گروپێكی چەكداری عیراقی ئازادكردنی ئەو رۆژنامەنووسە ئەمریكییەكەی راگەیاند كە لە كۆتایی مانگی رابردوودا لە بەغداد رفێنرا
ئاژانسەكانی هەواڵ لەزاری لێپرسراوێكی باڵای گروپی چەكداری كەتیبەكانی حزبوڵاوە بڵاویانكردەوە، ئەو كچە رۆژنامەنوسەیان ئازاكردووە بەمەرجی ئەوەی بە زووترین كات عیراق جیبهێلێت
شیلی كیتلسن كچە رۆژنامەنووسی ئەمریكی لە 31ی ئاداری ئەمساڵ لەلایەن چەند كەسێكی نەناسراوەوە رفێندرا و و وەزارەتی ناوخۆی عیراقیش راگەیاند رۆژنامەنوسەكە لەلایەن گروپێكی چەكدارەوە رفێنراوە
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق پرسە و سەرخۆشی ئاڕاستەی بنەماڵەی موسا ئەنوەر رەسوڵ و مژدە ئەسعەد حەسەن دەکات و دەڵێت: ئەم هێرشانە پێشێلکارییەکی زەقی یاسا نێودەوڵەتییەکانن و هەرگیز پاساویان بۆ ناهێنرێتەوە.
دەقی پرسەنامەیەکی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق..
هاوبەشی ئەو خەمە گەورەیەم بۆ شەهیدبوونی (مووسا ئەنوەر ڕەسووڵ) و (مژدە ئەسعەد حەسەن)، کە لە هێرشێکی درۆنیدا بۆ سەر گوندی زەرگەزەوی نزیک هەولێر شەهیدبوون.
هاوسۆزیی قوڵم بۆ بنەماڵەکەیان، بەتایبەت کچەکانیان کە ئێستا تووشی زیانێکی قەرەبوونەکراوە بوون دەردەبڕم. هیچ منداڵێک نابێت بەرگەی ئازارێکی وا بگرێت و هیچ خێزانێک نابێت بەم شێوەیە تێکبچێت.
هاوکات سەرەخۆشی لە هەموو ئەو کەسانە دەکەم کە بەهۆی توندوتیژییە بەردەوامەکانی سەرتاسەری عیراقەوە زیانیان بەرکەوتووە.
تەنیا لە هەرێمی کوردستان زیاتر لە 600 هێرشی درۆنی و موشەکی تۆمارکراون. ئەم هێرشانە پێشێلکارییەکی زەقی یاسا نێودەوڵەتییەکانن و هەرگیز پاساویان بۆ ناهێنرێتەوە.
لێپرسراوێکی پێشووی دژە تیرۆری ئەمریکا هۆشداری توند دەداتە دۆناڵد ترەمپ و رایدەگەیەنێت، هەڕەشەکردن لە شارستانیەتی ئێران، ئەمریکا لە هێزێکی سەقامگیرکەرەوە دەگۆڕێت بۆ سەرچاوەی "ئاژاوە" لە جیهاندا.
جۆ کێنت، لێپرسراوی پێشووی دژە تیرۆری ئەمریکا، لە پلاتفۆرمی ئێکس بڵاویکردەوە، ئەو هەڕەشە وێرانکارییانەی ترەمپ ئاڕاستەی تارانی دەکات، زیانەکەی بەر خودی واشنتن دەکەوێت.
دەشڵێت: ترەمپ پێیوایە هەڕەشە لە ئێران دەکات، بەڵام لە راستیدا ئێستا ئەمریکا خۆی لە مەترسیدایە.
ئەو لێپرسراوە هۆشداریداوە کە هەر هەوڵێک بۆ لەناوبردنی شارستانیەتی ئێران، دەبێتە هۆی ئەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان وەک " ئاژاوەگێڕ" لە جیهاندا دەربکەوێت، ئەمەش بە کردەیی کۆتایی بە پێگەی ئەمریکا وەک گەورەترین زلهێزی جیهان دەهێنێت و سیستم و رێکخستنی جیهانی پارچەپارچە دەکات.
لە کۆتایی پەیامەکەیدا، جۆ کێنت ئاماژەی بەوە کردووە کە هێشتا کات ماوە بۆ رێگریکردن لە کارەساتێکی گەورە کە ئابووری ئەمریکا تێکبدات، داواشی لە ترەمپ کردووە کە لەبری پەنابردن بۆ "توڕەیی و وێرانکاری بێباکانە"، پەنا بۆ دانوستانی جدی ببات.
شۆڕش ئیسماعیل، وەزیری پێشمەرگەی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا دەڵێت: بەداخ و پەژارەیەکی قووڵەوە، هەواڵی شەهیدبوونی پێشمەرگەی قارەمان (وەیسی ئاخیر سعید)مان پێگەیشت؛ دووپاتیدەکەینەوە کە خوێنی ئەم قارەمانانە دەبێتە هەوێنی زیاتر سووربوونمان لەسەر پاراستنی دەستکەوتەکان و سەقامگیریی کوردستان.
دەقی پەیامەکە...
بەداخ و پەژارەیەکی قووڵەوە، هەواڵی شەهیدبوونی پێشمەرگەی قارەمان (وەیسی ئاخیر سعید)مان پێگەیشت، کە دوای مانەوەی بۆ ماوەیەک لەژێر چاودێری چڕی پزیشکیدا بەهۆی ئەو برینە سەختەی لە هێرشە مووشەکییە تێرۆریستییەکەی بەرەبەیانی ٢٤ـی ئاداردا کە شەش لە ئەفسەر و پێشمەرگە هاوڕێکانی شەهیدبوون، دواجار ئەویش چووە ڕیزی شەهیدە سەربەرزەکانی کوردستان.
ئێمە لە وەزارەتی پێشمەرگە، وێڕای سەرکۆنەکردنی هەموو ئەو دەستدرێژییانە بۆ سەر خاکی هەرێمی کوردستان، دووپاتی دەکەینەوە کە خوێنی ئەم قارەمانانە دەبێتە هەوێنی زیاتر سووربوونمان لەسەر پاراستنی دەستکەوتەکان و سەقامگیریی کوردستان؛ پرسە و سەرەخۆشی قووڵی خۆمان ئاراستەی بنەماڵە و کەسوکاری سەربەرزی شەهید و تەواوی هاوسەنگەرانی دەکەین، لە پەروەردگاری میهرەبان داواکارین گیانی کۆچکردوو بە بەهەشتی بەرین شاد بکات و ئارامی و دڵنەوایی بە هەمووان ببەخشێت.
شۆڕش ئیسماعیل
وەزیری پێشمەرگەی حکومەتی هەرێمی کوردستان
نیسانی ٢٠٢٦
تەیف سامی وەزیری دارایی عیراقی راسپێردراوە لەماوەی دوو رۆژدا موچەی مانگی سێی هەرێمی کوردستان خەرج بکات.
محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز: محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق تەیف سامی، وەزیری دارایی عیراقی راسپاردوە لە دوو رۆژدا موچەی مانگی سێی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان خەرج بکات.
نوێدەکرێتەوە...
وەزارەتی پێشمەرگە شەهیدبوونی یەکێک لە پێشمەرگە بریندارەکانی سنوری سۆرانی راگەیاند.
وەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم رایگەیاندووە: بەداخ و کەسەرێکی زۆرەوە، جارێکی دیکه کاڕوانی شەهیدانی کوردستان رۆڵەیەکی تری بە ئەمەکی پێ سپێردرا، ئەمڕۆ 7ی نیسانی 2026 (وەیسی ئاخر سەعید شێروانی) پێشمەرگە لە فیرقەی پێنجی پیادەی فەرماندەیی دەڤەری یەکی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگە، کە پێشتر لە ئەنجامی هێرشە مووشەکییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر بارەگاکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە سنوری سۆران بریندار ببوو، دوای 15 رۆژ مانەوە لە یەکێک نەخۆشخانەکانی هەولێر، بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گەیشتە پلەی بەرز و پیرۆزی شەهادەت.
لە راگەیەندراوەکەشدا هاتووە: وێڕای دەربڕینی پرسە و سەرەخۆشی خۆمان بۆ بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان و تەواوی خەڵکی کوردستان، جارێکی دیکە بە توندی سەرکۆنەی ئەو هێرش و پەلامارە ناڕەوایانە دەکەینەوە کە دەکرێنە سەر هێزی پێشمەرگە و خەڵکی سڤیلی هەرێمی کوردستان.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین پەیامیدا دەڵێت، ئەمشەو ساتەوەختێکی یەکلاکەرەوە و گرنگە لە مێژوی درێژ و ئاڵۆزی جیهاندا، ئاماژەی بەوەشکردوە گەرچی نایەوێت ئەوە روبدات، بەڵام بە ئەگەری زۆرەوە شارستانیەتی ئێران دەمرێت.
لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا دەڵێت؛ گۆڕانکارییەکی ریشەیی و گشتگیر لە دەسەڵاتدا رویداوە و مێشکگەلێکی ژیرتر و کەمتر توندڕەو جڵەوی کاروباریان گرتووەتە دەست.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت؛ ئەمەش هیوای ئەوەی خوڵقاندوە کە روداوی "شۆڕشگێڕانە و ناوازە" بێنە ئاراوە و رێگری بکرێت لە لەناوچونی شارستانییەتێک کە مەترسی لەسەر بوو.
دۆناڵد ترەمپ لە پەیامەکەیدا کە لە تروس سۆشیال بڵاویکردوەتەوە، هۆشداریشیداوە ئەگەر نەگەنە رێککەوتن، ئەمشەو کۆتایی بە 47 ساڵ لە چەوسانەوە، گەندەڵی و کوشتن دەهێنرێت و شارستانیەتی ئێران بە تەواوەتی لەناو دەچێت.
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەران عیراق، بەیاننامەیەکی سەبارەت بە هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستان بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: ئەم پەلامارانە کە بەردەوام لە ڕێگەی درۆنەوە دژ بە شارەکانی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێن، پێشێلکارییەکی مەترسیدارن ، بەئامانجگرتنی ماڵی هاوڵاتیان و شەهیدکردنی خێزانێکی سڤیل، تاوانێکی گەورەیە و دەچێتە خانەی "تاوانی جەنگ ، کە هیچ پاساوێک هەڵناگرێت.
دەقی بەیاننامەکە
بە توندی ئیدانەی ئەو هێرشە درۆنییە دەکەین کە گوندی (زەرگەزەوی) لە سنووری پارێزگای هەولێر کردە ئامانج و بووە هۆی شەهیدبوونی دوو هاوڵاتی سڤیل لەناو ماڵەکەی خۆیاندا
ئەم پەلامارانە کە بەردەوام لە ڕێگەی درۆنەوە دژ بە شارەکانی هەرێمی کوردستان ئەنجام دەدرێن، پێشێلکارییەکی مەترسیدارن ، بەئامانجگرتنی ماڵی هاوڵاتیان و شەهیدکردنی خێزانێکی سڤیل، تاوانێکی گەورەیە و دەچێتە خانەی "تاوانی جەنگ ، کە هیچ پاساوێک هەڵناگرێت .
وەک فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ، داوا لە حکومەتی فیدراڵ دەکەین بەرپرسیارێتی یاسایی و دەستووری خۆی لە پاراستنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان جێبەجێ بکات و ڕێگری بکات لە دووبارەبوونەوەی ئەم هێرشە نایاساییانە کە گیانی هاوڵاتیانمان دەکەنە ئامانج .
سەرەخۆشی لە بنەماڵەی هەردوو شەهیدی مەزڵووم دەکەین و هیوای سەقامگیریی بۆ نیشتمان دەخوازین.
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق
٧ی نیسانی ٢٠٢٦
کاروان گەزنەیی وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: بەئامانجگرتنی ماڵ و حاڵی خەڵکی سڤیل، تەنها پێشێلکردنی سەروەریی خاک نییە، بەڵکو بەپێی هەموو عورف و یاسا نێودەوڵەتییەکان بە "تاوانی جەنگ" هەژمار دەکرێت و بە هیچ جۆرێک پاساو هەڵناگرێت، هەروەها ئامانجی سەرەکیی سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئەوەیە، کە خاک و خەڵکەکەمان پارێزراو بن.
دەقی پەیامەکە
راگەیەندراوێک لە وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە
بەتوندی ئیدانەی بەئامانجگرتنی ماڵی هاووڵاتییانی مەدەنی لە گوندی زەرگەزەوی لەسنووری پارێزگای هەولێر دەکەین، کە بەداخەوە بووە هۆی شەهیدبوونی دوو هاوسەری بێتاوان.
بەئامانجگرتنی ماڵ و حاڵی خەڵکی سڤیل، تەنها پێشێلکردنی سەروەریی خاک نییە، بەڵکو بەپێی هەموو عورف و یاسا نێودەوڵەتییەکان بە "تاوانی جەنگ" هەژمار دەکرێت و بە هیچ جۆرێک پاساو هەڵناگرێت.
لێرەوە دووپاتی دەکەینەوە، ئامانجی سەرەکیی سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئەوەیە، کە خاک و خەڵکەکەمان پارێزراو بن.
هەروەک ئێمە لە کاتێکدا جەخت لە پاراستنی سەقامگیری هاووڵاتییانی کوردستان دەکەینەوە، لەهەمانکاتدا رایدەگەیەنین، هەرێمی کوردستان نابێت بەشێک بێت لەم جەنگ و ململانێیانە، چونکە پاراستنی ژیان و شکۆی هاووڵاتییانمان لە سەرووی هەموو ئەولەوییەتەکانمانەوەیە.
وێڕای شەرمەزارکردنی ئەم هێرشە ناڕەوایە، پرسە و هاوخەمیی قووڵی خۆمان ئاڕاستەی بنەماڵە و کەسوکاری سەربەرزی هەردوو شەهیدەکەی شەوی رابردوو دەکەین.
کاروان گەزنەیی
وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
٧ی نیسانی ٢٠٢٦
هێرشکرایە سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە ئیستەنبوڵ و لە ئەنجامدا سێ کەس کوژران.
ئەمڕۆ سێشەممە 7ـی 4ـی 2026، سێ کەس هیرشیان کردە سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە ئیستەنبوڵ، لە ئەنجامدا ئەو سێ کەسە کوژران کە هێرشەکەیان ئەنجامدابوو، دوو پۆلیسیش برینداربوون.
نوێدەکرێتەوە...
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، لە کۆشکی سەلام لە بەغداد، پێشوازی لە وەفدێکی پەرلەمانتارانی پێکهاتەی ئێزدی کرد، کە پێکهاتبوون لە موراد ئیسماعیل، خالید سیدۆ و بسمان نافخۆش، لە دیدارەکەدا باس لە رەوشی ئێزدییەکان و ئاڵنگارییە ئەمنی و سیاسییەکان کرا.
لە دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لە پێویستی پاراستنی مافی ئێزیدییەکان و قەرەبووکردنەوەی قوربانییان کردەوە، هەروەها ئاماژەی بەوەش دا، کە دەبێت رێکارەکانی گەڕانەوەی ئاوارەکان تەواو بکرێن و لە رێگەی یاسا و هەنگاوە حکومییەکانەوە ژیانێکی شایستەیان بۆ دابین بکرێت.
لای خۆیانەوە، پەرلەمانتارانی ئێزیدی سوپاسی هەوڵەکانی سەرۆک کۆماریان کرد بۆ پشتگیریکردن لە دۆزی پێکهاتەکەیان و خێراکردنی پڕۆسەی ئاوەدانکردنەوە و باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان.
هەروەها پاڵپشتی خۆیان بۆ تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان دەربڕی بە جۆرێک کە نوێنەرایەتییەکی دادپەروەرانە بۆ هەموو پێکهاتەکان، بە تایبەت ئێزیدییەکان، مسۆگەر بکات و مافی تەواوی هاووڵاتییانی عیراق بپارێزرێت
تەندروستی سلێمانی هۆشداری لە خواردنی کوزەڵە دەدات و دەڵێت؛ بەهۆی خواردنی ئەو سەوزەوە، توشبون بە کرمی جگەر بە رێژەیەکی بەرچاو زیادی کردوە و زۆترین توشبوەکانیش لەپارێزگای هەڵەبجە و ئیدارەی راپەڕین.
تەندروستی سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا داوا لە هاووڵاتیان دەکات، بە مەبەستی توشنەبونیان بە کرمی جگەر دورکەونەوە لە خواردنی سەوزەی( کوزەڵە)
لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژەی بەوەشکردوە، لەئیستادا حاڵەتەكانی كرمی جگەر لەناو هاووڵاتیان زیادی كردووە و چارەسەرەكەشی زۆر گرانە.
تەندروستی سلێمانی هۆشداریدەدات لە زیادبونی توشبوانی کرمی جگەر و دەڵێت؛ و بەم دواییە نزیکەی (90) حاڵەتی تووشبوون بە كرمی جگەر تۆماركراون و زۆرینەی لەپارێزگای هەڵەبجە و ئیدارەی راپەڕین بووە .
کەشناسی هەرێم رایدەگەیەنێت، باران بارین بە درێژای ئەمرۆ بەردەوام دەبێت و سەرەتای باران بارینەکەش لە ناوچە شاخاوییەکان و ناوچە سنووریەکان دەبێت، ئاماژەی بەوەشکردوە بە شێوازی بارانی مامناوەند و لێزمە بارانی پچڕ پچڕ دەبارێت لەگەڵ بونی هەورەتریشقەدا.
ئەمڕۆ سێشەممە بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەریم پێسبینی بۆ کەشی 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردوەتەوە و بە گوێرەی پێشبینیەکانیش باران بارینم بەردەوام دەبێت و پلەکانی گەرماش نزم دەبنەوە.
کەشناسی ئاماژەی بەوەشکردوە، باران بارینەکە تەواوی ناچەکانی هەرێم دەگرێتەوە و تا درەنگانێکی شەو بەردەوام دەبێت.
لە بارەی کەشی سبەینیشەوە، وتویەتی؛ کەش نیمچە هەور و ناوچە شاخاوییەکان هەوری زیاتر دەبێت و ئەگەری باران بارین لە ناوچەی جیا جیا بە تایبەت ناوچە شاخاوییەکان هەیە.
کەشناسی هەرێم سەبارەت بە پلەکانی گەرماش دەڵێت؛ بە راورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ کەمێک بەرزدەبنەوە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ رۆژی چوارشەممە؛
هەولێر: 19 پلەی سیلیزی
پیرمام: 16 پلەی سیلیزی
سۆران: 17 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 10 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 18 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 19 پلەی سیلیزی
دهۆک: 18 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 18 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە: 19 پلەی سیلیزی
گەرمیان: 19 پلەی سیلیزی
تێبینی /ئەمڕۆ ناوچەکەمان دەکەوێتە ژێر کاریگەری شەپۆڵێکی باران بارین و هەورە تریشقە سەرجەمی ناوچەکەمان لە ژێر کاریگەری باران بارین و کەش ناسەقامگیر دەبێت .
وەزیری پێشمەرگە راگەیەندراوێکی لەسەر هێرشە درۆنییەکی شەوی رابردوی سنوری هەولێر بڵاوکردەوە و بە توندی ئیدانەی دەکات، کە بەهۆیەوە دوو هاووڵاتیی شەهید بوون .
شۆڕش ئیسماعیل، وەزیری پێشمەرگەی هەرێم دەڵێت؛ بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی و بەزاندنی هەموو سنوورە یاسایی و مرۆییەکان و پێشێلکردنی شکۆی سەروەریی خاکی هەرێمی کوردستان و عیراق؛ هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە.
دەقی راگەیەندراوەکەی وەزارەتی پێشمەرگە
ڕاگەیێندراوێک لە وەزیری پێشمەرگەوە
بە تووندی سەرکۆنەی ئەو هێرشە تیرۆریستییەی ئەمشەو کە لە ڕێگەی درۆنی بۆمبڕێژکراوەوە کرایە سەر گوندی (زەرگەزەوی) لە سنووری شاری هەولێر دەکەین. بەداخەوە ئەم پەلامارە دڕەندانەیە بووە هۆی شەهیدبوونی پێشمەرگەیەکی قارەمان بە ناوی (مووسا ئەنوەر ڕەسووڵ) و هاوژینەکەی.
بەئامانجگرتنی خەڵکی سڤیل و بەزاندنی هەموو سنوورە یاسایی و مرۆییەکان و پێشێلکردنی شکۆی سەروەریی خاکی هەرێمی کوردستان و عێراق؛ هەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە.
دووپاتی دەکەینەوە گیانی هاووڵاتیان و سەروەریی خاکەکەمان هێڵی سوورە. داوا لە حکومەتی فیدراڵ و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکەین هەڵوێستی کردەییان هەبێت و لە ئاست ئەم تاوانانەدا بێدەنگ نەبن.
بە ناوی وەزارەتی پێشمەرگە و هێزی پێشمەرگەی کوردستان، سەرەخۆشی قووڵی خۆمان ئاراستەی خانەوادەی شەهیدەکان دەکەین و نەمری بۆ شەهیدە سەربەرزەکانمان.
شۆڕش ئیسماعیل
وەزیری پێشمەرگەی حکومەتی هەرێمی کوردستان
نیسانی ٢٠٢٦
ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە هۆشداری دەدات بەهۆی قەیرانی وزەوە جیهان روبەڕوی مانگێكی نیسانی سەخت ببێتەوە.
فاتح پیرۆل، بەڕێوەبەری جێبەجێكاری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزە مانگی نیسانی بە مانگێكی رەش ناوبردووە و هۆشداریشی داوە، بەهۆی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جەنگەوە جیهان روبەڕوی قەیرانێكی قورسی وزە دەبێتەوە، كە لە مێژوودا هاوشێوەی نەبووە.
فاتح پیرۆل رایگەیاندووە، پێشتر هەرگیز جیهان پچڕانی دابینكردنی وزەی بەم قەبارەیەی ئێستا بەخۆیەوە نەبینیوە و ئەوەی ئێستا رودەدات خراپترە لەو قەیرانەی لە ساڵەكانی 1973 و 1979 و 2022دا رویانداوە.
دەشڵێت، شەڕی ئێستای ئێران یەكێك لە شاخوێنبەرە گرنگەكانی ئابوری جیهانی پچڕاندووە و كاریگەرییەكەی بۆسەر زۆرینەی ماددە كیمیاییەكانی تریش درێژ دەبێتەوە، بەڵام لەگەڵ ئەوانەشدا بۆ رزگاربوون لەو رەوشە سەختە، قەیرانەكە پەرەپێدانی وزەی نوێبووەوە و ئەتۆمی خێراتر دەكات، بۆئەوەی جیهان بتوانێت ئاسایشی وزە بەدەستبهێنێت.