هەواڵەکان
مەحموود ئەحمەدی نەژاد، لە ساڵی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٣ سەرۆک کۆماری ئێران بووە، ئێستاش فۆڕمی کاندیدبوونی بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران پڕکردۆتەوە، کە مانگی داھاتوو بەرێوەدەچێت.
سەرۆکی ئێران، لەبەشێکی تری لێدوانەکەیدا ئاماژەی بەوەشدا: ھێڵی ئاسنینی نێوان ئێران و سوریاو عێراق زەمینە خۆش دەکات بۆ لکاندنی وڵاتەکەی بە دەریای سپی ناوەڕاست و لەڕووی سیاسیی و ئابووریش، بایەخی بۆ ئێران دەبێت.
ئەمڕۆ وەزیری پێشمەرگە سەردانی سەنگەرەکانی ھێزی پێشمەرگەی کرد لە باشیک و خازر و ڕایگەیاند کە لێکتێگەیشتنی باش لەگەڵ سوپای عێراق ھاتووەتە کایەوە.
شۆڕش ئیسماعیل وتیشی، ھێزی پێشمەرگە لە تەواوی ناوچەکان سەنگەرەکانیان بە ڕووی تیرۆریستان بەھێزە، ئامادەشن ھەمیشە بەرامبەر تیرۆریستان بجەنگن لە پێناو ئارامی و ئاسایشی ھەرێم و ناوچەکە و پاڵپشتی خۆمانیان بۆ دووپات دەکەینەوە بۆ بەھێزکردنی توانای سەربازی لۆجستی.
وەزیری پێشمەرگە لە کۆبوونەوەکەیدا لەگەڵ بەرپرسانی باڵای پێشمەرگە، ئاماژەی بەوەشدا: ئەو لێکتێگەیشتنەی لەگەڵ وەزارەتی بەرگری عێراق ھاتووەتە ئاراوە، جێی بایەخە و ھیوادارن ڕێککەوتنێکی گشتگیر لەو بارەیەوە بکرێت، کە زامنی پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە بێت.
وەزارەتی تەندروستی عێراق ڕایگەیاند، لە ٢٤ سەعاتی ڕابردوودا ٤ ھەزار و ٥١٢ کەسی تر تووشی کۆرۆنا بوون و ٢٨ کەسی تریش گیانیان لە دەستدا، کۆی گشتی تووشبووانیش گەیشتووەتە سەروو یەک ملیۆن و ١٣٢ ھەزار کەس، تا ئێستاش نزیکەی ١٦ ھەزار کەس گیانیان لە دەستداوە و ڕێژەی چاکبوونەوەش گەیشتووەتە ٩٠.٩٪ی چاکبووان.
وەزارەتی گواستنەوەی عێراقیش ڕایگەیاند، سێیەم گەشت بۆ ئەو عێراقییانە ڕێکدەخەن کە لە "ھندستان" گیریان خواردووە، ھێڵی ئاسمانی عێراقیش باشترین ڕێکاری تەندروستی دەگرێتەبەر لە کاتی گەشتەکە و گەڕانەوەی ئەو کەسانەش بۆ وڵاتەکە بە پێی ڕێنماییەکانی لیژنەی باڵای تەندروستی و سەلامەتی عێراق دەبێت.
ھاوکات ئیسرائیل بە درێژایی سنورەکانی لەگەڵ کەرتی "غەززە" تانکی بڵاوکردووەتەوە و لە کەرتی "غەزە"شەوە ١٠٠ موشەک ئاڕاستەی "ئیسرائیل" کرا.
تا ئێستا ژمارەی کوژراوانی فەلەستین بۆ ٨٣ کەس بەرزبووەوە و لە بەرامبەردا ٧ ئیسرائیلی کوژراون، میسڕ و ئەمریکاش ھەوڵەکانیان دەستپێکردووە بۆ نێوەندگیری و ڕاگرتنی شەڕەکە.
نادر ڕۆستی وتەبێژی دەستەی گەشتوگوزاری ھەرێمی کوردستان، بە کوردسات نیوزی ڕایگەیاند، بەھۆی ڕێکارە تەندروستییەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا گەشتیاران سەردانی ھەولێر و دھۆکیان نەکردووە، ئەو جموجوڵە گەشتیارییەی کە ھەیە تەنھا لە سنووری سلێمانیە.
بە پێی ئامارەکانی بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری سلێمانی، لە ڕۆژانی ڕابردوودا نزیکەی ٣٠ ھەزار گەشتیار سەردانی سلێمانیان کردووە.
ھەسەدە لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، ئۆپراسیۆنەکەیان لە ناوچەی وادی "عەجیج" لە باکوری خۆرھەڵاتی "دێرەزوور" کۆتایی ھات و توانیان ١٢ حەشارگەی تیرۆرستان لە سنوری نێوان عێراق و سوریا لەناوببەن، چەند ڕێگەیەکیشیان دۆزیوەتەوە کە تیرۆریستان بۆ ھاتووچۆ و چوونە عێراق بەکاریان دەھێنا.
بە پێی ڕاگەیەندراوەکەی ھەسەدە، ئۆپراسیۆنەکەیان ٤ ڕۆژی خایاندووە و ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی پشتگیری ئۆپراسیۆنە وشکانی و ئاسمانییەکانیان کردووە و چەند بۆردوومانێکیان لە ڕێی مووشەکەوە بۆ سەر چەند مۆڵگەیەکی تیرۆریستانی داعش ئەنجامداوە.
کۆمسیۆنی ھەڵبژاردن: پێویستمان بە ٢٠٠ ھەزار کارمەندە بۆ سەر سندوقەکانی دەنگدان
کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند، لەچوارچێوەی ئامادەکارییەکان بۆ ھەڵبژاردنی پێشوەخت لە عێراق، دوای پشوەکانی جەژنی رەمەزان فۆڕمی داوکاری بۆ کارمەندانی سەرسندوقەکانی دەنگدان بڵاودەکەنەوە، ئەو کەسەی دەبێتە کارمەندی سەر سندوق، پێویستە بڕوانامەی ئامادەیی و کارتی دەنگدانی ھەبێت و دانیشتووی ئەو پارێزگایە و لەدایکبووی ساڵی ٢٠٠٢ بەرەو سەرەوە بێت، ھاوکات خوێندکارانی زانکۆ و پەیمانگەکانیش دەتوانن بەشێوازی ئەلیکترۆنی داواکاری پێشکەش بکەن.
راشیگەیاند، بۆ ھەڵبژاردنی پێشوەخت لە عێراق کە بڕیارە لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ بەڕێوەبچێت، کۆمسیۆن پێویستی بە نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کارمەند ھەیە.
ھەر لەو راگەیەندراوەی وەزارەتی کشتوکاڵدا ھاتووە، سەرەڕای ئەوەی کە لە رۆژی ١١ی مانگەوە ھاوردەکردنی ئەو بەرھەمە قەدەغەکراوە بەڵام ١٠ رۆژ وادەش دراوە بەو بازرگانانەی کە پێشتر مۆڵەتی ھاوردەکردنیان وەرگرتووە بۆ ئەوەی زەرەر نەکەن و شوتی و کاڵەکە ھاوردەکانیان ساغ بکەنەوە.
ئەم ھەنگاوەی وەزارەتی کشتوکاڵ بۆ بەرگرتنە لە زیانی جوتیارانی عێراق کە ساڵانە بەھۆی ھاوردەکردنی بەرھەمە کشتوکاڵیەکان لە سوریا و ئێران و تورکیاوە بە ملیۆنان دینار زەرەر دەکەن.
وەزارەتی پێشمەرگەی ھەرێم رایدەگەیەنێت، تیرۆریستانی داعش لە بۆشایی لەنێوان پێشمەرگەو سوپای عێراق، خۆیان رێکخستۆتەوەو پەلامارە تیرۆریستییەکانیان زیادکردووە.
وەزارەتی پێشمەرگە راگەیەنراوێکی سەبارەت بە پەلاماری تیرۆریستان بۆ سەر ھێزەکانی پێشمەرگە لە سنوری قەزای کفری بڵاوکردەوەو رایگەیاند، لەماوەی رابردودا، لەئەنجامی بۆشایی ئەمنی لەنێوان سەنگەرەکانی ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق چەند جارێک ھۆشدارییان داوە، چونکە تیرۆریستانی داعش توانیویانە خۆیان ڕێکبخەنەوەو لەئێستادا لەشێوەی گروپ و مەفرەزەی جۆراوجۆر دەرکەوتونەتەوە. بۆ سەلماندنی ئەو ڕاستیەش، ماوە ماوە کردەوەیەکی دڕندانەی تیرۆریستی ئەنجام دەدەن.
رونیشیکردۆتەوە، شەوی چوارشەممە تیرۆریستان پەلاماری سەنگەرێکی لیوای ١١٦ی ھێزی پێشمەرگەیان داوە،لەسنوری قەزای کفری و لەئەنجامی ئەو پەلامارە، پێشمەرگەیەک شەھیدبووە، پەلامارەکەش لەلایەن ھێزەکانی پێشمەرگەوە بەرپەرچ دراوەتەوە.
وەزارەتی پێشمەرگە جەخت لەوەش دەکاتەوە، ھێزی پێشمەرگە لەئاست ئەوکردەوانە بێدەنگ نابێت و لەکاتی خۆیدا وەڵامی توندی دەبێت، بەڵام بۆ رێگریکردن لەو رووداوانە و تێکشکاندنی تەواوەتی تیرۆریستان پێویستییان بە رێککەوتنێکی گشتگیر و ھەمەلایەن، لەگەڵ سوپای عێراق ھەیە.
بەیانی ئەمڕۆ سوپای ئیسرائیل زنجیرەیەک بۆردوومانی بۆ سەر کەرتی "غەزە" ئەنجامدا، کە بەھێزترین بوون لە سەرەتای دەستپێکردنی ئاڵۆزییەکانەوە و بارەگای دەزگای ئەمنی سەر بە "حەماس" کرایە ئامانج و بارەگای سەرەکی پۆلیسی بزووتنەوەکەش خاپور کرا.
ھاوکات بزووتنەوەی "حەماس" نزیکەی ٢٠٠ مووشەکی ئاڕاستەی شارەکانی "ئیسرائیل" کردووە. بەپێی وەزارەتی تەندروستی فەلەستینیش، ٣٥ کەس کە لە نێویاندا ١٠ منداڵ و ژن ھەیە کوژراون و ٢٢٠ کەسی تریش برینداربوون.
لە چوارچێوەی کاردانەوەکانیشدا، "تور وینسلاند" نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە خۆرھەڵاتی ناوەڕاست رایگەیاند، پێکدادانەکان جەنگێکی گشتگیری لێدەکەوێتەوە.
بڕیاریشە ئەمڕۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کۆبوونەوەیەکی بەپەلە ئەنجام بدات، کە دەبێتە سێیەمین کۆبوونەوە لە ماوەی ٣ رۆژدا و بە داخراویی و لەسەر داوای "تونس و نەرویژ و چین" دەبێت.
"دۆناڵد ترامپ" سەرۆکی پێشووی ئەمریکاش لە راگەیەندراوێکدا وتی، لە سەردەمی "جۆ بایدن" ناسەقامگیری لە جیھان زیاتر بووە، چونکە لاوازی "بایدن" و پشتگیری نەکردنی "ئیسرائیل" پەلاماری زیاتری بۆ سەر ھاوپەیمانەکانیان لێدەکەوێتەوە.
ھاوکات "موقتەدا سەدر" سەرۆکی رەوتی سەدر پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ ژمارەیەک لە سەرکردەکانی فەلەستین ئەنجامدا و پشتیوانی بۆ دەربڕین.
وتیشی، تورکیا ھەوڵی دروستکردنی بارەگا و بنکەی سەربازی دەدات لە گوندی کێستە، بەمەبستی رووبەڕووبونەوەی ھێزەکانی پەکەکە، ھاوکات بەھۆی گرنگی ناوچەکە و روانینی بەسەر گوندەکانی تردا، سوپای تورکیا دەیەوێت لەو رێگەیەوە چاودێری گوندەکانی بەرواری باڵا بکات، ھەروەھا سوپای تورکیا دەیەوێت ئۆپراسیۆنەکەی لە چیای مەتینا فراوانتر بکات.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، تەنیا رێگە بە ھاتووچۆی ئەو ھاووڵاتییانە دەدرێت، لەلایەن کونسوڵخانەی ئێران ڤیزایان وەرگرتووە.
ھاوکات حکومەتی ئێران بەھۆی زیاتر بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا قەدەغەی گەشتکردنی ھاووڵاتیانی تا ٢١ی ئەم مانگە لە ھەموو دەروازە سنورییەکانی وڵاتەکەی درێژکردۆتەوە.
لە بەشێکی تری راپۆرتەکەدا ھاتووە، لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠ بۆ مانگی نیسانی ٢٠٢١ چاودێری رەوشی ئازادە رادەربڕینیان کردوە، کەسانێک بەئامانج کراون بەھۆکاری پەیڕەوکرنی مافەکانیان لە رێپۆرتکردن یان ڕەخنەگرتن لە ھەڵسوکەوتەکانی دەسەڵاتە گشتیەکان.
جەخت لەوەشکراوەتەوە، ئەو جۆرە ڕێکارانە کاریگەریەکی ترسناکیی دەبێت لەسەر ئەوکەسانەی ھەوڵی شەفافیەت و لێپیچینەوە دەدەن لەدەسەڵاتە حکومییەکان و دەسەڵاتە گشتییەکان.