاستی چاوەڕوانییەکی جیهانیدا بۆ ئەنجامی کۆبوونەوەکانی لوتکە لەگەڵ سەرکردایەتی چین.