رێکخراوی ئۆپێك پڵەس رایگەیاند، هەشت وڵاتی نێو هاوپەیمانێتییەکە رێککەوتوون لەسەر زیادکردنی ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت بە بڕی 206 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا بە مەبەست سەقامگیری وزە لە جیهاندا.

زیادکردنی 206 هەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێکدا لە لایەن هەشت وڵاتی ناو رێکخراوەکە لە چوارچێوەی پابەندیی وڵاتان دێت بۆ پشتگیریکردن لە سەقامگیری بازاڕی وزە، کە لە ئێستادا بەهۆی جەنگی ئەمریکا وئیسرائیل بەرانبەر بە ئێرانو  داخستنی گەروی هورمز نرخی نەوت بەرزبوەەتوە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوە کراوە،  کە ئەم زیادکردنە بەشێکە لەو کەمکردنەوە ئارەزومەندانەی، کە پێشتر لە نیسانی 2023دا بە بڕی 1.65ملیۆن بەرمیل راگەیاندرابوو و  بڕیاریشە ئەم گۆڕانکارییە لە مانگی داهاتوی ساڵی 2026 بکەوێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

رێکخراوەکە جەختی لەوە کردوەتەوە،  کە وڵاتانی بەشداربوو بەردەوام دەبن لە چاودێریکردنی وردی رەوشی بازاڕ و پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی وشیارانە؛ بە شێوەیەک کە نەرمی تەواویان هەبێت بۆ زیادکردن، راگرتن، یان هەڵوەشاندنەوەی هەموارکردنەکان بەپێی پێویستی بازاڕ، لەوانەش ئەگەری هەڵوەشاندنەوەی ئەو 2.2 ملیۆن بەرمیلەی، کە پێشتر بە شێوەی ئارەزوومەندانە کەمکرابووەوە.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا هاتووە کە ئەم رێکارە نوێیە دەبێتە دەرفەتێک بۆ وڵاتانی بەشداربوو تا پڕۆسەی قەرەبووکردنەوەی بەرهەمهێنان خێراتر بکەن، ئەمەش وەک هەوڵێک بۆ هاوسەنگکردنی دابینکردن و خواست لە بازاڕە جیهانییەکاندا.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکی نوێدا بە کەناڵی "فۆکس نیوز" راگەیاند، ئەگەر تاران ئامادە نەبێت بە خێرایی رێککەوتنێک ئیمزا بکات، بژاردەی تەقاندنەوەی هەموو شتێک و دەستبەسەرداگرتنی نەوتی ئەو وڵاتە تاوتوێ دەکات. 

سەرۆکی ئەمریکا لە رێگەی کەناڵی "فۆکس نیوز"  هۆشداریی توندیدا، کە لە ئەگەری شکستهێنانی دانوستانەکان، ژێرخانی ئێران لە پرد و وێستگەکانی بەرهەمهێنانی وزە لە سەرانسەری وڵاتدا وێران دەکرێن.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کردوە، کە ئێستا دەرفەتێکی باش هەیە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن و لێخۆشبوونی کاتی بۆ ئەو کەسانە دەرکردووە کە بەناوی ئێرانەوە دانوستان دەکەن بۆ ئەوەی بتوانن بەردەوام بن.

ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە باشترین بژاردە بۆ وڵاتەکەی دەستبەسەرداگرتنی نەوتی ئێرانە ئەگەر تاران نەێتە ژێر باری رێککەوتنێکی نوێ.

وەزیری دەرەوەی عیراق، لە بەغداد پێشوازی  لە محەمەد کازم ئال سادق، باڵیۆزی ئێران لە بەغداد کرد و جەختکردنەوە لە رەتکردنەوەی جەنگ و کۆتاییهێنان بە گرژییەکانی ناوچەکە کردەوە.

ئەمڕۆ یەکشەممە فواد حسێن، وەزیری دەرەوەی عیراق، لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ باڵیۆزی ئێران لە بەغدا، سەرەڕای رەتکردنەویە جەنگ،  سوپاسی ئێرانی کرد بۆ هاوکارییەکانیان و رێگەدان بە تێپەڕبوونی تانکەرە نەوتەکانی عیراق بە ناو گەروی هورمزدا.

وەزیری دەرەوەی عیراق، ئاماژەی بە گرنگیی بەردەوامیی ئەم هەماهەنگییە دا لە داهاتویەکی نزیکدا بە شێوەیەک کە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی هەردوولا بپارێزێت.

لە بەشێکی تری کۆبوونەوەکەدا، باس لە پەرەسەندنە ناوچەییەکان و کاریگەرییەکانی جەنگ کرا و  فوئاد حوسێن  جەختیکردەوە، کە ناوچەکە پێویستی بە گرتنەبەری دیالۆگێکی کراوە و ژیرانە هەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و بەهێزکردنی سەقامگیری.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا پەیامێکی ئاڕاستەی ئێران کردووە و داوای کردنەوەی گەرووی هورمز دەکات.

دۆناڵد ترەمپ ئەمڕۆ یەکشەممە 5ـی 4ـی 2026 پەیامەکەی ئاڕاستەی ئێران کرد و نووسیویەتی: ئەو گەرووە نەفرەتییە بکەنەوە ئەگینا ژیانتان لێ دەکەم بە دۆزەخ.

لە پەیامەکەی ترەپدا ئەوەش هاتووە: رۆژی سێشەممە دەبێتە رۆژی پرد و وێستگەکانی کارەبا و هەموویان لە یەک رۆژدا بۆردومان دەکەین. لەکۆتایی پەیامەکەشیدا نووسیویەتی سوپاس و ستایش بۆ اللە. 

ئەمە لەکاتێکدایە کە دۆناڵد ترەمپ رۆژی 2ـی 4ـی 2026 رایگەیاندبوو: ئێمە پێویستمان بە گەرووی هورمز نییە و نەوتی ئێمەی پێدا تێپەڕ نابێت، ئەوانەی پشت بە نەوتی گەرووەکە دەبەستن با پارێزگاری لێبکەن، ئەگەر پێیان چارەسەر نەکرا دەتوانن بێن و نەوت لە ئەمریکا بکڕن.

 شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق، پەیامێکی هاوخەمی بۆ کۆچی دوایی سمکۆ ناکام بڵاوکردەوە.

دەقی پەیامەکە

بەبیستنی هەواڵی ماڵئاوایی یەکجارەکی نووسەر (سمکۆ ناکام)، زۆر غەمباربووم.  

پرسەو سەرەخۆشی لەخێزان و کەسوکارەکەی و هەموو نووسەران و هونەرمەندان ئەکەم و هاوبەشی خەم و پەژارەیانم.

خواى گەورە لەکۆچکردوو خۆش بێت، وجێگەی بەهەشت بێت، سەبرو ئارامی بەهەمووان ببەخشێت و ئەمە دوایین ناخۆشیمان بێت.

بەم کۆچە خاوەن قەڵەمێک بێدەنگ بوو، کە چیرۆکەکانی ژیانی کۆمەڵگەی بە دیدێکی هونەری ئاست بەرز دەکردە دراما. بۆ هەمیشە بەرهەمەکانی لە یادی هەموواندا دەمێنێتەوە.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران بە جیا لەگەڵ یان برێم، کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا و تۆماس سانسۆنی، کونسوڵی گشتیی ئیتاڵیا لە هەرێمی کوردستان کۆبووەوە و لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا ئاڵوگۆڕی بیروڕا لەبارەی دۆخی ئاڵۆزی ناوچەکە و کاریگەرییەکانی لەسەر عیراق و هەرێمی کوردستان کرا 

جێگری سەرۆک وەزیران رایگەیاند، سەرباری ئەوەی ئەم جەنگە کاریگەریی خراپی بۆ سەر هەموو ناوچەکە و بە تایبەتیش عیراق و کوردستان هەبووە، بەڵام هەموو هەوڵی سەرکردایەتیی سیاسیی کورد بۆ ئەوە بووە هەرێمی کوردستان و عیراق پارێزراوبن و بە کەمترین زیان ئەم قۆناغە سەختە تێپەڕێنن. 

ئاماژەی بەوەشدا، لەم دۆخەدا هەوڵی تەواویان داوە بۆ ئەوەی دامەزراوەکانی حکومەت بە کارایی و بەهێزی بمێننەوە و بەردەوام بن لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بە هاووڵاتییانی کوردستان.

هەر لەم چوارچێوەیەدا قوباد تاڵەبانی بە پێویستی زانی ئەوەش روونبکاتەوە، لەم دۆخە سەختەدا پێویستە میدیا ناوخۆیی و جیهانییەکانیش بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە لەگەڵ رووداوەکاندا بکەن و رەچاوی پاراستنی ئاسایشی نیشتمانی و سەر و ماڵی هاووڵاتییان بکەن و خۆیان بەدووربگرن لە بڵاوکردنەوەی هەر چەشنە بابەتێک کە خەڵک تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بکات.

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵیش جێگری سەرۆک وەزیران رایگەیاند، کار دەکەن بۆ ئەوەی گفتوگۆی بنیاتنەرانە لەنێوان هەردوولادا هەبێت بۆ چارەسەرکردنی کێشە و ناکۆکییەکان.

داواكاری گشتی ئێران دەستبەسەرداگرتنی سامان و هەژماری بانكیی زیاتر لە 100 كەسایەتی وڵاتەكەی راگەیاند و تۆمەتی پشتگیركردنی دوژمنی داونەتە پاڵ.

نوسینگەی داواكاری گشتی ئێران لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، زیاتر لە 100 كەسایەتی ئێرانیی دەست بەسەر سامانەكەیاندا گیراوە و هەژماری بانكییان بلۆك كراوە، لە نێوشیاندا ژمارەیەك هونەرمەند و وەرزشكار و رۆژنامەنوس و بەرێوەبەر هەن . 

ئەوەشی رونكردووەتەوە لە نێو لە لیستەكەدا دوو رۆژنامەنوس هەن كە لە هەردوو تۆری ئیسرائیلی نێودەوڵەتی و مانتۆ كار دەكەن، بەڵام ناوی هیچ كام لە كەسایەتییانە ئاشكرا نەكراوە.
داواكاری گشتی هۆكاری بلۆككردن و دەستبەسەرداگرتنی سامانی ئەو كەسایەتیانە بۆ ئەوە دەگەڕێنێتەوە كە پشتگیری دوژمنانی ئێران دەكەن.

لە 9 ی مانگی ئاداردا ، ئێران هەڕەشەی لەو هاوڵاتیانە كرد كە لە دەرەوەی وڵاتەكە دەژین و رایگەیاند، ئەگەر پاڵپشتی دوژمن بكەن، موڵكەكانیان لە ناوخۆی وڵات دەستی بەسەردا دەگیرێت.

 

لەدوای داخستنی بەهۆی بۆردومانەوە، دەروازەی سنووری شەلەمچە بەرووی گەشتیاریدا كرایەوە.

عومەر وائیلی، سەرۆكی دەستەی دەروازە سنوورییەكانی عیراق رایگەیاند،  هاتوچۆی گەشتیاری لە دەروازەی سنووری شەلەمچە ئاسایی بووەتەوە، لە ئێستادا دەروازەكە وەك پیتشر كارەكانی بەرێدەكات.

دوێنێ دەستەی دەروازە سنوورییەكان راگرتنی هاتوچۆی مەدەنی و بازرگانی لە دەروازەی شەلەمچە لە بەسرە راگەیاند، دوای ئەوەی بۆردومان كراو بەهۆیەوە كەسێك گیانی لەدەستداو پێنج كەسی دیكەش برینداربوون.

 

سەرۆكی ئەمریكا رزگاركردنی فڕۆكەوانە ونوبووەكەی لەناو خاكی ئێران ڕاگەیاند، دەشڵێت سەربازێكیان برینداربووە.

دۆناڵد ترەمپ لە پەیامێكدا سەركەوتنی ئۆپراسیۆنێكی تایبەتی بۆ ڕزگاركردنی دووەم فڕۆكەوانی ئەمریكی لە باشووری رۆژئاوای ئێران ڕاگەیاند.

ترەمپ دەڵێت، فڕۆكەوانەكە ماوەی سێ ڕۆژ بوو دوای تێكشكان و كەوتنی فڕۆكەكەی بێسەروشوێن ببوو، دوای ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنێكی گەڕان و پشكنینی ورد و چڕ و پڕ، هێزە تایبەتەكانی ئەمریكا توانیویانە فڕۆكەوانەكە لەو ناوچەیە دەربهێنن و ڕزگاری بكەن.

ئاماژەی بەوەش كرد، ئۆپراسیۆنەكە لە درەنگانی شەوی ڕابردوو ئەنجامدراوە، بەڵام لەبەر پاراستنی سەلامەتی فڕۆكەوانەكە، ناسنامەكەی و وردەكاریی زیاتریان ئاشكرا نەكردووە. 
باسی لەوەش كرد، لە كاتی جێبەجێكردنی ئەركەكەدا، سەربازێكی ئەمریكی بریندار بووە.

سەرۆكی ئەمریكا ئەم كارەی بە ئۆپراسیۆنێكی بێ وێنە وەسف كرد و جەختی لەوە كردەوە، ئۆپراسیۆنەكە دەیسەلمێنێت كە ئەمریكا كۆنترۆڵی تەواوی ئاسمانی ئێرانی كردووەو ئەمریكا هەرگیز جەنگاوەرەكانی لە دوای خۆی بەجێناهێڵێت.

 

رێكخراوی مانگی سوری ئێرانی ئاماری زیان و قوربانییانی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆ سەر وڵاتەكەی راگەیاند.

رێكخراوی مانگی سور دەڵێت، لە ئەنجامی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل تا ئێستا 117 هەزار خانوو و یەكەی مەدەنی و زیاتر لە 763 خوێندنگە زیانیان بەركەوتووە.

ڕێكخراوەكە ئاشكرایكردووە، لە ئەنجامی ئەو هێرشانە 316 ناوەندی تەندروستی و 17 بنكەی ڕێكخراوی مانگی سوری ئێرانی زیانیان بەركەوتووە.

رێكخراوەكە ئاماژەی بەوەش كردووە، سێ هەلیكۆپتەری وەزارەتی تەندروستی و 48 ئەمبوڵانس تێكشكێندراون.

 

قوباد تاڵەبانی، لێپرسراویی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال، لەگەڵ هەردوو سکرتارییەتی کۆمەڵەی خوێندکاران و رێکخراوی ئازادی لاوان کۆبووەوە و رایگەیاند، "هەوڵی جدی هەیە بۆ ئەوەی پێگەی گەنجان لەناو رێکخستن و ناوەندەکانی بڕیاری یەکێتیدا بەهێزتر بکەن".

لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی شەمە (4/4/2026) لە هەولێر بەڕێوەچوو، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەدا سەرۆک و سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەم قۆناغەدا زیاتر لە هەر کاتێکی دیکە گرنگی بە رۆڵی گەنجان و خوێندکاران لەناو ریزەکانی یەکێتیدا دەدەن و هەوڵی جدی هەیە بۆ ئەوەی پێگەی گەنجان لەناو رێکخستن و ناوەندەکانی بڕیاری یەکێتیدا بەهێزتر بکەن.

لێپرسراویی مەکتەبی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال بە ئاماژەدان بە کێشە و گرفتەکانی گەنجان و خوێندکاران لەناو کۆمەڵگای کوردستاندا، بە پێویستی زانی کۆمەڵەی خوێندکاران و رێکخراوی ئازادی لاوان زیاتر لە کێشە و گرفتەکانی گەنجان و خوێندکاران بکۆڵنەوە و هەوڵ بدەن بە بیرۆکە نوێ و ئامادەکردنی پلان و پرۆژەی گونجاو تیمی یەکێتی لە حکومەت و سەکردایەتی یەکێتی بەرچاوڕوونتر بکەن لە چۆنییەتی هاوکاری کردن و چارەسەرکردنی کێشە و گرفتەکانی گەنجان و خوێندکاران.

خانمی یەکەمی عێراق پەیامێکی هاوخەمی بۆ کۆچی دوای طالب موراد بڵاوکردەوە و دەڵێت: خواى گەورە لەکۆچکردوو خۆش بێت، وجێگەی بەهەشت بێت، سەبرو ئارامی بەهەمووان ببەخشێت

دەقی پرسەنامەکە:

بەبیستنی هەواڵی ماڵئاوایی یەکجارەکی (طالب موراد عەلی) برای هەڤاڵی کۆچکردوو (عادل موراد) ئەندامی پێشووی مەکتەبی سیاسی (ی.ن.ک)، زۆر غەمباربووم. 

پرسەو سەرەخۆشی لەخێزان و کەسوکارەکەی ئەکەم و هاوبەشی خەم و پەژارەیانم.

خواى گەورە لەکۆچکردوو خۆش بێت، وجێگەی بەهەشت بێت، سەبرو ئارامی بەهەمووان ببەخشێت و ئەمە دوایین ناخۆشیمان بێت.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق باس لە موچەی مانگی سێی هەرێم دەکات و رایگەیاند: هەوڵ دەدرێت پێش رۆژی سێشەممە کە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقە، بابەتەکە یەکلایی بکرێتەوە.

پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی ئەندامی ئەنجومنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتی راگەیاند: لەگەڵ د. خالید شوانی وەزیری ژینگەی عیراق قسەم کردووە و پێی راگەیاندووە، هەوڵێکی رژد هەیە بۆئەوەی پێش رۆژی سێشەممە کە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانە، بابەتی ناردنی موچەی مانگی سێ موچەخۆرانی هەرێم یەکلایی بکرێتەوە؛ چونکە بابەتی ناردنی 120 ملیار بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانە، بۆیە وەزیرە کوردەکان کار لەسەر رێککەوتن دەکەن بۆ ناردنی ئەو بڕە پارەیەی کە لە ئێستادا لەبەردەستی حکومەتی هەرێمدایە، کە کەمترە لە 120 ملیار دینار، ئەوەی کە کۆکراوەتەوە بدرێت و ئەوەشی کە دەمێنێت بەشێوەی قەرز لەسەر حکومەتی هەرێم بمێنێتەوە، یان هەمواری بڕیاری (36953)ـی رۆژی (17ـی 7ـی 2025) بکرێت.

ئەندامەکەی ئەنجومەنی نوێنەران دەشلێت: جێی بیرهێنانەوەیە، داهاتی ناوخۆی هەرێم و عیراقیش بەهۆی دابەزینی ئاستی هەناردەی نەوتەوە کەم بووەتەوە، پێشتر مانگانە 97 بۆ 100 ملیۆن بەرمیل نەوت دەفرۆشرا، بەڵام ئەم مانگە تەنها 18 ملیۆن بەرمیل فرۆشراوە، حکومەتی عیراق سوود لە (گرانیی نرخی نەوت، پارەی ئەو نەوتەی مانگەکانی پێشوو کە فرۆشتوویەتی، یەدەگی دراوی بیانی کە خاوەنی (97-100) ملیار دۆلارە و یەدەگی زێڕ کە خاوەنی (23-27) ملیار دۆلارە) وەردەگرێت، ئەم دووانەی کۆتایی لە حاڵەتی بەردەوامبوونی جەنگ، نەکردنەوەی گەرووی هورمز و نەبوونی رێگای جێگرەوە بۆ هەناردەی نەوت، سوودیان لێ وەردەگیرێت.

پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی ئاماژەی بەوەشدا: حکومەتی هەرێم، وەزیرەکان و ئێمەی پەرلەمانتارانیش داوامان کردووە کە پێویستە رەچاوی ئەم بارودۆخە بکرێت و حکومەت موچە رەوانە بکات.

بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزییەكان و رەوشی ناوچەكەوە ساڵیادی كۆچی دوایی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد و دابەشكردنی خەڵاتی زێڕینی بلە دواخرا.

ئیبراهیم ئەحمەد فاوندەیشن راگەیەنراوێكی لەبارەی 26مین ساڵیادی كۆچی دوایی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، بەهۆی ئەو رەوشە ناهەموارەی رویكردووەتە ناوچەكە و هەرێمی كوردستانیشی گرتووەتەوە، ئەمساڵ 26مین ساڵیادی كۆچی دوایی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد، لە 8ی نیسان رێوڕەسمی دابەشكردنی خەڵاتی زێڕینی بلە بەڕێوەناچێت و رێوڕەسمەكە بۆ كاتێكی گونجاو دوادەخرێت.

ئیبراهیم ئەحمەد فاوندەیشن راشیگەیاند، بڕیارەكە بەهۆی رەوشی ناوچەكە داروە كە هەرێمیشی گرتووەتەوە.

لە 46 هەمین ساڵیادی جینۆسایدکردنی کوردانی فەیلیدا، قوباد تاڵەبانی پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: نەتەوەی کورد لەوە مەزنتر و ڕەسەنترە کە دوژمنانی بتوانن لەڕێگەی تاوانەکانی جینۆساید، ڕاگواستن، زەوتکردنی ناسنامە یان هەر کردەوەیەکی دڕندانەی دیکەوە لەناوی ببەن.

 لە پەیامەکەی قوباد تاڵەبانی دا هاتووە: لە 46ـەمین ساڵیادی جینۆساید و وڵاتبەدەرکردنی خوشک و برا کوردە فەیلییەکانماندا، سەری رێز و نەوازش لە ئاست گیانی پاکی شەهیدان و قوربانییان دادەنەوێنین و جارێکی دیکە جەخت لە یەکێتیی چارەنووسمان دەکەینەوە

قوباد تاڵەبانی راشیگەیاندووە: نەتەوەی کورد لەوە مەزنتر و ڕەسەنترە کە دوژمنانی بتوانن لەڕێگەی تاوانەکانی جینۆساید، ڕاگواستن، زەوتکردنی ناسنامە یان هەر کردەوەیەکی دڕندانەی دیکەوە لەناوی ببەن. لە قۆناغە جیاوازەکانی مێژوودا، هەوڵی بێئومێدانە بۆ سڕینەوەی ناسنامەی پێکهاتەکانی گەلی کورد دراوە، بەڵام ئەو تاوانانە نەک هەر نەیانتوانی ئیرادەمان تێکبشکێنن، بەڵکو هەستی هاوپەیوەندی و هاوچارەنووسییان لەناوماندا بەهێزتر کرد.