جیهان
وەزارەتی بەرگری سوریا یەکەم ئاهەنگی دەرچوونی سەربازیی بۆ زیاتر لە ٣٠٠ سەربازی سوپا لە شاری حەلەب رێکخست.
٣٠٠ کەس کە خوازیاری وەرگرتن بوون لە سوپای سوریادا، دوای مانگێک کۆتایی بە مەشق و راهێنانیان هات.
رێوڕەسمی کۆتاییهاتنی خولی سەربازیی بۆ یەکەمجار دوای ٦١ ساڵ لە دەسەڵاتدارێتی بەعسی سوریا لە گۆڕەپانی سەعدوڵلا ئەلجبووری لە حەلەب بەڕێوەچوو.
لە رێوڕەسمەکەدا جێگری پارێزگاری حەلەب و فەرماندە سەربازییەکانی ناوچەکە بەشدار بوون.
ماڵپەری بی بی سی بەریتانی بڵاوی کردەوە نزیکەی 200بۆمبی نەتەقیوی سەردەمی جەنگی جیهانی دووەم لە گۆڕەپانێکی یاریکردنی منداڵاندان دۆزرایەوە.
بەپێی هەواڵەکەی بی بی سی دەیان بۆمبی نەتەقیو کە مێژووەکەی بۆ جەنگی جیهانی دووەم دەگەڕێتەوە لە ژێر گۆڕەپانێکی یاری منداڵان لە باکووری ئینگلتەرا دۆزراوەتەوە.
لەو پارکەدا کە دەکەوێتە شاری وولەر لە ویلایەتی نۆرسەمبەرلاند بە دیاریکراوی 176 بۆمب دۆزرایەوە و گوماندەکرێت هی تریش بدۆزرێنەوە.
لە هەواڵەکەدا ئاماژە بەوەدراوە، پێدەچێت ناوچەکە وەک شوێنی راهێنانی پاسەوانی ناوخۆ بەکارهاتبێت و تەقەمەنییەکە لە کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم لە ساڵی 1945دا شاردرابێتەوە.
ئەنجومەنی شارەکە، ئاماژەی بەوەداوە، " بیرکردنەوە لەوەی منداڵەکانمان لەو باخچەیەدا یارییان کردووە، ترسناکە"
لە ئێستادا ئەو پارکە بەشێکی زۆری پاککراوەتەوە و ئەگەر هەیە هیتریشی تێدابێت.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا رایگەیاند، ئەمڕۆ چوارشەممە لەگەڵ ڤلادیمێر پوتین هاوتا رووسییەکەی سەبارەت بە دەستپێکردنی دانوستانەکان بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی ئۆکرانیا قسەی کردووە.
ئەمە یەکەم پەیوەندی راستەوخۆیە لە نێوان پوتین و سەرۆکی ئەمریکا لەدوای سێ ساڵ لە پەیوەندییەکەی مانگی شوباتی 2022.
لە پۆستێکدا لەتۆڕی کۆمەڵایەتی خۆی، Truth Social ، ئاماژەی بەوەشکردووە، "هەروەها ڕێککەوتین لەسەر ئەوەی تیمە پەیوەندیدارەکانمان دەستبەجێ دەست بە دانوستانەکان بکەن و دەست دەکەین بە پەیوەندیکردن بە ڤلادیمێر زیلینیسکی سەرۆکی ئۆکرانیاوە بۆ ئەوەی لەم گفتوگۆیانە ئاگادار بێت"
لە درێژەی قسەکانیدا وتی: لەگەڵ پوتین باسم لە پرسەکانی ئۆکرانیا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وزە، زیرەکی دەستکرد و دۆلار کرد.
دۆناڵد تڕەمپ چاوی بەو مامۆستا ئەمریکییە کەوت کە لەلایەن روسیاوە دەستگیر کرابوو و رایگەیاندووە، بەهۆی ئەو هەنگاوەی روسیاوە پێشكەوتنی گەورە لە چارەسەری جەنگی ئۆكراین دروست دەبێت .
دۆناڵد تڕەمپی سەرۆکی ئەمریکا سوپاستی ڤلادیمێر پوتین سەرۆکی روسیای کرد بۆ ئازادکردنی ئەو مامۆستایە و راشیگەیاند، مەرجەکانی ئازادکردنی مارک فوگل دادپەروەرانە بووە و بۆ دەرخستنی نیازپاکی روسیا بووە.
لەماوەی رابردوودا، مایك واڵتز راوێژكاری سەرۆكی ئەمریكا بۆ ئاسایشی نەتەوەیی رایگەیاندبوو، ترەمپ سورە لەسەر ئەوەی هەموو ئەو ئەمریكیانەی لە روسیا دەستگیركراون ئازاد بكرێن.
مارك فوگل هاوڵاتیەكی ئەمریكی تەمەن 61 ساڵە و پێشتر كارمەند بووە لە باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە مۆسكۆ، فوگل مامۆستا بووە و لە ئابی 2021ـەوە بە تۆمەتی قاچاغچێتی ماددەی هۆشبەر لە روسیا دەستگیركراوە، کە سزای 14 ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنرابوو .
دۆناڵد ترەمپ و شای ئوردن لە كۆشكی سپی كۆبوونەوە، ترەمپ سووربونی خۆی لەسەر راگواستنی دانیشتوانی غەززە و كۆنترۆڵكردنیی شارەكە لەلایەن ئەمریكاوە دووپاتكردەوە.
دۆناڵد ترەمپ دوای كۆبوونەوەی لەگەڵ شا عەبدوڵای دووەم شای ئوردن لە كۆشكی سپی، بە رۆژنامەنوسانی راگەیاند، فەلەستینییەكان جگە لە غەززە دەتوانن لە شوێنێكی تر بە ئارامی بژین و جەختیكردەوە، پرۆسەی لكاندنی كەناری رۆژئاوا بە ئیسرائیلەوە سەركەوتوو دەبێت.
ترەمپ ئاماژەی بەوەشكرد، ئەمریكا دەست بەسەر كەرتی غەززەدا دەگرێت و دەیكات بە مرواری، وتیشی، گواستنەوەی دوو ملیۆن دانیشتوی كەرتی غەززە ئەركێكی قورس نییە و لە ئوردن و میسر زەوییان بۆ تەرخان دەكەن.
لای خۆیەوە شای ئوردن وتی، باشترین بڕیار بۆ وڵاتەكەی دەدات لەبارەی داهاتووی غەززەو ئاشكرایكرد، وڵاتانی عەرەبی دێنە ئەمریكا بۆ وەڵامدانەوەی پێشنیارەكەی ترەمپ سەبارەت بە غەززە.
حەماس وەڵامی هەڕەشەكانی ترەمپ دەداتەوە سەبارەت بەغەززەو دەڵێت، هیچ بەهایەكیان نییە، لەلایەكی ترەوە خۆی بۆ سیناریۆی دەستپێكردنەوەی شەڕ ئامادە دەكات.
سامی حەمدان، وتەبێژی حەماس رایگەیاند، رێزگرتن لە رێككەوتنی ئاگربەستی نێوان بزوتنەوەكە و ئیسرائیل تاكە رێگەیە بۆ گەڕانەوەی بارمتەكان، ئەوەش لە وەڵامی هۆشدارییەكەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا بۆ فەلەستینییەكان بوو كە رایگەیاندبوو دەروازەكانی دۆزەخ دەكاتەوە ئەگەر تا شەممەی داهاتوو هەموو بارمتە ئیسرائیلییەكان ئازاد نەكرێن.
زوهری ئاماژەی بەوەشكرد، زمانی هەڕەشە هیچ بەهایەكی نییە و بابەتە زیاتر ئاڵۆزتر دەكات.
رۆژی دوو شەممە حەماس بڕیاریدا ئازادكردنی بارمتەكانی ئیسرایلی دواخست بۆ كاتێكی نادیار و ئیسرائیلیشی تۆمەتبار كرد بە پێشێلكردنی مەرجەكانی رێككەوتنەكە، ئەوەش لەكاتێكدایە سەرچاوەكانی حەماس پشتڕاستیانكردۆتەوە، خۆیان بۆ ئەگەری سیناریۆی دەستپێكردنەوەی شەڕ ئامادە دەكەن، بەوتەی خۆشیان ئیسرائیل خیانەتی لێكردوون.
نوێنەری هەمیشەیی روسیا لە نەتەوە یەكگرتووەكان دەڵێت، تائێستا هیچ پەیامێكی رەسمییان لە ئەمریكاوە پێنەگەیشتووە لەبارەی شەڕی ئۆكراین و ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانیان.
فاسیلی نیبینزیا نوێنەری هەمیشەیی روسیا لە نەتەوە یەكگرتووەكان رایگەیاند، مۆسكۆ بە وردی چاودێری هەڵوێستەكانی ئەمریكا دەكات سەبارەت بە ئۆكراین بەتایبەتیش ترەمپ، وتیشی، تا ئێستا بەرەسمی هیچ پەیامێكیان لە واشنتۆنەوە سەبارەت بە ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانیان پێنەگەیشتووە.
وتیشی، دەرگایان كراوەیە بۆ گفتوگۆ لەسەر بنەمای یەكسانی و ڕێزگرتن لە یەكتر، سەبارەت بە پرسی ئۆكراینیش تائێستا تەنها دروشمیان بیستووە.
ئەوەش لە كاتێكدایە، رۆژی یەك شەممە ترەمپ رایگەیاند، لە رێگەی تەلەفۆنەوە قسەی لەگەڵ ڤلادیمیر پوتن هاوتا روسییەكەی كردووە، وەك هەوڵێك بۆ گفتوگۆ و دانوستان بە مەبەستی كۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆكراین، وتیشی، پلانێكی یەكلاكەرەوەی هەیە بۆ كۆتاییهێنان بەو جەنگە.
سەرۆكی ئەمریكا هەرەشەی هەڵوەشاندنەوەی ئاگربەستی غەززە دەكات و دەڵێت، ئەگەر سەرجەم بارمتەكانی ئیسرائیل ئازاد نەكرێن دەرگای دۆزەخ بە رووی حەماسدا دەكاتەوە.
دۆناڵد ترەمپ ئاشكراشیكرد، لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل قسە دەكات بۆ ئەوەی سەعات 12ـی رۆژی شەممەی داهاتوو وەك كۆتا وادە دیاریبكەن بۆ ئازادكردنی بارمتەكان و ئەگەر لەو وادەیەدا ئازاد نەكرێن ئەوا كۆتایی بە ئاگربەستی غەززە دێت .
ئەوەلەكاتێكدایە ، ئەبو عوبەیدە، وتەبێژی باڵی سەربازی حەماس رایگەیاندوە، رادەستكردنی ئەو بارمتە ئیسرائیلیانەی بڕیار بوو شەممەی داهاتوو ئازاد بكرێن، دواخراوە. ئەوەش بەهۆی ئەو پێشێلكارییە بەردەوامانەی ئیسرائیل ئەنجامی دەدات .
دەسەڵاتدارانی ویلایەتی ئەریزۆنا رایانگەیاند، درەنگانی شەوی دووشەممە لە فڕۆکەخانەی سکۆتسدەیل پێکدادان لەنێوان دوو فڕۆکەی تایبەتدا روویدا و بەهۆیەوە کەسێک گیانی لەدەستدا و ژمارەیەکی دیکەش برینداربوون.
بەپێی میدیا ئەمریکیەکان، یەکێک لە فڕۆکەکان خاوەندارێتیەکەی بۆ گۆرانیبێژ مۆتلی کرو ڤینس نیل- دەگەڕێتەوە.
ئیدارەی فڕۆکەوانی ئەریزۆنا لە راگەیەندراوێکی فەرمیدا رایگەیاندووە، رووداوەکە درەنگانی شەوی دووشەممە روویداوە، دوو فرۆکە خۆیان بە یەکدا کێشاوە و بەهۆیەوە کەسێک گیانی لەدەستداوەو چەند کەسێکیش بریندار بوون.
تا دێت روداوی بەیەکدا کێشان وکەوتنە خوارەوەی فرۆکە لە ئەمریکا و جیهان زۆردەبن، ئەم روداوە هاوکاتە لەگەڵ ئەوەی چەند رۆژ پێش ئێستا فڕۆكەیەكی سەربازی ئەمریكا بە چوار سەرنشینەوە لە فلیپین تێكشكا و سەرجەمیان گیانیان لەدەستدا، پێشتریش، فڕۆکەیەکی ژاپۆنی لە فرۆکەخانەی تاکۆما لە سیاتڵ، خۆی کێشا بە کلکی فڕۆکەیەکی ئەمریکیدا بەڵام هیچ زیانێکی گیانی لێنەکەوتەوە، ئەم ڕوداوانە دوای تەنیا لە دوو هەفتە دێن لە پێکدا کێشانی نێوان فڕۆکەیەک و هێلیکۆپتەرێکی سەربازی لە ئەمریکا، کە بووە هۆی گیان لەدەست دانی 86 کەس.
رۆژنامەی "پرێنسا لیبرێ"ـی پایتەختی گواتیمالا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ دووشەممە پاسێک لە پردێکەوە کەوتۆتە خوارەوە بۆ ناو روبارێک و بەهۆیەوە 51 کەس گیانیان لەدەستدا.
ماینۆر روانۆ، وتەبێژی ئاگرکوژێنەوە و فریاکەوتنی شارەکە، ئەمڕۆ دووشەممە بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند کە هەوڵەکان لە ئارادان "بۆ رزگارکردنی ئەو کەسانەی دیکە کە بەهۆی رووداوەکەوە گیریان خواردووە"، وتیشی: تەرمی 36 پیاو و 15 ژن رەوانەی مردووخانەی پارێزگاکە کراون.
بێرناردۆ ئارێڤالۆ، سەرۆکی گواتیمالا سێ رۆژ ماتەمینی گشتی بەهۆی روداوەکەوە راگەیاند و سوپا و دەزگا تایبەت بە کارەساتەکانی راسپارد بۆ یارمەتیدانی زیان لێکەوتووانی روداوەکە.
سوپای روسیا رایگەیاند، لە یەك رۆژدا 142 پێگەی هێزەكانی ئۆكراینی بۆردومان كردووە.
بەپێی راگەیەندراوی سوپای روسیا ئەوەش خراوەتەڕوو، لەناو ئامانجەكاندا ژێرخانی سەربازی فڕۆكەخانەی سەربازیی ئۆكراین بۆردومان كراوە و زیانێكی زۆری پێگەیشتووە.
وەزارەتی بەرگری ڕوسیا لە ڕاپۆرتی ڕۆژانەی خۆیدا ئاشكرای دەكات، زیانەكانی سوپای ئۆكراین لە ماوەی 24 سەعاتی رابردوودا نزیكەی هەزار و 105 سەرباز كوژراو و بریندار بوون.
لەئامارەكەدا ئەوەش هاتووە، سێ مووشەكی دروستكراوی ئەمریكا و بۆمبێكی ئاسمانی دروستكراوی فەرەنسی خراونەتە خوارەوە جگە لە تێكشكاندنی 51 فڕۆكەی بێفڕۆكەوان.
دۆناڵد تڕەمپ ئیمزای لەسەر جێبەجێکردنی بڕیاری گۆڕینی ناوی کەنداوی مەکسیک بۆ کەنداوی ئەمریکا کرد و رۆژی 9ی شوباتیشی بە رۆژی کەنداوی ئەمریکا ناساند.
شەوی رابردوو پاش ئەوەی دۆناڵد تڕەمپی سەرۆکی ئەمریکا لەناو فڕۆکەدا بوو و لە رێگادا بوو بۆ بەشداریکردنی لە سوپەر بۆوڵی ئەمساڵ، رایگەیاند، گۆڕینی ناوی کەنداوی مەکسیک بۆ کەنداوی ئەمریکا شانازییەکی گەورە بۆ مێژووی ئەمریکا دەگەڕێنێتەوە.
دۆناڵد تڕەمپ بە فڕۆکەکەی بەرەو ویلایەتی نیو ئۆرلین دەڕۆیشت و بەسەر ئاوی کەنداوی ئەمریکادا دەفڕی، کە ئەوە یەکەمجارە لەدوای گۆڕینی ناوەکەیەوە بەسەر ئەو کەنداوەدا گەشت بکات.
24ی مانگی رابردوو، وەزارەتی ناوخۆی ئەمریكا بە رەسمی ناوی كەنداوی مەكسیكی بۆ كەنداوی ئەمریكا و ناوی لوتكەی دێنالی لە ئەلاسكا بۆ چیای ماكینلی گۆڕی.
رۆژی 28ی مانگیش كۆمپانیای گوگڵ لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس رایگەیاند، دوای ئەوەی سەرۆكی ئەمریكا ناوی كەنداوی مەكسیكی بۆ كەنداوی ئەمریكا گۆڕی، ئەوانیش لە سایتی نەخشەی گوگڵدا ناوی بەنداوەكەیان گۆڕیوە.
دۆناڵد تڕەمپ رایگەیاند، ئەگەر جەنگی نێوان روسیا و ئۆکراین لە کاتی سەرۆکایەتی ئەودا بوایە رێگەی نەدەدا هەڵبگیرسێت. وتیشی، "پلانێکی باشمان بۆ کۆتاییھێنان بەو جەنگە هەیە".
دۆناڵد تڕەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەگەر ئەوکاتە سەرۆکی ئەمریکا بوایە، ئەوا جەنگی نێوان روسیا و ئۆکراین هەڵنەدەگیرسا، باسی لەوەشکرد، پلانێکی باشیان ھەیە، بە ئامانجی کۆتاییھێنان بە جەنگی نێوان ئەو دوو وڵاتە، لەبارەی ئەو پرسە بە تەلەفۆن لەگەڵ ڤلایمیر پوتین سەرۆکی روسیا قسەی کردووە.
تڕەمپ وتیشی، "بەردەوام پەیوەندیم لەگەڵ پوتین باش بووە".
لە لێدوانەکەیدا تڕەمپ کە بۆ رۆژنامەی نیو یۆرک تایمزی داوە ئەوەشی خستووەتە روو، "جۆ بایدنی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا سەرچاوەی شەرمەزاری بوو".
جەنگی ئێستای نێوان روسیا و ئۆکراین لە 24ی شوباتی ساڵی 2022دا دەستیپێکرد، لەو کاتەشەوە تاوەکو ئێستا بەردەوامە، دۆناڵد تڕەمپی سەرۆکی ئەمریکاش کە لەو ماوەیەی جەنگەگە دەستی پێکرد ئەو لە سەرۆکایەتیدا نەبوو، بەردەوام لەو کاتە و لە ئێستاشدا باس لەوەدەکات، ئەگەر ئەو سەرۆک بوایە رێگەی نەدەدا جەنگ رووبدات.
حكومەتی ئەمنی ئیسرائیل بۆ گفتوگۆكردن لەبارەی قۆناغی دووەمی ئاگربەستی غەززە كۆدەبێتەوە، وەفدێكی دانوستانكاری ئیسرائیلیش لە دەوحەیە.
میدیاكانی ئیسرائیل بڵاویانكردەوە، رۆژی سێشەممە حكومەتی ئەمنی ئیسرائیل بۆ گفتوگۆكردن لەبارەی قۆناغی دووەمی ئاگربەستی غەززە كۆدەبێتەوە، لەكاتێكدا قۆناغی یەكەم هێشتا تەواونەبووە.
ئەوەش لەكاتێكدایە وەفدێكی دانووستانكاری ئیسرائیل لە دەوحەی پایتەختی قەتەرە بۆ گفتوگۆكردن لەبارەی قۆناغی دووەمی ئاگربەست لەگەڵ بزوتنەوەی حەماس.
بەپێی میدیاكانی ئیسرائیل، وەفدەكە تەنها دەسەڵاتی گفتوگۆی هەیە و ناتوانێت بەبێ گەڕانەوە بۆ تەلئەبیب بڕیاری كۆتایی لەبارەی هەر پێشنیازێكی وڵاتانی نێوەندگیرەوە بدات.
ئاماژە بەوەشكراوە، بەشێكی گفتوگۆكانی وەفدە ئیسرائیلییەكە، درێژەدان دەبێت بە قۆناغی یەكەمی ئاگربەست و خۆی لە ئازادكردنی بارمتە و بەندكراوەكان دەبینێتەوە كە بڕیارە شەش هەفتە بخایەنێت.
قۆناغی دووەمی ئاگربەست تایبەت دەبێت بە كشانەوەی تەواوی ئیسرائیل لە كەرتی غەززە و رادەستكردنەوەی روفاتی بەشێك لەوانەی لە غەززە كوژراون.
لە ماوەی دوو مانگی هێرشەكانی توركیا و چەكدارانی بۆ سەر باكوری سوریا و رۆژئاوای كوردستان زیاتر لە 80 كەس شەهیدبون.
دەستەی تەندروستیی باكور و رۆژهەڵاتی سوریا رایگەیاند، لە ماوەی دوو مانگدا بەهۆی هێرشی درۆن و بۆردومانی فڕۆكە جەنگیەكانی توركیا ، لەگەڵ پەلاماری چەكدارانی سوری هاوپەیمانی ئەو وڵاتە، 82 هاوڵاتیی مەدەنیی شەهید و 250 كەسیش برینداربون.
زۆرینەی قوربانییەكان لە گوندەكانی مەنبج و نزیك لە بەنداوی تشرین و كۆبانێ بون كە لە بۆردومانی درۆن و فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا شەهید بون.
دەستەی تەندروستی ئاماژەی بەوە كردوە لە ماوەی یەك مانگی هێرشەكانی توركیا بۆسەر بەنداوی تشرین 24 هاوڵاتیی مەدەنی شەهید بون و 221 كەسی دیكەش بریندرابون.
بە پێی ئامارەكانی دەستەی تەندروستی باكور و رۆژهەڵاتی سوریا لەو دوو مانگەدا لانیكەم 10 منداڵ لە كۆبانێ و سرین و مەنبج بەهۆی بۆردومانەكانی توركیاوە شەهید بون.
سەرۆكی ئەمریكا راگرتنی شەڕی ئۆكراین لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ سەرۆكی روسیا تاوتوێ دەكات.
ڕۆژنامەی نیویۆرك پۆستی ئەمریكی لە زاری دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكاوە بڵاویكردەوە، لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە قسەی لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن هاوتا روسییەكەی كردووە، ئەمەش وەك هەوڵێك بۆ گفتوگۆ و دانوستان بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆكراین.
لەو بارەوە ترەمپ رایگەیاندوە، پێویستە پوتن كۆتایی بەو شەڕەی ئۆكراین بهێنێت، چونكە ئەوانەی لەبەرەكانی جەنگ دەكوژرێن هەموویان گەنجن.
ترەمپ جارێكی دیكە دوپاتیكردوەتەوە كە ئەگەر لە ساڵی 2022 ئەو سەرۆكی ئەمریكا بووایە، ئەو جەنگە كە سێ ساڵە بەردەوامە هەرگیز ڕووی نەدەدا، جەختی لەوەشكردووەتەوە كە پلانێكی كۆنكرێتی هەیە بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆكراین .