جەنگی نێوان ئێران، ئیسرائیل و ئەمریکا
ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ سێشەممە، بڕیاری دا پاداشتێکی دارایی کە دەگاتە 15ملیۆن دۆلار ببەخشێتە هەر کەسێک کە زانیاریی وردی هەبێت و ببێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی میکانیزمە داراییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران.
ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی واشنتۆن دێت بۆ توندکردنەوەی فشارەکان لەسەر تاران و وشککردنی سەرچاوەکانی دابینکردنی دارایی ئەو وڵاتە.
تۆڕی "سی ئێن ئێن" بڵاویکردەوە، ئەم هەنگاوە لە رێگەی بەرنامەی "پاداشت بۆ دادپەروەری" سەر بە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا جێبەجێ دەکرێت، و ئەمەش بەشێکە لە هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ خنکاندنی ئابووری ئێران و ناچارکردنی تاران بۆ دانیشتن لەسەر مێزی گفتوگۆ بە مەبەستی واژۆکردنی رێککەوتنێکی نوێ.
ئەم بەرنامەیە ئامانجی کۆکردنەوەی زانیاریی وردە دەربارەی "سەرچاوەکانی داهاتی سوپای پاسداران و فەیلەقی قودس و لقەکانیان، یان میکانیزمەکانی ئاسانکاریی دارایی.
ماڵپەڕی هەواڵی ئەکسیۆسی ئەمریکی، لە زاری چەند لێپرسراوێکی باڵای سیاسی و سەربازیی ئەمریکا بڵاویکردەوە، سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی دەستپێکردنەوەی ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان دەکات ئەگەر دانوستانەکان شکست بهێنن و نەگەنە رێککەوتنێکی جێگیر.
ماڵپەڕەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، واشنتۆن ماوەی 10 رۆژ چاوەڕێی وەڵامی تاران بوو بۆ ئەوەی رەشنووسی پێشنیازێک کە جەنگەکە بەیەکجاریی کۆتایی پێبهێنێت، بگاتە دەستی و کۆشکی سپی گەشبین بوو کە هەڵوێستەکانی ئێران بەرەو رێککەوتن هەنگاو بنێن، بەڵام وەڵامەکەی تاران کە رۆژی یەکشەممە گەیشت، نەرێنی بوو و وەک ئەوە نەبوو کە ئەمریکا چاوەڕێی دەکرد.
لەلایەکی دیکەشەوە، سەرۆکی ئەمریکا بە ماڵپەڕەکەی راگەیاندووە، ئاگربەستەکەیان لەگەڵ ئێراندا لەژێر ئامێری هەناسەدانی دەستکردە و لە رەوشێکی خراپ دایە و خەریکە گیان دەسپێرێت.
هاوکات ماڵپەڕەکە، بەپێی لێکدانەوەی لێدوان و وتەی لێپرسراوە سەربازی و سیاسییەکانی ئەمریکا لەبارەی رەوشەکەوە، شرۆڤە و شیکارێکی بۆ ئەو ئەگەرانە کردووە کە لە ئەگەری شکستهێنانی یەکجارەکیی ئاگربەستەکە، دەشێت رووبدەن و ئەمانەن:
1. . یەکێک لەو بژاردانەی ترەمپ تاوتوێی دەکات، دەستپێکردنەوەی "پڕۆژەی ئازادی"یە، کە ئۆپەراسیۆنێکی ئەمریکایە بۆ پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکان لە گەروی هورمز.
2. بژاردەیەکی دیکە، دەستپێکردنەوەی هەڵمەتی بۆردومانکردن و لێدانی %25ـی ئەو ئامانجانەیە کە سوپای ئەمریکا دەستنیشانی کردوون بەڵام تا ئێستا لێی نەداون.
3. حکومەتی ئیسرائیل داوا لە ترەمپ دەکات فەرمانی ئۆپەراسیۆنێکی هێزە تایبەتەکان بدات بۆ دەستبەسەرداگرتنی کۆگای یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران، بەڵام ترەمپ دوودڵە چونکە کارێکی زۆر مەترسیدارە.
سەردانەکەی ترەمپ بۆ چین و نێوەندگیریکردنی ئەو وڵاتە:
ترەمپ لە کاتی بڕیارداندا چاوی لە گەشتەکەی ئەم هەفتەیەیەتی بۆ چین و چاوەڕوانیش دەکرێت، رۆژی چوارشەممە گەشت بکات و هەینی بگەڕێتەوە. لێپرسراوانی ئەمریکا پێیان وانییە پێش گەڕانەوەی لە چین بڕیاری دەستپێکردنەوەی جەنگ بدات و چاوەڕوانیش دەکرێت، ترەمپ لەگەڵ 'شی جینپینگ' سەرۆکی چین، باسی جەنگی ئێران بکات؛ چونکە چین فشاری لە ئێران کردووە رێککەوتن بکات، بەڵام تا ئێستا سەرکەوتوو نەبووە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ یەکشەممە، جەختی کردەوە کە ئێران لە رووی سەربازییەوە تێکشکاوە، هاوکات روونیشی کردەوە کە ئۆپەراسیۆنە شەڕکەرەکان دژی ئێران کۆتایییان نەهاتووە.
ترەمپ لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: لە قۆناغێکدا دەگەینە یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێران کە لە قووڵایی ژێر وێرانەکاندا نێژراوە و دەیخەینە ژێر چاودێرییەوە، هێزی بۆشایی ئاسمانی ئەمریکاش ئەرکی ئەو کارەی لە ئەستۆیە.
هەروەها وتی: هەرگیز ناتوانین رێگە بدەین ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی،"
و ئاماژەی بەوەش کرد: نەموتووە ئۆپەراسیۆنە شەڕکەرەکان دژی ئێران کۆتایییان هاتووە، بەڵکوو گوتم کە ئەوان تووشی شکست بوون.
لە بەردەوامی قسەکانیدا ترامپ وتی: ئێران نە هێزی دەریایی، نە هێزی ئاسمانی و نە چەکی دژە فڕۆکەی ماوە،"
تیشکی خستە سەر ئەوەش کە "سێ چینی سەرکردایەتی ئێران لەناو براون، بەڵام پێموایە ئێمە مامەڵە لەگەڵ کەسانێکدا دەکەین کە جۆرە هێزێکی دیاریکراویان هەیە.
تاران ئاستی هەڕەشەكانی بۆ سەر هێزەكانی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی بەرزكردەوە.
محەمەد ئەكرەم نیا، وتەبێژی سوپای ئێران رایگەیاند، لەمەودوا ئەو وڵاتانەی پابەندی سزاكانی ئەمریكان، بۆ تێپەڕبوون لە گەرووی هورمز رووبەڕووی ئاستەنگ دەبنەوە.
لە ئێستاشدا پەرلەمانی ئێران خەریكی داڕشتنی یاسایەكە بۆ قەدەغەكردنی تێپەڕبوونی كەشتیی وڵاتە دوژمنەكان.
لەلایەكی دیكەوە، هێزی دەریایی سوپای پاسداران هۆشداری دا كە هەر هێرشێك بۆ سەر كەشتییەكانیان، بە وەڵامێكی توند بۆ سەر بنكە و كەشتییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە كۆتایی دێت.
سەید مەجید مووسەوی، فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران جەختی كردەوە كە موشەك و فڕۆكە بێفڕۆكەوانەكانیان لەوپەڕی ئامادەباشیدان و ئامانجە ئەمریكییەكانیان نیشانە گرتووە، تەنها چاوەڕێی فەرمانی تەقەكردن دەكەن بۆ تێكشكاندنی دوژمن.
سەرۆک کۆماری ئێران جەخت لە گۆڕینی ستراتیژیی نەیارانی وڵاتەکەی دەکاتەوە بۆ تێکدانی رەوش و بواری دارایی، پاش ئەوەی لە مەیدانی سەربازیدا نەیانتوانی ئامانجەکانیان بپێکن.
مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، دوای ئەوەی "دوژمنان" لە شەڕی سەربازیدا سەرکەوتوو نەبوون، ئێستا هەوڵ دەدەن شەڕەکە بگوازنەوە بۆ بواری ئابوری و جەختی لەوەش کردەوە کە پێویستە گەل بە رۆڵی خۆیان ئەم پیلانە پووچەڵ بکەنەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، وڵات پێویستی بە جوڵەیەکی گشتگیری جەماوەری هەیە بۆ چاکسازی لە شێوازی بەکارهێنان و بەهێزکردنی بەشداریی کۆمەڵایەتی.
مەسعود پزیشکیان ئەوەشی خستەڕوو، هێزە چەکدارەکان ئەرکی خۆیان لە رووبەڕووبوونەوەی دوژمن بە باشی جێبەجێ دەکەن، بەڵام پێویستە خەڵکیش لەم مەیدانەدا پشکی خۆیان هەبێت، ئەویش لە رێگەی دەستپێوەگرتن و میانداری لە بەکارهێنانی وزەدا.
فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا رێگریكردنی لە 58 كەشتی و تێكشكاندنی 4 كەشتی ئێرانی لە سەرەتای گەمارۆی دەریاییەوە راگەیاند.
فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا رایگەیاند، لە سەرەتای گەمارۆی دەریایی سەر ئیران تا ئێستا رێگرییان لە 58 كەشتی بازرگانی ئێران كردووە بەندەرەكانی ئێران جێبهێڵن یان لەنگەر بگرن و 4 كەشتیشیان تێكشكاندووە كە ویستویانە لە گەمارۆی دەریایی دەرباز ببن
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا ئەوەشی راگەیاند، بە تەواوەی هێزەوە گەمارۆی دەریایی دژی ئێران بەردەوام دەبێت
ئەوەش لە كاتێكدایە، وەزارەتی بەرگری بەریتانیا رەوانەكردنی كەشتی جەنگی ئیچ ئێم ئێس دراگۆنی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست راگەیاند، لە ئەگەری بەشداریكردنیان لە هەر ئەركێكی نێودەوڵەتی بۆ كردنەوەی گەروی هورمز و بەردەوامبوونی هاتوچۆی ئازادی كەشتییەكان
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: ئێران دەیەوێت رێککەوتن بکات و لە ئایندەیەکی نزیکدا چاوەڕێی وەڵامێکیان دەکەین.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بە کەناڵی ئێڵ سی ئای فەرەنسی راگەیاند، تاران ئارەزووی جددی بۆ رێککەوتن هەیە و واشنتۆنیش چاوەڕێی وەڵامە.
ئاماژەی بەوەشکرد، پێشبینی دەکەن لە ئایندەیەکی نزیکدا وەڵامێکمان لەلایەن ئێرانەوە پێ بگات.
سەبارەت بە ئاگربەستی نێوان روسیا و ئۆکراین، سەرۆکی ئەمریکا راشیگەیاند، ئەو لایەنی سەرەکی بووە لە بەدەستهێنانی ئاگربەستە کاتییەکەی نێوان کیێڤ و مۆسکۆ، ئەوەشی خستەڕوو، "ئەوە من بووم ئاگربەستەکەم بەدەستهێنا".
ترەمپ جەختی لەوەش کردەوە، درێژکردنەوەی ئەو ئاگربەستە "کارێکی زۆر باش دەبێت"، هەرچەندە ئامادە نەبوو لێدوان لەسەر ئەو هەواڵانە بدات کە باس لە پێشێلکاریی ئاگربەستەکە دەکەن لەلایەن روسیاوە.
ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە بەهۆی ململانێکانی واشنتۆن و تاران، هاتوچۆی دەریایی لە تەنگەی هورمز پەکیکەوتووە و نرخی نەوت روی لە بەرزبوونەوە کردووە، هاوکات مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا داوای لە ئەوروپییەکان کردووە هاوکاری ئەمریکا بکەن بۆ پاراستنی ئاسایشی دەریاوانی، بەڵام وڵاتانی ئەوروپا تا ئێستا مەرجی رێککەوتنی ئەمریکا و ئێرانیان داناوە بۆ هەر دەستوەردانێک.
لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ چارەسەری کێشەکان، ئێران کار لەسەر هەڵسەنگاندنی پێشنیازێکی نوێی ئەمریکا دەکات بۆ گەیشتن بە رێککەوتن.
ئیسماعیل بەقائیی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، هێشتا سەرقاڵی لێکۆڵینەوە و خوێندنەوەی وردن بۆ ئەو پێشنیازەی کە لەلایەن ئەمریکاوە پێشکەشیان کراوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، هەر کاتێک لێکۆڵینەوەکانیان تەواو بوو، وەڵامی رەسمی خۆیان بڵاو دەکەنەوە، هەروەها راشیگەیاند، هێرشەکەی رۆژی پێنجشەممەی ئەمریکا پێشێلکردنێکی روونی ئاگربەستە و فشارێکی تر دەخاتە سەر رەوشەکە.
ئەمەش لەکاتێکدایە، ئەمرۆ مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، چاوەڕوانی ئێران دەکەن ئەمڕۆ وەڵامی پێشنیازەکەیان بداتەوە سەبارەت بە ئەنجامدانی دانوستان و گەیشتن بە رێککەوتن.
فەرماندیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا رایدەگەیەنێت، گەمارۆی زیاتر لە 70 کەشتیی نەوتهەڵگری ئێران دراوە و رێگری لە چوونەناوەوە و چوونەدەرەوەیان دەکرێت.
فەرماندەیی ناوەندی هێزەکانی ئەمریکا'سێنتکۆم' لە نوێترین راگەیەندراویدا ئامارێکی نوێی سەبارەت بە گەمارۆ دەریاییەکانی سەر ئێران بڵاوکردەوە و رایگەیاند، لە ئێستادا هێزەکانیان رێگری لە هاتووچۆی زیاتر لە 70 کەشتی نەوتهەڵگر نەوت دەکەن لە بەندەرەکانی ئەو وڵاتەدا.
سێنتکۆم ئاشکرایکرد، ئەو ئەو کەشتی نەوتهەڵگرانەی لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە پەکخراون، توانای گواستنەوەی زیاتر لە 166 ملیۆن بەرمیل نەوتی ئێرانییان هەیە.
ئەوەشی خستەڕوو، بەهای ئەو بڕە نەوتەی لەناو کەشتیانەدا دەستبەسەرە، بە زیاتر لە 13 ملیار دۆلار دەخەمڵێندرێت.
ئەم هەنگاوەی واشنتۆن، کە وەک بەشێک لە فشارە چڕەکانی سەر تاران هەژمار دەکرێت، ئامانج لێی بڕینی سەرچاوە داراییەکانی ئێرانە لە رێگەی هەناردەی نەوتەوە، سێنتکۆم جەختی کردووەتەوە کە هێزەکانیان بەردەوام دەبن لە رێگریگرتن لە هەر هەوڵێکی تێپەڕاندنی گەمارۆکان لە بەندەرەکانی ئێراندا، ئەمەش لە کاتێکدایە کە گرژییە سەربازییەکان لە ناوچەکە گەیشتوونەتە ئاستێکی نوێ.
وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، توانای موشەکییان ئێستا 120%ـەو وڵاتەکەشی 1000% لە ئامادەباشی تەواودایە بۆ بەرگریکردن لە گەلەکەی.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ لە پەیامێكدا كە لە هەژماری خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس بڵاوی كردۆتەوە، رایگەیاندووە،هەر كاتێك چارەسەرێكی دیپلۆماسی پێشنیار بكرێت، ئەمریكا دەست دەداتە سەركێشییەكی سەربازیی بێباكانە،جەختی لەوەش كردەوە كە ئێرانییەكان هەرگیز مل بۆ فشارەكان نادەن و لە بەرامبەریاندا چۆك دانادەن.
هەروەها ئاماژەی بە توانای سەربازیی وڵاتەكەی كرد و تیشكی خستە سەر ئەوەی كە كۆگای مووشەكیی ئێران و توانای هاویشتنیان كەمی نەكردووە، بەڵكو ئەو ئامارانەشی باس لەوە دەكەن توانای مووشەكییان بەراورد پێش جەنگەكە ٪75 كەمی كردووە دوورن لە راستییەوە، بەپێچەوانەوە گەشتۆتە ٪120.
هێزی دەریایی ئێران رایگەیاند، دەستیان بەسەر كەشتییەكی نەوتهەڵگردا گرتووە كە لە دەریای عوماندا جوڵەی نایاسایی هەبووە.
هێزی دەریایی ئێران رایگەیاند، لە دەریای عوماندا دەستیان بەسەر كەشتییەكی نەوتهەڵگردا گرتووە بە ناوی ئۆشن كۆی كە ئاڵای دورگەی مارشاڵی لەسەرە و لەلایەن ئەمریكاوە خاوەندارێتی ئەكرێت رادەستی دەسەڵاتە دادوەرییەكانیان كردووە، چونكە ئەو كەشتییە هەوڵی داوە رێگری لە هەناردەی نەوتی وڵاتەكە بكات.
سەرچاوە هەواڵییەكان ئاماژەیان بەوە كردووە كە هاوكات سێ كەشتی تری ئێرانی توانیویانە فشاری گەمارۆ دەریاییەكانی ئەمریكا بشكێنن، هەروەها كەشتیی حەسنای ئێرانیش كە ئەمریكا بانگەشەی ئەوەی كردبوو بۆردومانی كردووە، دووبارە لەسەر رادارەكان دەركەوتووەتەوە.
سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت، ئاگربەست لەگەڵ ئێران بەردەوامە و هێرشەكانیشیان تەنها گورزێكی سوك بوون و وەڵامی هێرشەكانی ئەو وڵاتەشیان داوەتەوە.
دوای هێرشە ئاسمانییەكانی سوپای ئەمریكا بۆسەر چەند ئامانجێكی سەربازیی لە ناوخۆی ئێران، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، ئاگربەست لەگەڵ تاران هێشتا بەردەوامە و چووەتە بواری جێبەجێكردنەوە، هێرشەكانی شەوی رابردووشیان تەنها گورزێكی سوك بووە و نابێتە هۆی تێكدانی ئاگربەست.
وتیشی، سێ كەشتی جەنگی ئەمریكی بە سەركەوتوویی لە هێرشی هێزەكانی ئێران لە گەروی هورمز رزگاریان بووە و هیچ زیانێكیان بەرنەكەوتووە، سەرجەم ئەو كەشتییانەش تێكشكێنراو كە تەقەیان لە كەشتییەكانیی ئەمریكا كردووە.
ترەمپ جەختیشیكردەوە، گەمارۆیەكی دەریایی پۆڵاین دەخەنە سەر ئێران و ئەگەر بە خێرایی رێككەوتنێكی نوێش ئیمزا نەكەن، هێرشی زۆر توندتر دەكەنە سەر ئەو وڵاتە.
وەزارەتی بەرگری ئیمارات بڵاویکردەوە، بەیانی ئەمڕۆ بەرپەرچی هێرشە موشەكی و درۆنەكانی ئێرانیان داوەتەوە.
وەزارەتی بەرگری ئیمارات ئاشکرایکرد، بەرگری ئاسمانی وڵاتەكەیان سەرلەبەیانی ئەمڕۆ مامەڵەی لەگەڵ چەندین هێرشی موشەكی و فڕۆكەی بێفڕۆكەوان كردووە كە لەلایەن ئێرانەوە ئاڕاستە وڵاتەكەیان كراوە.
وەزارەتی بەرگری ئیمارات روونیشیكردەوە، ئەو دەنگە بەرزانەی لە ناوچە جیاجیاكانی وڵات بیستراون، دەرەنجامی تێكشاندنی موشەكە بالیستییەكان بووە لەلایەن سیستمی بەرگری ئاسمانیەوە، وتیشی لە شەوی رابردووە چەندین هێرشی دیكە ئاراستەی ئیمارات كراوە.
ئەو روداوە دوای ئەوە دێت، دوێنێ ناوچەكە ئاڵۆزییەكی توندی بەخۆوە بینی و كۆتایی بەو هێمنییه رێژەییە هات كە لە نێوان هێزە دەریاییەكانی ئەمریكا و ئێران لە دوای ئاگربەست لە 8ـی نیسانەوە دەستیپێكردوە.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا 'سێنتکۆم' ئاشکرایکرد، هێزەکانیان لە دەریای عومان رێگرییان لە کەشتییەکی نەوتهەڵگری ئێرانی کردووە کە ویستوویەتی گەمارۆ دەریاییەکان بشکێنێت.
سێنتکۆم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ سەعات 9ـی بەیانی، کەشتییەکی نەوتهەڵگری ئێرانی بە ناوی ' M/T Hasnaحەسنا'، کە هەوڵیداوە بەرەو یەکێک لە بەندەرەکانی ئێران بڕوات، بەڵام لەلایەن هێزە دەریاییەکانی ئەمریکاوە چاودێری کراوە.
لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ دوای ئەوەی چەندین جار ئاگاداری درایە کەشتییەکە کە سەرپێچی گەمارۆکانی ئەمریکا دەکات و تیمی کەشتییەکەش پابەند نەبوون، فڕۆکەیەکی جەنگی لە جۆری (F/A-18 Super Hornet) کە لەسەر کەشتیی فڕۆکەهەڵگری (USS Abraham Lincoln)ـەوە فڕیبوو، بە تۆپی 20 ملم هێرشی کردە سەر سوکانی کەشتییەکە و لەکاریکست."
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا جەختی کردەوە، کەشتییەکە ئێستا پەککەوتووە و ناتوانێت بەرەو ئێران بڕوات، هەروەها دوپاتی کردەوە کە گەمارۆی دەریایی بۆ سەر هەموو ئەو کەشتییانەی دەیانەوێت بچنە ناو بەندەرەکانی ئێران یان لێی بچنە دەرەوە، بە توندی بەردەوامە.
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران هۆشداری دەدات لە هەوڵەکانی ئەمریکا بۆ سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بە مەبەستی لاوازکردنی وڵاتەکەی و ناچارکردنیان بۆ تەسلیمبوون لە بەرانبەر فشارەکاندا.
محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی رووبەڕووی یەکێک لە گەورەترین جەنگەکانی سەردەم بووەتەوە و هۆشداریش دەدات کە دوژمنان هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی یەکڕیزی ناوخۆیی ئێران دەدەن.
قالیباف لە وتارێکدا ئاماژەی بەوە کرد، ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لە رێگەی فشارە ئابورییەکان و سەپاندنی "گەمارۆی دەریایی"، دەیانەوێت ئێران لە ناوەوە لاواز بکەن و بەرەو تەسلیمبوونی بەرن.
وتیشی: "نیشانەکانی ئەم فشارە لە هەنگاوە نوێیەکانی ئەمریکا لە گەروی هورمز و رێڕەوە ئاوییە هەستیارەکاندا بە رونی دەردەکەون."
سەبارەت بە رەوشی بژێوی و ئابوری، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران ئاشکرایکرد، بەشێک لە قەیرانەکان پەیوەندییان بە کێشە کۆنەکانەوە هەیە، بەڵام بەشەکەی تری راستەوخۆ پەیوەستە بە بارودۆخی جەنگەکەوە.
قالیباف داوای لە حکومەت کرد، بە شەفافی پلانەکانی خۆی بۆ رووبەڕووبوونەوەی بەرزبوونەوەی نرخەکان بۆ خەڵک ڕون بکاتەوە، هەروەها کار بکرێت بۆ کەمکردنەوەی کاریگەریی فشارەکان لەسەر هاووڵاتییان.
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، داوای لە خەڵکیش کرد لەم قۆناغەدا هاوکار بن و زیادەڕۆیی لە بەکارهێنانی شتومەکدا نەکەن.
ئەم لێدوانانەی قالیباف لە کاتێکدایە کە گرژییەکان لە دەریادا گەیشتوونەتە ئاستێکی مەترسیدار و گەمارۆکانی سەر هەناردەی نەوتی ئێران فشاری زۆری بۆ سەر بازاڕە ناوخۆییەکانی ئەو وڵاتە دروست کردووە.
لە چوارچێوەی هەوڵە نوێیەکانی واشنتۆن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان لەگەڵ تاران، سەرۆکی ئەمریکا ئومێدی زۆری هەیە رێککەوتنێکی نوێ لە نێوان هەردوو وڵاتدا ئیمزا بکرێت.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانکدا بۆ کەناڵی 'پی بی ئێسPBS'، گەشبینی خۆی بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی نوێ لەگەڵ ئێران نیشاندا و رایگەیاند، هەست دەکات واشنتۆن لە ئیمزاکردنی ڕێککەوتنەکە نزیک بووەتەوە.
ترەمپ لە لێدوانەکەیدا ئاماژەی بەوە کردووە: هەست دەکات زۆر نزیکن لە رێککەوتن، بەڵام پێشتریش هەمان هەستی هەبووە، بۆیە دەبێت چاوەڕێ بکەن بزانن چی رودەدات.
لە لایەکی ترەوە و سەبارەت بە تیمی دانوستانکار، سەرۆکی ئەمریکا ئەوەی خستەڕوو، رەنگە ئەمجارە پەنا بۆ نێردە تایبەتەکانی وەک 'ستێڤ ویتکۆف' و 'جارید کۆشنەر'ـی زاوای نەبات و ئاشکرایکرد، لە ئێستادا تاوتوێ ئەوەی نەکردووە، کە ئەوان بنێرێت بۆ دانوستانەکان لەگەڵ ئێران.
ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر بگەنە رێککەوتن لەگەڵ ئێران سزاکان لەسەر ئەو وڵاتە کەمدەکەنەوە و بەشێکی هەڵدەگرن.
"ئەگەر رێککەوتن بکرێت لە ئێران نادەین، بەڵام ئەگەر رێککەوتن نەکرێت زۆر بەهێزتر لە پێشتر بۆردومانی ئێران دەستپێدەکەینەوە" سەرۆکی ئەمریکا وا دەڵێت.