کوردستان
نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ جێنین پلاسخارت نێردەی تایبەتی سکرتێری گشتی نەتەوەیەکگرتووەکان لە عێراق کۆبووەوە و لە دیدارەکەدا، ھەردوولا جەختیان لە گرنگی بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان کردەوە و سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان ھەرێم ـ عێراقیش، ھەردوولا بە ئەرێنی ڕۆڵی سەرۆک وەزیرانی عێراقیان ھەڵسەنگاند بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان، ھیواشیان خواست لە قۆناغی داھاتوودا برەوی زیاتر بە پەیوەندییەکانی حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی ھەرێم بدرێت، بە لێکگەیشتن لەسەر بنەمای دەستور، کێشەکانی نێوانیان چارەسەر بکرێن.
دواتر مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمیش لەگەڵ پلاسخارت کۆبوەوەو گفتوگۆیان لەبارەی بارودۆخی گشتیی عێراق و چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان ھەرێم و بەغداد کرد.
دەقی پەیامەکە...
بەڕێز شێخ مشعل ئەحمەد جابر ئەلصباح
ئەمیری دەوڵەتی کوەیت
بەڕێزان گەلی کوەیت
بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی شێخ نەواف ئەحمەد جابر ئەلصباح-م بیست کەدوای ژیانێکی پڕ لەدەستکەوت بۆ خزمەتکردنی گەلی کوەیت گیانی سپارد.
پرسە و سەرەخۆشی خۆم ئاراستەی خێزانی ئال صباح و گەلی کوەیت دەکەم، لەپەروەردگاری مەزن داواکارین بەسۆز و میهرەبانی خۆی لەکۆچکردوو خۆشبێ، و بەبەهەشتی بەرینی شاد بکات و سەبوری کەسوکارو گەلی کوەیت بەگشتی بدات.
إنا لله وإنا إليه راجعون
قوباد تاڵەبانی
جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان
وەزارەتی خوێندنی باڵای ھەرێم رایگەیاند: لەسەر ڕاسپاردەی د. ئارام محمد قادر، وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی و لە پێناو بەشداری کردن لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان بڕیاردرا بە دواخستنی ھەر وانە یاخود تاقیکـردنەوەیەک لە رۆژانی ١٧ و ١٨ ئەم مانگە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، وانە و تاقیکردنەوەکان لە رۆژانی دواتر قەرەبودەکرێنەوە بۆ خوێندکارانی دانیشتوی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم.
وەزارەتی خوێندنی باڵا دەشڵێت: لەو دوو رۆژەدا لە سەرجەم مامۆستا و فەرمانبەر و قوتابیان و خوێندکارانی کە دەنگیان دەکەوێتە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم بە نەھاتوو ھەژمار ناکرێن.
"مستەفا ساڵح کریم"ساڵی ١٩٣٣ لە شاری سلێمانی لەدایک بووە، لە سەرەتای لاوی یەوە چووەتە ڕیزی حزبی شیوعی ئێراق، ساڵی ١٩٤٩ لە پۆلی چوارەمی ئامادەیی لەسەر چالاکیی سیاسی دوورخراوەتەوە، ساڵی ١٩٥٠ لە بەر ئەوەی لە ئامادەیی وەرنەگیراوەتەوە چووەتە -خانەی مامۆستایان- لە بەغداد، ساڵی ١٩٥١ لەلایەن تەحقیقاتی جینائیەوە لە بەغداد دەستگیرکراوە.
ھەروەھا لە بواری پەروەردەدا ماوەی ٣٢ساڵ مامۆستا و بەڕێوبەر و سەرپەرشتیاری پەروەردەیی بووە لە قەڵادزێ و سێوسێنان و دارۆخان و چوارتا و سلێمانی و فەللوجە و ڕومادی، جارێکی تر لە ساڵی ١٩٦٣ دەستگیرکراوە و ساڵ و نیوێک تەوقیف بووە.
لە ژیانی مامۆستایەتیدا چەندین جار تووشی دوورخستنەوە بووە، دواجاریان ساڵی ١٩٧٥ بوو نێررا بۆ ڕومادی و سێ ساڵ لەوێ مایەوە، لەسەر ھەڵوێستی بەرانبەر بەعس و قسەکردنی لە چەند کۆڕێکی ئەدەبی و پەروەردەیی ساڵی ١٩٨٤ لەوەزیفە دوورخرایەوە، لەسەر داوای ئەمن خانەنشین کراوە.
ساڵی ١٩٧٤ چووەتە ڕیزی شۆڕشی ئەیلولەوە، کراوە بە بەڕێوبەری ئێزگەی دەنگی کوردستان، لە دوای ڕاپەڕینەوە لە کوردستانی نوێ و لە الاتحاد دا کار دەکات لە ٢٠٠٠وە جێگری سەرنووسەری الاتحادە و لێپرسراوسی نووسینگەی سلێمانی بووە، لە ساڵی ٢٠٠١ لە کۆنگرە یەک لە سلێمانی و دوو کۆنگرەی ھەولێر بە جێگری نەقیبی ڕۆژنامەنووسانی کوردستان ھەڵبژێراوە.
لە رۆژی ١٦-١٢-٢٠١٨ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردوە
رەنج پشدەری چالاکوان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رۆژی ١٥ی ئەم مانگە نزیکەی ٧٠ کۆچبەر کە کوردیشیان تێدایە دوای ماوەیەک لە بەڕێکەوتنی بە لەمەکەیان لە ئاوی فەڕەنسا کێشەیان بۆ دروست دەبێت و ژمارەیەکیان دەکەونە ئاوەکەوە.
دەشڵێت، لە روداوەکەدا سێ کورد کە یەکێکیان گەنجێکی دانیشتووی حاجیاوا و دوانەکەی تریش ژنێک و پیاوێکی خەڵکی سلێمانین گیانیانلە دەستداوە و چەند کەسێکی تریش بێسەروشوێنن.
ئاماژەی بەوەشکرد، پۆلیسی فەڕەنسا باسی لەوە کردووە دوای ئاگادارکردنەوەیان گەیشتوونەتە شوێنی رووداوەکە و توانیویانە ٦٠ کۆچبەر رزگاربکەن.
دەقی پەیامەکەی سەرۆک بافڵ...
جەژنی رۆژوو لە خوشک و برایانی ئێزدی پیرۆزبێت و ھیوادارم ئەم جەژنە لە خۆشی و کامەرانیدا بەسەربەرن.
ئێزدییەکان بەشێکی گرنگ و کاریگەری کوردستانن و لەمێژووی خەباتی گەلەکەماندا رۆڵێکی دیار و بەرچاویان ھەیە، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەڕێزەوە لەو مێژووە دەڕوانێت و وەک ھەمیشە پشتیوان دەبێت بۆ پاراستنی مافەکانتان.
لەم بۆنەیەدا جەخت لە ھەنگاوی کرداری دەکەینەوە بۆ ئاوەدانکردنەوەی شەنگال و گەڕانەوەی ژیان بۆ ناوچەکە، ئێمەش پاڵپشت و پشتیوان دەبین.
شاد و سەرفرازبن
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دەقی پەیامەکە...
بەبۆنەی ھاتنی جەژنی رۆژووی ئێزی پیرۆزبایی لە خوشک و برایانی ئێزیدی لەھەرێمی کوردستان و عیراق بەگشتی دەکەین، ھیواخوازین ئەم جەژنە ببێتە ھەوێنی بەرقەراربوونی ئۆقرەیی و ئارامی لەوڵاتەکەماندا و پێکەوەژیانی ئاشتیانەی نێوان ئاین و ئاینزا و پێکھاتە جیاجیاکان و کۆتایی بێت بەئاوارەیی و نەھامەتیەکانی ھاوڵاتیانی ئێزیدی لە ھەرێمی کوردستان و عیراق و بگەرێنەوە بۆ زێدی خۆیان
تەئکیدیش دەکەینەوە کە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان ھەمیشە لەڕابردوو و ئێستاو داھاتووشدا پارێزگاری لە خوشکو برا ئێزیدییەکان دەکاتو وەک بەشێک لە پێکھاتەیەکی گرنگی کۆمەڵی کوردەواری سەیریان دەکات.
سەعدی ئەحمەد پیرە
وتەبێژی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان
دەقی پەیامەکە...
بەبۆنەی جەژنی ڕۆژووی ئێزییەوە پیرۆزباییەکی گەرم ئاراستەی خوشک و برا ئێزدیەکانمان لە کوردستان و عێراق و سەرانسەری جیھان دەکەین.
ئێزیدییەکان لەم چەندساڵەی رابردوو بەتایبەت لە ٣ ئابی ٢.١٤ دوچاری کارەسات و مەینەتی و جینۆساید بوونەتەوە ، بۆیە ئومێد دەکەین ھەوڵی ھەموو لایەک چڕبکرێتەوە بۆ گرنگیدان و ئاوەدانکردنەوەی ناوچەکانیان و سارێژکردنی زامەکانیان.
ھیوادارین ھەموو بۆنە و یادەکانتان بە شێوەیەکی ئاشتی و ھێمنی و شادی بەسەربەرن.
مەکتەبی سیاسیی
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دەقی پەیامەکە...
بەبۆنەی جەژنی رۆژووی ئێزدی، پیرۆزبایی لە ھەموو خوشک و برایانی ئێزدی لە کوردستان و جیھان دەکەم و ھیوای جەژنێکی خۆش و پڕ لە ئاشتی و ئارامییان دەخوازم.
بۆنە و سرووتە ئاینییەکانی ھەموو پێکھاتەکان دەرفەتێکی گرنگن بۆ بیرھێنانەوەی گرنگی قوڵکردنەوەی گیانی ئاشتەوایی و پێکەوەژیان. لە رۆژی جەژنی رۆژووی ئێزدی کە بۆنەیەکە بۆ لێبوردەیی و گەردن ئازایی لەناو خوشک و برایانی ئێزدیی، جەخت دەکەینەوە لەسەر چارەسەرکردنی ھەموو کێشەکانی ناوچەی شەنگال بە رێگەی ئاشتییانە.
ھیوادارم ئەم جەژنە ببێتە مایەی خێرو خۆشی بۆ ھەموو ئێزدییان و بەدووربن لە ھەموو ناخۆشییەک.
قوباد تاڵەبانی
سەرپەرشتیاری مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال
دوای ھەفتەیەک لە گفتوگۆ و ھەموارکردنەوەی پەیڕەوی ناوخۆ، پارتی دیموکراتی پێشکەوتنخوازی کورد لە سوریا ١٦ ھەمین کۆنگرەی ئاسایی خۆی کۆتایی پێھێنا و ئەندامانی ئەنجومەنی ناوەندی و سکرتێری گشتی ھەڵبژارد.
لە راگەیەندراوی کۆتایی کۆنگرەکەدا جەخت لە پاراستنی یەکڕیزی لایەنە کوردییەکان لە رۆژئاوای کوردستان کراوەتەوە، داواش لەلایەنەکانی رۆژئاوا دەکات کاری پێکەوەیی زیاتر بۆ خزمەتکردنی گەلی کورد ئەنجام بدەن.
رۆژی ٨ی ئەم مانگە پارتی دیموکراتی پێشکەوتنخوازی کورد لە سوریا ١٦ ھەمین کۆنگرەی ئاسایی خۆی لە رۆژئاوای کوردستان دەستپێکرد، ئەوەش یەکەمین کۆنگرەی ئەو حزبە بوو دوای کۆچی دوایی حەمید دەروێش سکرتێری پێشوو و یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی سەرۆک مام جەلال لە خەباتی رزگاریخوازی کورد لە شاخ و شاردا.
نەسروڵڵا زارع رەشنوودی کونسوڵی گشتی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، کۆماری ئیسلامی ئیران بە بایەخ و گرنگییەکی زۆرەوە دەڕوانتە بارودۆخی سیاسی عێراق بەگشتی و ھەرێمی کوردستان بەتایبەتی لە پێناو سەقامگیری سیاسی و ئاشتی و بەرەو پێشچوونی پروسەی سیاسی و گەشەسەندنی ئابووری و ئاوەدانی زیاتر و بەھێزترکردنی دیموکراسی لە ناوچەکەدا.
راشیگەیاند، تاران خوازیاری سەقامگیری سیاسی و ئەمنی و ئابورییە لە عیراق و ناوچەکە رێز لە بڕیاری پێکھاتە جیاجیاکانی عیراق دەگرێت.
ھەرلەو دیدارەدا، سەعدی ئەحمەد پیرە، وێرای خستنەڕووی رەوشی سیاسی، بەتایبەتیش پرسی ململانێیە نێودەوڵەتی و ھەرێمایەتیەکان، تەئکیدی کردەوە کە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان خوازیاری چارەسەری دیپلۆماسیانەی کێشە سیاسییەکانە لەسەر بنەمای بەند و بڕگەکانی دەستوری ھەمیشەیی عێراق لە رێگەی گفتوگۆی ئاشتیانە و لەیەکتر گەیشتن بە ئاراستەی چارەسەری گونجاو کە ببێتە مایەی خێر و خۆشی و سەقامگیری بۆ گەلانی عێراق.
بەپێی دوایین راپرسی کە لەلایەن رێکخراوی شەبەنگ بۆ دیموکراسی و ھەڵبژاردن لە کەرکوک ئەنجامدراوە، "ھاوپەیمانی کەرکوک ھێز و ئیرادەمانە" و بە جیاوازییەکی زۆر لە پێش لایەنەکانی دیکەوەیە و ٣٧٪ی دەنگی کەرکوکییەکانی بەدەستھێناوە.
لە راپرسییەکەدا دوو ھەزار و ٣٥٠ فۆڕم دابەشکراوە بەسەر کورد و عەرەب و تورکماندا و ٧٥.٥٪ی بەشداربووان رایانگەیاندووە کە بەشداری ھەڵبژاردنەکە دەکەن و دەنگدەدەن.
ھەر بەپێی ئەو راپرسییە، ھاوپەیمانی کەرکوک ھێز و ئیرادەمانە ٣٧٪ی دەنگەکانی بەدەستھێناوە و بە جیاوازییەکی زۆر لە پێش لیستەکانی دیکەوەیە، ھاوپەیمانی عەرەبی کەرکوک بە ١٥٪ لە پلەی دووەمدایە، دواتر ھاوپەیمانی عروبە ١١٪ و بەرەی تورکمانی ٩٪ و پارتی دیموکراتی کوردستان ٨٪ و ھاوپەیمانی مەشخەڵی کەرکوک ٢٪ بەدەستھێناوە.
وتیشی، "دابینکردنی ئەو ژمارە زۆرە لە محاویلەی کارەبا بۆ ئەو گەڕەکانە بە نزیکەیی کێشەی بێ کارەبایی دەیان گەڕەک چارەسەر دەکات و لە ماوەیەکی نزیکدا دەستدەکەن بە دانانیی ئەو محاویلانە و کۆتایی بە کێشەی بێ کارەبایی دەھێنین لەو گەڕەکانە".
عەلی شەممەری، ئەندامی لیژنەی نەوت و غاز و سامانە سروشتییەکان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، ھەشت خاڵی ناکۆکی ھەیە کە رێگرن لە دەستپێکردنەوەی ھەناردەی نەوتی ھەرێم لە رێگەی بەندەری جەیھانی تورکیاوە، خاڵە ناکۆکەکانیش پەیوەستن بە ھەرێمی کوردستان و چارەسەرنەکردنیشیان وادەکات دەستپێکردنەوەی ھەناردەی نەوت زیاتر دوابکەوێت.
وتیشی، یەکێک لەو ھۆکارانە کێشەی سەرەکیی چۆنێتیی گرێبەستی کۆمپانیا نەوتییەکانە و ناکۆکی لەسەرە، کە وایکردووە بەشێک لە کۆمپانیاکان دەستپێکردنەوەی بەرھەمھێنان و ھەناردەکردنەوەی نەوت رەت بکەنەوە.
راشیگەیاند، ھۆکارێکی دیکە بەرھەمی کۆمپانیا بیانییەکان لە ھەرێمی کوردستان لە بەرھەمی کۆمپانیاکانی تر زیاترە، ئەوەش جێگەی نیگەرانیی حکومەتی عێراق و وەزارەتی نەوتە و بووەتە ھۆی شەرمەزاریی بۆ کۆمپانیاکانی تر و بووەتە ھۆی وەستاندنی بەشێکی کارەکانیان.
پاشان سەعدی ئەحمەد پیرە وتەبێژی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە وتەیەکدا خۆشحاڵی خۆی دەربڕی بەوەی کە جارێکی تر لەگەڵ کەسوکار و خانەوادەی شەھیدانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان کۆدەبێتەوە، ئاماژەشی بەوەکرد، کە خۆی وەکو برای شەھید و خاڵی شەھید و مامی شەھید و کەسێک لە بنەماڵەکەیاندا بە درێژایی مێژووی شۆڕشەکانی کوردستان دەیان شەھیدیان بەخشیوە خۆی بە بەشێک لە کەسوکاری شەھیدان دەزانێت، وتیشی، خاوەنی راستەقینەی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بنەماڵە و کەسوکاری ئەو شەھیدانەن کە بۆ پارێزگاری کوردستان و یەکێتی نیشتیمانی کوردستان خوێنیان بەخشی، سەعدی ئەحمەد پیرە تەئکیدی کردەوە کە یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان ئەو ئەمانەتە گەورەیە ھەڵدەگرێت کە بڵێسە شەھید جەبار فەرمان ئاماژەیپێکرد، ھەر بۆیە یەکێک لە راسپاردەکانی کۆنگرەی پێنجەم زیاتر گرینگی دان بووە بە کەسوکاری شەھیدان و خزمەتکردنیان، ھاوکات سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی لە ھەموو کۆبوونەوە و سەردان و گفتوگۆکانیدا چ لە ناوخۆی یەکێتی چ لەگەڵ بە غدادیش یەکێک لە تەوەرە ھەرە گرنگەکانی مەسەلەی خزمەتکردنی کەسوکاری شەھیدان و زیاتر گرنگی پێدان بووە بە دابینکردنی ئایندەیەکی پڕ لە خۆشگوزەرانی بۆیان بەڵام ئەمە لە کاتێکدا دەکرێت کە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان زیاتر وە بەھێزتر دەربکەوێت بۆیە ئێمە لەبەردەم دوو ھەڵبژاردنداین ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق کە لە چەند رۆژی داھاتوودا ئەنجام دەدرێت، وە ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان کە چەند مانگێکی ماوە .
سەعدی ئەحمەد پیرە ئاماژەی بەوەکرد، کە سەرکەوتنی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەم ھەڵبژاردنە بەتایبەتی لە کەرکوک واتە سەرکەوتنی کورد، تەئکدیشی کردەوە کە کاندیدەکانی یەکێتی نیشتیمای کوردستان خۆیان بە داکۆکی کەر و نوێنەری ھەموو پێکھاتەکان دەزانن لەو شوێنانەی کە خۆیان تێدا کاندید کردوە .
لە کۆتاییدا سەعدی ئەحمەد پیرە روویکردە بنەماڵەی شەھیدان و ئاماژەی بەوەکرد، کە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان زۆر دڵنیایە کە بنەماڵە و کەسوکاری سەربەرزی شەھیدان جگە لە خۆیان ھاندەریش دەبن بۆ خەڵکانی تر تاوەکو لەم ھەڵبژاردنەدا بەشێوەیەکی بەرفراوان بەشداریبکەن لە پێناو سەرخستنی کاندیدەکانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان.
ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان کۆبوەوە و چەند پرسێکی تایبەت بە ھەرێمی کوردستانی تاوتوێکرد، بەپێی راگەیەنراوێکی ئەنجومەنی وەزیران، دامەزراوەکانی حکومەتی ڕاسپارد بەدواداچوون بۆ رێکارەکانی سەلامەتی لە شوێنە گشتی و تایبەتەکان بکرێت بە تایبەتی کە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ھەیە بۆ لەبەرچاوگرتنی ڕێکارەکانی سەلامەتی لەو شوێنانە.
لە تەوەرێکی تریشدا ئەنجومەنی وەزیران بە کۆی دەنگ، ڕاسپاردە و چارەسەرەکانی تایبەت بە پرسی زیادبوونی حاڵەتەکانی توندوتیژی دژی ژنان پەسەند کرد، کە لەلایەن جێگری سەرۆکوەزیران لە کۆبوونەوەی پێشووی ئەنجومەن خرابووە ڕوو.
سەبارەت بە کۆبوەنەوەکانیان لەگەڵ بەغداش پێشەوا ھەورامانی وتەبێژی حکومەتی ھەرێم رایگەیاند، لەسەرکۆی رێککەوتنەکان لەگەڵ بەغداد و ناردنی بەشە بودجە، حکومەتی ھەرێم بەمشێوەیەی ئێستا درێژە بە کۆبونەوەکان نادات، ئەگەر نییەتێکی جدی نەبێت بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.
راشیگەیاند، داھاتی مانگی رابردوی ھەرێم ٣٠٠ ملیار دینار بووە، بەڵام ھەموو مانگێک ئەو برە نییە و دەگۆڕێت.