جەستن ترۆدۆ سەرۆکوەزیرانی کەنەدا رایگەیاند، دوای ئەوەی لە کۆتایی مانگی کانوونی دووەمی رابردووەوە لەسەر داوایەکی ئیسرائیل ھاوکارییە داراییەکانیان بۆ رێکخراوی ئۆنرا راگرت کە تایبەتە بە فەڵەستنییەکان و سەر بە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانە، جارێکی تر پێدانی ھاوکارییە داراییەکانیان بۆ ئەو رێکخراوە دەستپێدەکاتەوە و لە مانگی نیسانی داھاتوودا بڕی ٢٥ ملیۆن دۆلار پێشکەشی رێکخراوەکە دەکەن.

ئەو بڕیارەی حکومەتی کەنەدا دوای ئەوە دێت کە لە چەند مانگی رابردوودا دوای ئەوەی ئیسرائیل ئاشکرایکرد کە ژمارەیەک فەرمانبەری ئۆنراوا تێوەگلاون لە ھاوکاریکردنی چەکدارانی بزوتنەوەی حەماس، کەنەدا و ژمارەیەکی تر لە وڵاتان سەرجەم ھاوکارییە داراییەکانیان بۆ ئەو رێکخراوە راگرت.

رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆککۆماری تورکیا کە لە ساڵی ٢٠٠٣ ەوە لەدەسەڵاتدایە و پۆستی جیاجیای وەرگرتووە، لە ئیستەنبوڵ لە وتارێکدا وتی بەپێی ئەو دەسەڵاتەی یاسا بۆی دیاریکردووە، ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان دوایین ھەڵبژاردنە بۆ ئەو، ئەو ئەنجامەی بەدەستدێت دەبێتە گواستنەوەی ئەمانەتێک بۆ ئەوانەی دوای ئەو دێن.

ئەوە لە کاتێکدایە بڕیارە ٣١ی ئەم مانگە ھەڵبژاردنی شارەوانییەکانی تورکیا بەرێوەبچێت.

 

پات رایدەر وتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا (پنتاگۆن) ئاماژەی بەوەکرد، لەسەر فەرمانێکی جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا کە ئاراستەی سوپای وڵاتەکەی کردووە، بەندەرێکی کاتی لەکەناراوەکانی کەرتی غەززە دروست دەکەن و ئامانج لێی خێراتر گەیاندنی ھاوکارییە مرۆییەکانە بۆ ئاوارەکان و زیانلێکەوتووان و لێقەوماوانی کەرتی غەززە.

وتیشی، دروستکردنی ئەو بەندەرە زیاتر لە ٦٠ رۆژ دەخایەنێت و زیاتر لە ھەزار سەربازیش بەشداری دەکەن کە سەرەتا شوێنێک دروست دەکەن بۆ لەنگەرگرتنی کەشتییە گەورەکان کە ھاوکارییە مرۆییەکان دەگەیەنن و لە رێگەیەشەوە دەتوانرێت رۆژانە دوو ملیۆن ژەمە خۆراک بۆ ئاوارەکان و زیانلێکەوتووان و لێقەوماوانی کەرتی غەززە دابین دابین بکرێت.

ئاژانسی تەسنیمی ئێرانی بڵاویکردەوە، ھێزەکانی سوپای پاسداران لە ناوچەی چواری ئاوی کەنداو، توانیویانە دەستبەسەر کەشتییەکی بارھەڵگری سوتەمەنی بگرن، کە زیاتر لە ٣٠ ھەزار سووتەمەنی قاچاخی تیادابووە.

ئەوەشی خستەڕوو، لەکاتی دەستبەسەرداگرتنی کەشتییەکەدا، دەستەی بەڕێوەبەری کەشتییەکە، ئاگریان لە کەشتییەکە بەرداوە، بەڵام لەلایەن تیمەکانی ئاگرکوژێنەوەی سوپای پاسدارانەوە ئاگرەکە کۆنترۆڵکراوە و دەستەی بەڕێوەبەری کەشتییەکەش دەستگیرکراون کە چوار کەس بوون.

ئاژانسەکە باسیلەوەشکردەوە، رێوشوێنی یاسایی پێویست بەرامبەر دەستەی کەشتییەکە گیراوەتەبەر و تائێستاش خاوەنی کەشتییەکە دیارنییە.

پەیمانگەی نێودەوڵەتی ژنان و ئاشتی و ئاسایشی جیھانی لە راپۆرتێکیدا بەبۆنەی رۆژی جیھانی ژنان ناوی باشترین و مەترسیدارترین وڵاتانی بۆ ژنان بڵاوکردووەتەوە و رایگەیاندووە، لە کۆی ١٧٧ وڵاتی جیھان، دانیمارک لە پلەی یەکەمی باشترین وڵاتاندایە بۆ ژنان و دوای ئەویش سویسرا، سوید، فینلەندا، لۆکسۆمبۆرگ، ئایسلەندا، نەرویج، نەمسا، ھۆڵەندا و نیوزلەندا لە پلەی دووەم تا نۆیەم دێن لە پاراستنی ژنان و پێدانی مافەکانیان.

ئاماژەی بەوەشکردووە، خراپترین و مەترسیدارترین وڵاتیش بۆ ژنان ئەفغانستانە و دوای ئەویش، یەمەن، کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست، کۆماری کۆنگۆ، باشووری سودان، بۆرۆندی، سوریا، ئیستوانیا، سۆماڵ و عیراق لە پلەی دووەم تا نۆیەم دێن لە خراپی رەوشی ژنان.

جەختیشیکردووەتەوە، لە عێراق یەکێکە لەو وڵاتانەی ژنان تیایدا کەمترین بەشدارییان لە ھێزی کاردا ھەیە و ساڵ لە دوای ساڵیش بەشداری ژنان لە عێراق لە ھێزی کاردا کەمتر دەبێتەوە.

سەرۆکایەتی تورکیا لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، زیلینسکی لەسەر داوای ئەردۆغان سەردانی تورکیا دەکات و پێکەوە کۆدەبنەوە. 

ئووەشھاتووە، لە کۆبوونەوەکەدا ھەردولا باس لە جەنگی نێوان روسیا و ئۆکراین و دوایین پێشھاتەکان و رێککەوتنی دانەوێڵە و گەیشتن بە ئاشتی ھەمیشەیی لە ناوچەکە و ھەروەھا پەیوەندییەکانی نێوان ئەنقەرە و کیێڤ دەکەن. 

سەرۆکایەتی تورکیا ئەوەشی ئاشکراکردووە، کۆبوونەوەکەی زیلینسکی و ئەردۆغان لە نوسینگەی سەرۆکایەتی لە کۆشکی "دۆڵماباھچە" لە ئیستەنبوڵ بەڕێوەدەچێت. 
چاوەڕوانیش دەکرێت ھەردوو سەرۆک دوای کۆبوونەوەکەیان کۆنفرانسی رۆژنامەوانی ھاوبەش ئەنجام بدەن.

بڕیاریشە ئۆلڤ کریسترسون، سەرۆک وەزیرانی سوید سەردانی واشنتۆن بکات و بەڵگەنامە رەسمییەکان رادەستی ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بکات. رۆژی دووشەممەی داھاتووش ئاڵای سوید لەبەردەم بارەگای ناتۆ لە برۆکسل ھەڵدەکرێت.

بە ئەندامبوونی سوید لە ناتۆ دوای دوو ساڵ لە دانوستان و دوو سەدە لە بێلایەنی و دەستوەرنەدانی سەربازی دێت، ھەروەھا وەرچەرخانێکی گەورەیە بۆ ئەو وڵاتە کە تا ساڵی ٢٠٢٢ خۆی لاداوە لە توڕەکردنی روسیا، ئەگەرچی بەشداربووە لە ھێزەکانی ئاشتی پارێز، بەڵام لە ساڵی ١٨١٤ەوە لە دوای جەنگی نەرویژ بەشداری ھیچ جەنگێکی نەکردووە.

بە ئەندامبوونی سوید لە دوای فنلەنداوە دێت کە ساڵی رابردوو بووە ئەندامی ناتۆ، بەوەش ھەموو وڵاتانی سەر دەریای بەڵتیق جگە لە روسیا، ئەندامی ناتۆن. 
روسیاش ھەفتەی رابردوو بەڵێنیدا بە گرتنەبەری رێکار دژی بە ئەندامبوونی سوید، لەسەر بنەمای ئاستی تێکەڵبوونی لەگەڵ ئەو ھاوپەیمانییە.  

کەناڵی "مسیرە"ی یەمەنی بڵاویکردەوە، فڕۆکەکانی ئەمریکا و بەریتانیا دوو بۆردومانیان بۆ سەر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی "حودەیدە" لە یەمەن ئەنجامداوە، بەڵام زیانەکانی بۆردوومانەکە ئاشکرا نەکراون.

بۆردوومانەکە لەکاتێکدایە  ئەمریکا بەڵێنیدا بە تۆڵەسەندنەوە لە گروپی ئەنساروڵای یەمەن کە بە حوسییەکان ناسراون، لەسەر ئەو ھێرشەی کردیانە سەر کەشتییەکی بارھەڵگر بە ناوی "کونفیدانس" لە نزیک بابولمەندەب، کە بەھۆیەوە سێ کەس لە تیمی کەشتییەکە کوژران، کە یەکەمین ھێرشی حوسییەکانە کوژرانی لێبکەوێتەوە. 

دوای ئەو ھێرشە، فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا رایگەیاند، بۆردومانی دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان کردووە، کە ھەڕەشە بوون لەسەر کەشتییە بازرگانییەکان و کەشتییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە. 

رۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ئەمریکی لە زاری ژمارەیەک سەرچاوەوە کە ئاگاداری دانوستانەکانن بڵاویکردەوە، دانوستانەکان بۆ راگەیاندنی ئاگربەست و ئازادکردنی دەیان بارمتە گەیشتووەتە بنبەست، ئەگەری گەیشتن بە ئاگربەست بەر لە مانگی رەمەزان بەدوور دەزانرێت.

لە دانوستانەکەدا، دانوستانکاران تاوتوێی راگەیاندنی ئاگربەستیان بۆ ماوەی شەش ھەفتە دەکرد، کە لەو ماوەیەدا حەماس نزیکەی ٤٠ بارمتە ئازاد بکات، کە ژن و بەتەمەن و نەخۆش و ٥ سەربازی ئیسرائیلی دەگرتەوە، لە بەرامبەر ژمارەیەکی زۆر لە زیندانییە فەڵەستینییەکان. 

جۆن کیربی وتەبێژی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە لە کۆشی سپی دەڵێت، ئەمریکا نیگەرانە لە نەگەیشتن بە رێککەوتن، بەڵام بابەتەکە پەیوەندی بە رازیکردنی حەماسەوە ھەیە کە ئیمزا لەسەر ئاگربەستەکە بکات. 

ژمارەیەک لێپرسراویش دەڵێن، خاڵی ناکۆک ھەر ئەو خاڵەیە کە چەند ھەفتەیەکە گفتوگۆی لەسەر دەکرێت و بزووتنەوەی حەماس داوای ئاگربەستی ھەمیشەیی دەکات، بەڵام ئیسرائیل ئەوە رەتدەکاتەوە. 

دانوستانەکانی قاھیرە کە بەنێوەندگیری ئەمریکا و میسر و قەتەر لەنێوان حەماس و ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، لەسەر ئەو پرسە گەیشتنە بنبەست و نەتوانرا ئاگربەست رابگەیەنرێت.

کەناڵی ئاسمانی میسر بڵاویکردەوە، دانوستانەکان بۆ ھەفتەی داھاتوو دواخراون، بەوتەی سەرچاوەیەکی باڵا، وەفدەکەی حەماس گەڕاونەتەوە غەززە بۆ راوێژی زیاتر سەبارەت بە گەیشتن بە ئاگربەستێک تا پێش ھاتنی مانگی رەمەزان.

میدیاکانی ئێران بڵاویانکردەوە، بەھۆی تەقینەوەکەوە ئاگرێکی گەورە لە یەکێک لە ناوەندەکانی پاڵاوتگەی نەوتی بەندەر عەباس کەوتووەتەوەو کوژراو و برینداری زۆر ھەیە.

تائێستا ھۆکاری تەقینەوەکە و ژمارەی قوربانییەکان ئاشکرا نەبووە، لە کاتێکدا ھەندێک لە سەرچاوە ھەواڵییەکان رەتیانکردووەتەوە کە تەقینەوەکە بەھۆی ھێرشی ئیسرائیلەوە بووبێت.

پاڵاوگەی بەندەر عەباس یەکێک لە گەورەترین کۆمپانیاکانی پاڵاوتنی نەوتی ئێرانە و تاکە پاڵاوتگەی نەوتی خاوی قورسی مۆدێرن لە ئێران و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە کە لە ساڵی ١٩٩٢ بنیادنراوە.

حوجەتوڵا عەبدولمەلەکی راوێژکاری سەرۆک کۆمار و ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئێران بۆ کاروباری ناوچەی ئازادی بازرگانی بە میدیای وڵاتەکەی راگەیاندووە، تاران لەگەڵ دیمەش و بەغداد لە گفتوگۆدایە بۆ دروستکردنی ناوچەی ئازادی بازرگانی.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بەھۆی ئەوەی ناوچە ئازادکراوەکانی عێراق و سوریا ئارامییان بۆ گەڕاوەتەوە، بۆیە جوڵەی ئازادی بازرگانی زۆر ئاسانبووە، ئەوەش ھاوکاری ئێران دەبێت بۆ ئەوەی بە ئاسانی بگاتە دەریای سپی ناوەڕاست.

بزووتنەوەی حەماس لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، دانوستانەکانیان لەگەڵ وڵاتانی نێوەندگیر بۆ گەیشتن بە ئاگربەست لەگەڵ ئیسرائیل بەردەوامی پێدەدەن. 

وتیشی، بزووتنەوەکەیان نەرمی پێویستی نواندووە لەپێناو گەیشتن بە ئاگربەست بۆ راگرتنی ئەو دوژمنکارییەی لەسەر گەلی فەڵەستین ھەیە، بەڵام ھێشتا ئیسرائیل لە ھەندێک دەستکەوتی ئەو رێککەوتنە خۆی دەدزێتەوە، بە تایبەت لەو خاڵانەی کە پەیوەندی بە ئاگربەستی ھەمیشەیی و گەڕانەوەی ئاوارەکان و کشانەوە لە کەرتی غەززە و دابینکردنی پێداویستییەکانەوە ھەیە، بەڵام لە دانوستانەکان بەردەوامدەبن بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتنێک کە داواکاری گەل و بەرژەوەندییەکانی بەدیبھێنێت. 
 

لە ھەڵبژاردنە سەرەتاییەکانی ئەمریکادا کە بۆ یەکلایکرنەوەی کاندیدی حزبەکان بەڕێوەدەچن، رۆژی سێشەممە لە ١٥ ویلایەتی ئەمریکا ھەڵبژاردن کرا و دۆناڵد ترەمپ توانی لە ١٢ ویلایەت بەسەر نیکی ھەیلی رکابەریدا سەربکەوێت، بەو شێوەیەش نزیکە لەوەی ببێتە کاندید سەرەکی کۆمارییەکان بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا.

دوای بردنەوەشی، دۆناڵد ترەمپ لەڕێی تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس سوشال، سوپاسی خەڵکی ئەو ویلایەتانەی کرد کە تێیاندا سەرکەوتووبووە.  

ھاوکات جۆ بایدن کاندیدی دیموکراتەکان، توانی لە ١٤ ویلایەت بەسەر دین فیلیبسی رکابەریدا سەربکەوێت.

نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، دوای کۆبوونەوەی تەواوی ھێزە ئەمنییەکان لەگەڵ ناتانیاھۆ، بڕیاردرا ھاوشێوەی ساڵانی رابردوو موسڵمانان لە ھەفتەی یەکەمی رەمەزاندا بچنە ناو مزگەوتی ئەقسا. 

ھەروەھا ھەفتانە ھەڵسەنگاندن بۆ رەوشی ئەمنی و سەلامەتی دەکرێت و بەوپێیە بڕیاردەدرێت، چونکە رەمەزان پیرۆزە لای موسڵمانان و رێکارەکان ھاوشێوەی ھەموو ساڵێک دەبێت. 

بەڵام، ئیتمار بن غەفیر وەزیری ئاسایشی نەتەوەیی ئیسرائیل رایگەیاند، ئەو رێگەپێدانەی ناتانیاھۆ سەبارەت بە مزگەوتی ئەقسا، ھاووڵاتیانی ئیسرائیل دەخاتە مەترسییەوە و وێنەی سەرکەوتن دەدات بە حەماس. 

سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا رایگەیاند، کۆتایی ئەم ھەفتەیەدا سەردانی قوبرس دەکات بۆ کارکردن لەسەر کردنەوەی ڕێڕەوێکی فریاگوزاری لە ڕێگەی دەریای ناوەڕاستەوە.

ماوەی چەند مانگێکە گەیاندنی ھاوکاری مرۆیی لە رێگەی وشکانییەوە بۆ ناو کەرتی غەززە گەمارۆ دراوە، بۆیە بەناچاری لە ئاسمانەوە بە فرۆکە ژەمە خۆراک و کۆمەک بۆ ئاوارەکان لە رەفەح بەردەدرێتەوە.
چاودێرانی نەتەوە یەکگرتووەکانیش دەڵێن، ئەم ھەوڵانە بەس نین و فریای ئەو دۆخە نالەبارە ناکەوێت کە بەرۆکی دوو ملیۆن و ٤٠٠ ھەزار ئاوارەی گرتووە.