یاریدەدەری سەرۆكی روسیا رایگەیاند، ئۆكراین شوێنی مانەوەی پوتنی لە شاری نۆڤگۆرد كردووەتە ئامانج و سیستمی بەرگری روسیا بەرپەرچی هێرشەكەی داوەتەوە. هاوكات، ئۆكراین رەتی دەكاتەوە شوێنی پوتنیان كردبێتە ئامانج.

یوری ئۆشاگۆڤ یاریدەدەری سەرۆكی روسیا رایگەیاند، فڕۆكە بێفڕۆكەوانەكانی ئۆكراین شوێنی مانەوەی ڤلادیمێر پوتنی سەرۆكی وڵاتەكەیان لە شاری نۆڤگۆرد كردووەتە ئامانج. هاوكات، سێرگی لاڤرۆڤ رایگەیاند، سیستمی بەرگریی روسیا وەڵامی هێرشەكانی داوەتەوە و سەرجەم فڕۆكە بێفڕۆكەوانە ئۆكراینییەكانی تێكشكاندووە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، پێدەچێت لەدوای ئەو هێرشەوە مۆسكۆ هەڵوێستی خۆی لە دانوستانەكانی كۆتاییهێنان بە جەنگی ئۆكرایندا بگۆڕیت.

لەلایەكی دیكەوە، ڤۆڵۆفیمێر زیلینسكی سەرۆكی ئۆكراین ئەنجامدانی هێرش بۆسەر شوێنی مانەوەی پوتن رەتدەكاتەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، ئەو هەواڵانە دوورن لە راستی و روسیا دەیەوێت لەو رێگایەوە ئاستەنگ بۆ دانوستانەكان دروست بكات.

 

دادگای باڵای تاوانەكانی توركیا، سزای زیندانی هەتاهەتایی بۆ دایك و مام و برایەكی بچوكی نارین گوران دەركرد و سزاكەی نەهزەت بەختیاریشی هەڵوەشاندوە.

جارێكی تر دادگای باڵای تاوانەكانی توركیا لەبارەی دۆسیەی نارین گوران ئاشكرایكرد، سزای هەتاهەتایی بەسەر دایكی نارین گوران و برایەكی بچوكی و سەلیم گوران مامی نارین گوراندا سەپاند و سزای زیندانیكردنی نەهزەت بەختیاریشی هەڵوەشاندەوە كە یەكێك بووە لە تۆمەتبارانی دۆسێكە. 

لە 21ی ئابی 2024، نارین گوران تەمەن هەشت ساڵان لە گوندی چولی سەر بە ئامەد بێسەروشوێن بوو، دوای 19 رۆژ تەرمەكەی لە 8ی ئەیلول دۆزرایەوە، دادگاش بەتۆمەتی كوشاتی نارین، سزای بەسەر دایك و مام و برایەكی نارین گوراندا سەپاند، دادگای ئامەدیش سزای چوار ساڵ و شەش مانگ زیندانیكردنی بەسەر بەختیار نەهزەتدا سەپاند و بە تۆمەتباری روداوەكە ناساندی.

دوای ئەوەی شەپۆلێكی بەفربارین ناوچەكانی هەرێمی كوردستانی گرتەوە، بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان دەڵێت، ئەمڕۆ كاریگەری شەپۆلی بەفربارین نامێنێت، بەڵام پلەكانی گەرما بە نزمی دەمێننەوە و لە هەندێك ناوچە لە خوار سفر دەبێت. 

كەشناسی هەرێم بڵاویكردووەتەوە، لە ئەمڕۆوە كاریگەری شەپۆلی بەفربارین نامێنێت، بەڵام پلەكانی گەرما لە ناوچە شاخاوییەكان بۆ ژێر شەش پلەی ژێر سفر دادەبەزن و دیاردەی شەختە دروست دەبێت، لەناو شارەكانیش پلەكانی گەرما بە نزمی دەمێننەوە.

پێشتر كەشناسی هەرێم بڵاویكربووەوە، لە 12 سەعاتی رابردوودا، لە ناحیەی هەڵشۆ زۆرترین بەفر باریوە كە 58 سانتیمەتر بووە، لە شێروان 50 سانتیمەتر باریوە، بەڵام لە دهۆك كەمترین بەفر باریوە كە 1.3 سانتیمەتر بووە.

سەرۆك و جێگری یەكەمی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق هەڵبژێردران و پۆستی جێگری دووەمیش دوای دوو خولی دەنگدان یەكلایی نەكرایەوە.

لە یەكەم كۆبوونەوەی خولی شەشەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقدا كە 306 پەرلەمانتار ئامادەبوون، هەیبەت حەلبوسی كاندیدی حزبی تەقەدوم بە بەدەستهێنانی 208 دەنگ  وەك سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق و عەدنان فەیحان كاندیدی چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەكانیش بە بەدەستهێنانی 177 دەنگ  بە  جێگری  یەكەمی سەرۆكی ئەنجومەنەكە هەڵبژێردران.

دواتر رێبوار كەریم كاندیدی رەوتی هەڵوێست و شاخەوان عەبدوڵا كاندیدی پارتی خۆیان بۆ پۆستی جێگری دووەمی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق كاندید كرد و دوای دوو خولی دەنگدان، ئەو پۆستە یەكلایی نەكرایەوە و بڕیارە ئەمڕۆ لە خولی سێیەمی دەنگداندا یەكلابكرێتەوە.

 

پارێزگاری کەرکوک بڕیاریدا رۆژانی سێشەممە و چوارشەممە لە سەرجەم ناوەندەکانی خوێندن پشوو بێت، بەڵام دەوامی فەرمانگەکان بەردەوام دەبێت.

رێبوار تەها، پارێزگاری کەرکوک لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرای کرد، بەهۆی دابەزینی پلەکانی گەرما بۆ خوار سفری سیلیزی و مانەوەی کاریگەریی نزمە پاڵەپەستۆی کەشوهەوا، بڕیاردراوە رۆژانی سێشەممە و چوارشەممە دەوامی رەسمی ڕابگیرێت.

بەپێی بڕیارەکە، پشووەکە سەرجەم باخچەکانی منداڵان، خوێندنگە سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەییەکان لە سەرتاسەری پارێزگاکە دەگرێتەوە و ئامانج لێی پاراستنی سەلامەتیی خوێندکارانە.

پارێزگاری کەرکوک دووپاتیشی کردووەتەوە، پشووەکە تەنیا بۆ کەرتی پەروەردەیە و دەوامی رەسمی لە فەرمانگە حکومییەکاندا وەک رۆژانی ئاسایی بەردەوام دەبێت.

دۆناڵد ترەمپ لە فلۆریدا پێشوازی لە بنیامین ناتانیاهۆ کرد و رایگەیاند، دەبێت حەماس بە تەواوی چەک بکرێت و ئێران هەوڵی دروستکردنەوەی وێستگە ئەتۆمییەکانی دەدات، هاوکات پەیامێکی لەبارەی پوتن و سەرۆکی سوریاوە ئاشکرا کرد.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە میانی پێشوازیکردنی لە بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە فلۆریدا رایگەیاند، پەیوەندییان لەگەڵ ناتانیاهۆ لە باشترین دۆخدایە و ئیسرائیلی گەیاندووەتە ئاستێکی بەرزی هێز.

سەبارەت بە غەززە، ترەمپ وتی: "دەبێت حەماس بە تەواوی چەک بکرێت، دۆسیەی غەززە لە پێشینەی گفتوگۆکانمانە و سەرەڕای سەختیی دۆخەکە کار بۆ راستکردنەوەی دەکەین و بەمزووانە ئاوەدانکردنەوە دەستپێدەکات".

لەبارەی ئێرانەوە، سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کرد، ئەگەر لێدانەکانی ئەوان نەبوایە بۆ سەر ئێران، دەرفەتی ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەدەبوو، بەڵام ئێستا تاران هەوڵدەدات وێستگە ئەتۆمییەکانی بونیات بنێتەوە و "ئێمە نامانەوێت ئەوە رووبدات".

ترەمپ باسی لەوەش کرد، ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا پێی راگەیاندووە کە هێرش کراوەتە سەر شوێنی مانەوەکەی.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، ترەمپ ستایشی سەرۆکی سوریای کرد و وتی: "سەرۆکی سوریا کارێکی باش دەکات و هیوادارم رێککەوتن لە نێوان سوریا و ئیسرائیل بکرێت". 

بەڕێوەبەرایەتیی هاتوچۆی سلێمانی هۆشداری دەداتە شۆفێران و هاووڵاتیان بەهۆی دروستبوونی شەختەوە، تا نیوەڕۆی سبەینێ رێگەکان بەکارنەهێنن.

بەڕێوەبەرایەتییەکە لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، بەهۆی دابەزینی پلەکانی گەرما، ئەگەری دروستبوونی شەختە و بەستنی شەقام و گۆڕەپانەکان هەیە، کە دەبێتە هۆی خلیسکانی ئۆتۆمبێل و لەدەستدانی کۆنترۆڵ.

هاتوچۆی سلێمانی داوا دەکات: "لە بەیانیی زووەوە تا کاتەکانی نیوەڕۆ کە شەقامەکان ئاسایی دەبنەوە، لە ماڵەکانتان نەیەنە دەرەوە، ئەمەش بۆ پاراستنی سەلامەتیی هەمووانە لە رووداوی نەخوازراو".

بە ئامادەبوونی ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، لە رێوڕەسمێکدا لە دیمەشق دراوی نوێی سوریا راگەیەندرا، کە تێیدا وێنەی سەرکردەکان لابراوە و دوو سفر لە بەهاکەی کەمکراوەتەوە.

ئەمڕۆ لە کۆشکی کۆنگرەکان لە دیمەشق، بە ئامادەبوونی ئەحمەد شەرع و عەبدولقادر حوسریە، پارێزگاری بانک (بانقی) ناوەندیی سوریا، پەردە لەسەر دراوی نوێی وڵاتەکە لادرا.

سەرۆکی سوریا لە وتارێکدا رایگەیاند، گۆڕینی دراو ناونیشانە بۆ کۆتاییهاتنی قۆناغی رابردوو و دەستپێکی قۆناغێکی نوێ کە گەلی سوریا خوازیارییەتی.

ئەحمەد شەرع روونیکردەوە، لابردنی دوو سفر لە دراوە کۆنەکە مانای چاکبوونی راستەوخۆی ئابووری نییە، بەڵکو بۆ ئاسانکارییە لە مامەڵەکردندا، چونکە چاکبوونی ئابووری بەندە بە زیادکردنی بەرهەمهێنان و کەمکردنەوەی بێکاری.

سەبارەت بە دیزاینەکە، سەرۆکی سوریا ئاشکرای کرد: "شێوەی دراوە نوێیەکە گوزارشتە لە ناسنامەی نیشتمانی و دوورکەوتنەوە لە پیرۆزکردنی کەسایەتییەکان، بۆیە پەنامان بۆ هێما نیشتمانییەکان بردووە، چونکە کەسەکان دەڕۆن و دەگۆڕێن".

سەرۆکی سوریا داواشی لە هاووڵاتیان کرد تووشی شڵەژان نەبن و پەلە نەکەن لە گۆڕینەوەی پارە کۆنەکانیان، چونکە پرۆسەکە بەپێی خشتەیەکی کاتی دەبێت و پەلەکردن زیان بە بەهای لیرە دەگەیەنێت.

وەزیری دەرەوەی روسیا رایگەیاند، ئۆکراین بە درۆن هێرشی کردووەتە سەر شوێنی مانەوەی پوتن و ئەوانیش وەڵامی توندیان دەبێت، سەرۆکی ئۆکراینیش دەڵێت "درۆیە و روسیا دەیکاتە بیانوو بۆ بۆردومانکردنی کیێڤ".

سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی روسیا ئەمڕۆ دووشەممە رایگەیاند، ئۆکراین "هێرشێکی تیرۆریستی" بە درۆن کردووەتە سەر شوێنی مانەوەی ڤلادیمیر پوتن لە هەرێمی نۆڤگۆرۆد، بەڵام سیستمی بەرگریی ئاسمانیی روسیا سەرجەم درۆنەکانی خستووەتە خوارەوە.

لاڤرۆڤ هۆشداریدا کە بەهۆی ئەم رووداوەوە مۆسکۆ کات و ئامانجی "هێرشی پێچەوانە"ی دیاریکردووە و هەڵوێستی خۆیان لە دانوستانەکانی کۆتاییهێنان بە جەنگ دەگۆڕن.

لە بەرامبەردا، ڤۆلۆدیمێر زێلێنسکی، سەرۆکی ئۆکراین ئەو تۆمەتانەی رەتکردەوە و بە "درۆ" وەسفی کردن.

زێلێنسکی وتی: "روسیا دەیەوێت ئەو پێشکەوتنە لەبارببات کە لە دانوستانەکان لەگەڵ ئەمریکا بەدەستهاتووە و زەمینە خۆشدەکات بۆ لێدانی باڵەخانە حکومییەکان لە کیێڤ".

ئەم ئاڵۆزییە لە کاتێکدایە کە ترەمپ و زێلێنسکی لە فلۆریدا کۆبوونەتەوە و لەسەر گەرەنتیی ئەمنی بۆ کیێڤ پێشکەوتنیان بەدەستهێناوە، بەڵام هێشتا ناکۆکیی قوڵ لەسەر دەستبەرداربوون لە خاکی دۆنباس و ناوچەکانی دیکە ماوە.

فەرمانگەی میدیایی ئەنجومەنی نوێنەران کۆتاییهاتنی پرۆسەی دەنگدانی بۆ هەڵبژاردنی جێگری سەرۆکی پەرلەمان (جێگری دووەم) راگەیاند و راستەوخۆ دەست بە جیاکردنەوەی دەنگەکان کرا.

پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند، کەمێک لەمەوبەر دەرگای سندوقەکانی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمان داخرا، کە تێیدا رکابەری لە نێوان دوو کاندیدی کورددایە.

بەپێی زانیارییەکان، پرۆسەی جیاکردنەوەی دەنگەکان دەستیپێکردووە بۆ یەکلاییکردنەوەی براوەی پۆستەکە لە نێوان:

1. شاخەوان عەبدوڵڵا 

2. رێبوار کەریم 

چاوەڕوان دەکرێت دوای جیاکردنەوەی دەنگەکان، راستەوخۆ ئەنجامەکەی رابگەیەنرێت و دەستەی سەرۆکایەتیی نوێی پەرلەمان تەواو ببێت و دانیشتنی یەکەم کۆتایی پێبهێنرێت.

سەرۆکایەتیی شارەوانیی سلێمانی ئاگاداری هاووڵاتیان و شۆفێران دەکاتەوە، بە مەبەستی پاراستنی سەلامەتییان، رێگەی سەرەکیی چوون بۆ شاخی گۆیژە و ئەزمڕ بە رووی هاتوچۆدا داخراوە.

سەرۆکایەتییەکە لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرای کرد، بڕیاری داخستنی رێگەکان بە هەماهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی دراوە و داوا دەکەن هاووڵاتیان پابەندی رێنماییەکان بن و لەم کاتەدا سەردانی ئەو ناوچانە نەکەن.

شارەوانیی سلێمانی جەختی کردووەتەوە، ئەم رێوشوێنە تەنیا لەپێناو پاراستنی گیانی هاووڵاتیان و رێگرییە لە رووداوی نەخوازراو.

چوارچێوەی هەماهەنگی عەدنان فەیحانی وەک کاندیدی کۆتایی بۆ پۆستی جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمان دیاریکرد، کە یەکێکە لە سەرکردە دیارەکانی کوتلەی سادقون و لە ئێستادا پارێزگاری بابلە.

عەدنان فەیحان کێیە؟

عەدنان فەیحان موسا چەرتغ دڵێمی، سیاسەتمەدارێکی دیاری شیعەیە و خەڵکی پارێزگای بابلە. ناوبراو سەرۆکی کوتلەی "سادقون"ە کە باڵی سیاسیی بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەقە بە سەرۆکایەتیی قەیس خەزعەلی.

پۆست و ئەزموونەکان:

• لە مانگی شوباتی 2024ەوە وەک پارێزگاری بابل هەڵبژێردراوە و لە ئێستادا ئەو پۆستەی بەدەستەوەیە.

• لە خولی پێشووی پەرلەمانی عیراقدا، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران و سەرۆکی فراکسیۆنی سادقون بووە.

• بە یەکێک لە سەرکردە کاریگەرەکانی ناو "چوارچێوەی هەماهەنگی" دادەنرێت و خاوەنی بڕیارە لەنێو ماڵی شیعەدا.

• خاوەنی بڕوانامەی ئەکادیمییە و پێشتر لە بواری وەرزشیدا کاری کردووە، سەرۆکی یانەی وەرزشیی "کوفە" بووە.

دیاریکردنی فەیحان بۆ پۆستی جێگری یەکەمی سەرۆکی پەرلەمان، وەک هەوڵێکی چوارچێوەی هەماهەنگی دەبینرێت بۆ دانانی کەسایەتییەکی بەهێز لە دەستەی سەرۆکایەتی، کە توانای ئیدارەدانی دانیشتنەکانی هەبێت و نزیک بێت لە بڕیارە ستراتیژییەکانی هاوپەیمانێتییەکە.

مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پیرۆزبایی هەڵبژاردنی هەیبەت حەلبوسی وەک سەرۆکی پەرلەمانی عیراق دەکات و رایدەگەیەنێت، هیوادارن ئەم هەنگاوە دەروازەی خێر بێت بۆ نوێکردنەوەی پرۆسەی سیاسی.

لە پەیامێکدا بۆ هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی نوێی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، مەکتەبی سیاسیی یەکێتی رایگەیاند: "بەبۆنەی هەڵبژاردنتان بە سەرۆکی خولی شەشەمی ئەنجومەنی نوێنەران، پیرۆزبایی لە بەڕێزتان و تەواوی گەلانی عیراق دەکەین".

مەکتەبی سیاسیی یەکێتی ئاماژەی بەوە کردووە، هیوادارن هەڵبژاردنی حەلبوسی دەروازەی خێر بێت بۆ نوێکردنەوەی پرۆسەی سیاسی لە وڵات و تەواوکردنی سەرکەوتووانەی رێرەوی ئەرکە دیموکراسییەکان لەم خولەدا، بەجۆرێک بە قازانجی بەرژەوەندی و خواستەکانی سەرجەم پێکهاتەکانی عیراق بشکێتەوە.

هاوکات پەیوەست بە هەڵبژاردنی جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران  عەدنان فەیحان، مەکتەبی سیاسی یەکێتیی پاش پیرۆزبایی نوسیوێتی؛ "بەبۆنەی هەڵبژاردنتان و بەدەستهێنانی  دەنگ و متمانەی   پەرلەمانتاران، پیرۆزباییەکی گەرمتان  ئاڕاستە دەکەین  و ئومێدەوارین  بە گیانی  لێپرسراوێتی  زیاترەوە  خزمەتی گەل و وڵاتەکەمان بکەن". 

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی راپەرین هۆشداری دەداتە شۆفێران کە بە هۆی بەفربارینەوە ئاستەنگی هاتوچۆ لە شەش رێگەی سەرەکی دروست بووە و داوایان لێ دەکات بۆ کاری پێویست نەبێت، نەچنە دەرەوە. 

بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی راپەڕین لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرای کرد، بەهۆی شەپۆلی بەفربارینەکەوە رێگەکانی (زینەتیر، سەروچاوە، زینی وەرتێ، کێلێ، خەلیفان و دۆڵی شاورێ) تووشی ئاستەنگ بوون و هەندێکیان بە تەواوی داخراون.

هاتوچۆی راپەڕین داوا لە هاووڵاتیان دەکات بۆ تۆمارکردنی ساتێکی خۆشی بەفر و وێنەگرتن ژیانی خۆیان و خێزانەکانیان نەخەنە مەترسییەوە و تا کەشوهەوا ئاسایی دەبێتەوە ئەو رێگانە بەکارنەهێنن.

هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) رایگەیاند، هێزەکانی سەر بە حکومەتی دیمەشق دەوروبەری سەدی تشرینیان تۆپباران کردووە و سێ چەکداری هەسەدە بریندار بوون.

کەناڵی روناهی لە زاری هەسەدەوە بڵاویکردەوە، گروپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی دیمەشق بە تۆپخانە و چەکی قورس دەوروبەری ناوچە نیشتەجێبووەکانی سەدی تشرینیان کردووەتە ئامانج.

بەپێی راگەیەندراوەکە، بەهۆی تۆپبارانەکەوە سێ چەکداری هەسەدە بریندار بوون.