کوردستان
ئەنجومەنی ئابوریی عیراق چەند بڕیارێکی نوێی لەبارەی دەروازە سنورییەکان دەرکرد.
ئەنجومەنی وزاریی بۆ ئابوریی عیراق، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆدا، کۆمەڵێک بڕیاری نوێی بە ئامانجی رێکخستنی کاروباری دەروازە سنورییەکان و یەکخستنی رێکارە گومرگی و باجییەکان لەنێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەرکرد، بە مەبەستی زیادکردنی داهات و سنوردارکردنی دەروازە نایاساییەکان.
بەپێی راگەیەندراوێکی نوسینگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی ئابوریی عیراق، کۆبوونەوەکە بە سەرۆکایەتی فالح ساری، وەزیری دارایی و وەزیری پلاندانان بە وەکالەت، و بە ئامادەبوونی وەزیرانی بازرگانی، پیشەسازی، کار و کاروباری کۆمەڵایەتی بە وەکالەت، پارێزگاری بانکی ناوەندی، سەرۆکی دەستەی دەروازە سنورییەکان، و چەندین لێپرسراوی باڵای تر بەڕێوەچوو.
هەروەها وەفدێکی باڵای حکومەتی هەرێمی کوردستان بە سەرۆکایەتی وەزیری دارایی هەرێم و لێپرسراوانی دارایی و گومرگی ئامادەی کۆبوونەوەکە بوون.
بەپێی راگەیەنراوەکە، لیژنەیەکی هاوبەش بۆ ڕێکخستنی دەروازەکان بە سەرۆکایەتی دەستەی دەروازە سنورییە فیدراڵییەکان پێکدەهێندرێت، بۆ پشکنینی هێڵی سنوری و دەروازە نایاساییەکان، ئەو دەروازانەی مەرجە یاسایی و تەکنیکییەکانیان تێدایە دەکرێنە رەسمی، و ئەوانەشی مەرجەکانیان تێدا نییە، لەلایەن هێزەکانی پاسەوانی سنوری فیدراڵییەوە دادەخرێن.
وەزارەتی دارایی فیدراڵ بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی دارایی هەرێم، یاداشتێکی یەکگرتوو بۆ لێخۆشبوون و ئاسانکارییە گومرگییەکان ئامادە دەکەن بۆ ئەوەی لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە پەسەند بکرێت و لە سەرجەم دەروازەکان جێبەجێ بکرێت.
ئەنجومەنەکە بڕیاریدا پێشنیازی هاوبەش بەرزبکاتەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران سەبارەت بە میکانیزمی کۆکردنەوەی داهات لە دەروازە سنورییەکانی هەرێمی کوردستان، بە ئامانجی یەکخستنی بەڕێوەبردنی سەرچاوە داراییەکان.
کۆبوونەوەکە هەروەها تاوتوێی ئەنجامی کارەکانی لیژنە هاوبەشەکانی نێوان بەغداد و هەولێر و ئاستی جێبەجێکردنی سیستمی ئەلیکترۆنیی "ئەسیکۆدا - ASYCUDA" و ئەو ئاستەنگە تەکنیکی و کارگێڕییانەی رووبەڕووی پڕۆژەکە دەبنەوە، کرد.
ئەنجومەنی ئابوری جەختی کردەوە، ئەم هەنگاوانە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی چاکسازیی ئابوری و کارگێڕی، پەرەپێدانی دەروازەکان، و بەرزکردنەوەی شەفافییەت و کارایی کۆکردنەوەی داهاتەکاندایە.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران لە دووەم رۆژی سەردانەکەیدا بۆ بەغداد لەگەڵ 15 باڵیۆزی وڵاتانی ئەوروپا لە عیراق کۆبووەوە.
لە تەوەرێکی کۆبوونەوەکەدا کە پێشنیوەڕۆی رۆژی دووشەممە (29/6/2026) بەڕێوەچوو، باس لە رەوشی ناوچەکە و بە تایبەتیش شەڕ و ناکۆکییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا کرا. لەمبارەیەوە قوباد تاڵەبانی هەڵوێستی هەرێمی کوردستانی روون کردەوە و رایگەیاند: سیاسەت و هەڵوێستی هەرێم لە دەستپێکی شەڕەکەوە تا ئێستا روون و ئاشکرایە و نەک تەنها نابینە بەشێک لە شەڕ و ململانێ ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، بەڵکو بەپێی سەنگ و قورسایی خۆمان لەگەڵ هاوبەشەکانمان کار دەکەین بۆ هێورکردنەوەی ئاڵۆزییەکان و پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکەمان.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا باس لە رەوشی ئێستای عیراق کرا. لەمبارەیەشەوە جێگری سەرۆک وەزیران روونیکردەوە، لەماوەی رابردوودا هەنگاوی باش نراوە بە ئاراستەی پاراستنی سەروەری و سەربەخۆیی سیاسی عیراق. راشیگەیاند: پشتگیری لە حکومەتی نوێی عیراق دەکەن بە تایبەتیش لە پرۆسەی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵیدا. هیواشی خواست هەموو لایەنەکان پشتگیری تەواوی حکومەت بکەن بۆ کەمکردنەوەی گەندەڵی و ئەم هەوڵانەشی بە هەنگاوێکی پێویست و گرنگ زانی بۆ چەسپاندنی سەروەریی یاسا و بووژانەوە و گەشەپێدانی ئابووری.
سەبارەت بە رەوشی هەرێمی کوردستانیش قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا: دۆخێکی نوێ لە ناوچەکە و لە عیراق هاتووەتە ئاراوە و هۆشداریدا لەم دۆخە نوێیەدا نابێت لایەنەکان بە هەمان شێوە و بیرکردنەوەی رابردوو مامەڵە لەگەڵ یەکتردا بکەن، چونکە دواخستنی لەوە زیاتری پێکهێنانی حکومەت زیانی قەرەبوونەکراو بە پێگەی هەرێمی کوردستان دەگەیەنێت.
قوباد تاڵەبانی راشیگەیاند: لە ئێستا حکومەتی کاربەڕێکەر بووەتە خاڵێکی لاواز بۆ هەرێمی کوردستان و ئەم حکومەتە ناتوانێت لە ئاستی هەڕەشە و دەرفەتەکانی ئەم قۆناغە نوێیەدا بێت. داواشیکرد لایەنەکانی هەرێم بە لەبەرچاوگرتنی هەڕەشە و ئاڵنگارییەکان بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و بە تێگەیشتنی نوێوە پەلە بکەن لە پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی هەرێم.
هاتوچۆی سلێمانی: سبەینێ بەشێکی شەقامی مەلیک مەحمود بەهۆی هێڵکارییەوە دادەخرێت
سبەینێ بەشێکی شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود بەربەست دەکرێت و کاری هێڵکاری بۆ ئەنجام دەدرێت، هاتوچۆی سلێمانیش دەڵێت؛ لە پردی دەباشان بەرەو ئاڕاستەی مزگەوتی نائیلە خاتوون کارەکان ئەنجام دەدرێت.
هاتوچۆی سلێمانی لە راگەیەنراوێکدا ئاگاداری هاووڵاتییان و شۆفێران دەکاتەوە، سبەینێ رۆژی دووشەممە لە سەعات07:30ـی بەیانی کاری هێڵکاری لە شەقامی بازنەیی مەلیک محمود ئەنجام دەدرێت، دەستپێک لە پردی دەباشان بەرەو ئاڕاستەی مزگەوتی نائیلە خاتوون کارەکان ئەنجام دەدرێت و لەکاتی هێڵکاریکردنەکە شەقامەکە بەربەست دەکرێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، شۆفێران دەتوانن شەقامە خزمەتگوزارییەکەی تەنیشتی شەقامە سەرەکییەکە بەکاربهێنن بۆ هاتووچۆکردنیان، کاری هێڵکارییەکە هەمان رۆژ تەواو دەکرێت و پاشان شەقامەکە بەرووی شۆفێراندا دەکرێتەوە.
هاتوچۆی سلێمانی، داوای لێبوردن لەهاوڵاتییان و شۆفێرانی دەکات ئەگەر بۆ ماوەیەکی کاتی ببنە هۆی دروستبوونی قەرەباڵغی و هەموو کات لە خزمەتی ئێوەدا دەبن بە پێشکەشکردنی باشترین خزمەتگوزاری.
بەهۆی زیادبوونی سەرپێچییە جۆراوجۆرەکان لە ماوەی رابردوودا، بڕیاردرا بە جێگیرکردنی چەندین مەفرەزەی هاوبەش و هێزە ئەمنییەکان لەسەر شەقامی 100 مەتریی شاری سلێمانی، بە مەبەستی پاراستنی سەلامەتیی گشتی و رێگریکردن لە هەر کارێکی نایاسایی.
بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی ئاشکرایکرد، لە سەعات هەشتی بەیانی بۆ حەوتی ئێوارە، مەفرەزە هاوبەشەکانی (هاتوچۆی سلێمانی، پۆلیس، و بەرگریی فریاکەوتن) بە شێوەیەکی بەردەوام لەسەر شەقامەکە ئامادەییان دەبێت بۆ لێپرسینەوە لە هەر سەرپێچییەک.
ئەوەشی خستەڕوو، لە سەعاتەکانی حەوتی ئێوارە بۆ هەشتی بەیانی شەش مەفرەزەی سەر بە بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی سلێمانی ئەرکەکە دەگرنە ئەستۆ، بە ئامانجی نەهێشتنی سەرپێچییە جۆربەجۆرەکان و دابینکردنی کەشێکی ئارام بۆ هاووڵاتیان.
هاتوچۆی سلێمانی، داواش لە شۆفێران و هاوڵاتیان دەکرێت پابەندی یاسا و رێنماییەکان بن، بە پێچەوانەوە هێزە ئەمنییەکان و مەفرەزەکانی هاتوچۆ رێکاری توندی یاسایی بەرانبەر سەرپێچیکاران دەگرنەبەر.
نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ، لە کۆشکی سەلام لە شاری بەغداد، پێشوازی لە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کرد.
لە دیدارەکەدا، کۆمەڵێک دۆسیە و پرسی پەیوەندیدار بە کاروباری ناوخۆیی و دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە تاوتوێ کران. هەردوولا جەختیان لە گرنگیی بەردەوامبوونی گفتوگۆ و هەماهەنگیی نێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان کردەوە، بە ئامانجی پشتگیریکردن لە لێکتێگەیشتنەکان کە یەکڕیزیی وڵات بەهێزتر دەکات و مافی سەرجەم هاوڵاتیان دەپارێزێت.
سەرۆک کۆمار ئاماژەی بە گرنگیی قۆستنەوەی ئەو لێکتێگەیشتنە هاوبەشانە کرد کە پێشتر بەدی هاتوون، لەگەڵ بەردەوامبوونی گفتوگۆی بەرپرسانە بە شێوازێک کە متمانەی قۆناغەکە زیاتر بکات و ژینگەیەکی لەبار بۆ چارەسەرکردنی کێشە هەڵپەسێردراوەکان بڕەخسێنێت؛ تا ئەو لێکتێگەیشتنانە وەربگێڕدرێنە سەر هەنگاوی کرداری کە هاوکاربن لە چارەسەری دۆسیەکان و پاڵپشتیکردنی پلانەکانی سەقامگیری و گەشەپێدان.
بەهۆی تەقینەوەی بوتڵێکی غاز لە زاخۆ، 11 کەس بریندار بووبوون، ئەمڕۆ یەکێک لەو بریندارانە گیانی لەدەستدا.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، رۆژی 19ـی 6ـی 2026، بەهۆی تەقینەوەی بوتڵێکی غاز لە زاخۆ 11 کەس بریندار بوون، ئەمڕۆ یەکێک لە بریندارەکان بەناوی 'نورا نەشوان حەسەن' بەهۆی سەختی برینەکەیەوە، گیانی لەدەستدا.
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، دەستپێکردنی ڕێکارە یاساییەکانی لەبارەی دۆسیەی لێکۆڵینەوەی د. عەبدوللـەتیف ئەحمەد راگەیاند، دوای ئەوەی دۆسیەکە لە زانکۆی سلێمانییەوە گەیشتە وەزارەت.
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، ئەمرۆ یەکشەممە دۆسیەی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە (د. عەبدوللەتیف ئەحمەد) گەیشتووەتە دەست وەزارەت، کە پێشتر لەلایەن زانکۆی سلێمانی و بە ئامادەبوونی نوێنەری داواکاری گشتی کارەکانی راپەڕێندرابوو.
وەزارەتی خوێندنی باڵا ئاشکراشیکرد، لەسەر فەرمانی راستەوخۆی وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، رێکارە یاساییەکان لەلایەن تیمی بەڕێوەبەرایەتیی یاسایی و بەرپرسانی پەیوەندیداری نێو وەزارەت دەستیان پێکردووە.
جەختیش کراوەتەوە کە ئەم دۆسیەیە بە تەواوی لە چوارچێوەی یاسا و رێنماییە بەرکارەکانی هەرێمی کوردستاندا مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت و رێڕەوی یاسایی خۆی وەردەگرێت.
عەبدولحوسێن موسەوی، وەزیری تەندروستی عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە، بوونی رێککەوتنێکی سەرەتایی پشتڕاستکردەوە بۆ گرتنەوەی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان بە خزمەتگوزارییەکانی دەستەبەری تەندروستی.
موسەوی لە میانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەشدا لەگەڵ سامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: کۆبوونەوەیەک لەگەڵ وەزیری تەندروستی هەرێم ئەنجامدرا و تێیدا تەواوی بەربەستەکان و هەندێک وردەکاری تاوتێکران کە دەبنە هۆی ئاسانکاری لە پەیوەندی و پرۆسەی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی تەندروستی لە نێوان وەزارەتی تەندروستی فیدراڵ و وەزارەتی تەندروستی لە هەرێمی کوردستاندا.
وتیشی: یەکێک لە بابەتە گرنگەکان کە باسی لێوەکرا، دۆسیەی دەرمان و دەستەبەری تەندروستی بوو، لەگەڵ گرتنەبەری پێشەکییە پێویستەکان بۆ گرتنەوەی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان هاوتەریب لەگەڵ پارێزگاکانی تری عیراق.
وەزیری تەندروستی فیدراڵ ئاشکرای کرد کە لە ماوەی هەفتەی داهاتوودا هەردوو پارێزگای نەجەف و کەربەلا دەگیرێنەوە، پاشانیش هەردوو پارێزگای بەسرە و زیقار، هاوکات رێککەوتنێکی سەرەتاییش لەگەڵ وەزیری تەندروستی هەرێم کراوە بۆ دەستپێکردنی ئامادەکارییەکان بە مەبەستی گرتنەوەی دوو پارێزگای هەرێمی کوردستان بەم خزمەتگوزارییە.
موسەوی ئاماژەی بەوەش کرد کە یاساکە لە بڕگەکانی دووەم و شەشەمدا پاڵپشتی ئەم ئاڕاستەیە دەکات و هیچ رێگرییەکی یاسایی نییە کە رێگر بێت لە گرتنەوەی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان.
وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردووەتەوە و کۆی ئەو قەرز و پێشینانەی خستووەتەڕوو کە لەساڵانی رابردوودا دراوەتە هاووڵاتییان و بازرگانان.
دەقی راگەیەندراوەکە
لە درێژەی بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی پەرتووکی کار و چالاکی و چاکسازییەکانی وەزارەتی دارایی و ئابووری لە ساڵی ( ٢٠١٩ تا ٢٠٢٥ ) ، بە داتا و زانیاری کۆی ئەو قەرز و پێشینانە خراوەتەڕوو کە لەساڵانی ڕابردوودا دراوەتە هاووڵاتییان و بازرگانان.
بەشی یەکەم: قەرز و پێشینەکان لای هاووڵاتییان.
سه‌باره‌ت به قه‌رز و پێشینه‌كانی(خانووبه‌ره ، نیشته‌جێبوون، كشتوكاڵ، پیشه‌سازی ،گه‌شتوگوزار ) كه له رێگای بانكه‌كانی سه‌ر به به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی بانكه پسپۆڕییه‌كان دراوه بە فەرمانبەران و هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان له سه‌ره‌تای ساڵی ٢٠٠٨ وه تا ساڵی ٢٠١٤ ، وەزارەتی دارایی و ئابووری بەردەوام بوو لەسەر پێشکەشکردنی ئەم خزمەتگوزارییانە.
بەڵام دوای ساڵی ٢٠١٤ بە هۆکاری قەیرانە سیاسی و ئابوورییەکان کە ڕووبەڕووی هەرێمی کوردستان بووەوە ئەم خزمەتگوزارییانە لە وەزارەتی دارایی و ئابووریی ڕاگیران.
تێبینی : هەنگاوەکانی وەزارەتی دارایی و ئابووریی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ سوودمەندانی قەرز و پێشینەکان لە ٢٠١٩ تا ٢٠٢٥.
١- بریاری لێخۆشبوونی ته‌واو بۆ سوودی دواكه‌وتنی ( 100% ) ی بڕی راستەقینەی قه‌رز.
٢- درێژکردنەوە و لێخۆشبوون بە ڕێژەى (15%) لە قەرزی پێشینەى(خانووبەرە، کشتوکاڵى، پیشەسازى، نیشتەجێکردن، گەشتوگوزار) بەپێی ڕەزامەندى ئەنجومەنى وەزیران و ڕێنماییەکانی وەزارەتی دارایی و ئابووریی لە ساڵانی پێشووتردا بۆ چەند جارێک .
٣- لێخۆشبوونی پێشینەى خانووبەرە بۆ کەسوکاری شەهیدانی شەڕی دژ بە تیرۆرستانى داعش.
٤- بەخشینی سوودی پێشینەی کشتوکاڵی بۆ جوتیاران.
٥- بڕی پارەی قەرزی گەڕاوە لە هەموو پێشینەکان لە ساڵی ٢٠١٩ تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥ دەکاتە (٥٣٩ ملیار و ٥١١ ملیۆن ٤٨٩ هەزار دینار).
٦- قەرزی ماوە لای هاووڵاتییان تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥ دەکاتە نزیکەی ١ ترلیۆن و ٩١٨ ملیار و ٨٨ ملیۆن دینار.
بەشی دووەم: قەرزی ئاسانکاری
دەربارەی گەڕانەوەی قەرزی ئاسانکاریی قەبارەی قەرزەکە بە سوود و سزای دواکەوتن تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٥ نزیکەی ١ ترلیۆن و ٣٦٧ ملیار و ٦٢٥ ملیۆن دینارە، لە ئێستادا بە مەبەستی سوککردنی باریی دارایی سوودمەندان، وەزارەتی دارایی و ئابووری بەهەماهەنگی لەگەڵ ئەنجومەنی وەزیران سەرقاڵی دۆزینەوەی میکانیزمێکی گونجاوە بۆ چارەسەری ئەو پرسە و گەڕانەوەی ئەو قەرزە بۆ خەزێنەی گشتی حکومەت.
بۆ تاوتوێكردنی پرسی موچە و داهاتی نانەوتی هەرێم و سستمی ئەسیكۆدا، ئەمرۆ وەفدێكی باڵای حكومەتی هەرێمی كوردستان سەردانی بەغداد دەكات.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، بریارە سەعات 7ـی ئێوارەی ئەمرۆ وەفدێكی باڵای حكومەتی هەرێم بە سەرۆكایەتی ئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی و ئامانج رەحیم سكرێتری ئەنجومەنی وەزیران و ئومێد سەباح سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران سەردانی بەغداد بكەن.
وتیشی، وەفدەكە لەگەڵ لێپرسراوانی بەغداد دوو پرسی سەرەكی باس دەكەن، یەكێكیان پەیوەستە بە پرسی داهاتی نانەوتی هەرێم كە تیایدا وەفدەكە بە لێپرسراوانی بەغداد دەڵێن هەرێم ئەم مانگە و چەند مانگی داهاتووش ناتوانێت 120 ملیار دیناری داهاتی نانەوتی بداتە بەغداد و تەنها دەتوانێت نزیكەی 60 ملیار دینار رادەست بكات.
پرسی دوەمیش، سستمی ئەسیكۆدایە، لەمەشدا وەفدەكەی هەرێم دەیانەوێت لەگەڵ بەغداد خاڵە ناكۆكەكان لەبارەی ئەو سستمەوە تاوتوێ بكەن.
بەپێی زانیارییەكان، هۆكاری سەردانەكەی وەفدەكەی هەرێم لەم كاتەدا بەهۆی ئەوەیە كە بریارە لەم هەفتەیەدا بەغداد موچەی فەرمانبەرانی هەرێم خەرج بكات، ئەگەر هەرێم داهاتی نانەوتی نەنێرێت، ئەوا بەغداد هاوشێوەی مانگی رابردوو بڕی 120 ملیار دینار لە بری داهاتی نانەوتی لە موچەی فەرمانبەران دەبڕێت.
جوڵانەوەی نەوەی نوێ بە راگەیەندراوێک وەڵامی راگەیەندراوەکەی پارتی دیموکراتی کوردستانی دەداتەوە...
دەقی راگەیەندراوەکە
وەڵامێک بۆ مەکتەبى سیاسیى پارتى دیموکراتى کوردستان
ئەمرۆ مەکتەبی سیاسی پارتی بەیاننایەکى بڵاوکردۆتەوەو تیایدا باسی ئەوە دەکات هەرێم لە دۆخێکی نەخوازراودایە و داواى دانیشتن و زەمینەسازى بۆ گفتوگۆ دەکات بۆ چارىسەرى کێشەکان.
سەرەتا پێویستە بەبیرى هەمو لایەکی بهێنینەوە کە رۆژى ٢-١٢-٢٠٢٤ کەرۆژى سوێندخواردنى پەرلەمانتاران بوو، فراکسیۆنەکانى پارتى و یەکێتى دانیشتنەکەیان جێهێشت و رێگەیان نەدا کە دەستەى سەرۆکایەتى پەرلەمان هەڵبژێردرێت.
پاشان رۆژى ٩-١٢-٢٠٢٤ کاتژمێر ١٢ى نیوەڕۆ دانیشتن دانرا، بەڵام فراکسیۆنی پارتی نەچوونە ژوورەوە، هەمان رۆژ سەرۆکى کاتیى پەرلەمان داواى کرد کە هەموو رۆژ زەنگى دانیشتن لێبدرێت، کەچى جێگرى سەرۆکى دیوانى پەرلەمان کە پارتییە، رێگەى نەداوە زەنگ لێ بدرێت و وتویەتى تەعمیر دەکەن.
پاشان لە رۆژى ١٩-١-٢٠٢٥ سەرۆکى کاتیی پەرلەمان داواى کرد کە رۆژى ٢٦-١-٢٠٢٥ کۆبوونەوە بکرێت، بەڵام پارتى ئامادە نەبوو، بۆیە رۆژى ٢٢-١-٢٠٢٥ سەرۆکی کاتی پەرلەمان دەستى لەکارکێشایەوە.
جگە لەمانەش، کاتێک شاسوار عەبدولواحید سەرۆکى جوڵانەوەى نەوەى نوێ، بەوپەڕى رێز و دڵسۆزیەوە هۆشداری دەدات لەوەى کە ئەگەر ئەم کێشانە چارەسەر نەکرێن، هەرێمەکەمان لەدەست دەچێت، ئەوا میدیاکانى پارتى بەڕەسمى و نا ڕەسمیەوە، لە بری سوپاسی ئەم هەڵویستە خەمخۆرییە، کەچی بەوپەڕى بێڕێزیەوە دەست دەکەنە هێرشکردن و تەخوین و ناوزڕاندن، بەبێ ئەوەى خۆیان لە قەرەى مەترسییە راستەقینەکە بدەن.
ئەم جۆرە هێرشکردن و ناوزڕاندن و تەخوین کردنە بەرامبەر سەرۆکى پارتێکى گەورەى خاوەن ١٥ کورسى پەرلەمانى کوردستان، لەکوێی دنیا زەمینەسازى بۆ گفتوگۆو دانیشتن و چارەسەرى کێشەکان دروست دەکات؟
پێویست بوو پارتى دیموکراتى کوردستان درک بەوە بکات کە هۆشداریەکەى شاسوار عەبدولواحید لە خەمخۆرى و دڵسۆزیەوە بوو بۆ هەرێمى کوردستان و دامەزراوەو دام و دەزگا رەسمیەکانى، تا گەلى کوردستان و هەرێمەکەش لەڕێگەى بەگەڕخستن و شەرعیەت پێدانى دامەزراوەکانیەوە لەهەموو مەترسییەک بپارێزرێت.
لە کۆتاییدا پێویستە هەموو لایەک ئەو راستییە بزانن، گەر هەر لایەنێک خۆی بە دڵسۆزی هەرێم و کورد و کوردستان دەزانێت، ئەوا نابێت شەڕی پۆست بکات و دەست بگرێت بە هیچ پۆستێکەوە و نابێت هەرێمی کوردستان بکرێت بەقوربانی پۆست.
بۆیە گەر پارتی دیموکراتی کوردستان ئامادەن دەستبەرداری شەڕی پۆست ببن، ئەوا هەموو لایەنەکانی تر ئامادەی دانیشتنن، بەڵام کاتێک پارتی دیموکراتی کوردستان بە ٣٩ کورسیەوە دەڵێت ئێمە هێڵی سورمان هەیە بۆ پۆستەکانی سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی حکومەت و راوێژکاری ئەنجومەنی ئاسایش، ئەوا مانای کۆتاییهێنانە بە ئەزمونی هەرێم و داخستنی هەموو دەرگاکانە بەڕووی گفتوگۆ و دانیشتن.
ئەنجومەنی باڵای جوڵانەوەی نەوەی
٢٠٢٦/٦/٢٧
پارتی دیموکراتی کوردستان، لەسەر رەوشی ئێستای هەرێمی کوردستان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە..
دەقی راگەیەندراوەکە
هاووڵاتیانی خۆشەویست
لایەنە سیاسییە بەڕێزەکانى بەشدار لە پەرلەمانى کوردستان
هەر لەدواى کۆتایی هاتنى هەڵبژاردنى خولى شەشەمى پەرلەمانى کوردستان و ڕاگەیاندنى ئاکامەکانى، لە ڕوانگەی هەستکردن بە بەرپرسیاریەتى و خەمخۆرى بۆ بارودۆخى هەرێم، هەوڵەکانمان دەستپێکرد بۆ کاراکردنەوەى دامەزراوە شەرعییەکانى هەرێم بەگوێرەى یاساى بەرکار، بەڵام سەرەڕاى پەیام و پەیوەندى و هەوڵە بەردەوامەکانى سەرۆک مەسعود بارزانى و پارتیمان بۆ گفتوگۆ و لێکتێگەیشتن و نزیکبوونەوە لە چارەسەرى ئەو کێشانەى کە بەربەستن لەبەردەم کاراکردنەوەى پەرلەمان و هەڵبژاردنى سەرۆکایەتى هەرێم و پێکهێنانى کابینەى دەیەم، بە خستنەڕووى ژمارەیەک سیناریۆ و ڕێگەچارەى گونجاو بۆ دەربازبوون لەو چەقبەستووییەى ڕووبەڕوى پرۆسەى سیاسيی هەرێم بووەتەوە، بە کۆبوونەوەى دوو قۆڵى و چەندقۆڵى، دەستپێشخەرى، پێکهێنانى شاند، پەیام و سەردان، بەڵام بەداخەوە بە دەنگەوەهاتن و هەڵوێستى ئەرێنى پێویست بەرچاو نەکەوت.
بارودۆخى ناوچەکە بەگشتى و هەرێمى کوردستان بەتایبەتى، بەرپرسیاریەتى نەتەوەیى و نیشتمانى و ئەخلاقیمان دەخاتە ئەستۆ بۆ هەرچى زووتر دۆزینەوەى ڕێگەچارەى دەربازبوون لەو دۆخە نەخوازراوەى ئێستا، کە جگە لە زیان گەیاندن بە هەرێم و ئەزموون و دەستکەوتەکانمان، بۆ هیچ لایەک سوودى تێدا نابینرێت، بۆیە کاتێک کۆبوونەوە و شاند و سەردان و پەیامەکان، هەروەها هەوڵەکانمان لە گواستنەوەى باس و گفتوگۆى کێشەکان لەسەر شەقام و ڕاگەیاندنەکانەوە بۆ سەر مێزى گفتوگۆ بێ ئاکام بێ، فەرموون لایەنەکانى بەشدار لە پەرلەمان چ ئەوانەى کورسیان زۆرە و چ ئەوانەى کورسى کەمتریان هەیە، پەرلەمان کارا بکەینەوە و پەرلەمانتاران لە ناو هۆڵى پەرلەمان بەرپرسیار بن لە ئەنجامدانى گفتوگۆیەکى بەرهەمدار و دۆزینەوەى چارەسەرى گونجاو و، هەموولایەکمان پابەندى ئەو ڕێگاچارەسەرە بریارلێدراوەى پەرلەمانى کوردستان بین.
مه‌كته‌بی سیاسيی
پارتی دیموكراتی كوردستان
٢٧ی حوزەیرانى ٢٠٢٦
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازی لە ئەکیرا ئیندۆ، باڵیۆزی ژاپۆن لە عیراق کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا نوێترین گۆڕانکارییە سیاسییەکان لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان، عیراق و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوەکرا.
سەرۆکی یەکێتی رایگەیاند؛ لە سەرەتاوە هەوڵمان بۆ ئەوەبوو جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران کەمترین کاریگەریی لەسەر وڵاتەکەمان هەبێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشکرد، یەکێتی بە پەرۆشەوە کاردەکات بۆ گەیشتن بە حکومەتێکی خزمەتگوزار و بەهێز، کە لەسەر بنەمای دادپەروەری ئەرکەکانی راپەڕێنێت و هاوسەنگی و گیانی پێکەوەیی بپارێزێت و دەبێت هەموو لایەنەکان مافیان پارێزراو بێت.
هەر لە میانی کۆبوونەوەکەدا، دووپات لە بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و ژاپۆن کرایەوە.
بەپێی یاسا ئاوی کانییە سروشتییەکان دەبنە موڵکی دەوڵەت و مامەڵەیان پێوە ناکرێت
بەڕێوەبەرایەتیی تۆمارکردنی خانوبەرەی دووەمی سلێمانی بڵاویکردوەتەوە، بە گوێرەی یاسا سەرجەم ئاوی کانییە سروشتییەکانی سنووری پارێزگاکانی سلێمانی، هەولێر و دهۆک بە موڵکی گشتیی دەوڵەت ئەژمار دەکرێن و بە ناوی وەزارەتی داراییوە تۆمار دەکرێن.
لە راگەیەندراوەکەی بەڕێوەبەرایەتیی تۆمارکردنی خانووبەرەی دووەمی سلێمانی دا هاتووە؛ بەپێی هەموارکردنی مادەی (7، بڕگەی 2) لە یاسای ژمارە 90ی ساڵی 1975 ئەم یاسایە تەنانەت ئەو کانییانەش دەگرێتەوە کە لە رابردوودا بەپێی وێنەی تۆماری تاپۆ لەسەر ناوی هاووڵاتیان تۆمار کراون، بە جۆرێک کە ئیتر ئەو تۆمارانە حوکمی یاساییان نامێنێت و خاوەندارێتییان بۆ وەزارەتی دارایی دەگوازرێتەوە.
ئاماژە بەوەشکراوە، بەپێی رێکارە نوێیەکان، ئەو هاووڵاتییانەی کە پێشتر کانییەکان بەناویانەوە بووە، لەمەودوا ناتوانن لە فەرمانگە حکومییەکاندا (وەک فەرمانگەی تاپۆ) هیچ جۆرە مامەڵەیەکی کڕین و فرۆشتن یان گواستنەوەی خاوەندارێتی بەو کانییانەوە بکەن.
یاساکە جەخت دەکاتەوە، کانییە سروشتییەکان دەستیان بەسەردا دەگیرێت و تەنها لەپێناو بەرژەوەندی و سوودی گشتی جەماوەردا بەناوی وەزارەتی داراییەوە تۆمار دەکرێن.
وەک لە راگەیەندراوەکدا هاتووە؛ هیچ رێگەچارەیەکی یاسایی نەهێڵدراوەتەوە بۆ ئەوەی هاووڵاتیان بتوانن دووبارە ئەم کانییانە بەناوی خۆیانەوە تۆمار بکەنەوە، تەنانەت لە رێگەی کڕینەوەش لە حکومەت، چونکە ئەم کانییانە وەک موڵکی گشتیی دەوڵەت سەیر دەکرێن نەک موڵکی تایبەت، بۆیە حکومەت مافی هیچ جۆرە رەفتارپێکردن یان فرۆشتنێکیانی نییە.
تۆمارکردنی خانووبەرەی سلێمانی رونیشیکردوەتەوە، ئەم بڕیارە یاساییە تەنها ئەو سەرچاوە ئاوییانە دەگرێتەوە کە بە سروشتی هەڵدەقوڵێن و بە هیچ شێوەیەک ئەو سەرچاوە ئاوییانە ناگرێتەوە کە مرۆڤ خۆی لە دروستکردنیاندا دەستی هەبووە، وەک کارێزەکان، بیرە ئاساییەکان و بیرە ئیرتیوازییەکان.
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی کەرکوک یەکەمین گەشتی ئاسمانیی راستەوخۆی خۆی بۆ بەیروتی پایتەختی لوبنان لە رێگەی هێڵی ئاسمانیی عیراقییەوە راگەیاند.
فڕۆکەخانەکە لە راگەیەندراوێکدا، دەستپێکردنی یەکەم گەشتی راستەوخۆ خۆی لە فڕۆکەخانەی کەرکوکەوە بۆ بەیروتی پایتەختی لوبنان راگەیاند.
فرۆکەخانەکە دەڵێت؛ ئەم هەنگاوە ستراتیژییە لە چوارچێوەی پلانەکانی ئیدارەی فڕۆکەخانەکەدا دێت بۆ فراوانکردنی تۆڕی گەشتە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکانی، لەگەڵ ئەوەشدا دابینکردنی بژاردەی زیاتر بۆ گەشتیاران و بەهێزکردنی پەیوەندییە ئاسمانییەکانی نێوان پارێزگای کەرکووک و وڵاتی لوبنان.
هەروەها ئاماژەی بەوەکراوە، پێشبینی دەکرێت؛ ئەم هێڵە نوێیە کاریگەرییەکی بەرچاوی هەبێت لە ئاسانکاریی هاتوچۆی گەشتیاران و کەمکردنەوەی کات و ماندووبوونیان، هاوکات دەبێتە هۆی گەشەپێدانی ئابوری، چالاککردنی کەرتی گەشتیاری و زیادکردنی ئاڵوگۆڕی بازرگانی نێوان هەردوو وڵات.
ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتی دەڵێت، لە دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن ناترسن و چیتر پارتیش لە كوردستان زۆرینە نییە.
سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان رایگەیاند، یەكێتی لە دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردن ناترسێت، بۆ ئەگەرێكی لەو شێوەیەش تەواو ئامادەیە، چونكە رەوشی ناوخۆیی و جەماوەریی ئێستای یەكێتی باشتر و بەهێزترە بەراورد بە هەڵبژاردنی رابردوو.
وتیشی، یەكێتی لەسەر بنەمای هاوبەشی راستەقینە و هاوسەنگیی هێز، هەنگاوی ناوە بۆ پێكهێنانی حكومەت، بەڵام پارتی شیكردنەوەی جیاواز و تایبەت بە خۆی بۆ چەمكی هاوبەشیی دەكەن و هەر شتێك لە بەرژەوەندییان بێت ئەوە بە هاوبەشیی و هاوسەنگی دەزانێت.